Ticaret Bakanlığı ve Tarım ve Orman Bakanlığı, 2026 yılı gıda stratejisi kapsamında iç piyasa dengelerini korumak amacıyla gümrük duvarlarını tahkim ediyor. Bakan Ömer Bolat tarafından yapılan açıklamada, özellikle taze sebze ve hububat grubunda yerli üreticinin ithalat baskısından korunması için uluslararası taahhütler çerçevesindeki en yüksek vergi oranlarının devreye alındığı belirtildi. Bu hamle, gıda enflasyonuyla mücadelede arz yönlü bir emniyet supabı olarak değerlendiriliyor.
Gıda güvenliğinde stratejik gümrük yönetimi
Bakanlık verilerine göre, yerli üretimi teşvik etmek amacıyla domateste %48,6, biberde %19,5 ve salatalıkta %29,7 oranında gümrük vergisi uygulanıyor. Hububat tarafında ise çeltik ithalatında %34, pirinçte ise %45 oranındaki vergilerle piyasa disipline ediliyor. 2025 yılından devralınan bu korumacı yapının 2026’nın ilk yarısında da esnetilmeyeceği netleşti. Özellikle mısır ithalatında uygulanan kontrollü dış alım politikası, yem sanayiinin girdi ihtiyacını karşılarken yerli mısır üreticisinin fiyat rekabetini korumayı hedefliyor.
ENDEKS24 TERMİNAL
KRİTİK GIDA GRUBU GÜMRÜK VERGİLERİ (%)
AB TİCARET MATRİSİ (2025 SONU)
📦 GIDA VE TİCARET DİPLOMASİSİNDE ÖNE ÇIKANLAR
- Gümrük Kalkanı: Yerli üreticiyi korumak amacıyla domateste %48,6 ve pirinçte %45 gibi "tavan" vergi oranları 2026'nın ilk yarısında da sürdürülecek.
- Arz Güvenliği: Mısır ve hububat grubundaki kontrollü dış alım, yem sanayii maliyetleri ile yerli çiftçi geliri arasında bir "hassas denge" kurmayı hedefliyor.
- AB ile İhracat Başarısı: 233 milyar dolarlık hacim ve ihracatın ithalatı karşılama oranının %100'ü aşması, Türkiye'nin AB tedarik zincirindeki vazgeçilmezliğini perçinledi.
- Hindistan-AB Riski: Bakanlık, AB ile Hindistan arasındaki olası STA'nın Türkiye'nin dinamik üretim yapısı nedeniyle bir tehdit oluşturmayacağı öngörüsünde bulundu.
🎯 GIDA ARZ GÜVENLİĞİ ENDEKSİ
Gümrük Birliği ve AB ticaretinde yeni denge
Gümrük Birliği'nin güncellenmesi tartışmalarına dair asılsız iddialara yanıt veren Bolat, Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ticaret hacminin 233 milyar dolara ulaştığını ve ihracatın ithalatı karşılama oranının %100 sınırını aştığını ifade etti. 2025 verilerine göre AB’ye yapılan 117 milyar dolarlık ihracat, Türkiye’nin küresel tedarik zincirindeki yerini perçinledi. AB-Hindistan Serbest Ticaret Anlaşması’nın Türkiye aleyhine bir risk oluşturmayacağı, aksine Türkiye’nin dinamik üretim yapısıyla avantajını koruyacağı belirtiliyor.
ANALİZ:
Endeks24 analistlerinin rasyo analizleri ve tarımsal girdi maliyetleri üzerindeki projeksiyonlarına göre, uygulanan yüksek gümrük tarifeleri gıda enflasyonunu baskılamada "geçici bir kalkan" görevi görmektedir. İndirgenmiş nakit akımları (İNA) modellemelerimiz, 2026’nın ikinci çeyreğinde ayçiçek yağında devreye alınacak yerli alım şartlı tarife kontenjanının, yağlı tohum üreticileri için %15’lik bir ek talep yaratacağını gösteriyor.
Gümrük Birliği tarafındaki asimetrilerin giderilmesi ise sadece sanayi değil, hizmetler ve dijital ekonomi başlıklarının eklenmesiyle mümkün olacaktır. 2025 yılındaki dengeli ticaret tablosu, Türkiye’nin AB nezdindeki pazarlık gücünü artırmış durumda. 2027 projeksiyonlarında, bu denge sayesinde Türkiye’nin doğrudan yabancı yatırım çekme potansiyelinin, özellikle yeşil dönüşüm odaklı sanayi kollarında %12 oranında artabileceği öngörülüyor.
ENDEKS24 ANALİZ MASASI
Gıda arz güvenliği ve küresel ticaret asimetrileriŞeffaflık ve Metodoloji Beyanı: Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında; bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz.
Yasal Uyarı: Burada yer alan bilgiler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım kararlarınızı kendi risk analizleriniz doğrultusunda vermeniz önerilir.
