- Avrupa Merkez Bankası (ECB), 18 Kasım 2026 tarihli Finansal İstikrar Raporu'nda yapay zeka değerlemeleri, mali dengesizlikler ve jeoekonomik gerilimleri üç ana risk olarak sıraladı.
- Rapora göre ABD'li büyük teknoloji şirketlerinin 2030'a kadar toplam sermaye harcamasının yaklaşık 5,5 trilyon dolar olması bekleniyor.
- Rapor, bankaların sağlam sermaye, likidite ve kârlılıkla şokları karşılayabilecek durumda olduğunu, kırılganlıkların bazı banka dışı kuruluşlarda yoğunlaştığını belirtiyor.
Avrupa Merkez Bankası, 18 Kasım 2026 tarihli Finansal İstikrar Raporu'nda yapay zeka şirketlerinin değerlemelerinin iddialı kazanç beklentilerine dayandığını belirtti. Rapor, büyük gelişmiş ekonomilerdeki mali dengesizliklerin devlet borcunun küresel fiyatlamasını değiştirebileceği uyarısını da içeriyor.
ECB Başkan Yardımcısı Boris Vujčić, basın bülteninde Euro Bölgesi'nde finansal istikrar risklerinin süregelen jeoekonomik belirsizlik ve yapay zekaya artan maruziyet nedeniyle yüksek seyrettiğini söyledi. Vujčić'e göre bankalar şokları karşılamaya hazır. Kırılganlıklar ise riskin büyüdüğü ve makroihtiyati güvencelerin daha az geliştiği bazı banka dışı kuruluşlarda daha belirgin.
Rapor, Euro Bölgesi ekonomisinin enerji şoku, ticaret sürtüşmeleri ve aşırı hava olaylarına karşı dirençli kaldığını, ancak uzayan enerji arzı aksaklıklarının bu direnci sınayabileceğini söylüyor. ECB'nin 29 Ekim 2026 toplantısındaki faiz kararı sonrasında yayımlanan raporda, büyük merkez bankalarının sıkılaştırma yaptığı ve piyasa katılımcılarının ek faiz artışı beklediği not ediliyor.
| Risk başlığı | Rapordaki tespit | Bölüm ve sayfa |
|---|---|---|
| Yapay zeka sermaye harcaması | 2030'a kadar yaklaşık 5,5 trilyon dolar | Bölüm 2.1, sayfa 50 |
| Yıllık yapay zeka yatırım ihtiyacı | ABD GSYH'sinin yüzde 3'ünden fazla (2025 ile 2032 arası) | Bölüm 2.1, sayfa 50 |
| Büyük bulut şirketlerinin serbest nakit akışı | 2026'da negatif, 2028'e kadar negatif kalması bekleniyor | Bölüm 2.1, sayfa 48 |
| Büyük halka arzlar | ABD GSYH payı olarak dot com zirvesini aşma yolunda | Genel Bakış, sayfa 8 |
| Bankalarda sorunlu kredi oranı | Eylül 2026'da yüzde 2,2, rekor düşük | Genel Bakış, sayfa 13 |
Kaynak: ECB, Finansal İstikrar Raporu, Kasım 2026 (18 Kasım 2026, PDF sayfa numaraları). Endeks24 derlemesi.
Yapay zeka yatırımı giderek borçla finanse ediliyor
Raporda, büyük bulut şirketlerinin serbest nakit akışının 2025 başından bu yana belirgin biçimde düştüğü, 2026'da negatife döndüğü ve 2028'e kadar negatif kalmasının beklendiği yazıyor. ECB, yapay zeka yatırım patlamasının bu nedenle dış finansmana yaslandığını belirtiyor. Şirketlerin hem borçlanma hem hisse ihracı yoluyla kaynak bulduğu, yapay zeka altyapısı için ihraç edilen borcun bu yıl yeni rekorlara ulaştığı aktarılıyor.
Rapor, yapay zeka şirketleri arasındaki karşılıklı sahiplik ve satın alma taahhütlerinin gelecekteki gelirleri şişirebileceğini, bu "döngüsel finansmanın" gerçek talebi ölçmeyi zorlaştırdığını söylüyor. Yazıya göre son haftalarda bazı büyük teknoloji şirketlerinin kredi temerrüt takası primleri rekor seviyelere çıktı. ECB, bu borç finansmanının sürdürülebilirliğine ilişkin kaygıların arttığını yazıyor.
Mali dengesizlik ve tahvil faizleri
Rapora göre bazı gelişmiş ekonomilerde uzun vadeli tahvil faizleri 20 yılı aşkın sürenin en yüksek düzeylerine çıktı. ECB, Euro Bölgesi'nde borç düzeylerinin yüksek olduğunu, hükümetlerin borçlanma ihtiyacının arttığını ve devlet tahvili piyasasında haberlere duyarlı, kaldıraçlı yatırımcıların payının büyüdüğünü kaydediyor. Piyasaların şimdiye kadar düzenli işlediği vurgulanıyor.
Raporda mali konsolidasyonun gecikmiş olduğu ve giderek daha önemli hale geldiği belirtiliyor. Yüksek borçlu ülkelerdeki baskı, Fransa'da risk priminin 2011'den bu yana en yükseğe çıktığı haberimizde de yer almıştı.
Bankalar ve banka dışı kuruluşlar
ECB, Euro Bölgesi bankalarının doğrudan yapay zeka kredilerinin artmasına rağmen sınırlı kaldığını, ancak yazılım ve yarı iletken üreticilerine yönelik kredilerde kalite bozulması işaretleri görüldüğünü yazıyor. Banka dışı kuruluşların yapay zeka varlıklarına maruziyetinin son yıllarda belirgin biçimde arttığı, bunun kaldıraçla birleştiğinde risk yarattığı belirtiliyor. Rapor, Temmuz 2026'da ABD'li bir hedge fonu olan Situational Awareness'ın neredeyse çökmesini bu duruma örnek gösteriyor.
Bankaların özkaynak kârlılığı raporda son on yılın en yüksek düzeyinde, sermaye ve likidite rasyoları ise düzenleyici gerekliliklerin belirgin biçimde üzerinde gösteriliyor. Euro Bölgesi'nde şirket, konut ve tüketici kredilerinin sıkılaştığı kredi koşulları haberimizde ayrıca anlatılmıştı.











