Çinli elektrikli araç devi BYD, iki yıl önce Manisa'da yıllık 150 bin araçlık fabrika için imza atmış, ardından sahaya hiç dönmemişti. Şirketin Türkiye yatırımını askıya alıp önceliği Macaristan'a kaydırması, otomotiv yan sanayisine yatırım yapanın aklına tek soruyu getirdi: Bu karar borsadaki tedarikçi hisselerini ne ölçüde vuracak?
Bir sözleşme yoktu
Borsa açısından kritik ayrım burada. BYD, Manisa'da ne fabrika kurdu ne de Türk yan sanayisinden parça siparişi verdi. Dolayısıyla iptal olan, üretimi başlamış bir tedarik ağı değil; kurulsaydı doğacak bir sipariş hacmiydi. Otomotiv analisti Selçuk Nazik, kaybın kamu maliyesi ve yan sanayi ağı açısından önemli olduğunu, üretilecek araç başına oluşabilecek mali kaybın 7.500 ila 11.000 dolar bandında seyredebileceğini söyledi. Tablo, borsadaki bir şirketin defterine düşen zarar değil, ülke ölçeğinde kaçan bir fırsat.
BYD fabrika yatırımı çok önemliydi. Bu yatırımın kaybedilmesi Türkiye açısından üzücü bir gelişme.
Selçuk Nazik, otomotiv analistiHisseleri asıl ne hareket ettiriyor
Borsadaki otomotiv hisselerinin yönü, tek bir Çinli fabrikadan çok Avrupa pazarına erişim kurallarına bağlı. Bunun en net örneği mart ayında görüldü: Avrupa Birliği'nin, Türkiye'de üretilen ürünleri belirli şartlarla "birlik içi üretim" sayabileceği sinyali, ihracatçı otomotiv hisselerinde sert bir ralliye yol açtı.
Doğuş Otomotiv, Karsan, Otokar ve Türk Traktör de aynı gün yüzde 1 ile 2,5 arasında değer kazandı. BYD'nin ayrılığı ise benzer ölçekte bir sözleşme şoku yaratmadı, çünkü ortada başlamış bir iş yoktu.
Yatırımcının bakacağı yer yerlileşme
Yan sanayinin asıl bağlı olduğu halka, yerli üreticilerin elektrikli dönüşüm yatırımları. Ford Otosan, Kocaeli Yeniköy'de 2 milyar euroluk yatırımla kapasitesini 650 bin adede çıkarıyor; tamamlandığında yan sanayiyle birlikte istihdamın 18 bin kişiye ulaşması bekleniyor. Yerli katkı oranları da hangi üreticinin tedarik zincirine ne kadar değer kattığını gösteriyor.
Madalyonun bir de riski var. Uzmanlara göre gelip giden ya da askıya alınan yatırımlar, küresel sermayenin iştahını törpüleyip ülke risk algısını yükseltebiliyor. Yine de yan sanayi hisselerinin geleceğini, BYD'nin değil yerli üreticilerin sipariş defterleri ile Avrupa pazarı kuralları belirleyecek.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
