Brent petrol, Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinin normale dönmesiyle haftaya savaş öncesi seviyesine, 72 dolar dolayına gerilemişti. Ancak ABD ordusunun hafta sonuna girilirken İran'ın güney kıyısındaki askeri hedefleri vurması, piyasanın yeni sildiği jeopolitik risk primini bir kez daha gündeme taşıdı. Enerjide büyük ölçüde dışa bağımlı Türkiye için bu, ucuzlayan ithalat faturasının yeniden pahalılaşma riski anlamına geliyor.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın 25 Haziran'da Hürmüz Boğazı yakınında Singapur bayraklı bir ticari gemiye düzenlediği insansız hava aracı saldırısına karşılık, İran'ın füze ve dron depoları ile kıyı radar tesislerini vurduğunu açıkladı. İran basını, güneydeki Hürmüzgan eyaletine bağlı Sirik'te patlamalar yaşandığını ve kıyıdaki bir iskelenin hedef alındığını bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı saldırıyı, taraflar arasında varılan ateşkes mutabakatının ve uluslararası hukukun ihlali sayarak kınadı; Devrim Muhafızları ise karşılık verdiğini duyurdu.
Brent savaş primini nasıl geri verdi
Petrol fiyatları, şubat sonunda başlayan çatışmayla birlikte sert bir savaş primi biriktirmişti. Brent, 27 Şubat kapanışındaki 72,48 dolardan 30 Nisan'da 126,41 dolara kadar tırmanarak savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 74 değer kazandı. Diplomasi ihtimalinin güçlenmesi ve Hürmüz'den sevkiyatın hız kazanmasıyla bu primin neredeyse tamamı silindi; Brent haziran ortasında 83 dolara, hafta kapanışında ise 72 dolar dolayına indi. Uluslararası fiyat servislerine göre varil, 26 Haziran'ı yüzde 4'ün üzerinde düşüşle 72,12 dolardan tamamladı.
Piyasa, petrolün savaş primini neredeyse tamamen sildiği bir noktada yeni bir kıvılcımla karşılaştı.
Hürmüz neden yine kritik
Hürmüz Boğazı, küresel ham petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği dar bir su yolu. Çatışma süresince buradaki tıkanıklık, fiyatları yukarı çeken ana etkendi. Ateşkesin ardından trafik kademeli toparlansa da geçişler savaş öncesi seviyenin yalnızca dörtte biri dolayında; günlük ortalama gemi sayısı 34 düzeyine çıkmıştı. Bu kırılgan tablo, kıyıya yönelik her yeni askeri hamlenin fiyatlarda hızla karşılık bulabileceği anlamına geliyor.
Türkiye'yi nasıl etkiler
Enerji ithalatçısı Türkiye için varil fiyatındaki gerileme, enerji faturasını, cari açığı ve enflasyon baskısını hafifletici yönde okunuyordu. Piyasa beklentisine göre, Hürmüz kaynaklı yeni bir tırmanış ve kalıcı bir risk primi, bu rahatlamayı tersine çevirme ve akaryakıttan elektriğe maliyetleri yeniden yukarı itme potansiyeli taşıyor. Uzmanlar, fiyatların yönünü boğazdaki tanker trafiğinin seyrine ve diplomasinin akıbetine bağlıyor.
Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında, bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için Analiz ve Araştırma Kurulu sayfamızı inceleyebilirsiniz.
