Almanya, yaşlanan nüfusun emeklilik sistemini sıkıştırdığı bir dönemde çalışanları zorlayacak bir reform gündemiyle karşı karşıya. Alman basınında geniş yer bulan resmi tahminlere göre, şu anda brüt maaşların yüzde 18,6'sı olarak kesilen emeklilik prim oranı 1 Ocak 2028'den itibaren yüzde 19,9'a yükselecek. Yaklaşık 20 yıldır sabit kalan oranın yukarı çekilmesi, sistem açısından bir dönüm noktası sayılıyor.
Prim artışı maaşları doğrudan vuracak
BILD gazetesinin hesaplamalarına göre artış çalışanların cebinden net biçimde çıkacak. Brüt 3.500 euro maaş alan bir işçi yılda fazladan 273 euro, 4.500 euro alan bir çalışan ise 351 euro kaybedecek. Uzmanlara göre yükseliş burada durmayacak; prim oranının 2040'a kadar yüzde 21,1'i aşması bekleniyor.
Artışın gerekçesi sistemin gelir-gider dengesinde aranıyor. Daha az çalışanın daha çok emekliyi finanse ettiği bir yapıda, kasayı ayakta tutmanın yolu ya primleri yükseltmekten ya da çalışma süresini uzatmaktan geçiyor. Hükümet şimdilik her iki kaldıracı da masada tutuyor.
|
1991
●●●●
4
çalışan / 1 emekli
|
→ |
2030
●●
1,5
çalışan / 1 emekli
|
Emeklilik yaşı için 70 senaryosu
Mali yükü hafifletmek üzere kurulan özel emeklilik komisyonundan sızan plan, ülkede "mezarda emeklilik" tartışmasını yeniden alevlendirdi. Sosyal Demokratlar (SPD) ve Hristiyan Demokratlar (CDU) ortaklığında yürütülen çalışmada, kademeli olarak 67'ye çıkarılan yasal emeklilik yaşının daha da yukarı çekilmesi savunuluyor.
Sızan takvime göre emeklilik yaşı 2040'ların başında 68'e, 2050'lerin başında 69'a, 2060'ların başında ise nihai hedef olan 70'e yükseltilecek. Bu değişiklikten en çok, halen iş hayatının ortasındaki 1990 ve sonrası doğumlu kuşaklar etkilenecek. DIW ve ifo gibi ekonomi enstitüleri sistemin batmaması için başka çare görünmediğini belirtirken, sendikalar planı çalışanları cezalandırmak ve emekli maaşlarını sessizce kısmak olarak değerlendiriyor.
Erken emekliliğin bedeli ömür boyu sürüyor
Sistemden erken çıkmak isteyenlerin önündeki engeller de büyüyor. Almanya'da 35 yıl prim ödeyen biri 63 yaşında erken emekli olabiliyor; ancak erken emekli olunan her ay için bağlanan maaştan ömür boyu yüzde 0,3 kesinti yapılıyor. Yasal sınırından dört yıl önce emekli olmak isteyen bir çalışanın maaşı bu durumda kalıcı olarak yüzde 14,4 azalıyor.
Krizin kökeninde demografi var
Almanya'nın emeklilik modeli, çalışanların ödediği primlerle mevcut emeklilerin maaşının karşılanması esasına dayanıyor. Ne var ki demografik tablo bu dengeyi zorluyor. 1950 ve 1960'larda doğan kalabalık "baby boomer" kuşağı hızla emekliye ayrılırken, arkadan gelen genç nüfus aynı yükü taşımaya yetmiyor. 1991'de dört çalışana bir emekli düşerken, 2030'da yalnızca 1,5 çalışanın bir emekliyi finanse etmesi bekleniyor.
Tablo çalışanlar açısından üç başlıkta özetleniyor: daha yüksek prim, daha geç emeklilik ve buna karşın daha düşük maaş. "Hedef 70 yaş" tartışmasının önümüzdeki dönemde daha da sertleşmesi bekleniyor.
