Aylardır süren çatışmayı bitirme hedefiyle masaya oturan Washington ve Tahran, sonunda imzaların atıldığı aşamaya ulaştı. ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, çarşamba günü iki ülke arasındaki savaşı sona erdirmeyi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngören mutabakat zaptını imzaladı.
ABD'li yetkililere göre 14 maddelik metin, pazar günü Başkan Yardımcısı JD Vance ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafından Trump'ın tanıklığında dijital olarak imzalanmıştı. Trump belgeyi çarşamba akşamı, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Versay Sarayı'nda verdiği yemekte imzaladı ve saraydan ayrılırken gazetecilere kısaca "İmzalandı" dedi. Pezeşkiyan'ın da aynı gün metni onayladığı İran devlet medyası üzerinden duyuruldu.
Hürmüz ücretsiz açılıyor, yaptırımlar kalkıyor
Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif'in "Islamabad Mutabakatı" olarak duyurduğu anlaşma derhal yürürlüğe giriyor. Metne göre İran, Hürmüz Boğazı'nı ticari gemilere 60 gün boyunca ücretsiz geçişe açacak; bu sürenin ardından boğazın gelecekteki yönetimi Umman ile yürütülecek müzakerelerde belirlenecek. Buna karşılık ABD, İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını kaldıracak, tüm yaptırımları sona erdirecek ve dondurulmuş varlıkları serbest bırakacak. Nükleer başlık ile zenginleştirilmiş uranyum stoğunun akıbeti ise 60 günlük müzakere penceresine bırakıldı.
Boğazdaki trafik hâlâ durgun
Hürmüz Boğazı · gemi trafiği
Açılış kararı sahaya henüz yansımadı
Boğazdan geçen günlük gemi sayısı, savaş öncesi ortalamanın çok altında kalıyor.
Anlaşma kâğıt üzerinde Hürmüz'ü açsa da sahadaki tablo ihtiyatlı. ABD ve İran'ın karşılıklı ablukaları nedeniyle seferlerini büyük ölçüde durduran nakliye şirketleri, sulardaki mayın riski temizlenene kadar temkinli davranıyor. Trafiğin savaş öncesi seviyesine 30 günde dönmesi hedefleniyor. Geçişin tamamen ücretsiz mi olacağı, yoksa İran'ın "hizmet bedeli" adı altında ücret talep edip etmeyeceği ise tartışma konusu.
Tarih bize, bizi öldürmek isteyen teokratik delilere milyarlarca dolar vermenin iyi bir fikir olmadığını öğretiyor.
Senatör Ted CruzWashington'da anlaşmaya sert eleştiri
Mutabakat, Trump'ın İran'a yönelik askeri harekatını desteklemiş bazı Cumhuriyetçi isimlerden tepki çekti. Teksaslı Senatör Ted Cruz'un sözlerinin yanı sıra, Trump'ın Kongre'deki en yakın müttefiklerinden Senatör Lindsey Graham da metnin bir anlaşmadan çok "anlaşmaya nasıl varılacağına dair bir çerçeve" olduğunu söyledi. Trump'ı barış çabası için öven Graham, metnin "beğenmediği kısımları" bulunduğunu kabul etti ve İran'ın nükleer programı konusunda kesin bir uzlaşıya varılabileceğine dair kuşkularını dile getirdi. Piyasalar ise gelişmeyi olumlu karşıladı; haber akışıyla birlikte hisse senetleri yükselirken petrol sert biçimde geriledi.
