Yapay zeka kamuda 2 milyar TL’lik riski tespit etti

Hazine ve Maliye Bakanlığının Yapay Zeka Destekli Muhasebe ve İleri Analitik Projesi, kamu harcamalarında 2 milyar TL’nin üzerinde verimsizlik riski taşıyan işlemi tespit etti. Anadolu Ajansının Bakanlık kaynaklarından edindiği bilgilere göre sistem, bütçe, muhasebe, ödeme ve raporlama süreçlerini aynı dijital altyapıda analiz ediyor. Açıklanan 2 milyar TL, fiilen gerçekleşmiş tasarruf tutarı değil, riskli görülerek önleyici kontrole konu edilen harcama büyüklüğünü ifade ediyor.

Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi (BKMYBS) çatısında çalışan analitik uygulamalar, Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından geliştirildi. Sistem 497 kamu idaresi, 95 bin harcama birimi, 4 bin muhasebe birimi ve yaklaşık 400 bin kullanıcıya hizmet veriyor. Her yıl yaklaşık 150 milyon muhasebe kaydı, 3 milyon maaş ve ücret hesaplaması, 18 milyon ödeme emri belgesi, 5,5 milyon elektronik imzalı belge ve 10 milyon e-fatura bu altyapıda işleniyor.

Veriler: Hazine ve Maliye Bakanlığı bilgileri, Anadolu Ajansı · 9 Ağustos 2026

Risk tespiti ile gerçekleşmiş tasarruf aynı değil

Projenin en kritik sonucu 2 milyar TL’yi aşan risk büyüklüğü olsa da rakamın niteliği kamu maliyesi açısından önemli. Bakanlık kaynaklarına dayandırılan bilgi, bu tutarı “verimsizlik riski taşıyan kamu harcaması” olarak tanımlıyor. Dolayısıyla rakam, aynı tutarda kesinleşmiş usulsüzlük, bütçe zararı ya da nakit tasarrufu anlamına gelmiyor. Sistemin işlevi, olağandışı veya verimsizlik ihtimali taşıyan işlemleri erken aşamada işaretleyerek inceleme ve önleyici kontrol kapasitesini güçlendirmek.

Bu ayrım, yapay zeka kullanımının kamu maliyesindeki etkisini değerlendirirken temel ölçüt olacak. Riskli görülen tutarın ne kadarının işlem öncesinde durdurulduğu, ne kadarının düzeltildiği ve ne kadarının daha sonra uygun harcama olduğu konusunda bugünkü açıklamada ayrıntılı bir dağılım bulunmuyor.

Proje iki yılda operasyonel ölçeğe taşındı

Hazine ve Maliye Bakanlığı, projeyi Haziran 2024’te kamuoyu ile paylaşmıştı. Bugünkü veriler, yaklaşık iki yıl sonra sistemin yüzlerce kamu idaresini ve yıllık yüz milyonlarca mali kaydı kapsayan operasyonel bir yapıya ulaştığını gösteriyor. Bakanlığın verdiği bilgiye göre kamu mali yönetimindeki dijital dönüşüm yaklaşık 16 yıl önce başladı; yeni aşamada bütçe, muhasebe, ödeme, raporlama ve mali karar destek süreçleri aynı ekosistemde birleştirildi.

Kamuda harcama kontrolü yalnız dijital risk analiziyle sınırlı değil. Bakanlığın mali disiplin gündeminde kamuda araç kiralamalarına ilişkin sınırlamalar da ayrı bir tasarruf başlığı olarak yer almıştı. Yapay zeka projesi ise tekil tedbirlerden farklı olarak çok sayıda idarenin işlem akışını sürekli tarayan merkezi bir kontrol katmanı oluşturuyor.

Kağıt kullanımı ve karbon tarafında ikinci etki

BKMYBS üzerinden yürütülen işlemlerde 2025-2026 döneminde yaklaşık 200 milyon sayfa kağıt kullanımından tasarruf edildiği ve yaklaşık 5 bin ton karbon salımının önlenmesine katkı sağlandığı bildirildi. Aynı proje, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 11. Verimlilik Proje Ödülleri kapsamında yapay zeka kategorisinde birincilik ödülüne layık görüldü.

Şimşek, yeni nesil mali yönetim altyapısının mali disiplini güçlendirme, kamu kaynaklarını daha etkin kullanma ve veriye dayalı karar kapasitesini artırma amacı taşıdığını belirtti. Önümüzdeki dönemde sistemin performansını ölçmek açısından yalnız tespit edilen risk tutarı değil, bu tespitlerin ne kadarının doğrulandığı ve bütçe üzerinde ne kadarlık somut tasarrufa dönüştüğü de izlenecek temel göstergeler arasında olacak.