Yapay zeka altyapısına akan sermaye, demiryolu ve internet dönemlerindeki yatırımları geride bıraktı. PwC'nin projeksiyonuna göre yalnızca veri merkezlerine yapılacak küresel harcama 2050'ye kadar 30 trilyon doları aşabilir. Ekonomistler ise bu harcamaların dayandığı verimlilik ve kâr varsayımlarının henüz kanıtlanmadığını belirtiyor.

PwC, söz konusu tutarın enflasyona göre düzeltildiğinde bile demiryolu ve dot-com dönemlerinde harcananların çok üzerinde olduğunu kaydediyor. 30 trilyon dolar, tedavüldeki ABD Hazine tahvillerinin toplam değerine yakın bir büyüklüğe karşılık geliyor.

Bain: Beş yılda 4,2 trilyon dolar yeni gelir gerekiyor

Bain & Company'nin geçen ay yayımlanan çalışmasına göre, aralarında Google, Amazon ve Microsoft'un bulunduğu büyük altyapı şirketleri ile yapay zeka yarışındaki diğer şirketlerin, altyapı yatırımını finanse edebilmek için önümüzdeki beş yılda 4,2 trilyon doların üzerinde yeni gelir bulması gerekiyor. Çalışma, mevcut pazarlardan gelecek verimlilik kazancının bu harcamaları karşılamaya yetmeyeceğini, finansman açığının kapanması için tümüyle yeni pazarların ortaya çıkması gerektiğini belirtiyor.

Columbia Business School'dan ekonomist Stijn Van Nieuwerburgh, yalnızca ABD'de 2025-2032 döneminde yapılacak yatırımın yaklaşık 9 trilyon dolara ulaşacağını, bunun her yıl ABD milli gelirinin yüzde 3,2'sinin harcanması anlamına geldiğini hesaplıyor. Van Nieuwerburgh'a göre yüzde 10'luk bir yatırım getirisi için ABD yapay zeka sektörünün 2032'de yıllık yaklaşık 3,55 trilyon dolar gelir üretmesi gerekiyor; sektörün bugünkü geliri bunun küçük bir bölümü.

Yapay zeka yatırımında öne çıkan büyüklükler
Kurum ve akademisyen tahminleri, trilyon dolar
Veri merkezi harcaması, 2050'ye kadar (PwC)
30
ABD'de yatırım, 2025-2032 (Van Nieuwerburgh)
9
Beş yılda gereken yeni gelir (Bain)
4,2
2032'de gereken yıllık gelir (Van Nieuwerburgh)
3,55
Kaynak: PwC, Bain & Company, Columbia Business School
Endeks24

JPMorgan: Verimlilik kazancı henüz görülmüyor

JPMorgan ağustos ayındaki değerlendirmesinde, yapay zeka yarışına öncülük eden ABD'de geniş tabanlı verimlilik kazanımlarının henüz ortaya çıkmadığını yazdı ve bunun yapay zeka değerlemelerinin sürdürülebilirliği konusunda soru işareti yarattığını belirtti. Banka, çip üreticisi Nvidia'nın değerlemesinin haklı çıkması için ABD'de verimliliğin önümüzdeki on yılda yıllık yüzde 3 ile 5 arasında artması gerektiğini hesapladı. ABD Kongresi Bütçe Ofisi'nin aynı dönem için temel beklentisi yıllık yüzde 1,75.

Cambridge Üniversitesi'nden ekonomist Diane Coyle, geçmişteki devrimci teknolojilerin verimliliğe etkisinin ortaya çıkmasının genellikle 10 ile 50 yıl sürdüğünü söyledi. Van Nieuwerburgh ise altyapı finansmanında kullanılan borcun kaldıraçlı yapısı nedeniyle talepte ya da varlık değerlerinde görece sınırlı bir bozulmanın çok daha büyük zararlara yol açabileceğine dikkat çekti.

Şirketler finansman için yeni yollar arıyor

Harcamaların büyüklüğü şirketleri alternatif finansman yöntemlerine yöneltiyor. Financial Times'ın haberine göre Amazon, veri merkezlerinde kullandığı yaklaşık 8 milyar dolarlık Nvidia çipini özel amaçlı bir şirkete devredip geri kiralamayı planlıyor; özel amaçlı şirket finansmanı yatırımcılardan borçlanarak sağlayacak. Amazon konuya ilişkin yorum yapmadı.

Reuters'ın gördüğü halka arz izahnamesine göre yapay zeka şirketi Anthropic de önümüzdeki yıllarda 518 milyar dolar harcamayı planlıyor; bu tutar şirketin 2025 gelirinin 100 katından fazla.

İstihdamda ilk işaretler

Yapay zekanın iş gücü piyasasına etkisine dair veriler de sınırlı. Stanford Üniversitesi araştırmacılarının ağustosta yayımladığı çalışmaya göre, muhasebe ve hukuk asistanlığı gibi yapay zekaya açık mesleklerde 22-25 yaş grubundaki istihdam, yapay zekanın yerine geçmekte zorlandığı işlere kıyasla yüzde 19 daha düşük.

Coyle'a göre dönüşüm beklenenden uzun sürse bile kurulan altyapı kalıcı olacak. Demiryolu yatırımcılarını iflasa sürükleyen 1873 paniğinden sonra trenler çalışmayı sürdürmüş, 1990'ların sonundaki dot-com balonunun sönmesi interneti ortadan kaldırmamıştı. Piyasalarda bilanço sezonunda büyük teknoloji şirketlerinin yatırım harcaması planları yakından izlenecek.

Yasal Uyarı : Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.