ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'ın ABD'nin taleplerini karşılaması ve yedi aydır süren savaşın sona ermesi için nükleer zenginleştirme kapasitesinde "anlamlı" bir azaltıma gitmesi gerektiğini söyledi. Vance, Reuters'a verdiği özel röportajda Washington'ın Tahran'da kararların nasıl alındığından emin olmadığını da belirtti.
Vance, Alaska'daki seçim kampanyası ziyaretinin ardından pazartesi günü yaptığı açıklamada, varılacak bir anlaşmanın İran'ın ileriye dönük güvenceler vermesini değil, zenginleştirme kapasitesini azaltmasını gerektireceğini söyledi. "Nükleer silah istemiyorsanız yüzde 60 zenginleştirilmiş yakıta neden ihtiyacınız var? Bu çok temel bir eşik meselesi" dedi.
"Sözleri eylemle takas etmeyeceğiz"
İran ve ABD son haftalarda savaşı bitirmeyi ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmayı amaçlayan öneriler alışverişinde bulundu. ABD Başkanı Donald Trump Tahran'ın son teklifini reddetti ve askeri operasyonların ara seçimlerden sonra yoğunlaşabileceği uyarısını yaptı. Vance, ABD'nin anlaşmaya açık olduğunu ancak İran'dan somut nükleer tavizler isteyeceğini belirterek "Sözleri eylemle takas etmeyeceğiz" dedi.
Vance eylülde geçici bir barış anlaşmasına aracılık etmiş, anlaşma kısa sürede bozulmuştu.
"Kararların nasıl alındığı net değil"
Vance, ABD'nin İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüştüğünü, ancak bu isimlerin İran'ın güç yapısı içinde ne kadar yetkiye sahip olduğunun belirsiz olduğunu söyledi. "Fark ettiğimiz şeylerden biri, ülkelerinin nasıl karar aldığının tam olarak net olmaması" dedi.
Trump da salı günü en büyük sorununun İran'ı kimin yönettiğinin bilinmemesi olduğunu söylemişti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise pazar günü, ABD'li yetkililerin muhataplarını ve İran'ın karar alma sisteminin nasıl işlediğini iyi bildiğini belirtmiş, "Sorun tam tersi: ABD'li yetkililerin çelişkili tutumlarında ve karışık mesajlarında" demişti.
"İran enerji ihracatını büyük ölçüde engelleyemiyor"
Vance, cephedeki durumu değerlendirmek için saha komutanlarıyla bizzat görüştüğünü anlattı. Kritik mühimmat sıkıntısına ilişkin kaygıları reddetti. İran güçlerinin boğazda zaman zaman ticari gemileri vurabildiğini, ancak su yolundan enerji ihracatını büyük ölçüde engelleyemediğini söyledi.
Arka plan
Savaş, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başladı ve küresel enerji piyasalarını sarstı. Aylık maliyeti 3 milyar doları bulan savaş, kasımdaki ara seçimler öncesinde kampanyanın başlıca konularından biri oldu. Trump, Nebraska'daki mitingde savaşın neredeyse bittiğini söylemişti. Hürmüz'de 4 Ekim'de bir tanker vurulmuştu.
