Yapay zeka yarışında ülkelerin nerede durduğunu ölçen küresel sıralamalar, son yıllarda hükümetler için başlıca referans noktası hâline geldi. Türkiye açısından bu tablo, 13 Haziran'da İstanbul'da tanıtılan 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı'yla yeniden öne çıktı; çünkü plan, ülkenin küresel endekste yıllar içinde tırmandığı basamakları da görünür kıldı. Asıl soru ise listenin tam neresinde durulduğu.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın paylaştığı verilere göre Türkiye, ulusal strateji belgesinin yayımlandığı 2021'de küresel yapay zeka endeksinde 44. sıradaydı; 2024 sonunda 34. sıraya çıktı. Üç yılda on basamaklık bu yükseliş, sıralamayı hazırlayan İngiliz Tortoise Media'nın Global AI Index verilerine dayanıyor. Endeks, 83 ülkeyi 122 gösterge üzerinden tartıyor ve zirvede belirgin farkla ABD ile Çin yer alıyor.
Bölgedeki rakipler nerede duruyor
Türkiye'nin 34. sıradaki konumu, bölgesindeki bazı ülkelerin gerisinde kalıyor. İsrail, güçlü girişim ekosistemi ve özel sektör yatırımlarıyla ilk on içinde bulunuyor. Suudi Arabistan, açıkladığı 40 milyar dolarlık devlet destekli yatırımın etkisiyle bir yılda 31. sıradan 14. sıraya fırlayarak Arap dünyasının lideri oldu. Birleşik Arap Emirlikleri 20., Avrupa Birliği üyesi Polonya ise 26. sırada yer alıyor.
Türkiye 34. sıradan yarışa giriyor; yeni hedef, ilk 20 ülkenin arasına yerleşmek.
Hedef ilk 20 ülke
Yeni eylem planı çıtayı sıralamanın hayli üzerine koyuyor. Hedef, yapay zeka ekosisteminde ilk 20, küresel ekonomide ise ilk 10 ülke arasına girmek. Bunun için plan; nitelikli insan kaynağı, yüksek başarımlı hesaplama altyapıları, veri ekosistemi, sektörel uygulamalar ve yönetişim olmak üzere beş sütun üzerine kuruluyor.
Plan kapsamında 2 yılda 5 milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı eğitimi verilmesi, 10 bin ileri düzey uzman ile 100 bin uygulama profesyoneli yetiştirilmesi ve veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapıları için en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağın harekete geçirilmesi öngörülüyor. Sıralamada yükselişin asıl belirleyicisi ise bu hedeflerin ne kadarının hayata geçirileceği olacak.
