Aylardır süren ve küresel enerji fiyatlarını yukarı taşıyan İran savaşında taraflar ilk somut uzlaşının eşiğine geldi. ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran ile varılan mutabakatın pazar günü imzalanmasının planlandığını ve küresel petrol arzı açısından hayati önemdeki Hürmüz Boğazı'nın imzanın hemen ardından herkese açık hale geleceğini belirtti.
Trump pazar gününü işaret etti
Arabuluculuğu üstlenen Pakistan'ın Başbakanı Şahbaz Şerif, iki tarafın bir barış çerçevesinde uzlaştığını ve İslamabad'ın pazar günü elektronik imza için hazırlık yaptığını açıkladı. Şerif, bunu gelecek hafta teknik düzeyde görüşmelerin izleyeceğini, tarafların barış anlaşmasına her zamankinden daha yakın olduğunu söyledi. Gazetecilere konuşan bir ABD'li yetkili ise kesin tarih vermekten kaçınmakla birlikte anlaşmayı güçlü olarak niteledi.
Tahran zamanlamada temkinli
İmza beklentisini İran tarafı aynı kararlılıkla paylaşmadı. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, devlet medyasına yaptığı açıklamada sürecin önümüzdeki günlerde tamamlanabileceğini, ancak karşı tarafın tereddütleri nedeniyle zamanlama konusunda temkinli olunması gerektiğini vurguladı. Bekayi, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını anlaşmanın ayrılmaz bir parçası olarak nitelendirdi.
Mutabakatın imzalanacağı kesin tarihi bekleyip görmemiz gerekecek, ancak bu yarın olmayacak.
İsmail Bekayi · İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü
Anlaşmada ne var
Görüşmelere yakın kaynakların aktardığına göre mutabakat zaptı, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve ABD'nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasını öngörüyor. Taraflar bu iki adımı eş zamanlı atacak, boğazın mayınlardan temizlenmesi ise sonraki aşamaya bırakıldı. Trump'ın savaş gerekçesi olarak gösterdiği nükleer program ayrı bir müzakere sürecinde ele alınacak.
Reuters'a konuşan kaynaklara göre ABD, boğazın açılması karşılığında milyarlarca dolarlık dondurulmuş İran varlığını serbest bırakmaya ve petrol ihracatına yönelik yaptırımlardan feragat etmeye başlayacak. İran basını ise taslağın 14 maddeden oluştuğunu, gemi trafiğinin 30 gün içinde savaş öncesi seviyelere dönmesinin hedeflendiğini aktardı.
Hürmüz'de ücret çelişkisi
Boğazın hangi koşullarda işleyeceği iki başkent arasındaki açık görüş ayrılığına işaret ediyor. ABD'li yetkili Hürmüz'ün geçiş ücreti alınmadan açılacağını savunurken, İran tarafı sunulan hizmetler için ücret alınacağını ve boğazın yönetiminin savaş öncesi düzene dönmeyeceğini dile getiriyor. Anlaşmaya taraf olmayan İsrail'in tutumu ve boğaz çevresinde yaşanan insansız hava aracı gerginliği de imza öncesi belirsizliği artıran başlıklar arasında yer alıyor.
