ABD Başkanı Donald Trump, Dublin’deki temasları sırasında İran savaşının sona ermesiyle petrol fiyatlarının hızla gerilemesini beklediğini söyledi. Açıklama, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin kısıtlı kaldığı ve Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol boru hattının saldırı sonrası geçici olarak kapatıldığı bir dönemde geldi.
Trump, İrlanda Cumhurbaşkanı Catherine Connolly ile görüşmesi sırasında ve sonrasındaki açıklamalarında savaşın sona yaklaşacağı yönündeki beklentisini yineledi. Petrol fiyatlarının savaş bittiğinde düşeceğini belirten Trump, son aylarda benzer açıklamalarında fiyatların çok hızlı gerileyebileceğini savunmuştu.
Trump 9 Eylül’de savaşın ABD ara seçimlerinin hemen ardından biteceğini ve petrol fiyatlarının gerileyeceğini söylemişti. Bu açıklama bir resmî barış takvimi değil, ABD başkanının siyasi ve ekonomik öngörüsü niteliğinde.
Piyasa görünümü daha kademeli düşüşe işaret ediyor
EIA, Orta Doğu üretim ve ihracat akışlarının büyük bölümünün 2027 ikinci çeyreğine kadar çatışma öncesi düzeylere dönemeyebileceğini öngörüyor. Eylül Kısa Vadeli Enerji Görünümü’ne göre Brent ham petrolünün 2026’nın ikinci yarısında varil başına yaklaşık 90 dolar, 2027 genelinde ise ortalama 74 dolar olması bekleniyor.
EIA’nın iki Brent tahmini arasındaki fark -16 dolar/varil. Trump’ın hızlı düşüş beklentisine karşı resmî enerji görünümü, fiyatlarda daha kademeli bir normalleşme öngörüyor. EIA, fiyatlardaki düşüşü üretimin yeniden devreye girmesi ve küresel stokların toparlanmasıyla ilişkilendiriyor.
IEA, Ağustos ayında küresel petrol stoklarının 95 milyon varil azaldığını ve Körfez ihracatının savaş öncesinin yaklaşık yarısına indiğini bildirdi. Şubat ayından bu yana küresel stoklardaki toplam düşüş 507 milyon varile ulaşırken, kurum kısa vadeli arz koşullarının hâlâ sıkı olduğuna işaret etti.
Hürmüz ve Suudi boru hattı arz riskini büyütüyor
Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiği konusunda sürecin yoluna gireceğini söyledi. Ancak bölgedeki fiili akış hâlâ baskı altında. Suudi Arabistan, Hürmüz’ü bypass eden Doğu-Batı boru hattını drone saldırısının ardından tedbir amacıyla geçici olarak kapattı; hat son dönemde günlük 4-5 milyon varil taşıyordu.
Trump saldırının arkasında İran’ın bulunmasının muhtemel olduğunu söyledi, ancak saldırının sorumluluğu bağımsız biçimde kesinleşmiş değil. Irak yönetimi saldırının kendi topraklarından yapıldığı iddiası üzerine soruşturma başlatırken, Suudi Arabistan da sorumlular belirlenene kadar doğrudan misillemeden kaçındı.
Bölgedeki arz riski yeni değil. Trump’ın İran’a yeni misilleme sinyali verdiği 31 Ağustos’taki gelişmede de Hürmüz üzerinden düşük petrol akışı enerji piyasasının ana risklerinden biri olarak öne çıkmıştı. Son saldırılar, fiyatların kalıcı biçimde gerilemesi için yalnız savaşın siyasi olarak sona ermesinin değil, deniz ve boru hattı akışlarının da normalleşmesinin gerekeceğini gösteriyor.
