Suriye hava sahası, mayıs ayında 11.801 uçak geçişine sahne oldu. Bu rakam, İran savaşının bölgesel havacılığı sekteye uğratmasından önceki son tam ay olan şubattaki 4.267 uçuşun iki katından fazla. Suriye Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün (GACA) verilerine göre trafik, geçen yılın aynı ayına kıyasla yaklaşık yüzde 375 arttı.
Yükselişin arkasında, Orta Doğu'daki çatışma nedeniyle kapanan hava koridorları ve havayollarının on yılı aşkın süredir uzak durduğu Suriye semalarına yeniden yönelmesi var. Şam, on dört yıllık iç savaş boyunca uçuşa yasak bir bölgeydi; Cumhurbaşkanı Beşar Esad'ın 2024 sonunda devrilmesiyle bu durum sona erdi.
Rotaların yeniden çizilmesi
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'taki hava saldırılarıyla başlayan İran savaşı, havayollarını güzergâhlarını baştan hesaplamaya zorladı. Mart ayında Irak ve Körfez üzerindeki hava sahası kapatıldı. Flightradar24 ve AirNav verilerine göre nisanda sağlanan ateşkesin ardından Dubai ve Doha'dan Avrupa'ya giden uçuşların çoğu, Irak yerine Suriye'nin ortasından geçmeye başladı.
Tercih ekonomik bir zorunluluk da taşıyor. İran çatışmasının tetiklediği petrol fiyatı artışı karşısında havayolları, Suriye üzerinden uçarak hem seyahat süresini hem de yakıt maliyetini düşürüyor.
Şam için kazançlı dönüş
Trafikteki sıçrama, Suriye'nin yeni yönetimi açısından ciddi bir gelir kaynağına dönüşebilir. GACA bu yılın başında uçuş başına 499 dolarlık sabit bir ücret getirdi; bu tutar 430 dolarlık geçiş ücreti ile 69 dolarlık iletişim ücretine bölünüyor ve uçağın tipinden, boyutundan bağımsız olarak alınıyor. Reuters'in hesabına göre mayıs trafiği bu tarifeyle 5,9 milyon dolara kadar gelir üretebilirdi. GACA, gelir potansiyeli ve ücretler hakkında yorum yapmaktan kaçındı.
Esad döneminde tarife çok daha düşüktü: küçük uçaklar için 75 dolar, büyük uçaklar içinse ton başına 1 ila 1,25 dolar alınıyordu. Yeni düzenlemede ücretlerin tahsilatı Suriyeli acentelerin yanı sıra Lübnan merkezli bir uçuş planlama firmasına ve Uluslararası Uçuş Planlama Çözümleri'ne devredildi. İç hat uçuşları ile Suriye kayıtlı uçaklarda vergilerde yüzde 50 indirim uygulanıyor; devlet başkanları, resmî heyetler ve arama kurtarma uçaklarıysa tam muafiyet kapsamında.
Hâlâ yüksek riskli sınıfta
İyimser tabloya rağmen güvenlik soruları sürüyor. Havacılık risk izleme kuruluşu OPSGroup, Suriye hava sahasının hâlâ riskli kabul edildiğini ve hava trafik kontrolünün en temel kademesi olan "yalnızca prosedürel kontrol" ile işletildiğini belirtiyor. Avrupa'nın havacılık güvenliği ajansı da İran çatışması nedeniyle bölgeden kaçınılmasını öneriyor; bu yüzden artış büyük ölçüde Körfez taşıyıcılarıyla sınırlı kalıyor. Asya ve Kuzey Amerika havayolları bölgeden büyük ölçüde uzak duruyor ve trafik, savaş öncesi seviyelerin yarısının altında seyrediyor.
Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'na göre Suriye, geçen yıl Türkiye'den aldığı gelişmiş radar ve navigasyon sistemleriyle Şam Uluslararası Havalimanı altyapısını güçlendirdi. GACA Başkanı Ömer el-Hosari ise Reuters'e verdiği demeçte, trafikteki artışın havayollarının Suriye hava sahasını bölgesel ağda yeniden güvenilir bir rota olarak görmesi yönünde gerçek bir değişimin başlangıcını yansıttığını söyledi.
