ABD Başkanı Donald Trump’ın imzaladığı yeni yasa, Rusya menşeli ham petrol veya doğal gaz alımında belirlenen ölçütlere giren ülkelerden ABD’ye ithal edilen tüm mallara yüzde 100’e kadar gümrük vergisi uygulanmasının yolunu açtı. Düzenleme her Rus enerji alıcısını otomatik olarak kapsamıyor; hedef ülkeler alım hacmi ve yaptırım delme kriterlerine göre belirlenecek.
Beyaz Saray, H.R. 5334’ün 18 Eylül’de imzalanarak yasalaştığını açıkladı. Yasa, Rusya’ya yönelik yaptırım ve yasakları genişletirken tarife hükümlerini de yürürlüğe soktu.
Tarife hangi ülkelere uygulanabilir
Yasanın 113. maddesine göre, tarife kapsamı son 12 aylık dönemde Rus ham petrolü veya doğal gazının hacim bakımından en büyük beş ithalatçısı arasında yer alan ve yürürlükten 30 gün sonra yeni alım yapan ülkeleri kapsayabiliyor. Rus petrolü yaptırımlarının delinmesini kolaylaştıran ilk beş ülke de aynı mekanizmaya dahil edilebiliyor.
Başkanın, yasanın yürürlüğe girmesinden itibaren en geç 30 gün içinde kapsama giren ülkelerden yapılan ithalata sıfırın üzerinde ve yüzde 100’e kadar tarife uygulaması öngörülüyor. ABD Ticaret Temsilciliği oranı daha sonra ülkenin Rus enerji alımlarını artırması veya azaltmasına göre değiştirebilecek.
Doğal gaz için sınırlı bir istisna bulunuyor. Bir ülkenin Rusya’dan aldığı gaz, Rusya’nın yıllık toplam gaz ihracatının yüzde 15’inden azsa ve ülke ithalatını azaltmak için önemli adımlar attıysa bu bölüm kapsamındaki tarife uygulanmayabilecek.
Yasa ayrıca başkana, ABD’nin ulusal çıkarına uygun olduğunu Kongre’ye yazılı olarak bildirip gerekçesini sunması halinde bu bölümdeki tarifeler için muafiyet tanıma yetkisi veriyor. Bu nedenle yüzde 100 oranı bir üst sınır; her uygun ülke için otomatik ve aynı oranda uygulanacak bir vergi değil.
Yasa Kongre’den nasıl geçti
Senato H.R. 5334’ü 7 Ağustos’ta 86’ya karşı 11 oyla kabul etti. Temsilciler Meclisi 16 Eylül’de Senato değişikliklerini 262’ye karşı 159 oyla onayladı; Trump iki gün sonra yasayı imzaladı. Temmuzdaki önceki aşamada tarife tavanının önceki yüzde 500 önerisinden yüzde 100’e çekilmesi ve kapsam kriterleri öne çıkmıştı.
Düzenleme tarife hükümlerinin yanında Rusya’nın enerji ve savunma sektörleri, bazı finansal kuruluşlar ve yaptırımları aşmakta kullanılan tanker ağına yönelik kısıtlamaları da genişletiyor. İran’a ilişkin mevcut yaptırım rejiminin süresi de yasa kapsamında uzatılıyor.
