İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD’nin deniz ablukası ve saldırılarını sona erdirmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını söyledi. India Today’e verdiği röportajda ekonomik baskının Tahran’ı durdurmayacağını savunan Pezeşkiyan, İran’ın Umman ve bölge ülkeleriyle yeni bir geçiş düzeni üzerinde çalıştığını açıkladı.
Pezeşkiyan, savaş yoluyla hedeflerine ulaşamayan ABD’nin ekonomik baskıyı artırdığını ileri sürdü. İran’ın deniz yoluna tamamen bağımlı olmadığını söyleyen Pezeşkiyan, Washington’ın bu yöntemle de istediği sonucu alamayacağını savundu.
Hürmüz Boğazı’nın açılması konusunda ise koşulu açık biçimde ABD’ye bağladı. Pezeşkiyan, Washington’ın İran’a yönelik deniz ablukasını ve saldırıları sona erdirmesi halinde boğazın yeniden açılacağını belirtti.
Maskat’ta Hürmüz görüşmesi planlanıyor
İran Dışişleri Bakanlığı da Körfez ülkeleriyle Hürmüz Boğazı konusunda 14 Eylül Pazartesi günü Umman’da toplantı yapılacağını duyurdu. Görüşmenin, İran ve Umman’ın ticari gemiler için üzerinde çalıştığı geçiş düzenini ve bölgesel deniz güvenliğini ele alması bekleniyor.
Pezeşkiyan, röportajında Arap ülkelerinin dışişleri bakanlarının Umman ile İran arasında ortak bir güzergâh kurulmasına ilişkin anlaşmayı görüşmek üzere Maskat’ta bir araya geleceğini söyledi. İran tarafına göre planın Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne bildirilmesi de gündemde.
Boğazdaki ticari trafik savaş öncesi düzeylerin belirgin biçimde altında kalıyor. Kpler verilerine göre 10 Eylül’de Hürmüz’den yalnızca yedi gemi geçti; savaş öncesinde günlük geçiş sayısı yaklaşık 125 düzeyindeydi.
Hazirandaki mutabakat kalıcı olmadı
ABD ile İran arasında 18 Haziran’da yürürlüğe giren İslamabad Mutabakatı, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve ABD deniz ablukasının kaldırılmasını öngörmüştü. Anlaşma ayrıca daha geniş bir uzlaşma için 60 günlük müzakere dönemi başlatmıştı.
Bu dönem kalıcı anlaşma olmadan sona erdi. Ağustos ortasında müzakere süresi dolarken Hürmüz, yaptırımlar ve İran’ın nükleer programı başlıklarında uzlaşma sağlanamadı; ABD daha sonra deniz ablukasını yeniden uygulamaya koydu.
Pezeşkiyan’ın son açıklaması, Tahran’ın boğazın yeniden açılmasını tek taraflı bir adım olarak değil, ABD’nin askeri ve ekonomik baskısının sona ermesine bağlı karşılıklı bir düzenleme olarak gördüğünü ortaya koyuyor.
