Türkiye’de otomobil sahibi olmak her geçen gün daha yüksek peşinat ve daha sınırlı kredi imkânı gerektiriyor. TCMB’nin sıkı para politikası kapsamında taşıt kredilerine yönelik büyüme sınırlarını aşağı çekmesiyle birlikte bankaların kredi hacminde dikkat çekici bir daralma yaşandı. Buna karşılık tasarruf finansman şirketleri hızla büyümeye devam etti.
BDDK verilerine göre bankaların kullandırdığı bireysel taşıt kredileri son aylarda sert geriledi. Ocak ayının ilk haftasında 51,6 milyar TL seviyesinde bulunan taşıt kredisi hacmi, 15 Mayıs haftası itibarıyla 44,3 milyar TL’ye kadar düştü. Böylece yalnızca birkaç ay içinde yaklaşık 4 milyar TL’yi aşan daralma gerçekleşti.
Kredilerdeki sıkılaşma özellikle mart ayından sonra hızlandı. TCMB’nin makroihtiyati tedbirleri kapsamında kredi büyümesine getirilen yeni sınırlar, bankaların taşıt kredilerinde daha temkinli hareket etmesine yol açtı.
Piyasadaki boşluğu ise tasarruf finansman şirketleri doldurmaya başladı. TCMB ve BDDK verilerine göre sektörün taşıt finansmanı büyüklüğü 2025’te 100 milyar TL’yi aşarken, son veriler hacmin 200 milyar TL sınırına yaklaştığını gösterdi.
İstanbul Topkapı Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve ekonomist Levent Yılmaz, tasarruf finansman şirketlerinin taşıt kredilerindeki payının yüzde 60’ı geçtiğine dikkat çekti. Yılmaz, özellikle 2025 Eylül ayından itibaren tasarruf finansman şirketlerinin taşıt finansmanında bankacılık sektörünü geride bıraktığını belirtti.
TCMB’nin 23 Mayıs’ta açıkladığı yeni düzenleme de kredi tarafındaki sıkılığı artırdı. Buna göre taşıt kredilerinde sekiz haftalık büyüme sınırı yüzde 4’ten yüzde 3’e düşürüldü. Aynı dönemde ihtiyaç kredileri ve kredili mevduat hesaplarında da limitler aşağı çekildi.
Merkez Bankası’nın temel hedefi iç talebi yavaşlatmak ve ithalat baskısını kontrol altında tutmak olarak öne çıkıyor. Otomotiv sektöründeki yüksek ithalat bağımlılığı nedeniyle taşıt kredilerine yönelik sıkılaşma, cari denge açısından da kritik görülüyor.
Yüksek faiz ortamı ve zorlaşan kredi erişimi nedeniyle otomobil almak isteyen tüketicilerin önemli bölümü artık ya nakit alıma yöneliyor ya da alternatif finansman modellerini tercih ediyor.
Öte yandan otomotiv tarafında yeni model hareketliliği sürüyor. Dacia’nın sedan modeli Logan, yaklaşık 13 yıl aradan sonra yeniden Türkiye pazarına dönmeye hazırlanıyor. Modelin haziran ayında 1 milyon 580 bin TL lansman fiyatıyla satışa sunulacağı açıklandı.
Taşıt finansmanında yeni denge oluşuyor
Bankacılık sektöründeki kredi daralması, alternatif finansman modellerinin sistem içindeki ağırlığını hızla artırıyor. Özellikle tasarruf finansman şirketlerinin taşıt ve konut tarafında büyümesi, finans sektöründeki dengelerin değişmeye başladığını gösteriyor.
Son dönemde otomobil fiyatlarının yüksek seyretmesi de kredi ihtiyacını artırırken, sıkılaşan kredi politikaları tüketici davranışını doğrudan etkiliyor. Finansmana erişimde yaşanan dönüşüm, otomotiv satışlarının kompozisyonunu da değiştirmeye başladı.
Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.
