Vergi Denetim Kurulu (VDK), mükelleflerin vergisel risklerini denetime girmeden görebilecekleri yapay zeka destekli Bilinç Platformu'nu bu yıl içinde devreye alıyor. Mükellefler, herhangi bir ceza ya da inceleme süreci başlamadan kendi risk durumlarını sistem üzerinden görüp değerlendirme yapabilecek.
Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı VDK, vergi kaybı ve kayıt dışılıkla mücadelede kullandığı yapay zeka uygulamalarını genişletiyor. Web tabanlı çalışacak yeni nesil dijital hizmetle, vergi idaresi ile mükellef arasında daha şeffaf, önleyici ve rehberlik odaklı bir iletişim modelinin kurulması hedefleniyor. VDK tarafından tespit edilen riskler doğrudan mükellefle paylaşılacak.
Riskler sayısal skora dönüşecek
İlk aşamada 150'den fazla kural bazlı vergi analizi ile vergisel konulara odaklı makine öğrenmesi senaryoları devreye girecek. Mükelleflerin riskleri sayısal skorlar halinde gösterilecek, böylece daha objektif ve veri temelli bir değerlendirme imkanı doğacak. Yüksek puan alınan senaryolarda mükelleflere, riski ortadan kaldıracak adımlar için sistem üzerinden rehberlik sunulması da planlanıyor.
150+kural bazlı vergi analizi platformun ilk aşamasında devreye alınacak.
Karşı tarafın riski de görünecek
Başkanlığın 2024'te geliştirdiği Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi de platforma entegre ediliyor. Parasal hareketler üzerinden tespit edilen riskli işlemler mükellefin bilgisine sunulacak; işlemlerinin izlendiğini bilen mükelleflerin vergisel konularda daha temkinli hareket etmesi bekleniyor. Sahte belge kullanımına ilişkin riskler de platformda önemli yer tutacak. Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Sistemi'nin çıktıları doğrultusunda, mükelleflerin ticari ilişki içinde olduğu taraflardan kaynaklanan riskler "karşı taraf riski" olarak paylaşılacak. Böylece mükellef yalnızca kendi işlemlerini değil, iş yaptığı tarafların doğurabileceği riskleri de görebilecek.
Rehberlik için müfettiş görevlendirilecek
Bilinç Platformu, klasik denetimin ötesine geçerek "ikaz denetimi" yaklaşımını destekleyecek. İnceleme gerektirmeyen ama mükellefin bilmesinde fayda görülen konularda bilgilendirme yapılacak, böylece olası hatalar erken aşamada düzeltilebilecek. VDK'nın yürüttüğü gözetim programlarının büyük ölçüde dijital ortama taşınması hedefleniyor. Sistem üzerinden talepte bulunan mükellefler için rehberlik amacıyla vergi müfettişleri görevlendirilebilecek.
Şimşek: Denetim öncesi bilinçlendirme
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, platformla birlikte "denetim sonrası müdahale" yerine "denetim öncesi bilinçlendirme" anlayışını yerleştireceklerini söyledi. Şimşek, "Bu yaklaşımla mükelleflerimizin hem vergisel bilinç düzeyini artırmayı hem de haklarını korumayı amaçlıyoruz. Vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacak ve mükellefler için denetim maliyetini en aza indireceğiz" dedi. Bakan, dönüşümün idarenin etkinliğini artıracağını, mükellefler için ise daha hızlı, erişilebilir ve rehberlik odaklı bir sistem kuracağını belirtti.
