Motorinde Eşel Mobil Sistemi kapsamındaki Özel Tüketim Vergisi tabanı tükenmiş durumda; bu nedenle uluslararası petrol fiyatlarındaki her düşüş doğrudan pompalara yansıyor. Benzinde ise ÖTV tamponu hâlâ devrede olduğundan aynı tablo geçerli değil. Brent petrolün ABD-İran müzakere haberlerinin ardından varil başına 87 dolara gerilemesi motorinde indirimi tetiklerken benzin fiyatları yerinde kalıyor.
İki yakıtta farklı vergi mantığı
Türkiye'de akaryakıt fiyatları; rafineri çıkış fiyatı, ÖTV, dağıtıcı payı ve KDV kalemlerinin toplamından oluşuyor. 2022'de petrol fiyatlarının hızla yükseldiği dönemde devreye alınan Eşel Mobil Sistemi, benzin ve motorinde petrol artışlarının otomatik olarak ÖTV indirimi yoluyla dengelenmesini öngörüyordu; böylece pompaya yansıyan net fiyat kontrol altında tutulabiliyordu.
Ancak sistem zamanla iki ürün için farklı bir noktaya evrildi. Benzinde ÖTV tamponu varlığını korurken motorinde bu tampon fiilen bitti. Yani motorinde ÖTV alt sınırına ulaşıldığı için artık sistemi dengeleyecek vergi payı kalmadı; küresel petrol fiyatı ne tarafa giderse pompa fiyatı da aynı yönde hareket ediyor.
ÖTV tabanı doldu
ÖTV tamponu devrede
Brent 87 dolar, indirim 1,22 TL
ABD Başkanı Donald Trump'ın Tahran'la müzakerelerin ilerlediğini açıklamasının ardından Brent ham petrol, haftalar boyunca seyrettiği 90 doların üzerindeki bölgeden ayrılarak 87 dolar civarına indi. PÜİS Bölge Başkanı İbrahim Polat, bu düşüşün motorin rafineri çıkış fiyatında litre başına 4,88 TL'lik bir indirim marjı oluşturduğunu açıkladı.
4,88TL rafineri bazında beklenen indirim; Eşel Mobil mekanizması gereği bunun 1,22 TL'si tüketiciye yansıyacak. Net indirimin kesin tutarı 15 Haziran 16.00'da belli olacak.
Polat, söz konusu indirimin Pazartesi gecesinden Salı'ya geçen gece yarısından itibaren pompalarla yansımasını beklediklerini belirtti. İndirimin ardından İstanbul'da motorin litre fiyatının yaklaşık 65 lira düzeyine, Doğu illerinde ise 67-68 lira aralığına gerilemesi öngörülüyor.
Benzinde beklenti yok, ama kapı aralık
Sektör temsilcileri 15 Haziran itibarıyla benzin grubunda herhangi bir fiyat değişikliği öngörmediklerini ifade etti. Bununla birlikte Brent'in aşağı yönlü seyrinin kalıcı olması durumunda benzin tarafında da ÖTV tamponunun eritilmesiyle fiyat düşüşü mümkün olabilir; ancak bunun için uluslararası fiyatların sürekli baskı altında kalması gerekiyor.
Benzinde eşel mobil devam ediyor; gelen indirim ÖTV'ye yazılıyor, tüketiciye değil. Motorinde ise taban bitti, her hareket doğrudan fiyata geçiyor.
Sektör kaynaklarıNakliye sektörü ve tarım motorini kullanan kesimler için litre başına 1,22 TL'lik indirim sınırlı görünse de yüksek yakıt tüketimli araçlarda aylık ölçekte anlamlı bir maliyet farkına dönüşebilir. Ticari araç sahipleri ve lojistik şirketleri, net tutarın saat 16.00'daki kesinleşmesini bekliyor.
