İran Meclis Başkan Yardımcısı Ali Nikzad, 2026 yılı itibarıyla Hürmüz Boğazı’na ilişkin yeni bir geçiş protokolü üzerinde çalışıldığını açıkladı. İran devlet televizyonuna konuşan Nikzad, hazırlanan 12 maddelik taslak kapsamında İsrail gemilerinin boğazdan geçişine izin verilmeyeceğini duyurdu. Açıklama, İran’ın güneyindeki Bender Abbas ziyareti sırasında yapıldı.
Nikzad, yalnızca İsrail’e değil, İran’a “düşmanca girişimde bulunan” ülkelere ait gemilerin de belirli şartları yerine getirmeden geçiş yapamayacağını belirtti. Buna göre söz konusu gemilerin savaş tazminatı ödememesi halinde geçişlerine izin verilmeyecek. Diğer ülkelerin ticari gemileri ise İran Meclisi tarafından belirlenecek yeni düzenlemelere ve izin mekanizmasına tabi olacak.
İranlı yetkili, Hürmüz Boğazı’ndaki düzenin geçmiş döneme kıyasla köklü biçimde değişeceğini ifade etti. “Gemi trafiği üçüncü savaş öncesindeki gibi olmayacak” diyen Nikzad, yeni yönetim modelini ülkenin petrol politikaları kadar stratejik bir başlık olarak konumlandırdı.
Nikzad’a eşlik eden İran Meclisi Bayındırlık Komisyonu Başkanı Muhammed Rıza Rızai ise boğaz yönetiminin ekonomik boyutuna dikkat çekti. Rızai, Hürmüz geçişlerinden elde edilecek gelirin %30’unun silahlı kuvvetlere, %70’inin ise halkın yaşam koşullarını iyileştirme ve kalkınma projelerine ayrılmasının planlandığını aktardı.
Hürmüz Boğazı’nın stratejik rolü
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Dünya petrol arzının yaklaşık beşte biri bu dar su yolundan geçerken, bölgedeki herhangi bir düzenleme veya kısıtlama doğrudan enerji fiyatları ve tedarik zincirleri üzerinde etkili oluyor.
İran’ın yeni planı, sadece bölgesel bir düzenleme olarak değil, küresel enerji güvenliği açısından da yakından izleniyor. Boğazdan geçişin siyasi koşullara bağlanması, uluslararası deniz ticareti hukukuna ilişkin tartışmaları da beraberinde getiriyor.
