İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi, ABD'nin 24 Ağustos Pazartesi günü açıklaması beklenen yeni yaptırım paketini Tahran üzerinde sonuç vermeyecek yeni bir baskı girişimi olarak niteledi. Araqchi, Washington'un askeri operasyonların ardından yeniden yaptırımlara yönelmesini “çaresizlik” göstergesi olarak gördüklerini söyledi.
“ Hiçbir zaman korkmadık. Ablukalar ve diğer askeri hamleler dahil tüm eylemleri başarısız oldu; bu yeni girişimleri de başarısız olacak.”
Abbas Araqchi, İran Dışişleri Bakanı
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in saat 14.00 EDT'de, Türkiye saatiyle 21.00'de basın toplantısı düzenlemesi bekleniyor. Bessent daha önce yeni paketi “tarihin en sert yaptırımları” olarak tanımladı. Ancak toplantı öncesinde hangi kişi, kurum, sektör veya üçüncü ülke bağlantılarının hedef alınacağına ilişkin ayrıntılar kamuoyuna açıklanmış değil.
Washington ekonomik baskıyı genişletiyor
ABD yönetimi son aylarda İran'ın petrol gelirleri, gölge bankacılık ağı, deniz taşımacılığı ve finansal aracılar üzerinde baskıyı artırdı. ABD Hazine Bakanlığı'nın 7 Ağustos tarihli yaptırım adımı, İran bağlantılı para transfer ağlarını hedef aldı. Şubat ayında yayımlanan başkanlık kararı da İran'dan doğrudan veya dolaylı mal ve hizmet alan ülkelere ek gümrük vergisi uygulanabilmesinin önünü açmıştı.
Paket öncesi belirsizlik
Yeni yaptırımların kapsamı henüz açıklanmadı. Bu nedenle pazartesi akşamı Bessent'in duyuracağı isimler, sektörler ve olası ikincil yaptırım mekanizması İran ekonomisi kadar İran'la ticaret yapan ülkeler açısından da belirleyici olacak.
Tahran'ın en önemli karşı baskı unsuru ise Hürmüz Boğazı olmaya devam ediyor. Bölgede tanker ve emtia gemisi geçişlerinin savaş öncesine göre sert biçimde gerilemesi küresel petrol arzındaki risk primini yüksek tutuyor. Hürmüz'deki petrol akışındaki sert düşüş, Washington'un yeni yaptırım hazırlığıyla aynı anda enerji piyasalarının odağında bulunuyor.
Çin ve diplomasi hattı izlenecek
İran petrolünün en büyük alıcısı Çin, Washington'un baskı politikasında kritik konumda. Kpler'in 2025 verilerine göre İran'ın deniz yoluyla sevk ettiği petrolün yüzde 80'inden fazlası Çin tarafından satın alındı. ABD yönetimi Pekin'den yaptırım politikasına destek isterken Çin tarafı gerilimin diplomasi yoluyla çözülmesi çağrısını sürdürüyor.
Diplomatik trafik de yaptırım açıklamasıyla aynı güne yoğunlaşıyor. Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir'in 24 Ağustos'ta Tahran'ı ziyaret etmesi bekleniyor. Pakistan, ABD ile İran arasındaki gerilimi azaltmaya yönelik arabuluculuk girişimlerini sürdürüyor. Araqchi ise Washington'un İran'la “adalet ve onura dayalı” bir çözüm için saygılı biçimde konuşması gerektiğini savundu.
