İstanbul Boğazı'ndan eylülde günde ortalama 50,8 gemi geçti. Bir yıl önce bu sayı 94,1'di. Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) uydu verisine dayanan PortWatch sistemine göre yüzde 46'lık düşüşle eylül, kayıtların başladığı Ocak 2019'dan bu yana geçişin en düşük olduğu ay oldu. Endeks24 Sinyal Masası'nın aynı veri setinden yaptığı hesaplamaya göre düşüş Karadeniz'in tek bir kıyısında toplanıyor: Rusya'nın altı Karadeniz ve Azak limanına uğrayan gemi sayısı yüzde 89 azalırken Romanya, Bulgaristan ve Gürcistan limanlarında uğrak sayısı yüzde 4,9 arttı.
Gerileme nisandan beri her ay sürüyor. Günlük ortalama geçiş nisanda 92,0, mayısta 87,8, haziranda 81,7, temmuzda 72,1, ağustosta 62,1 oldu. Eylüldeki 50,8'lik ortalama, serinin 2026 öncesindeki en düşük ayı olan Mart 2022'deki 78,3'ün de belirgin biçimde altında. 28 Eylül ile 4 Ekim arasındaki son yedi günün ortalaması 38,6. Bir yıl önceki aynı haftada (29 Eylül ile 5 Ekim 2025) ortalama 101,1'di.
Dökme yük gemilerinde düşüş yüzde 57
Düşüş bütün gemi türlerinde görülüyor, en sert gerileme dökme yük gemilerinde. Eylülde Boğaz'dan günde ortalama 9,8 dökme yük gemisi geçti, bir yıl önce 22,7'ydi (yüzde 56,7 düşüş). Tanker geçişi günde 23,5'ten 14,4'e (yüzde 39,0 düşüş), genel kargo gemisi geçişi 36,9'dan 19,9'a (yüzde 46,1 düşüş), konteyner gemisi geçişi 10,4'ten 6,4'e (yüzde 38,5 düşüş) indi. Tanker ve dökme yük gemisi geçişlerinde de eylül, serinin en düşük ayı.
| Dönem | Toplam | Tanker | Dökme yük | Genel kargo | Konteyner |
|---|---|---|---|---|---|
| Eylül 2025 | 94,1 | 23,5 | 22,7 | 36,9 | 10,4 |
| Haziran 2026 | 81,7 | 20,4 | 17,4 | 33,5 | 10,2 |
| Temmuz 2026 | 72,1 | 18,1 | 16,2 | 28,0 | 9,4 |
| Ağustos 2026 | 62,1 | 16,8 | 12,4 | 25,4 | 7,3 |
| Eylül 2026 | 50,8 | 14,4 | 9,8 | 19,9 | 6,4 |
| Yıllık değişim (%) | -46,0 | -39,0 | -56,7 | -46,1 | -38,5 |
Düşüş Rusya limanlarında toplandı
PortWatch limanlara yapılan uğrakları da izliyor. Rusya'nın Karadeniz kıyısındaki Novorossiysk, Tuapse ve Taman ile Azak Denizi'ndeki Rostov, Azov ve Yeysk limanlarına Eylül 2025'te toplam 518 gemi uğramıştı. Bu sayı Eylül 2026'da 57'ye indi. Novorossiysk'e uğrak 266'dan 47'ye geriledi (yüzde 82,3 düşüş). Karadeniz ile Azak Denizi'ni bağlayan Kerç Boğazı'nda Eylül 2025'te 593 geçiş kaydedilmişti, Eylül 2026'nın tamamında yalnızca 1 geçiş kaydedildi.
Aynı denizin diğer kıyılarında tablo farklı. Romanya'nın Köstence ve Midia, Bulgaristan'ın Burgaz ve Varna, Gürcistan'ın Poti ve Batum limanlarına toplam uğrak 596'dan 625'e çıktı. Köstence'de uğrak sayısı 292'den 288'e indi, yani neredeyse değişmedi. Ukrayna'nın Odesa bölgesindeki limanlar için PortWatch'ta her iki yılda da yalnızca birkaç uğrak görünüyor, bu limanlar için sistemden sonuç çıkarılamıyor.
Dünyanın başlıca geçitlerinde benzer bir hareket yok. Aynı dönemde Cebelitarık Boğazı'nda günlük ortalama geçiş yüzde 3,1, Süveyş Kanalı'nda yüzde 4,0 azaldı.
| Liman grubu | Eylül 2025 | Eylül 2026 | Değişim (%) |
|---|---|---|---|
| Rusya, altı liman (Novorossiysk, Tuapse, Taman, Rostov, Azov, Yeysk) | 518 | 57 | -89,0 |
| Novorossiysk | 266 | 47 | -82,3 |
| Romanya, Bulgaristan, Gürcistan, altı liman | 596 | 625 | 4,9 |
| Köstence | 292 | 288 | -1,4 |
| Türkiye, Karadeniz kıyısı beş liman | 246 | 132 | -46,3 |
| Türkiye, İstanbul | 698 | 391 | -44,0 |
| Türkiye, diğer 32 liman | 3.119 | 2.982 | -4,4 |
| Türkiye, 38 liman toplamı | 4.063 | 3.505 | -13,7 |
Türk limanlarına yansıması
Türkiye'de PortWatch'ın izlediği 38 limana uğrayan gemi sayısı eylülde 3.505 oldu, bir yıl önce 4.063'tü (yüzde 13,7 düşüş). Bu, Endeks24 Sinyal Masası'nın incelediği Temmuz 2024 sonrası dönemin en düşük aylık ortalaması. Gerileme iki yerde yoğunlaşıyor. Samsun, Trabzon, Zonguldak, Hopa ve Karasu limanlarına uğrak 246'dan 132'ye indi (yüzde 46,3 düşüş). İstanbul limanı olarak kaydedilen uğrak 698'den 391'e geriledi (yüzde 44,0 düşüş). Kalan 32 limanda düşüş yüzde 4,4'te kaldı. Gemi türüne göre bakıldığında Türk limanlarına dökme yük gemisi uğrağı yüzde 40,7 azaldı, tanker uğrağı yüzde 10,4 arttı.
Resmi veri ne diyor
PortWatch resmi istatistik değil, gemilerin yayımladığı konum sinyallerinden üretilen bir tahmin. Resmi sayımı Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü yapıyor, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı üçer aylık dönemlerle yayımlıyor. Yayımlanan son veri haziran sonuna ait. Buna göre İstanbul Boğazı'ndan 2026'nın ilk altı ayında 19.277 gemi geçti, 2025'in aynı döneminde 19.381 gemi geçmişti (yüzde 0,5 düşüş). Haziran ayında geçiş 3.220 ile bir yıl öncesinin yüzde 3,5 altındaydı. Temmuz, ağustos ve eylülü kapsayan üçüncü çeyrek verisi henüz yayımlanmadı.
İki sayım birebir örtüşmüyor. Resmi sayıma göre Eylül 2025'te Boğaz'dan 3.446 gemi geçmişti, PortWatch aynı ay için 2.823 geçiş kaydetmişti. Ocak 2025 ile Haziran 2026 arasındaki 18 ayda PortWatch'ın aylık sayımı resmi sayımın yüzde 76 ile yüzde 87'si arasında kaldı. 2026'nın ilk yarısında PortWatch yüzde 5,8, resmi veri yüzde 0,5 düşüş gösterdi. Bu nedenle eylüldeki yüzde 46'lık düşüş resmi veride aynı büyüklükte çıkmayabilir.
Veri neyle uyumlu
Bu tablo, Karadeniz'in kuzeydoğusunda yaz aylarından beri süren aksamayla uyumlu. Endeks24, 9 Ağustos'ta Türk yetkililerin Karadeniz'e gemi geçişinin Montrö Sözleşmesi kapsamında açık olduğunu bildirdiğini aktarmıştı. PortWatch verisi, Boğaz'daki azalmanın Karadeniz'e giden bütün trafiğe yayılmadığına, Rusya limanlarına gidip gelen gemilerde toplandığına işaret ediyor. Romanya, Bulgaristan ve Gürcistan limanlarına giden gemiler de aynı Boğaz'dan geçiyor ve bu limanlarda uğrak azalmadı. Bu bir yorumdur. Veri, gemilerin neden gelmediğini göstermez. Güvenlik riskini, sigorta maliyetini, liman faaliyetindeki aksamayı ve geçişe ilişkin önlemleri birbirinden ayırt etmeye yetmez.
Bulgular başka nasıl açıklanabilir
PortWatch'ın sayımı gemilerin yayımladığı konum sinyaline dayanıyor. Sinyalini kapatan ya da sinyali bozulan gemi sayılmaz. Çatışma bölgelerinde sinyal karartması ve bozulması yaygınlaştığında gerçek trafik azalmadan da sayım düşebilir. PortWatch sayımının resmi sayıma oranının Ocak 2025'teki yüzde 86'dan Haziran 2026'da yüzde 76'ya inmesi, düşüşün bir bölümünün ölçümden kaynaklanıyor olabileceğini akla getiriyor. Günlük değerler de oynak: 2 ve 3 Ekim'de 26 ve 25 geçiş kaydedilirken 4 Ekim'de 72 geçiş kaydedildi. Hava koşulları nedeniyle trafiğin kısa süreli durması bu tür sıçramalara yol açabilir. Mevsimsellik ise düşüşü açıklamıyor. Karşılaştırma geçen yılın aynı ayıyla yapıldı ve 2019 ile 2025 arasındaki yedi eylülün hiçbirinde günlük ortalama 90'ın altına inmedi.
Bu veri gemi sayısını ölçer, taşınan yükün miktarını ya da değerini ölçmez. Türkiye'nin dış ticaretine, bir limanın ya da bir şirketin gelirine ilişkin sonuç çıkarmak için tek başına yeterli değildir.
