ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik yeni bir saldırı dalgası düzenlendiğini açıkladı ve Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün Washington'da olduğunu savundu. Trump'ın sözleri, İran ile ABD arasındaki askeri çatışmanın stratejik enerji koridoru üzerindeki egemenlik tartışmasına yeniden taşındığını gösterdi.
Fox News'in canlı yayın akışına göre Trump, Maryland'deki Joint Base Andrews Üssü'ne dönüşünde gazetecilere konuştu. Orta Doğu'da hayatını kaybeden ABD askerleri için büyük üzüntü duyduğunu belirten Trump, saldırıların bu askerlerin anısına düzenlendiğini söyledi.
Bu gece onları yine çok sert vurduk.
Trump, İran'ın askeri kapasitesinin büyük bölümünü kaybettiğini öne sürdü. Tahran'ın elinde bazı füzeler, insansız hava araçları ve sınırlı üretim kabiliyeti bulunduğunu söyleyen ABD Başkanı, buna karşın stratejik üstünlüğün Washington'a geçtiğini iddia etti.
Boğaz üzerindeki söylem savaşı derinleşti
Trump, “Boğazı biz kontrol ediyoruz. Onlar hiçbir şeyi kontrol etmiyor” sözleriyle ABD'nin yalnız saldırı kapasitesine değil, Hürmüz'deki geçiş düzenine de hâkim olduğunu ileri sürdü. Ancak bu açıklama, boğazın fiili durumu konusunda tarafların son günlerde verdiği çelişkili mesajları ortadan kaldırmadı.
Washington daha önce Hürmüz'ün uluslararası deniz trafiğine açık olduğunu ve İran'ın boğaz üzerinde tek taraflı kontrol kuramayacağını açıklamıştı. İran ise yabancı askeri müdahaleyi gerekçe göstererek geçişler üzerindeki yetkisini koruduğunu savunuyor. Endeks24'ün Hürmüz'deki karşıt resmî açıklamaları ele alan haberinde de ABD'nin “açık”, İran'ın ise “kapalı” mesajları arasındaki ayrışma öne çıkmıştı.
Kontrol iddiasının sahadaki karşılığı, ticari gemilerin güvenli ve kesintisiz geçiş yapıp yapamadığıyla ölçülecek. Tarafların açıklamaları, bu konuda ortak bir tablo sunmuyor.
Enerji koridorundaki risk yeniden yükseldi
Hürmüz Boğazı, Körfez ülkelerinin petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatında temel geçiş noktası konumunda bulunuyor. ABD ile İran arasındaki her yeni saldırı dalgası, tanker güvenliği, sigorta maliyetleri ve navlun üzerinde ilave baskı oluşturma potansiyeli taşıyor.
Trump'ın açıklamasında yeni saldırıların hedefleri ve sonuçlarına ilişkin ayrıntı verilmedi. Bu nedenle ABD'nin boğaz üzerindeki kontrol iddiasının askeri konuşlanmaya mı, ticari geçişlerin yönlendirilmesine mi yoksa İran'ın deniz unsurlarının etkisizleştirilmesine mi dayandığı henüz netleşmedi.
Kanada'ya duman tarifesi tehdidi
Trump aynı açıklamada Kanada Başbakanı Mark Carney ile ülkedeki orman yangınlarını görüştüğünü söyledi. Kanada'dan ABD'ye ulaşan yoğun dumanın maliyet doğurduğunu savunan Trump, Ottawa yönetiminin tazminat ödemesi veya yeni gümrük tarifeleriyle karşılaşması gerektiğini ileri sürdü.
Reuters da Trump'ın Kanada'daki yangınların kontrol altına alınması için daha fazla çaba istediğini ve dumanın ABD'deki etkileri nedeniyle tarife ya da tazminat seçeneğini gündeme getirdiğini aktardı. Böylece Trump'ın Joint Base Andrews açıklaması, İran savaşının yanında ABD ile Kanada arasındaki ticaret gerilimine ilişkin yeni bir başlık da açtı.
Kaynaklar: Fox News, Donald Trump'ın Joint Base Andrews açıklaması; Reuters, Kanada orman yangınları ve tarife değerlendirmesi
