Küresel sanayinin can damarı olan ham petrol piyasalarındaki daralma ve lojistik hatlardaki kopuş, otomotivden savunma sanayisine kadar geniş bir yelpazede maliyet krizini tetikledi. Özellikle otomobil üreticilerinin sentetik kauçuk ve plastik parçalar için bağımlı olduğu petrol türevlerinde yaşanan fiyat artışları, malzeme maliyetlerinde yüzde 25’lik bir ek yük oluşturdu. Mart ayından bu yana kapalı olan Hürmüz Boğazı, Asya ve Avrupa arasındaki hammadde akışını felç ederek tedarik zincirinde kalıcı hasarlar bırakmaya başladı.
Çip üretiminde helyum ve enerji darboğazı
Enerji fiyatlarındaki sürekli artış, tüketici elektroniğinden havacılığa kadar pek çok sektörü besleyen yarı iletken üretimini doğrudan vurdu. Asya merkezli çip üreticilerinin Orta Doğu’dan ithal ettiği enerji ürünlerindeki maliyet artışı, halihazırda baskı altında olan bellek çipi pazarında yeni bir kriz yarattı. Yapay zekâ teknolojilerinin temel girdisi olan helyumda ise tablo daha ağırlaştı. Küresel arzın üçte birini tek başına sağlayan Katar’daki üretim ve sevkiyat aksamaları, helyum fiyatlarını yüzde 40’ın üzerinde yukarı taşıdı. Katar’ın 2025 yılındaki 63 milyon metreküp seviyesindeki üretimi, 2026 itibarıyla bölgesel saldırılar ve lojistik engeller nedeniyle piyasaya ulaşmakta zorlanıyor.
Alüminyum tedarikinde mücbir sebep dalgası
Otomotiv sektöründe araç başına ortalama 200 kilogram kullanılan alüminyumda küresel bir arz şoku yaşanıyor. Körfez ülkelerinin küresel alüminyum üretimindeki yüzde 9’luk payı, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla birlikte devre dışı kaldı. Dünyanın en büyük tek lokasyonlu tesisi olan Bahreyn’deki eritme tesisi, mart ayı başından bu yana sevkiyat yapamaması nedeniyle mücbir sebep ilan ederek üretimini yüzde 19 oranında azalttı. Katar merkezli tesislerde ise İran’ın enerji altyapısına yönelik saldırıları sonucu doğalgaz kıtlığı nedeniyle kontrollü duruşlar başladı. Toplamda yıllık 570 bin tonluk kapasite piyasadan çekilirken, bu durum küresel montaj hatlarında parça bekleyen araç sayısını hızla artırıyor.
Yasal Uyarı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.
