İran'ın Moskova Büyükelçisi Kazem Celali, Hürmüz Boğazı'nın açık kalacağını, ancak bundan sonra İran ile Umman'ın belirleyeceği yeni kurallar çerçevesinde işleyeceğini söyledi. Celali'ye göre bu kuralların arasında geçiş ücreti de yer alacak.
Celali, Rus gazetesi Izvestia'ya verdiği ve pazartesi günü yayımlanan röportajda boğazın kapatılmayacağını, fakat Tahran ve Maskat'ın koyacağı koşullarla faaliyet göstereceğini belirtti. "İran ve Umman bu boğazla ilgili bazı hizmetler sunuyor. Bu hizmetler için ücret alınacak" diyen büyükelçi ayrıntıya girmedi.
Tahsilat başladı, rakamlar netleşti
Ücretlendirme artık kâğıt üzerinde değil. İran Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonu üyesi Muhsin Zengene, yarı resmi Fars haber ajansına yaptığı açıklamada boğazdan geçen gemilerden gemi başına ortalama 1,5 ila 2 milyon dolar tahsil edildiğini söyledi. Ödemelerin nakit, kripto para ya da ürün temini yoluyla yapıldığı, mal karşılığı ödemelerde teslim edilen ürünün bedelinin ücretten düşüldüğü aktarıldı. Aynı açıklamada İran'ın bu geçişlerden yıllık en fazla 7,5 milyar dolar gelir elde edebileceği değerlendirmesine yer verildi.
Tahran, kalıcı bir barış anlaşmasının kendisine geçişlerden ücret alma hakkı tanıması gerektiğini savunuyor. Ücretin geminin türüne, taşıdığı yüke ve mevcut koşullara göre değişebileceği belirtiliyor. Rusya gibi "dost" sayılan ülkelere istisna tanındığı, bu ülkelerin ayrıcalıklı geçiş hakkına sahip olduğu da ifade ediliyor.
Washington geçiş ücretine karşı
Bu yaklaşım ABD tarafından sert biçimde reddediliyor. Mayıs sonunda Washington, Umman'ı İran ile ortak ücret uygulamasına dahil olmaması konusunda uyardı. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Umman'ın Washington büyükelçisinin kendisine böyle bir ücretlendirme planı bulunmadığını ilettiğini aktardı. Başkan Donald Trump'ın da ücret fikrine açıkça karşı çıktığı biliniyor.
Öte yandan İsrail, Trump'ın Başbakan Benjamin Netanyahu'ya yeni saldırılardan kaçınması çağrısı yaptığına dair haberlere rağmen, pazartesi günü İran'ın batı ve orta kesimlerindeki askeri hedefleri vurduğunu duyurdu.
Savaş petrol akışını kesti
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik savaşı, çatışma öncesinde dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz üzerinden yapılan sevkiyatı büyük ölçüde azalttı. Son dönemde bazı tankerler Körfez'den çıkmayı başarsa da petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz akışı hâlâ ciddi şekilde kısıtlı.
%95Japonya'nın savaş öncesinde petrol ihtiyacını Orta Doğu'dan karşılama oranı. Tokyo, mayısta bir tankerinin boğazdan ücretsiz geçtiğini bildirmişti.
Geçişlerin ne ölçüde normale döneceği, İran ile ABD arasında yürütülmesi beklenen görüşmelere bağlı. Tahran, boğazdaki ablukanın kaldırılmasını masadaki konuların başına koyuyor.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
