Gurbetçiler artık bavullarını Türkiye’den dolduruyor

Yurt dışında yaşayan vatandaşların Türkiye ziyaretlerindeki alışveriş yönü tersine döndü. Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu Genel Başkanı Bendevi Palandöken, geçmişte Türkiye’ye ürün getiren gurbetçilerin artık dönüş yolunda altın, düğün malzemesi, gıda ve çeşitli tüketim ürünlerini Türkiye’den götürdüğünü söyledi. Palandöken’e göre bu değişim, yaz dönemindeki harcamayı turizm işletmelerinin ötesine taşıyarak yerel esnaf, bakım-onarım ve gayrimenkul hizmetlerine yayıyor.

Palandöken, Türkiye’deki ürün çeşitliliği ile Avrupa ülkeleriyle yapılan fiyat karşılaştırmalarının tercihi Türkiye lehine çevirdiğini savundu. Ancak TESK açıklamasında karşılaştırmalı bir fiyat sepeti veya ürün bazında satış verisi paylaşılmadı. Bu nedenle alışveriş yönündeki değişimin toplam ciroya etkisi henüz bağımsız bir istatistikle ölçülemiyor.

Değişim, turizmin ilk yarıda ziyaretçi kaybına rağmen gelir tarafında kısmi direnç gösterdiği bir döneme denk geldi. Endeks24’ün 2026 ilk yarı turizm görünümüne ilişkin değerlendirmesinde, ikinci çeyrekte turizm gelirinin yüzde 2,6, ziyaretçi sayısının ise yüzde 5,1 gerilediği kaydedilmişti.

15 milyar dolarlık hedef ilk yarıyı aşıyor

TÜİK’in 2025 yıllık verilerine göre Türkiye’nin turizm geliri 65,23 milyar dolar oldu. Ziyaretçilerden elde edilen 64,45 milyar dolarlık gelirin yüzde 18’ini yurt dışında ikamet eden vatandaşlar oluşturdu. Bu oran yaklaşık 11,6 milyar dolara karşılık geliyor ve Palandöken’in “yaklaşık 12 milyar dolar” ifadesini destekliyor. Aynı yıl bu gruptaki ziyaretçi sayısı 11 milyon 175 bin olarak kaydedildi.

TÜİK’in 2026’nın ilk iki çeyreği için açıkladığı gelir payları kullanıldığında yurt dışı ikametli vatandaşlardan sağlanan gelir yaklaşık 4,9 milyar dolar hesaplanıyor. İlk çeyrekte yaklaşık 2,48 milyar, ikinci çeyrekte 2,44 milyar dolarlık gelir oluştu. Aynı yöntemle 2025’in ilk yarısı yaklaşık 4,86 milyar dolar ediyor. Buna göre ilk yarıdaki artış yüzde 1,4 düzeyinde kaldı.

TESK’in 15 milyar dolarlık 2026 beklentisinin gerçekleşmesi için yılın ikinci yarısında yaklaşık 10,1 milyar dolarlık gelir oluşması gerekiyor. Bu hedef, 2025’teki yaklaşık 11,6 milyar dolarlık düzeyin yüzde 29 üzerinde bulunuyor. Yaz ve sıla sezonunun üçüncü çeyrekte yoğunlaşması ikinci yarının ağırlığını artırabilir; buna karşın 15 milyar dolar resmî bir tahmin değil, TESK’in beklentisi niteliğinde.

Harcama yerel esnafa ve hizmetlere yayılıyor

Palandöken’in sıraladığı harcama kalemleri arasında kuyumculuk, düğün alışverişi, gıda, yeme içme, gayrimenkul alımı ile konutların bakım ve onarımı bulunuyor. TESK Başkanı, gurbetçi hareketliliğinin 185 ile 200 sektörü canlandırdığını söyledi. Açıklamada bu sayıyı destekleyen sektör bazlı bir etki modeli veya ciro dağılımı yer almadı.

TÜİK’in ikinci çeyrek turizm verileri, yurt dışında ikamet eden 2 milyon 528 bin vatandaşın yüzde 60,3’ünün akraba ve arkadaş ziyareti amacıyla Türkiye’ye geldiğini gösterdi. İlk çeyrekte bu oran yüzde 66,7, ziyaretçi sayısı 2 milyon 376 bin düzeyindeydi. Bu yapı, harcamanın otel ve paket turdan çok aile ziyareti yapılan şehirlerdeki perakende ve hizmet işletmelerine yayılabileceğine işaret ediyor.

İkinci çeyrekte tüm ziyaretçiler açısından yeme içme harcamaları yıllık yüzde 5,2, konaklama harcamaları yüzde 11,7 arttı. Ancak TÜİK bülteni bu artışları yurt dışı ikametli vatandaşlar için ayrı ayrı vermiyor. Gurbetçilerin hangi ürün gruplarında ne kadar harcadığı ve Türkiye’den götürülen ürünlerin toplam tutarı bu nedenle bilinmiyor.

Palandöken, hizmet kalitesinin ve ağırlama kapasitesinin bu harcama akışının korunmasında belirleyici olduğunu söyledi. Yıl sonu görünümünde asıl ölçü, üçüncü ve dördüncü çeyrek TÜİK verileriyle yurt dışı ikametli vatandaşların gelir payının 15 milyar dolarlık beklentiye ne kadar yaklaştığı olacak.