Devletin kasasından çıkan paranın giderek büyüyen bölümü, geçmiş yılların borçlarına ödenen faize gidiyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın nakit dengesi verileri, yılın ilk beş ayında faiz dışı kalemlerin kontrol altına alındığını; buna karşın faiz yükünün bütçeyi zorlamayı sürdürdüğünü ortaya koydu.
Ocak-mayıs döneminde gelirler bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 34 artışla 6 trilyon 426,7 milyar liraya, harcamalar yüzde 33,5 artışla 7 trilyon 537,3 milyar liraya ulaştı. 129 milyar liralık özelleştirme ve fon girişine rağmen Hazine nakit dengesi 1 trilyon 108,4 milyar lira açık verdi. Açık, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 32,3 yükseldi. Mayıs sonu itibarıyla yüzde 32,61 olan enflasyonla indirgendiğinde dengedeki reel küçülme yüzde 0,3'te kaldı.
Yüksek faiz, yüksek açık
İlk beş aydaki açığın ana kaynağı, geçmiş borçlanmalara ait rekor faiz ödemeleri oldu. Faiz dışı harcamalar yüzde 29,6 ile enflasyonun altında artarken, faiz ödemeleri yüzde 57,6'lık sıçramayla 1 trilyon 239,6 milyar liraya çıktı. Enflasyondan arındırıldığında faiz dışı harcamalar reel olarak yüzde 2,2 gerilerken, faiz ödemeleri yüzde 18,8 reel artış kaydetti.
Faiz dışındaki kalemlerdeki yavaşlama, faiz dışı dengeyi 129 milyar lira fazlaya taşıdı. Oysa geçen yıl aynı dönemde bu denge 63,5 milyar lira açık vermişti.
Faizdeki yüzde 57,6'lık cari artış, mayıs sonundaki yıllık enflasyonu neredeyse ikiye katladı.
Aylık seyirde ocak farkı
Faiz ödemesinin toplam nakit giderler içindeki payı, geçen yılki yüzde 16,4 düzeyinden yüzde 19,3'e çıktı. Aylık dağılımda tablo dengesiz: ocakta 453,7 milyar lirayla tüm zamanların rekoru kırılırken, şubatta 183,3 milyar liraya inildi. Mart ve nisanda sırasıyla 230,6 ve 248 milyar lira ödenirken, yılın en düşük faiz ödemesi mayısta gerçekleşti.
Rekor itfa, 2,5 trilyonluk yeni borç
Hazine, ilk beş ayda vadesi gelen iç borçlar için 1 trilyon 443,7 milyar, dış borçlar için 258,4 milyar lira olmak üzere toplam 1 trilyon 702 milyar liralık geri ödeme yaptı. İç borç geri ödemelerindeki yüzde 459,4'lük artış rekor düzeyde gerçekleşti; toplam itfa, bir önceki yıla göre yüzde 242,7 yukarıda kaldı.
%72,2Açığın finansmanı ve vadesi gelen borcun çevrilmesi için yapılan brüt yeni borçlanmadaki yıllık artış — ilk beş ayda 2 trilyon 520,5 milyar liralık taze borç alındı.
Brüt borçlanmanın 2 trilyon 178 milyar lirası devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ihraçlarıyla iç piyasadan sağlandı. İtfalar sonrası Hazine'nin net iç borçlanması 734,3 milyar lirada kalırken, kur farklarından gelen 40,4 milyar liralık gelirle birlikte kasa-banka bakiyesi 213,4 milyar lira oldu.
