2024 yılı için asgari ücretin belirlenme süreci bugün itibariyle resmen başladı.
Günün önemli gündem maddelerinden biri, Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun ilk toplantısını yapması oldu. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın başkanlık ettiği bu toplantı, saat 13.30'da başladı.
Bu yılki asgari ücret müzakerelerinin önceki senelere kıyasla daha zorlu geçmesi bekleniyor. Bunun temel nedeni, işçi ve işveren sendikaları ile hükümet temsilcilerinden oluşan 15 kişilik komisyonun, farklı beklentilere sahip olması.
Komisyon, dört toplantı sonrasında 2024 yılında uygulanacak asgari ücreti belirleyecek. Son yıllarda artan enflasyon oranları göz önüne alındığında, asgari ücret zammının sıklığının ne olacağı henüz belirsiz.
Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Başkanı Arzu Çerkezoğlu, yüksek enflasyon nedeniyle asgari ücret artışının yılda dört kez yapılması gerektiğini ifade ederken, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, geçmişteki yıllık zamları hatırlatarak, bu düzenin devam edeceğini belirtti.
Asgari ücretin miktarı ve sıklığındaki belirsizlik, yalnızca enflasyon oranlarıyla sınırlı değil. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ücret düzenlemelerinin bundan böyle hedeflenen enflasyona göre yapılacağını açıkladı. Fakat, ekonomi çevrelerindeki tahminler çeşitlilik gösteriyor. JP Morgan, 2024 Mayıs'ında enflasyonun %73'e yükseleceğini öngörürken, Merkez Bankası'nın web sitesindeki hedef %5.
Eğer Merkez Bankası'nın hedefi baz alınırsa, net asgari ücret 11,402 TL'den 11,972 TL'ye çıkacak. Ancak sendikalar, iki ebeveynin çalıştığı dört kişilik bir ailenin yoksulluk sınırının üzerinde bir gelir elde etmesini talep ediyor. Türk-İş'in Kasım ayı verilerine göre yoksulluk sınırı 45,686 TL, ve bu rakamın önümüzdeki yıl daha da artması bekleniyor.
Türkiye'nin asgari ücret durumu Avrupa ülkeleri ile kıyaslandığında ise, 2015 yılına kadar Doğu Avrupa ülkelerinin üzerinde olan asgari ücret, bu tarihten sonra gerileme gösterdi. Prof. Dr. Aziz Çelik'e göre, Türkiye'deki asgari ücret sadece AB ülkelerinin gerisinde kalmadı, Sırbistan ve Karadağ gibi ülkeler de Türkiye'yi geride bıraktı. Eurostat verilerine göre Türkiye, Arnavutluk'tan sonra en düşük asgari ücreti veren ikinci Avrupa ülkesi konumunda.
Ankara Üniversitesi'nden Prof. Dr. Yalçın Karatepe, Türk Lirası'nın değer kaybının bu durumda önemli bir etken olduğunu belirtiyor. Ayrıca, asgari ücretin reel olarak artmadığını, sadece nominal artışların gerçekleştiğini ifade ediyor.
Asgari ücretteki artışın enflasyonu artıracağına dair endişeler de var, ancak Prof. Karatepe bu görüşe katılmıyor. Ona göre, asgari ücrete yapılan zamların çoğunlukla enflasyonun yol açtığı satın alma gücü kaybını telafi etmeye yönelik. Türkiye'deki enflasyonun temel nedeninin maliyet kaynaklı olduğunu, bu nedenle asgari ücretteki artışın enflasyona yol açmayacağını vurguluyor.
Son olarak, Prof. Aziz Çelik, Avrupa'daki asgari ücretlilerin oranının düşük olduğuna, Türkiye'de ise işgücünün yarısından fazlasının asgari ücretle çalıştığına ve bu durumun işçi sınıfını bir "asgari ücretliler topluluğuna" dönüştürdüğüne dikkat çekiyor. Bu durumun "asgari ücret tuzağı" olarak adlandırılabileceğini belirtiyor.
Prof. Karatepe ise, ücret politikalarının değişmesi ve işgücünün milli gelirden aldığı payın artırılması gerektiğini savunuyor. 2016 yılında işçilerin milli gelirden aldığı pay %40 iken, bu oran 2022'de %25'e gerilemiş durumda. Buna karşılık, şirketlerin aldığı payın arttığını, çalışanların daha yüksek maaşları hak ettiğini, ancak sendikal haklarda yaşanan eksiklikler nedeniyle bu ücretlere erişemediklerini ifade ediyor.
