Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) üyesi ülkelerin enerji bakanları bu hafta Filipinler'in başkenti Manila'da toplanıyor. Toplantının ana başlığı, Orta Doğu'daki savaşın uzamasıyla birlikte ithal enerjiye bağımlı bölgenin petrol arzını nasıl güvenceye alacağı.
ASEAN ülkeleri rafinerilerinde işledikleri ham petrolün yarısından fazlasını Orta Doğu'dan alıyor. ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş sürerken küresel gösterge fiyatlar varil başına 100 dolar dolayında seyrediyor. Çinli rafinerilerin ekim ayı için petrol ürünleri ihracatını durdurması da bölgedeki arz kaygılarını artırdı.
Bakanların, yıl içinde yapılan acil toplantıların ardından devreye alınan yakıt güvenliği önlemlerini gözden geçirmesi bekleniyor. Bunların başında, ASEAN Petrol Güvenliği Çerçeve Anlaşması kapsamında öngörülen ortak acil durum müdahalesinin uygulamaya geçirilmesi geliyor.
Tüketimin yüzde 28'i risk altında
ASEAN Enerji Merkezi, yayımladığı politika belgesinde Orta Doğu'dan gelen arzda ciddi bir kesinti yaşanması halinde bölgenin nihai petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 28'ine denk gelen hacmin risk altına gireceği uyarısında bulundu.
Filipinler Enerji Bakan Yardımcısı Felix Fuentebella, 1 Ekim'de yaptığı değerlendirmede krizin dayanıklılık konusunu öne çıkardığını, enerji güvenliğinin teknik bir başlık olmaktan çıkıp bakanların ve liderlerin önceliği haline geldiğini söyledi.
Ulusal enerji acil durumu uygulamasını sürdüren Filipinler'de Enerji Bakanı Sharon Garin, ülkesinin bölgesel yakıt stoklama düzenlemelerini değerlendirdiğini ve ileride kurulacak depolama projelerine ev sahipliği yapabileceğini açıklamıştı.
Depolama kapasitesi yetersiz
ASEAN ve Doğu Asya Ekonomik Araştırma Enstitüsü'nün kıdemli enerji ekonomisti Alloysius Joko Purwanto, cuma günü Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin düzenlediği çevrim içi toplantıda bölgedeki depolama kapasitesinin ve stokların yetersizliğinin anlaşmanın uygulanması önünde engel oluşturduğunu belirtti.
Singapur merkezli ISEAS-Yusof Ishak Enstitüsü'nün kıdemli araştırmacısı Christopher Len ise aynı toplantıda bölgesel stok girişimlerinin bugünkü krizi etkilemeyeceğini, bir sonraki krize hazırlık anlamı taşıdığını söyledi. Len, "Rezerv bir tampondur, strateji değildir" dedi.
Yükselen fiyatlar bölgede hane bütçelerine ve ulaştırma çalışanlarının gelirine yansıyor. Manila'da geçen hafta akaryakıt zamlarını protesto eden minibüs sürücülerinden Antonio Bandin, günlük yakıt giderinin iki katından fazlasına, yaklaşık 2 bin 400 pesoya (38 dolar) çıktığını anlattı.
İthalat faturası üçe katlanabilir
Bakanların uzun vadede ithal yakıta bağımlılığı azaltmanın yollarını da ele alması bekleniyor. Yenilenebilir enerji, elektrikli araçlar ve enerji verimliliği gündemin öne çıkan başlıkları arasında.
Uluslararası Enerji Ajansı'nın tahminine göre yapısal bir değişiklik olmazsa Güneydoğu Asya'nın enerji ithalat faturası 2024'teki 80 milyar doların üzerindeki düzeyden 2035'te yaklaşık 245 milyar dolara çıkabilir. Ajans, bölge ülkelerinin elektrik şebekelerini birbirine bağlayacak ASEAN Elektrik Şebekesi için 2040'a kadar yaklaşık 27 milyar dolarlık yatırım gerektiğini hesaplıyor.
Petrol piyasasında son durum
Petrol fiyatları haftanın ilk işlem gününde yüzde 2 geriledi ve Brent gün içinde 100 doların altını gördü. Suudi Arabistan da Asya'ya kasımda satacağı ham petrolün fiyatını 3 dolar indirmişti.
Yasal Uyarı : Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.











