ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarıyla başlayan savaş süreci, Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasıyla küresel enerji piyasalarında tarihi bir arz krizine yol açtı. Savaş öncesi 72 dolar seviyelerindeki Brent petrol varil fiyatı 115 doları aşarken, nisan ayı itibarıyla 108 dolar bandında dengelendi. Bu sert yükseliş, Avrupa genelindeki 44 ülkede akaryakıt fiyatlarına rekor artışlar olarak yansıdı.
Avrupa'da akaryakıt fiyatları çift haneli yükseldi
27 Şubat ile 1 Nisan 2026 tarihleri arasındaki veriler, Avrupa ve çevresindeki ülkelerde kurşunsuz benzin fiyatlarının ortalama %11,6, motorin fiyatlarının ise %22,7 arttığını gösteriyor. Moldova, benzin fiyatlarındaki %25,6 ve motorindeki %57,4’lük artışla listenin zirvesinde yer alırken; Estonya, Polonya ve Almanya en çok etkilenen diğer ülkeler oldu.
ENDEKS24 TERMİNAL
Avrupa vs Türkiye Akaryakıt Enflasyonu (%)
Türkiye Pompa Fiyatları ve Vergi Kalkanı
Tüketici Fiyat Baskısı (Türkiye)
Avrupa'daki Kriz ve Türkiye'nin Ayrışması
- Avrupa'da Şok: Savaş öncesi 72 dolardan 115 dolara fırlayan Brent petrol, Moldova'da motorini %57, Avrupa genelinde ise ortalama %22 oranında artırarak ciddi bir lojistik enflasyonu yarattı.
- Eşel-Mobil Kalkanı: Türkiye'nin 5 Mart'ta devreye soktuğu sistem, ithal maliyet artışının %75'ini devletin ÖTV gelirinden feragat etmesiyle (sübvansiyon) karşılayarak pompa fiyatlarını baskıladı.
- Döviz Bazlı Ucuzluk: 1,14 euro/litre fiyatıyla Türkiye, Hollanda (2,40 euro) gibi Avrupa devlerine kıyasla kıtanın en ucuz akaryakıt sunan ülkelerinden biri konumuna geldi.
Makro Göstergeler ve Etkiler
Türkiye ise euro cinsinden hesaplanan artış oranlarında listenin son sıralarında yer alarak küresel şoku görece daha hafif hissetti. Aynı dönemde Türkiye’de kurşunsuz benzin fiyatı %5,5, motorin fiyatı ise %15,8 artış gösterdi. Bu oranlarla Türkiye, benzinde 44 ülke arasında 33’üncü, motorinde ise 31’inci sırada kalarak artış hızını kontrol altında tutmayı başardı.
Fiyat şokuna karşı ÖTV kalkanı devrede
Türkiye’deki fiyat artışlarının Avrupa ortalamasının altında kalmasında, 5 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile güncellenen vergi mekanizması kritik rol oynadı. Güncellenmiş "eşel-mobil" sistemi uyarınca, uluslararası fiyatlardaki artışın %75’i ÖTV tutarından feragat edilerek karşılanırken, sadece %25’lik kısım pompa fiyatlarına yansıtılıyor.
Bu otomatik dengeleme sistemi, nisan başı itibarıyla İstanbul Avrupa yakasında benzinin litre fiyatını 60,38 TL, motorinin ise 74,87 TL seviyesinde tuttu. Euro bazlı fiyatlamada 1,14 euro ile Türkiye; Rusya, Belarus ve Gürcistan’ın ardından Avrupa’nın en ucuz akaryakıt sunan ülkeleri arasındaki yerini korudu. Hollanda ve Danimarka gibi ülkelerde ise benzin ve motorin fiyatları 2,30-2,40 euro seviyelerini test ediyor.
