Kısaca
  • Avrupa Komisyonu, tarife kalemlerinin yüzde 98,5'ine kadarının kalkacağını ve AB ihracatçısının yılda 650 milyon euro gümrük vergisinden tasarruf edeceğini açıkladı.
  • Endonezya'nın yüzde 50'ye varan otomobil gümrük vergisi beş yıl içinde sıfırlanacak; nikel ve palmiye yağı için ayrı hükümler var.
  • Geçici uygulama iç prosedürlerin bildirilmesiyle başlayabilecek; anlaşmaların resmen sonuçlanması için Avrupa Parlamentosu'nun onayı gerekiyor.

Avrupa Birliği ile Endonezya, Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması'nı (CEPA) ve Yatırım Koruma Anlaşması'nı 21 Kasım Cumartesi günü Brüksel'de imzaladı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, imza töreninden önce Endonezya Devlet Başkanı Prabowo Subianto ile görüştüğünü açıkladı.

Müzakereler Temmuz 2016'da başlamış, Eylül 2025'te tamamlanmıştı. Von der Leyen anlaşmayı "AB'nin Asya'da bağladığı en iddialı anlaşmalardan biri" diye niteledi ve 450 milyon nüfuslu Birliği Güneydoğu Asya'nın en büyük ekonomisiyle birleştirdiğini söyledi.

Gümrük vergilerinde yüzde 98,5'e varan indirim

Avrupa Komisyonu'na göre anlaşma tam uygulandığında tarife kalemlerinin yüzde 98,5'ine kadarı serbestleşecek. AB Konseyi'nin 18 Kasım tarihli açıklamasına göre Endonezya'nın gümrük vergilerinin yüzde 96'sı beş yıl içinde kalkacak. Komisyon, AB ihracatçıları için yıllık gümrük tasarrufunu 650 milyon euro olarak veriyor; Konsey aynı kalemi yaklaşık 600 milyon euro olarak açıklamıştı.

GöstergeDeğerKaynak ve tarih
Serbestleşecek tarife kalemi (azami)Yüzde 98,5Avrupa Komisyonu, 21.11.2026
Endonezya vergilerinin beş yılda kalkan payıYüzde 96AB Konseyi, 18.11.2026
AB ihracatçısına yıllık gümrük tasarrufu650 milyon euroAvrupa Komisyonu, 21.11.2026
Mal ticareti (2025)28,9 milyar euroAB Konseyi, 18.11.2026
Hizmet ticareti (2024)9,3 milyar euroAB Konseyi, 18.11.2026

Kaynak: Avrupa Komisyonu ve AB Konseyi açıklamaları.

Endonezya'nın AB otomotiv ihracatına uyguladığı yüzde 50'ye varan gümrük vergisi beş yıl içinde kaldırılacak. Komisyon ayrıca makinede yüzde 15'e, kimyasalda yüzde 25'e, ilaçta yüzde 15'e kadar indirim öngörüldüğünü bildirdi. AB'nin Endonezya'ya tarım ve gıda ihracatı 2025'te 960 milyon euro oldu; süt ürünleri, kümes hayvanı ve sığır eti dahil ürünlerde vergiler kalkıyor. Pirinç, şeker, yumurta, taze muz ve etanol gibi hassas ürünlerde AB pazarına yeni erişim verilmiyor.

Endonezya Ekonomi Koordinatör Bakanlığı'nın 18 Kasım tarihli açıklamasına göre ülkenin AB'ye ihracatındaki tarife kalemlerinin yüzde 90,4'ü anlaşma tam yürürlüğe girdiğinde sıfır vergiye geçecek. Yüzde 8,37'lik bölüm 3 ile 15 yıl arasında ya da kotayla kademeli indirilecek, yüzde 1,2'si hassas olduğu için genel tarifede kalacak. Airlangga imza sonrası yaptığı açıklamada palmiye yağı ve türevleri ile hazır giyim ve ayakkabının yürürlükten itibaren sıfır vergiden yararlanacağını söyledi.

Nikel ve kobalt erişimi, palmiye yağı protokolü

Komisyon, Endonezya'yı nikel ve kobalt gibi kritik ham maddelerde dünyanın önde gelen üreticilerinden biri olarak tanımlıyor. Anlaşma AB'li üreticilere bu malzemelere erişimde istikrar ve öngörülebilirlik sağlıyor. Metin, enerji ve ham madde için ihracat tekellerini yasaklıyor; ham maddede ihracat fiyatının yurt içi fiyatın üzerinde belirlenmesini de engelliyor. Madencilik projeleri için çevresel etki değerlendirmesi yapılması taahhüdü de var.

Ham palmiye yağı ve palmiye çekirdeği yağı için ihracat vergisiz kota tanınıyor. Anlaşma, sürdürülebilir ticaret uygulamalarını teşvik eden ayrı bir Palmiye Yağı Protokolü içeriyor. Sürdürülebilirlik bölümünde çevre, iklim ve işçi hakları taahhütleri yer alıyor; Paris İklim Anlaşması anlaşmanın temel unsuru sayılıyor ve Uluslararası Çalışma Örgütü'nün temel sözleşmelerine bağlılık öngörülüyor.

Onay süreci: sırada Avrupa Parlamentosu var

AB Konseyi 18 Kasım'da imzayı ve geçici uygulamayı onaylamıştı. Anlaşmaların Konsey tarafından resmen sonuçlandırılması için Avrupa Parlamentosu'nun onayı gerekiyor. Geçici uygulama, iki taraf gerekli iç prosedürleri tamamladığını birbirine bildirdiğinde başlayacak. Endonezya'nın 1 Ocak 2027'de AB'nin Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi'nden çıkacak olması nedeniyle taraflar anlaşmayı olabildiğince hızlı uygulamaya almayı hedefliyor.

Endonezya Ekonomi Koordinatör Bakanlığı, anlaşmanın tam yürürlüğe girmesini 2027'nin ilk çeyreği için hedefliyor. Airlangga, Endonezya Parlamentosu ile onay sürecinin hazırlandığını belirtti. Washington, Temmuz 2025'te Endonezya'dan ithalata yüzde 19 gümrük vergisi getireceğini açıklamıştı. Türkiye'nin Ukrayna ile imzaladığı serbest ticaret anlaşması 1 Ekim 2026'da yürürlüğe girmişti.