ABD ordusunun Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu devirmesinin ardından, ülkenin petrol ihracatının hızla ABD pazarına yönelmesi ve Çin’den uzaklaşması bekleniyor. Sürecin, ABD rafinerileri üzerindeki etkileri ile Venezuela’nın üretim kapasitesinde atılacak adımların nasıl şekilleneceğinin izleneceği belirtildi.
ABD Başkanı Donald Trump, Maduro’nun tutuklanmasını duyurduğu açıklamasında, yaptırım altındaki Venezuela ham petrolüne yönelik ABD ambargosunun şimdilik sürdüğünü, ancak ABD’nin ülkeyi “bir süreliğine” yöneteceğini ifade ederek kısıtlamaların ilerleyen dönemde kaldırılabileceğine işaret etti.
Küresel petrol piyasasına sınırlı etki
Washington’ın Caracas üzerindeki askeri ve ekonomik baskıyı artırmasıyla petrol fiyatları son haftalarda sınırlı yükseliş gösterdi. Ancak Venezuela ihracatında yaşanabilecek olası aksaklıkların, 2026’da küresel arzın talebi aşacağına yönelik beklentiler nedeniyle piyasa üzerinde sınırlı etki yaratacağı öngörülüyor.
Bir dönem önemli bir üretici olan Venezuela, geçen yıl günlük yaklaşık 900 bin varil petrol üretirken, bu miktar küresel arzın yüzde 1’inden daha azına karşılık geldi. Uzun yıllar süren yaptırımlar ve düşük yatırımlar, üretimdeki gerilemede belirleyici oldu.
Rafineriler için yön değişikliği
Caracas’ta ABD yanlısı bir yönetime geçişin, Venezuela petrol ihracatının hızla yeniden yönlendirilmesine yol açacağı değerlendiriliyor. ABD Körfez Kıyısı’ndaki rafineriler, Venezuela’nın ihraç ettiği ağır ham petrolü işlemek üzere inşa edilmiş altyapıya sahip olmaları nedeniyle bu süreçten doğrudan fayda sağlayabilecek konumda bulunuyor.
Enerji Bilgi İdaresi verilerine göre, Venezuela’nın ABD’ye ham petrol ihracatı 1997’de günlük 1,4 milyon varil ile zirve yapmış, 2018’de ise 506 bin varile kadar gerilemişti. Trump yönetiminin PDVSA’ya doğrudan yaptırım uygulamasının ardından ihracat 2020–2022 döneminde sıfırlanmış, Chevron’a verilen muafiyetlerle 2024’te yeniden artış göstermişti.
Çin için kayıp anlamına geliyor
İhracat rotasındaki bu değişimin en büyük etkisinin Çin üzerinde görülmesi bekleniyor. Kpler verilerine göre, Venezuela’nın geçen yıl gerçekleştirdiği yaklaşık 768 bin varil/günlük ham petrol ihracatının yarıdan fazlası Çin’e gitmişti.
Trump, ABD liderliğindeki bir yönetim altında Çin’in Venezuela’dan sınırlı miktarda petrol almaya devam edebileceğini ifade etti. Ancak yaptırımların kaldırılması durumunda petrolün piyasa fiyatlarından satılacak olması, Çinli alıcılar için mevcut teşvikleri ortadan kaldırabilir.
Üretimde toparlanma zaman alacak
İhracat rotalarının kısa sürede değişebileceği belirtilirken, Venezuela’nın petrol üretiminde anlamlı bir toparlanmanın daha uzun sürede gerçekleşeceği ifade ediliyor. Trump, büyük ABD petrol şirketlerinin ülkenin enerji sektörünü canlandırmak için yeniden Venezuela’ya gireceğini açıkladı.
Rapidan Energy tahminlerine göre, Maduro’nun devrilmesinin ardından ilk yıl üretim artışı 200 bin varil/gün seviyesinde kalabilir. En iyimser senaryoda ise Venezuela petrol üretiminin on yıl içinde 2 milyon varil/güne ulaşabileceği öngörülüyor.
