Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından paylaşılan "İstatistiklerle Çocuk, 2025" raporu, ülkenin demografik yapısındaki dramatik değişimi gözler önüne serdi. 2025 yılı sonu itibarıyla 86 milyon 92 bin 168 kişi olan toplam nüfusun 21 milyon 375 bin 930’unu çocuklar oluşturdu. 1970 yılında yüzde 48,5 olan çocuk nüfus oranının 2025’te yüzde 24,8’e kadar gerilemesi, Türkiye’nin nüfus yaşlanması sürecinin hızlandığını teyit etti.
Demografik makas AB ile daralıyor
Türkiye’nin çocuk nüfus oranı, Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülkenin yüzde 17,6 olan ortalamasının üzerinde kalmaya devam etse de iki bölge arasındaki fark giderek kapanıyor. 2024 yılında 7,7 puan olan Türkiye ve AB ortalaması arasındaki marj, 2025 yılı itibarıyla 7,3 puana indi. AB içerisinde en yüksek çocuk nüfus oranına sahip ülke yüzde 22,7 ile İrlanda olurken, Türkiye bu oranla hala Avrupa’nın en genç demografisine sahip ülkelerinden biri olma özelliğini koruyor.
Bölgesel dağılımda keskin farklılıklar
İller bazında incelendiğinde, Türkiye’nin en yüksek çocuk nüfus oranına sahip ili yüzde 43,3 ile Şanlıurfa oldu. Bu ili yüzde 39,2 ile Şırnak ve yüzde 36,7 ile Mardin izledi. Öte yandan, çocuk nüfus oranının en düşük olduğu il yüzde 15,9 ile Tunceli olarak kaydedildi. Tunceli'yi yüzde 16,9 ile Edirne ve yüzde 17,7 ile Kırklareli takip etti. Veriler, çocuk nüfus yoğunluğunun ülkenin doğu ve güneydoğu bölgelerinde yoğunlaşmaya devam ettiğini gösteriyor.
Yüzyıl sonu için yüzde 10 uyarısı
Raporda yer alan nüfus projeksiyonları, doğurganlık hızındaki düşüşün devam etmesi durumunda Türkiye'nin geleceğine dair kritik senaryolar sunuyor. Mevcut eğilimlerin devam ettiği düşük senaryoya göre, çocuk nüfus oranının 2060 yılında yüzde 13,9’a, 2100 yılında ise yüzde 10’un altına inerek yüzde 9,9 seviyesine gerileyeceği tahmin ediliyor. Bu durum, Türkiye’nin yüzyıl sonunda "çok yaşlı nüfus" kategorisine girmesi riskini barındırıyor.
Ekonomik yapı ve iş gücü piyasası üzerindeki etkiler
Uzmanlar, çocuk nüfusundaki düşüşün kısa vadede "demografik fırsat penceresi" yaratarak çalışma çağındaki nüfusun payını artırabileceğini belirtiyor. Ancak uzun vadede iş gücü arzının azalması, sosyal güvenlik sisteminin finansman yükünün artması ve tüketim kalıplarının yaşlı nüfus odaklı değişmesi gibi yapısal riskler öne çıkıyor. Çocuk bağımlılık oranının 2019-2025 döneminde yüzde 34,1’den yüzde 29,7’ye düşmesi, bu dönüşümün ekonomik rasyolar üzerindeki ilk somut yansıması olarak değerlendiriliyor.
TÜİK rakamlarını makro projeksiyon setlerimizle incelediğimizde, süreçteki risk ve fırsat dengesi şu şekilde netleşiyor:
ANALİZ:Türkiye ekonomisi için demografik fırsat penceresi, çocuk nüfus oranının %25 eşiğinin altına inmesiyle kritik bir aşamaya geçmiştir. Modellemelerimiz, çocuk bağımlılık oranındaki gerilemenin kısa vadede tasarruf oranlarını ve kişi başına düşen milli geliri pozitif etkileyebileceğini gösteriyor. Ancak bu avantajın sürdürülebilir büyüme ivmesine dönüşmesi için yüksek katma değerli üretim ve nitelikli istihdam stratejilerinin 2027 projeksiyonlarında merkeze alınması zorunludur. Sistemsel risk noktası, doğurganlık hızındaki düşüşün "yaşlanma ekonomisi" maliyetlerini sosyal güvenlik dengesi üzerinde beklenenden daha erken hissettirmesidir.
Yapısal dirençler bağlamında, %17,6 olan AB ortalamasına doğru gerçekleşen bu hızlı yakınsama, Türkiye’nin geleneksel "genç nüfus" avantajını kaybetmeye başladığını teyit etmektedir. Hesaplamalar, 2040 yılından itibaren iş gücü piyasasında oluşacak daralmanın büyüme potansiyelini yıllık 0,5-0,8 puan bandında aşağı yönlü baskılayabileceğini işaret ediyor. Uzun vadede kamu mali dengelerini korumak adına, demografik dönüşüme uyumlu sosyal politikaların ve verimlilik odaklı teknolojik yatırımların rasyonalize edilmesi stratejik önem taşımaktadır.
ENDEKS24 ANALİZ MASASI
Türkiye'nin demografik dönüşümü ve yaşlanma ekonomisi projeksiyonu
Şeffaflık ve Metodoloji Beyanı: Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında; bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz.
Yasal Uyarı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım dönemi danışmanlığı kapsamında değildir.
