Türkiye, AB’nin 150 euro kararına dijital önlem aldı

Avrupa Birliği’nin 150 euroyu aşmayan e-ticaret gönderilerinde 1 Temmuz 2026’da başlattığı kalem başına 3 euroluk geçici gümrük vergisinin ardından Türkiye, Gümrük Birliği avantajını dijital belgeyle koruma adımı attı. Ticaret Bakanlığı, Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi kapsamındaki gönderilerde A.TR belgesinin beyan verilerinden otomatik oluşturulmasını sağlayan sistemi yetkili hızlı kargo firmaları ile posta idaresinin kullanımına açtı.

Elektronik A.TR’nin dayandığı Gümrük Birliği istisnası ve 3 euroluk verginin kapsamı, AB’nin gümrük muafiyeti kararının ayrıntılarında yer alıyor. Yeni sistem, kıymeti 150 euroyu aşmayan gönderilerde ayrı belge hazırlama yükünü azaltırken, tercihli rejimden yararlanmak için gerekli A.TR kaydının taşıma sürecine daha hızlı eklenmesini hedefliyor.

AB’nin geçici düzenlemesi, düşük değerli gönderilerdeki eski muafiyeti kaldırdı. Avrupa Komisyonu, 2025’te yaklaşık 5,9 milyar düşük değerli ürünün üçüncü ülkelerden doğrudan AB tüketicilerine gönderildiğini bildirirken, kalem başına 3 euroluk uygulamanın 1 Temmuz 2028’e kadar süreceğini açıkladı. Sonrasında ürün türüne göre normal gümrük tarifeleri devreye girecek.

Elektronik A.TR nasıl çalışacak

Ticaret Bakanlığı’nın resmî duyurusuna göre belge, BGB veri alanları kullanılarak otomatik oluşturulacak. Sistemi yalnız Bakanlıktan operatör yetkisi alan hızlı kargo firmaları ile posta idaresi kullanabilecek. İhracatçıların belge talebi BGB kapsamındaki taşıma senedi üzerinden operatöre iletilecek; doğrulama ve görüntüleme işlemleri Bakanlığın yayımladığı kılavuzdaki bağlantılar üzerinden yapılacak.

Bakanlığın paylaştığı bilgiye göre yazılım 3 Temmuz’da operatörlerin kullanımına açıldı; kamuya açık internet duyurusu 6 Temmuz’da yayımlandı. Sistemin sahadaki ilk örneğinde kadın girişimci Merve Özçelik’in kişiselleştirilmiş deri ürünleri AB’ye elektronik A.TR ile gönderildi ve ilk belge Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından Özçelik’e takdim edildi. Anadolu Ajansı’nın şirket açıklamasına dayandırdığı haberde ise BGB kapsamındaki ilk elektronik A.TR belgesini Asset Worldwide Express’in düzenlediği belirtildi.

Vergi avantajı her gönderide otomatik değil

Avrupa Komisyonu’nun uygulama notu, tercihli ticaret anlaşmaları veya Gümrük Birliği önlemlerinden yararlanan ürünlerin 3 euroluk vergiden istisna tutulabileceğini, ancak bunun için ürünlerin H1 beyannamesiyle bildirilmesi ve KDV’nin IOSS üzerinden tahsil edilmemiş olması gerektiğini belirtiyor. Dolayısıyla elektronik A.TR, tek başına her sevkiyatta otomatik vergi muafiyeti anlamına gelmiyor; ürünün serbest dolaşım statüsü, beyan türü ve KDV modeli birlikte belirleyici oluyor.

Ticaret Bakanlığı, daha kalıcı çözüm için A.TR belgesinin AB’de e-ticarette kullanılan H7 beyannamesi kapsamında da kabul edilmesine yönelik teknik görüşmelerin sürdüğünü açıkladı. Bakanlık ayrıca ileride gündeme gelebilecek ayrı işlem ücretinden Türkiye’nin muaf tutulmasını talep ediyor.

Kamuya açık veriler henüz sistem üzerinden düzenlenen toplam belge sayısını, işlem süresindeki ortalama düşüşü veya ihracatçı başına maliyet tasarrufunu göstermiyor. Mevcut aşamada doğrulanabilen sonuç, uygun koşulları taşıyan Türk ürünlerinin 3 euroluk geçici vergiye karşı Gümrük Birliği avantajını elektronik A.TR üzerinden koruyabilmesi ve belge sürecinin BGB verileriyle otomatikleştirilmesi.