ABD Başkanı Donald Trump, Salı günü yaptığı açıklamada İsrail ve İran’ın tam ateşkes konusunda anlaştığını duyurdu. Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden “ATEŞKES ARTIK YÜRÜRLÜKTE. LÜTFEN BUNU İHLAL ETMEYİN!” ifadeleriyle taraflara çağrıda bulundu.
Ateşkes, İran’ın güney İsrail’e füze saldırısı düzenlemesinden sadece birkaç saat sonra geldi. Saldırılarda dört kişi hayatını kaybetti. Bu ölümler, Trump’ın ateşkes ilanından sonra İsrail’de bildirilen ilk can kayıpları oldu.
Süreç aşamalı mı ilerliyor?
Trump, Pazartesi günü yaptığı ilk açıklamada, İsrail ve İran’a “görevlerini tamamlama” için zaman tanınacağını ima etmiş, ateşkesin aşamalı başlayabileceğine işaret etmişti. Ancak Tel Aviv ve Beerşeba yakınlarında patlama sesleri duyulması, sahada tam bir sükûnet olmadığını gösteriyor.
İran’ın yarı resmi haber ajansı SNN, Tahran’ın ateşkes yürürlüğe girmeden hemen önce son füze turunu fırlattığını bildirdi.
İran ve İsrail sessiz, perde arkası yoğun
İsrail Başbakanı Netanyahu’nun ateşkese dair doğrudan bir açıklama yapmaktan kaçındığı, bakanlarına da kamuoyuna konuşmamaları yönünde talimat verdiği belirtildi. İran tarafında Dışişleri Bakanı, İsrail saldırıları sürdükçe düşmanlıkların da devam edeceğini söylemişti.
İranlı yetkili Abbas Arakçi ise, “İsrail Tahran saatiyle 04.00’e kadar saldırılarını durdurursa biz de karşılık vermeyeceğiz” dedi. Askerî operasyonların durup durmayacağına dair nihai kararın daha sonra verileceğini belirtti.
ABD’nin rolü büyük: Katar da devredeydi
Beyaz Saray’dan bir yetkili, Trump’ın Netanyahu ile yaptığı telefon görüşmesinde ateşkese aracılık ettiğini, İsrail’in İran saldırılarının durması koşuluyla kabul ettiğini söyledi. Katar Başbakanı’nın da İran’la temas kurarak ateşkes sürecine katkı sunduğu bildirildi.
Trump yönetiminden Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve ABD özel temsilcisi Steve Witkoff’un doğrudan ve dolaylı temaslarda yer aldığı belirtildi.
Nükleer gerilim ve ABD saldırısı
Hafta sonu ABD’nin katılımıyla İsrail, İran’ın nükleer tesislerine yönelik büyük bir hava saldırısı gerçekleştirdi. Trump, İran’ın nükleer silah elde etmeye “çok yakın” olduğunu savunurken, ABD istihbaratı bu değerlendirmeye temkinli yaklaşıyor.
Trump, İran’ın ABD hava üssüne düzenlediği saldırıya önceden bilgi verdiği için teşekkür etti, bunu “çok zayıf bir yanıt” olarak nitelendirdi. Bu, tırmanışı sınırlama ve itibar kurtarma stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Piyasa tepkisi pozitif
Trump’ın ateşkes açıklaması piyasalarda iyimserlik yarattı. S&P 500 vadeli işlemleri %0,4 artarken, ABD ham petrol fiyatları bir haftanın en düşük seviyesine indi.
Bu, hem jeopolitik risklerin azalması hem de enerji arzı endişelerinin hafiflemesi bakımından yatırımcılar tarafından olumlu karşılandı.
