Aylardır Orta Doğu'daki çatışmayla yukarı çekilen petrol fiyatları, ABD ile İran arasında sağlanan mutabakatın ardından hızla geri çekildi. Brent petrolün varili 16 Haziran'da 80 doların altını gördü; nisan sonunda 126,41 dolara kadar tırmanan fiyat, savaş öncesi seviyelere yaklaştı. Enerjisinin büyük bölümünü dışarıdan alan Türkiye için asıl soru pompanın ötesine geçiyor: Bu gevşeme ülkenin yıllık enerji faturasına ve cari açığına nasıl yansır?

Faturanın büyüklüğü ne kadar

Türkiye 2025'te enerji ithalatına yaklaşık 62,5 milyar dolar ödedi; bu rakam 2024'te 77,3 milyar dolardı. Ticaret Bakanlığı verilerine göre mineral yakıtlar kalemi, 62,6 milyar dolarla 365,5 milyar dolarlık toplam ithalatın açık ara en ağır başlığı. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın paylaştığı verilere göre ülkenin enerji arzında ithal kaynakların payı yaklaşık yüzde 57. Fiyatın yönü, bu nedenle doğrudan dış dengeye yazılıyor.

Brent'in yolu ve faturaya etkisi

Brent'teki hareketin faturaya yansıması analistlerce kabaca hesaplanıyor. Piyasa hesaplamalarına göre petrol fiyatındaki her 1 dolarlık değişim, Türkiye'nin yıllık enerji faturasına yaklaşık 400 ila 450 milyon dolar etki ediyor. TCMB'nin daha önce yayımladığı bir araştırma ise petroldeki her 10 dolarlık hareketin cari işlemler açığını yaklaşık 2,5 milyar dolar değiştirdiğine işaret ediyor.

Cari açık ve enflasyon tarafı

Gevşemenin önemi, Türkiye'nin cari dengesindeki kırılganlıktan geliyor. TCMB verilerine göre cari işlemler açığı martta 9,67 milyar dolarla Ocak 2023'ten bu yana en yüksek aylık düzeye ulaşmış, yıllıklandırılmış açık 39,7 milyar dolara çıkmıştı. Aynı ay altın ve enerji dışarıda bırakıldığında açığın 3,9 milyar dolara gerilemesi, bozulmanın ne ölçüde bu iki kalemden beslendiğini gösteriyor. Petrolün gerilemesi bu baskıyı hafifletebilir ve düşüş şimdiden pompaya yansımaya başladı; motorin fiyatına 16 Haziran'da litre başına 1,22 lira indirim uygulandı, 17 Haziran için ek indirim bekleniyor.

2,5 milyar $TCMB araştırmasına göre petrol fiyatındaki her 10 dolarlık hareketin cari işlemler açığı üzerindeki yıllık etkisi.

Rahatlama kalıcı mı

Tablonun ne kadar süreceği belirsiz. İmzaların 19 Haziran'da Cenevre'de atılması bekleniyor, ancak mutabakat metni henüz yayımlanmadı ve İsrail'in itirazları sürüyor. Analistler, tek aylık bir düşüşün kalıcı bir trend olarak okunabilmesi için ham petrol fiyatı, döviz kuru ve ithalat hacminin birlikte izlenmesi gerektiğini vurguluyor. Brent'in savaş öncesi ortalaması 69 dolar dolayındaydı; fiyat bu bantta yerleşirse faturadaki rahatlama belirginleşir, aksi halde kazanım geçici kalabilir.

ABD Merkez Bankası Fed ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, para politikasında birbirine zıt yönlere bakıyor. Fed, yeni Başkan Kevin Warsh yönetimindeki ilk faiz kararını bugün Türkiye saatiyle 21.00'de açıklayacak; piyasalar faizin %3,50-3,75 aralığında sabit kalmasını, hatta yıl içinde yukarı gitme ihtimalini fiyatlıyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ise politika faizini %37'de tutmaya devam etse de indirim patikasından çıkmış değil. İki bankanın ayrışan yönü, doğrudan döviz kuruna ve carry trade dengesine bakıyor.

İki banka, iki ayrı yön

Fed cephesinde bugünkü toplantı, Warsh'ın başkan olarak ilk sınavı. Karar metniyle birlikte güncellenmiş ekonomik projeksiyonlar ve üyelerin faiz beklentisini gösteren nokta grafiği de yayımlanacak; basın toplantısı Türkiye saatiyle 21.30'da. Piyasa fiyatlamasına göre bu toplantıda faiz değişmiyor, ancak yıl sonuna dönük beklenti indirimden çok olası bir artırıma kaymış durumda. ABD'de tüketici enflasyonu mayısta %4,2'ye çıktı ve enerji fiyatlarındaki sıçrama, faizi düşürmenin önündeki en büyük engel olarak öne çıkıyor.

TCMB cephesinde tablo farklı. Banka, 11 Haziran'daki toplantısında bir hafta vadeli repo faizini %37'de sabit bıraktı; gecelik borç verme %40, borçlanma ise %35,5 seviyesinde kaldı. Yön ise aşağı: 2025 başında %45 olan politika faizi kademeli indirimlerle %37'ye çekildi. Ekonomist anketleri, yılın kalan toplantılarında sınırlı indirimlerin sürebileceğine işaret ediyor.

Faiz makası carry trade'i besliyor

İki faiz arasındaki yaklaşık 33 puanlık nominal fark, son dönemde TL'yi carry trade için cazip kılan temel unsur oldu. Mantığı basit: düşük faizli para biriminden borçlanıp yüksek faizli TL varlıklarda taşımak, kur sakin kaldığı sürece yatırımcıya getiri bırakıyor. Yüksek faiz ile yönetilen kurun bir arada sürdüğü dönemde dövizden çıkıp liraya geçmek rasyonel hale geldi.

Bu dengenin kırılgan tarafı da burada. TCMB indirime devam ederken Fed faizi yüksekte tutarsa makas daralır ve TL'nin sunduğu reel getiri yastığı incelir. Analistler, indirimlerin piyasada fazla agresif algılanması halinde önden yüklemeli dolarizasyon riskinin masada olduğunu vurguluyor.

%34,75Ekonomist anketlerinde 2026 sonu TCMB politika faizi medyan beklentisi. Türkiye'de yön aşağı işaret ederken ABD'de faizin yukarı gidip gitmeyeceği tartışılıyor.

Kur ve TL için denklem

Warsh'ın bugünkü mesajları küresel dolar için de yön belirleyecek. Fed'in faizi uzun süre yüksek tutması, getiri arayan sermayenin dolar faiziyle kıyaslama yapmasını sürdürmesi anlamına geliyor; bu da TL gibi gelişen ülke paraları üzerindeki baskıyı canlı tutuyor. Buna karşın Orta Doğu'daki gerilimin yatışmasıyla doların küresel ölçekte bir miktar gevşemesi, gelişen ülke kurlarına teorik olarak nefes aldırabilir.

Kurum tahminleri ise dolar/TL için yıl sonunda 52-53,5 lira bandına işaret ediyor; ana senaryo ani bir sıçrama değil, kademeli değer kaybı. Kurun bugün 46,32 lira seviyesinde olduğu düşünülürse, bu beklenti yıl boyunca yayılan ölçülü bir yükselişe denk geliyor. Warsh dönemi Fed'in tonu ile TCMB'nin indirim hızı, bu patikanın ne kadar pürüzsüz olacağını belirleyecek.

Türkiye otomotiv sanayisi, 2026'nın ilk beş ayında dış pazarlarda gözle görülür bir yavaşlamayla karşılaştı. Otomotiv Sanayii Derneği'nin (OSD) ocak-mayıs verilerine göre ihracat adet bazında yüzde 15 geriledi; sektörün sevkiyatlarının büyük bölümünü yönelttiği Avrupa pazarındaki talep zayıflığı, bu düşüşün arkasındaki başlıca etken olarak öne çıkıyor.

OSD'nin açıkladığı tabloda dikkat çeken unsur, satış adetlerindeki düşüşün ihracat gelirine birebir yansımaması oldu. Beş ayda yurt dışına gönderilen araç sayısı 373 bin 825'e inerken, ihracatın dolar bazındaki değeri yüzde 2 artışla 16,6 milyar dolara yükseldi.

Daralan talebin merkezinde Avrupa var

Türkiye otomotiv ihracatının büyük bölümü Avrupa Birliği ülkelerine yapılıyor. Almanya başta olmak üzere AB ekonomilerindeki yavaşlama ve tüketici talebindeki zayıflama, Türk üreticilerin sevkiyatlarını doğrudan etkiledi. Sektör değerlendirmelerinde, kıta genelinde otomobil pazarının ivme kaybetmesi adet bazlı gerilemenin temel gerekçesi olarak gösteriliyor. OSD ayrıca mayıs ayındaki iş günü sayısının geçen yıla göre az olmasının üretim ve ihracat rakamlarına yansıdığını belirtti.

Binek otomobil en sert düşüşü yaşadı

Gerilemenin ağırlığı binek otomobil tarafında toplandı. Bu segmentte ihracat adet bazında yüzde 29 azaldı; değer bazında ise Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) verilerine göre kayıp yüzde 8 ile sınırlı kaldı ve otomobil ihracatı 4,4 milyar dolar oldu. Buna karşın ticari araç ihracatı yüzde 5, traktör ihracatı yüzde 20 artarak tablodaki düşüşü kısmen dengeledi.

Adet düşerken gelir neden arttı

Adet ile değer arasındaki açılma, ihraç edilen araçların ortalama biriminin yükselen değerine işaret ediyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre otomotiv, toplam ihracattan aldığı yüzde 18 payla sektörel sıralamadaki ilk sırasını korudu. Üretim bandından daha az araç çıkmasına rağmen sektör, ülke ihracatının lokomotifi olmayı sürdürüyor.

−%12,7Türkiye'nin ilk çeyrekte toplam mal ve hizmet ihracatındaki yıllık daralma. Otomotivdeki gerilemeyle aynı dış talep zayıflığı ekonominin genelinde de hissedildi.

TÜİK'in açıkladığı ilk çeyrek büyüme verilerinde mal ve hizmet ihracatı yıllık bazda yüzde 12,7 daralmıştı; otomotivdeki görünüm bu zayıf dış talep tablosuyla örtüşüyor. Yılın kalan bölümünde Avrupa'daki talebin seyri, hem otomotiv ihracatının hem de Türkiye'nin dış ticaret dengesinin belirleyicisi olacak.

Algoritmalar onu nasıl yakaladı? Eylül 2023'te kendini nasıl hissettiğini yansıtan içerikler arayan 12 yaşındaki Rossella Roggero, beş ay sonra hayatını kaybetti. Ailesi, Instagram'ın algoritmasının kızlarına depresif içerikleri biribirinin ardına sunduğunu; çocuklarının giderek büyüyen karanlık bir döngünün içine çekildiğini söylüyor. İtalya'da Meta ve TikTok'a karşı açılan ilk toplu davanın merkezindeki bu hikaye artık yalnızca İtalyan ebeveynlerin korkusu değil. Türkiye'de de milyonlarca çocuk her gün aynı platformlarda, aynı algoritmalarla karşı karşıya.

TÜİK'in 2024'te yayımladığı en güncel araştırma, Türkiye'deki tablonun büyüklüğünü net biçimde ortaya koyuyor. 6-15 yaş grubundaki çocukların yüzde 91,3'ü internet kullanıyor; bu oran 2021'de yüzde 82,7'ydi, yani üç yılda yaklaşık 9 puan artış var. Sosyal medyaya gelindiğinde tablo daha da çarpıcı: 6-15 yaş grubundaki her üç çocuktan ikisi sosyal medya kullanıyor. 11-15 yaş grubunda bu oran yüzde 82'ye çıkıyor. Sosyal medya kullananların yüzde 96,9'u ise bunu düzenli olarak yapıyor.

Milyonlarca çocuk, aynı algoritmalar

Rakamları nüfusa yansıttığında resim daha da somutlaşıyor. TÜİK verilerine göre Türkiye'de 2024 sonu itibarıyla 0-17 yaş grubunda 21,8 milyon çocuk var. 6-15 yaş grubunu baz alındığında, yalnızca sosyal medya kullandığını söyleyen çocuk sayısı birkaç milyon kişiyi buluyor. Bu çocukların büyük bölümü, İtalya davasının odağındaki platformlarda, yani Instagram ve TikTok'ta aktif. Araştırma, 6-10 yaş grubunda en çok kullanılan ikinci platformun TikTok olduğunu; 11-15 yaş grubunda ise Instagram'ın öne geçtiğini ortaya koyuyor.

Algoritmanın genci ne zaman yakalar

İtalya davasında davacıların danışmanı psikiyatrist Tonino Cantelmi, platformların bağımlılığı teşvik etmek için slot makinelerini model alan ödül mekanizmaları kurduğunu savunuyor. Her beğeni ve bildirimin beyinde dopamin salınımını tetikleyerek kullanıcıları platforma bağladığını öne sürüyor. TÜİK araştırması bu mekanizmanın Türkiye'deki yaygınlığına dair ipuçları da taşıyor: Düzenli telefon kullanan çocukların yüzde 58,6'sı telefonu uyumadan önce kontrol etme, yemek yerken kullanma ya da en az 30 dakikada bir kontrol etme gibi davranışlardan en az birini sergiliyor. 2021'deki oran yüzde 52,4'tü.

Düzenleme tartışması büyüyor

Uluslararası baskı artıyor. İngiltere 16 yaş altına sosyal medyayı yasaklama planlarını açıkladı; AB ise Dijital Hizmetler Yasası'nın uygulamasını sıkılaştırarak platformlara çocukları koruma yükümlülüğü getiriyor. ABD'de ise bir mahkeme, Meta ve Google'ın gençler için zararlı görülen platformları tasarlamada ihmalkâr davrandığına hükmetti. Türkiye'de BTK, 2024 sonunda 13 yaş altı çocukların sosyal ağlara erişimini kısıtlamaya yönelik çalışmalar yürüttüğünü açıkladı. Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Uraloğlu ise Ocak 2025'te 16 yaş altı için yasal düzenlemenin zorunlu hale geldiğini vurguladı; ancak somut bir adım henüz atılmadı. Oysa TÜİK verileri, düzenlemenin muhatabı olacak çocuk kitlesinin ne kadar büyük olduğunu açıkça gösteriyor.

Manhattan federal mahkemesinde bugün saat 16.00'da (TSİ) görülecek duruşmayla Halkbank'ın ABD'deki dokuz yıllık ceza davası kapanıyor. Yargıç Richard Berman, savcılık ile bankanın imzaladığı ortak düşürme dilekçesini değerlendirerek davayı resmen tarihe gömmesi bekleniyor; hukuk uzmanlarına göre mahkemenin bu tür anlaşmalardaki takdir yetkisi son derece sınırlı.

Zarrab'dan Berman'a uzanan süreç

Dava, altın tüccarı Reza Zarrab'ın 2016'da ABD'de tutuklanmasıyla başlayan ve eski Halkbank Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla'nın 2018'deki mahkumiyetiyle alevlenen uzun bir kronolojiyle bağlantılı. ABD savcıları 2019'da bankayı bizzat yargılamaya karar vererek altı ayrı suçlamayla iddianame düzenledi; Halkbank tüm iddiaları reddetti. Savcılığa göre banka, kısıtlı 20 milyar dolarlık İran petrol gelirini altın ve nakde çevirmek, sahte gıda sevkiyatı belgeleriyle transferleri örtbas etmek suretiyle yaptırımları ihlal etti.

Yıllar içinde dava defalarca üst mahkemelere taşındı; ABD Yüksek Mahkemesi geçen ekim ayında Halkbank'ın suçlamaların düşürülmesi talebini ele almayı reddetti. Ancak Ocak 2026'da siyasi iklim değişti: Trump yönetiminin göreve dönmesinin ardından ABD Adalet Bakanlığı müzakere masasına oturdu. Kovuşturmanın Ertelenmesi Anlaşması (DPA) olarak bilinen uzlaşı 11 Mart'ta imzalandı.

Anlaşmanın içeriği ve denetim şartı

Uzlaşı iki temel koşul içeriyor: Halkbank'ın bundan böyle İran'a yarar sağlayacak herhangi bir işleme girmemesi ve yaptırımlar ile kara para aklamayla mücadele uyumunun bağımsız bir denetçi tarafından gözetim altında tutulması. Anlaşma kapsamında 90 günlük bir uyum dönemi belirlendi; bu süreçte Ernst & Young banka politikalarını inceledi ve herhangi bir ihlal saptamadı. Bunun üzerine savcılık ile Halkbank, 10 Haziran'da mahkemeye ortak düşürme dilekçesi sundu.

Dikkat çeken bir nokta, anlaşmanın ne para cezası ne de suç kabulü içermesi. Bazı savunuculuk grupları, para cezası öngörülmemesini sorgulayan Yargıç Berman'a mektup göndererek daha sert bir hesap verebilirlik mekanizması talep etmişti. Berman mart ayındaki duruşmada bu mektuba değindi, ancak konuyu derinlemesine sorgulamaktan kaçındı. Hukuk uzmanlarına göre ABD mahkemeleri DPA anlaşmalarında savcılığın tercihine karşı yorum yapma yetkisini ancak istisnai durumlarda kullanabiliyor.

Diplomasi ve piyasa yansıması

Erdoğan daha önce davayı "hukuksuz ve çirkin" olarak nitelendirmiş, meseleyi Ankara'nın Washington nezdindeki öncelikli diplomatik gündemine taşımıştı. Trump'ın Eylül 2025'teki Beyaz Saray görüşmesinde ve ardından yapılan telefon görüşmesinde "mesele bitti" dediğini aktaran Erdoğan, uzlaşının imzalanmasıyla söz verilen sonuca ulaşıldığını kamuoyuna ilan etti. ABD Adalet Bakanlığı ise kovuşturmanın düşürülmesinin İran'a verilen desteği sınırlama yönündeki ABD çıkarlarına hizmet ettiğini öne sürdü. Mart ayında anlaşma haberinin duyulmasıyla Borsa İstanbul'da Halkbank hisselerinde sert alım yaşanmıştı. Yargıç Berman'ın bugün onay vermesiyle birlikte 9 yıldır süren hukuki belirsizlik perde arkasına çekilecek.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Borsa İstanbul, Yıldız Pazar'da işlem gören Kontrolmatik Teknoloji Enerji ve Mühendislik paylarını Yakın İzleme Pazarı'na taşıma kararı aldı. Kotasyon Yönergesi'nin 35/1-d maddesine dayanan düzenlemeyle hissenin işlem sırası 17 Haziran 2026'da kapatılacak, paylar 18 Haziran itibarıyla yeni pazarda yeniden işleme açılacak.

Kararın işleyişi: pazar değişikliği nasıl olacak

Karar, Kotasyon Yönergesi'nin 35'inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine dayanıyor. Buna göre Kontrolmatik payları, gelişmiş işlem koşullarının sunulduğu Yıldız Pazar'dan çıkarılarak, özel durumları nedeniyle daha yakından izlenen şirketlerin paylarının işlem gördüğü Yakın İzleme Pazarı'na alınıyor. Yönerge'nin 35/3 maddesi uyarınca hissenin işlem sırası 17 Haziran 2026'da kapatılacak; paylar 18 Haziran 2026'dan itibaren bu pazarda yeniden işlem görmeye başlayacak.

Yakın İzleme Pazarı, mali yapısı ya da kamuya açıklama yükümlülükleri bakımından yatırımcıların ek dikkatle değerlendirmesi gereken şirketler için ayrılmış bir bölüm olarak işliyor. Bir payın bu pazara alınması işlemlerin tümüyle durması anlamına gelmiyor; ancak hisse, standart pazar koşullarından farklı bir statüye geçmiş oluyor.

Borç stresi pazara taşındı

Şirketin paylarına yönelik bu adım, son haftalarda hızlanan bir mali baskı sürecinin ardından geldi. Kontrolmatik ile bağlı ortaklığı Pomega, 15 Mayıs'ta finansal yeniden yapılandırma başvurusunda bulundu. Ardından şirketin nitelikli yatırımcılara ihraç ettiği iki borçlanma aracında 5 Haziran tarihli kupon ödemeleri gerçekleştirilemedi ve bu araçlar Borsa İstanbul tarafından Borçlanma Araçları Piyasası Gözaltı Pazarı'na alındı.

Kredi tarafında da görünüm bozuldu. Derecelendirme kuruluşu JCR Avrasya, 18 Mayıs'ta şirketin notunu temerrüde işaret eden prD (tr) seviyesine çekti ve görünümü negatif olarak belirledi. Borçlanma araçlarının ardından payların da izlemeye alınması, mali stresin etkisinin genişlediğine işaret ediyor.

Pay fiyatı bir yılda sert geriledi

Süreç, hisse fiyatına da belirgin biçimde yansıdı. Pay, son bir yıllık dönemde 20,61 lirayı gören zirvesinden uzaklaşarak 16 Haziran'da 6,83 liradan kapandı. Bu seviye, zirveye kıyasla yaklaşık yüzde 67'lik bir değer kaybına karşılık geliyor.

Yatırımcıların önümüzdeki dönemde devam eden finansal yeniden yapılandırma sürecine, kupon ve itfa yükümlülüklerinin takvimine ve şirketin kamuya yapacağı açıklamalara odaklanması bekleniyor. Yakın İzleme Pazarı'ndaki işlemler bu sürecin seyrine göre yön bulacak.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Dünyanın en değerli özel şirketi olarak anılan SpaceX, 2002'deki kuruluşundan bu yana koruduğu kapalı yapıyı geride bırakarak halka açıldı. Elon Musk'ın uzay ve uydu şirketinin hisseleri 12 Haziran Cuma günü Nasdaq'ta SPCX koduyla işlem görmeye başladı, daha ilk gününde 135 dolarlık halka arz fiyatından 161 dolara yükseldi ve şirketin değerini 2 trilyon doların üzerine taşıdı.

Tarihin en büyük borsa çıkışı

SpaceX, halka arzda 556 milyon civarında hisseyi satışa sunarak yaklaşık 75 milyar dolar gelir elde etti. Bu büyüklük, 2019'daki 29 milyar dolarlık Saudi Aramco arzını geride bırakarak işlemi tarihin en büyük halka arzı yaptı. İlk işlem gününde hisse senedinde 510 milyon adedin üzerinde el değiştirdi, işlem hacmi 84 milyar doları aştı.

Yoğun talep bireysel yatırımcıların payına da yansıdı. Şirket hisselerinin önemli bir bölümünü perakende alıcılara ayırmasına karşın, talebin büyüklüğü nedeniyle birçok yatırımcı istediği adedin çok altında pay alabildi.

Musk dünyanın ilk trilyoneri oldu

Çıkış, SpaceX'i ABD'nin en büyük altıncı şirketi konumuna taşırken kurucu ve CEO Elon Musk'ı da dünyanın ilk trilyoneri yaptı. Reuters'a göre Musk, şirketteki oy gücünün yüzde 82'sini elinde tutuyor; ekonomik payı ise yüzde 42 dolayında. Çift sınıflı bu yapı, halka açılmasına rağmen Musk'ın şirket üzerindeki kontrolünü korumasını sağlıyor.

Değerlemeyle çelişen tablo

Rekor değerlemeye karşın şirketin mali tablosu soru işaretleri taşıyor. SpaceX'in 2025 geliri yüzde 33 artışla 18,7 milyar dolara ulaştı, ancak şirket yıl boyunca yaklaşık 4,9 milyar dolar zarar açıkladı. Gelirin yaklaşık dörtte biri uydu internet hizmeti Starlink'ten geldi.

4,9milyar dolar: SpaceX'in 2025 yılında açıkladığı zarar; rekor değerlemeye karşın şirket henüz kâra geçemedi.

Analistler ikiye bölünmüş durumda. Bir kesim havacılık ve yapay zeka pazarındaki kazanç potansiyelini öne çıkarırken, diğerleri uzay tabanlı veri merkezleri gibi projelerin değerlemeyi şişirdiğini savunuyor. Uzmanlar, yatırımcıların özellikle erken dönemde sert fiyat oynaklığına hazırlıklı olması gerektiği uyarısını yineliyor.

Sırada Anthropic ve OpenAI var

SpaceX'in çıkışı, yeni nesil dev halka arzlar için bir prova olarak görülüyor. Piyasa katılımcıları, yapay zeka alanının ağır sıkletleri Anthropic ve OpenAI'ın yaklaşan halka arzları öncesinde yatırımcı iştahına ilişkin sinyalleri bu işlemde arıyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Borsa İstanbul, fiyat ve miktar hareketlerinde aşırılık görülen paylarda devreye giren Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi kapsamında üç hissede yeni kısıtlamalara gitti. Kamuyu Aydınlatma Platformu'na iletilen kararla iki payda açığa satış ve kredili işlem kapısı kapanırken, bir başka pay emir tarafında sıkılaştırmaya tabi tutuldu.

Hangi paylar hangi tedbire tabi

Düzenleme, Gentaş Kimya Sanayi ve Ticaret Pazarlama ile Selçuk Ecza Deposu Ticaret ve Sanayi paylarını kapsıyor. Her iki hisse, 17 Haziran 2026 seans başından 16 Temmuz 2026 seans sonuna kadar açığa satışa ve kredili işlemlere konu edilemeyecek. Aynı dönemde Sekuro Plastik Ambalaj payları ise emir paketi tedbiriyle işlem görecek.

Emir paketi tedbiri ne içeriyor

Sekuro Plastik payları için uygulanan emir paketi tedbiri üç ayrı kısıtlamayı bir arada getiriyor. Bunlar piyasa emri ve piyasadan limite emir girişinin kısıtlanması, emir iptalinin yanı sıra emir miktar azaltımı ve emir fiyat kötüleştirmesinin yasaklanması, bir de emir toplama bilgi yayınının sınırlandırılması olarak sıralanıyor. Uygulama, kısa vadeli ve hızlı emir hareketlerinin fiyat üzerindeki etkisini azaltmayı amaçlıyor.

VBTS hangi durumda devreye giriyor

Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi, Sermaye Piyasası Kurulu kararına dayanılarak uygulanıyor ve bir payda belirlenen eşiklerin üzerinde fiyat ya da işlem hareketi görüldüğünde devreye giriyor. Sistem aşamalı bir yapıya sahip; hareketin sürmesi halinde brüt takastan tek fiyat işlem yöntemine kadar uzanan daha sıkı tedbirler eklenebiliyor. Borsa, bu araçların aşırı fiyat ve miktar hareketlerinin yarattığı riski sınırlamak ve yatırımcıyı korumak için kullanıldığını belirtiyor.

Mevcut kararla getirilen kısıtlamalar, belirtilen sürenin sonunda yapılacak değerlendirmeye bağlı olarak kalkabilecek ya da yeni aşamalarla genişletilebilecek. Yatırımcılar açısından bu dönemde söz konusu paylarda açığa pozisyon almak ve kredili alım yapmak mümkün olmayacak; Sekuro Plastik'te ise emir girişi ve değişikliğinde ek kurallar geçerli olacak.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Kuzey Amerika'da süren futbol şölenine, sahadaki rakiplerden çok hava damgasını vurabilir. İklim bilimi kuruluşu World Weather Attribution'ın analizi, turnuvanın 104 karşılaşmasından dörtte birinin oyuncuların ve taraftarların sağlığını tehdit eden sıcak koşullarda geçebileceğini ortaya koyuyor.

Araştırmaya göre yüksek sıcaklığın yüksek nemle birleşmesi, sıcak stresi riskini belirgin biçimde artırıyor. Uluslararası oyuncular birliği FIFPRO, ıslak hazne küre sıcaklığının (WBGT) kritik eşiği aşması durumunda maçlarda serinleme molalarını zorunlu tutuyor. ABD, Kanada ve Meksika'daki 16 şehirde oynanan turnuvada statların büyük bölümü bu sınırı zorlayabilir.

On altı statın on dördü risk altında

Kuzeydeki ve kıyıdaki şehirlerde koşullar daha ılımlı seyrederken, Texas gibi güney eyaletleri ile Meksika'da sıcaklık düzenli olarak 30 derecenin üzerine çıkabiliyor. Reuters'ın Climate Monitor verisine göre İngiltere'nin 17 Haziran'da Dallas'ta çıkacağı maçta sıcaklığın tarihsel ortalamanın en az 7,6 derece üzerinde olması bekleniyor. Yalnızca üç statta klima bulunması, açık alandaki on binlerce taraftarı da riske sokuyor.

Tehlike yalnızca sahada değil

Aşırı sıcak yalnızca sahadaki oyuncuları ilgilendirmiyor. Son 11 yıl, kayıtlardaki en sıcak yıllar oldu; geçen yıl 1.200'den fazla şehir tüm zamanların en yüksek sıcaklığını gördü. Irak'ın Basra kentinde termometre 53,9 dereceyi, Yeni Delhi'de 49,9 dereceyi buldu. Aşırı sıcakların dünya genelinde yılda 500 binden fazla ölüme katkıda bulunduğu belirtiliyor.

The Nature Conservancy'den Robert McDonald, bu boğucu sıcağın büyük bölümünü kentsel ısı adası etkisine bağlıyor: yollar, binalar ve kaldırımlar gün boyu emdikleri ısıyı gece yeniden salıyor. World Resources Institute'tan Eric Mackres ise şehirlerde "maruziyet eşitsizliği" bulunduğunu, düşük gelirli mahallelerin daha az yeşil alan ve ısıyı hapseden yapılarla en büyük riski taşıdığını vurguluyor.

2 katMcDonald'ın 9 bin kenti kapsayan çalışmasına göre ağaçlar olmasaydı şehirler bugün iki kat daha sıcak olurdu; yine de ağaçlandırma, 2050'ye dek beklenen artışın ancak yüzde 20'sini hafifletebiliyor.

Şehirler serinlemenin yolunu arıyor

Aşırı sıcağa karşı dünya genelinde onlarca girişim hayata geçti. Geçen kasımda Rio de Janeiro'daki Dünya Belediye Başkanları Zirvesi'nde başlatılan C40 Cool Cities Accelerator kapsamında 33 şehir acil eylem sözü verdi. Ahmedabad'ın 2013'ten bu yana uyguladığı erken uyarı planı ölümleri yüzde 27 azalttı, Medellin yeşil koridorlarla yerel sıcaklığı 2 dereceye kadar düşürdü. Austin binalarda klimayla 29,4 derecenin altını zorunlu kılarken, Barcelona gelecek yıl 50 derecelik bir sıcak hava dalgasının tam ölçekli simülasyonunu yapmaya hazırlanıyor.

Mackres'e göre en güçlü araç gölge: insanların hissettiği sıcaklığı 8 ila 15 derece düşürebiliyor. Dünya Kupası boyunca taraftarların büyük ekranlar etrafında toplandığı açık hava alanlarına kurulacak gölgelikler, turnuva bittikten sonra kent sakinleri için kalıcı bir mirasa dönüşebilir.

Petrol piyasasında günün yönünü jeopolitik bir yumuşama belirledi. Brent petrolün vadeli varil fiyatı, ABD ile İran arasında varılan mutabakatın savaşı sona erdireceği ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden trafiğe açacağı beklentisiyle sert satış baskısı altında kaldı. Varil fiyatı yüzde 4,28 değer kaybederek 79,61 dolara indi ve psikolojik 80 dolar eşiğinin altına geçti.

Barış mutabakatı fiyatları aşağı çekti

Brent petrol önceki günü 83,17 dolardan kapatmıştı. Bugünkü gerilemeyle birlikte varil fiyatı 4 Mart'tan bu yana görülen en düşük seviyeye indi. Aynı saatlerde Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 76,96 dolara kadar çekildi. Düşüşün arkasında, ABD ile İran arasında imzalanan ve bölgedeki savaşı sona erdirmeyi amaçlayan mutabakata ilişkin iyimserlik bulunuyor.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada İran ile barış anlaşmasının tamamlandığını duyurdu. Trump'a göre Hürmüz Boğazı yeniden açılacak, 19 Haziran'da anlaşmanın imzalanmasının ardından boğazdaki mayınlar temizlenecek ve petrol akışı yeniden başlayacak. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi de mutabakata varıldığını doğruladı.

Brent 80 doların altına geçti

Hürmüz Boğazı ve arz beklentisi

Hürmüz Boğazı, küresel ham petrol sevkiyatının önemli bir bölümünün geçtiği kritik bir su yolu konumunda. Savaş süresince geçişlerin aksaması, fiyatları yukarı yönlü baskılayan unsurlardan biriydi. Boğazdaki trafiğin normalleşmesi ihtimali, piyasada arz tarafındaki endişeyi hızla geriletti.

15haftadır süren ABD/İsrail-İran savaşını sona erdiren mutabakat, petrol arzında normalleşme beklentisini güçlendirdi.

Piyasanın gözü imza tarihinde

Mutabakatın resmi imza tarihi olarak 19 Haziran işaret ediliyor. İran tarafı, mutabakat zaptının imzalanmasının ardından 60 günlük bir süreçte yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma gibi başlıkların müzakere edileceğini belirtti. Ancak anlaşmanın ayrıntılarının henüz netleşmemesi ve Hürmüz üzerinden arz akışının yeniden başlamasının beklenenden uzun sürebileceği yönündeki değerlendirmeler, fiyatlardaki düşüşün seyrini belirsiz kılıyor. Petrol piyasası önümüzdeki günlerde imza sürecini ve boğazdaki normalleşme takvimini yakından izleyecek.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Borsa İstanbul'un son dönemdeki yükselişini kalıcı kılabilmesi, büyük ölçüde yabancı yatırımcının tavrına bağlanıyor. Bu hafta takvime giren iki uluslararası buluşma da tam bu nedenle yakın markaja alındı. Bank of America 22 Haziran'da Miami'de, BNP Paribas ise 24 Haziran'da Londra'da Türkiye temalı yatırımcı toplantıları düzenleyecek.

Şimşek Londra'daki masada olacak

BNP Paribas'ın Londra'daki toplantısına Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in de katılması bekleniyor. Piyasa kaynakları, her iki etkinliğe de yoğun ilgi gösterildiğini aktarıyor. Borsa İstanbul, petrol fiyatlarındaki gerileme, enflasyon beklentilerindeki iyileşme ve faiz indirimine yönelik beklentilerin yeniden güçlenmesiyle son haftalarda yükseliş kaydetti.

Piyasa uzmanları ise yükselişin kalıcı hale gelmesi için yabancı yatırımcı katılımının belirleyici olduğuna dikkat çekiyor. Önümüzdeki günlerde gerçekleştirilecek toplantıların Türkiye varlıklarına yönelik ilgiyi artırıp artırmayacağı bu açıdan kritik görülüyor.

Yabancı cephesinde tablo

Verilere göre yabancı yatırımcıların Borsa İstanbul'daki hisse stoku yaklaşık 3 trilyon lira seviyesinde bulunuyor; borsadaki payları ise yüzde 33 düzeyinde. İran-İsrail geriliminin başladığı dönemden bu yana yabancı yatırımcılar 3,2 milyar dolarlık satış yaparken 1,6 milyar dolarlık alım gerçekleştirdi. Böylece net çıkış 1 milyar 549 milyon dolara ulaştı.

NATO zirvesi ve enflasyon ek destek sayılıyor

Borsa çevrelerinde öne çıkan bir diğer başlık, 7-8 Temmuz'da Ankara'da yapılacak NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi. ABD Başkanı Donald Trump'ın da katılacağı zirve, Türkiye'nin jeopolitik ağırlığına işaret eden bir siyasi destek olarak değerlendiriliyor. Düşen petrol fiyatları ve gerileyen gıda fiyatlarıyla enflasyon tarafındaki iyimserlik de bu beklentiyi besliyor.

Piyasa beklentisine göre, haziranın kalanında belirgin bir hareket görülmese bile temmuzun ilk haftasından itibaren borsanın hem enflasyon görünümünü hem de zirvenin getireceği siyasi atmosferi fiyatlamaya başlaması öngörülüyor. Yatırımcılar, toplantıların ardından yabancıların yeniden alıma geçip geçmeyeceğini yakından izleyecek.

Hürmüz Boğazı'nın hemen kıyısında, transponderlarını kapatıp ışıklarını söndüren tankerler gece karanlığında önceden belirlenmiş buluşma noktalarına süzülüyor. Reuters'ın gemi takip verileri ve uydu görüntülerine dayanan incelemesine göre bu sessiz trafiğin arkasında, Körfez petrolünü dünya piyasalarına ulaştırmayı amaçlayan ve operasyonu bilen kaynakların doğrudan ABD ordusuna bağladığı gizli bir gemiden gemiye aktarma ağı yer alıyor.

Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırıları başlatmasının ardından Tahran, küresel petrol tüketiminin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmıştı. Bu adım, tarihte görülmüş en büyük küresel enerji arz kesintilerinden birini yaratarak dünya genelinde enflasyonu körükledi. Reuters'a konuşan kaynaklara göre Washington, kesintinin etrafından dolaşmak için İran'ın yıllardır yaptırımları aşarken başvurduğu aktarma yönteminin bir benzerini devreye aldı.

İki gizli aktarma noktası

Operasyonu bilen 11 kişinin aktardığına göre transferler iki noktada yoğunlaşıyor: biri Birleşik Arap Emirlikleri'ne ait Fujairah açıkları, diğeri Umman'ın Sohar limanı açıkları. Reuters'ın incelediği veriler, ağın Mayıs başında devreye girdiğini ve bugüne kadar en az 92 geminin transferlere dahil olduğunu gösteriyor. 11 Haziran tarihli uydu görüntülerinde ise iki noktada eş zamanlı olarak 17 çift geminin petrol aktardığı tespit edildi.

Şaşırtmalı kalkışlar, sönük ışıklar

Kaynaklara göre tankerlerin boğaza ulaşmadan önce bir buluşma noktasında toplanması, ardından aralarında yaklaşık 3.000 ila 4.000 metre mesafe kalacak şekilde şaşırtmalı biçimde yola çıkması gerekiyor. Gemiler bu sırada transponderlarını kapatıp ışıklarını söndürüyor. Bir dizi güzergah noktası, belirlenen tankerlerin ilerleyişinin uzaktan izlenmesine olanak tanıyor. Kaynaklardan biri, "Amerikalıların sizi her an izlediği" apaçık ortada diyor.

Boğazı geçen tankerler, İran'ın kendi denetim alanı ilan ettiği bölgenin hemen ötesinde çok büyük ham petrol taşıyıcısı sınıfındaki alıcı gemilerin yanına yanaşıyor. Aktarım 24 ila 40 saat arasında tamamlanıyor; boşalan tankerler boğazdan geri dönerken yüklenen taşıyıcılar yoluna devam ediyor.

Operasyonun alım tarafına uluslararası tanker operatörleri egemen. Yunanistan merkezli Dynacom Tankers Management'ın kurucusu Procopiou, 1 Haziran'da Atina'daki bir konferansta Yunanistan'ın antik çağlardan bu yana abluka kırma geleneği olduğunu söyleyerek petrolü boğazdan taşımak için yöntem aradıklarını ima etti.

20milyon varil, savaş öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan her gün geçiyordu. Açık deniz ağıyla Mayıs başından bu yana aktarılan tahmini hacim ise toplam 90 milyon varilde kaldı.

ABD katılımı yalanladı

Bir ABD savunma yetkilisi, Reuters'ın sorularına yanıt olarak Merkez Komutanlığı'na (CENTCOM) bağlı hiçbir kuvvetin açık deniz petrol transferi operasyonuna katılmadığını bildirdi. Beyaz Saray soruları CENTCOM'a yönlendirirken, İran hükümeti yorum taleplerine yanıt vermedi. Aralarında eski bir ABD'li yetkilinin de bulunduğu dört kaynak, 9 Haziran'da İran tarafından düşürülen ve ABD'nin karşılıklı hava saldırılarına yol açan Apache helikopterinin de operasyona dahil olduğunu öne sürdü. Reuters bu rolü doğrulayamadı; ancak helikopterin düşürüldüğü gün Sohar açıklarında altı çift tankerin kümelendiğini uydu görüntüleriyle saydığını belirtti. ABD'li yetkililer, helikopterdeki iki mürettebatın insansız bir tekne tarafından kurtarıldığını açıklamıştı.

Türkiye'de hane halkının birikim alışkanlıkları, paranın ne kadarının bankacılık sistemine girdiği sorusunu yeniden öne çıkardı. ING Türkiye'nin NielsenIQ iş birliğiyle yürüttüğü Türkiye'nin Tasarruf Eğilimleri Araştırması'nın 2026 yılı birinci çeyrek sonuçları, tasarruf sahiplerinin en sık başvurduğu iki aracın yastık altı altın ile döviz ve nakit olduğunu gösterdi. Tablo, birikimin önemli bölümünün kayıtlı yatırım ürünleri yerine fiziki biçimde saklandığına işaret ediyor.

Birikimin büyük bölümü kayıtlı sistemin dışında

Araştırmaya göre Türkiye'de tasarruf sahipliği oranı yüzde 51,3 seviyesinde gerçekleşti; başka bir deyişle her iki kişiden biri birikim yapmayı sürdürüyor. Tasarrufu olanların yüzde 84'ü bunu düzenli olarak yaptığını belirtirken, tasarrufu bulunmayanların yüzde 22'si yakın gelecekte birikime başlamayı planlıyor.

Tasarruf sahipleri ortalama iki farklı araç üzerinden birikim yapıyor. Bu araçlarda ilk sırayı yüzde 44 ile yastık altı altın ve değerli madenler alıyor; onu yüzde 40 ile yastık altı döviz ve lira nakit izliyor. Her iki seçeneğin de fiziki saklamaya dayanması, birikimin kayıtlı finansal ürünlere kıyasla sistem dışında daha yoğun tutulduğunu ortaya koyuyor.

Döviz ve nakit bir çeyrekte 8 puan arttı

Çeyreklik değişimde en dikkat çekici hareket döviz ve nakit tarafında yaşandı. Yastık altı döviz ve lira nakitte birikim yaptığını söyleyenlerin oranı önceki çeyreğe göre 8 puan artarak yüzde 40'a yükseldi. Bu yükseliş, fiziki döviz ve nakde yönelimin hız kazandığına işaret ediyor.

8puanlık çeyreklik artışla yastık altı döviz ve lira nakit, yüzde 40 payla tasarruf araçlarında ikinci sıraya yükseldi.

Birikim nedenleri arasında geleceğe yatırım yapma isteği yüzde 34 ile ilk sırada yer aldı; beklenmedik durumlara karşı güvence oluşturma ihtiyacı yüzde 23 ile onu izledi. Getiri beklentisinde uzun vade öne çıkıyor: tasarruf sahiplerinin yüzde 45'i uzun vadeli, yüzde 42'si orta vadeli, yüzde 13'ü kısa vadeli getiri bekliyor.

Tasarruf bilinci güçlü, çeşitlilik sınırlı

Katılımcıların yüzde 92'si bankacılık hizmetlerinden yararlanıyor; son bir ayda internet veya mobil bankacılık kullananların oranı yüzde 93'e ulaştı. Buna karşın yatırım ürünleri hakkında bilgi sahibi olduğunu söyleyenlerin oranı yüzde 37'de kaldı. Bu oran 25-34 yaş grubunda yüzde 45'e yükseliyor.

Araştırmanın sonuçlarını değerlendiren ING Türkiye Özel Bankacılık ve Yatırım Genel Müdür Yardımcısı Sezin Erken, Z kuşağına özel GNZ yatırım fonu, döviz menüsüne eklenen gümüş ve platin işlemleri ile alarm kurma ve emir bırakma özelliklerinin, kullanıcıların birikimlerini kayıtlı sistem içinde daha etkin yönetmesini desteklediğini aktardı.