Küresel piyasalarda artan risk iştahı Borsa İstanbul’a da destek verdi. ABD ile İran arasında diplomatik ilerleme sağlanabileceğine yönelik beklentiler jeopolitik tansiyonu azaltırken, petrol fiyatlarında geri çekilme ihtimali gelişmekte olan ülke piyasalarına alım getirdi. İçeride ise CHP kurultay davasının 1 Temmuz’a ertelenmesi, siyasi tansiyonun kısa vadede ötelenebileceği algısıyla piyasalarda pozitif fiyatlandı.

Açılışta 14.677 puana çıkan BİST 100’de yükseliş gün boyunca geniş tabana yayıldı. Bankacılık endeksi yüzde 2,84 yükselirken, finansal kiralama ve faktoring sektörü yüzde 2,37 ile günün en güçlü performansını gösterdi. Analistler, yükselişin yalnızca kısa vadeli haber akışı değil, aynı zamanda bilanço beklentileri ve yabancı yatırımcı girişleriyle desteklendiğini belirtiyor.

15 bin puan neden kritik?

Teknik açıdan 15 bin puan seviyesi yalnızca psikolojik eşik değil, aynı zamanda BİST 100’ün yeni fiyatlama bölgesine geçiş noktası olarak görülüyor. Endeksin bu seviyeyi hacimli şekilde aşması halinde piyasalarda yeni bir yükseliş bandının başlayabileceği değerlendiriliyor.

Özellikle son haftalarda yabancı yatırımcıların bankacılık hisselerinde pozisyon artırması, rallinin sürdürülebilirliği açısından önemli sinyal olarak okunuyor. TCMB’nin sıkı para politikası sürerken, enflasyona karşı reel getiri arayışı hisse piyasasına ilgiyi canlı tutuyor.

Analistler, 14.900 ve 15.000 puan seviyelerinin kısa vadeli direnç alanı olduğunu belirtirken, olası geri çekilmelerde 14.700 ve 14.600 puanın ilk destek bölgeleri olarak izleneceğini ifade ediyor.

Hacim ve yabancı girişleri orta vadeli yükseliş projeksiyonlarını güçlendiriyor.

ANALİZ:

BİST 100’deki mevcut yükseliş yalnızca teknik hareket olarak değerlendirilmiyor. 2026 yılında yüksek faiz ortamına rağmen şirket kârlılıklarının güçlü kalması ve yabancı yatırımcı girişlerinin yeniden hızlanması, endeksin yukarı yönlü momentumunu destekleyen ana unsurlar arasında yer alıyor.

Küresel risk iştahındaki toparlanma da Türkiye piyasalarına olumlu yansıyor. Özellikle petrol fiyatlarında geri çekilme ihtimali, Türkiye’nin cari denge ve enflasyon görünümü açısından destekleyici unsur olarak değerlendiriliyor.

Sektörel görünüm

Bankacılık sektörü yükselişin ana taşıyıcısı konumunda bulunuyor. XBANK endeksindeki güçlü performans, yabancı yatırımcı ilgisinin yeniden finans sektörüne yöneldiğine işaret ediyor.

Savunma sanayi, ulaştırma ve holding hisseleri de endeksteki geniş tabanlı hareketi destekliyor. Buna karşın faiz hassasiyeti yüksek sektörlerde volatilitenin sürdüğü gözleniyor.

Teknik projeksiyon ve hedef bölgeler

Seviye	Teknik Anlamı
15.000	Psikolojik eşik
15.250	İlk genişleme bölgesi
15.500	Orta vadeli hedef alan
16.000	Güçlü yabancı girişi senaryosu

Teknik göstergeler, işlem hacminin korunması halinde endeksin 15 bin puan üzerinde kalıcılık arayabileceğine işaret ediyor. Özellikle banka hisselerindeki momentumun sürmesi durumunda 15.250 ve 15.500 bandı yeni hedef bölge olarak öne çıkabilir.

Senaryo analizi

• Ana senaryo (%50): BİST 100, 15 bin puanı test ettikten sonra kontrollü yükselişini sürdürür.
• Olumlu senaryo (%30): Yabancı girişleri hızlanır ve endeks 16 bin puan bandına yönelir.
• Olumsuz senaryo (%20): Küresel risk iştahındaki bozulma sert kâr satışlarını tetikleyebilir.

Risk ve fırsat dengesi

Risk başlıkları:

• Tarihi zirve seviyelerinde kâr realizasyonu riski izleniyor.
• Küresel jeopolitik gelişmeler volatilite yaratabilir.
• TCMB’nin sıkı para politikası şirket finansman maliyetlerini baskılıyor.

Fırsat başlıkları:

• Yabancı yatırımcı girişlerinde ivmelenme potansiyeli bulunuyor.
• Güçlü banka bilançoları endeksi desteklemeyi sürdürebilir.
• Petrol fiyatlarındaki geri çekilme Türkiye risk primini azaltabilir.

Kısa vadeli ve orta vadeli görünüm

Kısa vadede piyasaların odağında 15 bin puan seviyesi bulunuyor. Bu seviyenin aşılması halinde teknik olarak yeni fiyat keşif sürecinin başlaması beklenebilir.

Orta vadede ise 15.500–16.000 bandı, mevcut momentumun korunması durumunda ulaşılabilir hedef bölge olarak değerlendiriliyor. Özellikle yabancı yatırımcı davranışı ve küresel risk iştahı bu süreçte belirleyici olacak.

ENDEKS24 ANALİZ MASASI

Şeffaflık ve Metodoloji Beyanı: Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında; bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için: https://www.endeks24.com/analiz-ve-arastirma-kurulu

Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.

Duruşmada taraf avukatları hazır bulunurken sanık Baki Aydöner, SEGBİS üzerinden savunma verdi. Mahkeme hakimi, dosyaya giren yeni evrakları okuduktan sonra taraflara söz verdi. Lütfü Savaş’ın avukatı Onur Yusuf Üregen, bir önceki celsede ifadesinin alınmasına karar verilen sanık Özgen Nama’nın duruşmaya katılmadığını belirtti.

Üregen, dava dosyasının yalnızca “basit bir usulsüzlük” soruşturması olmadığını savunarak, delegelerin oy iradesinin maddi menfaatlerle yönlendirildiği iddiasını gündeme taşıdı. Dosyadaki tanık beyanlarının ve diğer delillerin “kurultay iradesinin sakatlandığını” ortaya koyduğunu ileri sürdü.

Sanık Özgen Nama’nın avukatı Onur Cingil ise müvekkilinin sağlık sorunları nedeniyle duruşmaya katılamadığını, bir sonraki celsede hazır bulunacağını söyledi. Sanık Baki Aydöner de tanık ifadelerinde çelişkiler bulunduğunu savunarak beraatini talep etti.

Tanık ifadeleri ve yeni talepler öne çıktı

Tanık olarak dinlenen E.A., kurultay sürecinde herhangi bir para alışverişine şahit olmadığını belirtti. Cumhuriyet savcısı ise Özgen Nama’nın savunmasının alınması ve başka bir dosyada sanık konumunda bulunan Adem Soytekin’in tanık sıfatıyla dinlenmesi için talimat yazılmasını istedi.

Ekrem İmamoğlu’nun avukatı Çağlar Çağlayan da bazı parti üyelerine ilişkin ihraç kararlarının CHP’den talep edilmesini isterken, Veysi Uyanık’ın beyanlarında adı geçen Ali Abbas Ertürk’ün tanık olarak dinlenmesini talep etti. Çağlayan ayrıca Adem Soytekin’in bu davayla doğrudan bağlantılı olmadığı görüşünü dile getirerek tanık olarak dinlenmesine itiraz etti.

Mahkeme ara kararında, Özgen Nama’nın savunmasının alınmasına ve Adem Soytekin’in tanık sıfatıyla dinlenmesi için gerekli yazışmaların yapılmasına hükmetti. Duruşma 1 Temmuz’da devam edecek.

Siyasi ve kurumsal etkiler izleniyor

Dava, CHP içindeki kurultay sürecine ilişkin tartışmaların yargı boyutuna taşınması nedeniyle siyasi gündemde yakından takip ediliyor. Sürecin yalnızca bireysel ceza sorumluluğu değil, parti içi demokratik işleyiş ve kurumsal meşruiyet tartışmaları açısından da etkileri olabileceği değerlendiriliyor.

Özellikle yerel seçim sonrası muhalefet dengeleri ve parti içi güç mücadelesi çerçevesinde davanın seyri, siyasi strateji tartışmalarında belirleyici başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.

Yeni düzenleme kapsamında, ekspertiz raporlarının tamamı dijital ortama taşınacak ve bakanlık bünyesinde kurulacak “Taşıt Ekspertiz Bilgi Sistemi” üzerinden kayıt altına alınacak. Bu sistem sayesinde raporların sonradan değiştirilmesi engellenecek ve şeffaflık artırılacak.

Yetki belgesi zorunlu hale geliyor

Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte ekspertiz hizmeti sunan işletmeler için yetki belgesi alma zorunluluğu getirilecek. Ayrıca işletmelerin mesleki yeterlilik belgesine sahip teknik sorumlu istihdam etmesi ve mesleki sorumluluk sigortası yaptırması gerekecek.

Bu adım, sektörde standartları yükseltmeyi ve kayıt dışı faaliyetleri sınırlandırmayı hedefliyor.

Dijital sistemle sahte rapor riski sona eriyor

Bugüne kadar merkezi bir sistemden bağımsız yürütülen ekspertiz işlemleri, uygulama farklılıkları ve suistimallere açık bir yapı oluşturuyordu. Yeni sistemle birlikte tüm raporlar tek bir platformda toplanacak ve karekod aracılığıyla doğrulanabilecek.

Vatandaşlar, ekspertiz raporlarının doğruluğunu anlık olarak kontrol edebilecek. Ayrıca raporlarla ilgili itirazlar 5 gün içinde sistem üzerinden yapılabilecek, işletmeler ise bu itirazları 3 gün içinde sonuçlandırmakla yükümlü olacak.

Ekspertiz firmaları, raporlardaki hata veya eksikliklerden doğan zararları karşılamakla yükümlü tutulacak. Bu zararlar, zorunlu mesleki sigorta kapsamında tazmin edilebilecek.

Araç verilerine erişim ücretli oluyor

Düzenlemeye paralel olarak araç sicil ve tescil verilerine erişim de yeniden yapılandırılıyor. Buna göre, araç bilgilerine yönelik sorgulamalar için işlem başına 2 TL ücret alınacak. Bu ücret her yıl yeniden değerleme oranına göre artırılacak.

Gerçek ve tüzel kişiler için her araç adına yılda bir sorgu ücretsiz olurken, kamu kurumları ve belediyeler bu ücretlendirmeden muaf tutulacak.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan düzenleme, İşsizlik Sigortası Fonu kaynaklarının daha etkin kullanılmasını amaçlıyor. Teklif kapsamında, işverenlere genç istihdamı için doğrudan mali destek sağlanacak.

Destek modeli netleşiyor

Taslak düzenlemeye göre, İŞKUR’a kayıtlı 18-25 yaş arası gençlerin işe alınması halinde işverenlere 6 ay süreyle ücret desteği verilecek. Bunun yanı sıra, prim desteğinin 18 aya kadar uzatılması planlanıyor.

Desteklerin İşsizlik Fonu’ndan karşılanması öngörülürken, modelin imalat sektöründe faaliyet gösteren özel sektör işletmeleri için uygulanması planlanıyor. Bu yapı, özellikle üretim odaklı sektörlerde genç istihdamını artırmayı hedefliyor.

Kimler yararlanabilecek

Düzenlemeden faydalanmak için gençlerin İŞKUR’a kayıtlı olması, 18 yaşını doldurmuş ancak 25 yaşını geçmemiş olması gerekiyor. Ayrıca uzun vadeli sigorta kollarında 90 günden fazla sigortalı olmama ve yükseköğretim öğrencisi olmama şartı aranacak.

Yabancı uyruklular ve yurt dışında çalışanlar kapsam dışında bırakılırken, desteklerin yalnızca belirli kriterleri sağlayan işverenler için geçerli olması planlanıyor.

Hedef 5 milyon genç

Projeyle birlikte yaklaşık 5 milyon gencin iş gücü piyasasına kazandırılması hedefleniyor. Düzenleme, gençlerin erken yaşta istihdama katılımını artırmanın yanı sıra kayıtlı çalışma oranını yükseltmeyi de amaçlıyor.

Aynı zamanda gençlerin iş deneyimi kazanması ve uzun vadede istihdamda kalıcılığın sağlanması, modelin temel hedefleri arasında yer alıyor.

Politika arka planı

Son yıllarda artan genç işsizlik oranları ve eğitim dışında kalan nüfusun büyüklüğü, politika yapıcıları hedefli teşvik mekanizmalarına yöneltiyor. Bu çerçevede hazırlanan düzenleme, doğrudan mali destekle işveren davranışını değiştirmeyi hedefleyen bir model olarak öne çıkıyor.

Düzenlemeye göre vergi ve kamu borçlarında azami taksit süresi 36 aydan 72 aya çıkarılıyor. Teminat gösterilmeden yapılandırılabilecek borç tutarı ise 50 bin liradan 1 milyon liraya yükseltiliyor. Gelir vergisi, kurumlar vergisi, MTV, SGK primleri, trafik cezaları, öğrenim kredileri ve belediye borçları kapsama giriyor.

Varlık barışı yeniden devrede

Teklif kapsamında kayıt dışı varlıkların ekonomiye kazandırılması amacıyla yeni bir varlık barışı düzenlemesi getiriliyor. 31 Temmuz 2027’ye kadar yapılacak bildirimlerde, varlıkların finansal sistemde tutulma süresine bağlı olarak %0 ile %5 arasında vergi uygulanacak. Şartların sağlanması halinde bu varlıklar için vergi incelemesi yapılmayacak.

Yeni hizmet modeli ve vergi avantajları

“Nitelikli Hizmet Merkezi” kavramı mevzuata dahil edilirken, bu merkezler üzerinden yurtdışına verilen hizmetlerin artırılması hedefleniyor. En az üç ülkede faaliyet gösteren ve gelirinin %80’ini yurtdışından elde eden şirketler bu statüden yararlanabilecek.

Bu merkezlerde çalışanların ücretlerinin, brüt asgari ücretin üç katına kadar olan kısmı gelir vergisinden muaf tutulacak. İstanbul Finans Merkezi kapsamında ise bu sınır beş kat olarak uygulanacak. Ayrıca söz konusu ücretler damga vergisinden de istisna olacak.

Girişimcilik ve teknoloji şirketlerine destek

Teknogirişim şirketlerine yönelik teşvikler de genişletiliyor. Paya dönüştürülebilir borçlanma araçlarıyla yatırım alma süreçleri kolaylaştırılırken, “Dijital Şirket” statüsüne sahip girişimlere üç yıl boyunca oda aidatı muafiyeti sağlanacak.

Çalışanlara verilen hisse senedi teşviklerinde de vergi avantajı artırılıyor. İstisna sınırı yükseltilirken, tam avantaj için elde tutma süresi 12 yıldan 6 yıla indiriliyor.

Uluslararası yatırımcıya uzun vadeli vergi avantajı

Türkiye’ye yeni yerleşen ve son üç yılda vergi mükellefiyeti bulunmayan kişilerin yurtdışı gelirleri 20 yıl boyunca gelir vergisinden muaf tutulacak. Ayrıca miras yoluyla intikallerde vergi oranı %1 olarak uygulanacak.

İstanbul Finans Merkezi’ne yönelik teşvikler de genişletiliyor. Finansal hizmet ihracatından elde edilen kazançlara uygulanan kurumlar vergisi indiriminin süresi 2047 yılına kadar uzatılıyor. Finansal işlem harçlarına ilişkin muafiyet süresi ise 20 yıla çıkarılıyor.

Amaç tahsilat ve yatırım dengesi

Düzenleme ile kamu alacaklarının daha etkin tahsil edilmesi, kayıt dışı varlıkların sisteme kazandırılması ve Türkiye’nin uluslararası yatırımcılar açısından cazibesinin artırılması hedefleniyor. Döviz kazandırıcı faaliyetlerin desteklenmesi de teklifin temel amaçları arasında yer alıyor.

Projeksiyonlar yapılandırmanın kısa vadede nakit akışını, orta vadede yatırım iştahını desteklediğini gösteriyor.

Mali analizler ve banka kayıtları üzerinden yürütülen çalışmalarda, derneğe aktarılan toplam 372 milyon 558 bin 491 liranın yaklaşık 72 milyon liralık kısmının amacı dışında kullanıldığı tespit edildi. Söz konusu tutarın, dernek faaliyetleri yerine şüphelilerin kişisel harcamalarına yönlendirildiği ortaya kondu.

Para transferlerinde dikkat çeken yöntem

İncelemelerde, paraların şüphelilere ait hesaplara “huzur hakkı” ve “maaş ödemesi” gibi açıklamalarla aktarıldığı belirlendi. Bu yöntemle yapılan transferlerin sistematik olduğu ve usulsüz dağıtımın organize şekilde gerçekleştirildiği değerlendiriliyor.

Ayrıca dernek yöneticilerinin beyan ettikleri gelir ile mevcut mali durumları arasında belirgin uyumsuzluk tespit edildi. Bu durum, soruşturmanın kapsamını genişleten önemli bulgulardan biri olarak öne çıktı.

3 ilde eş zamanlı operasyon

Elde edilen bulgular doğrultusunda, suçtan elde edilen gelirlerin aklandığı şüphesiyle İstanbul merkezli olmak üzere Sivas ve Muğla’da eş zamanlı operasyon düzenlendi. Operasyonda toplam 21 şüpheli gözaltına alındı.

Soruşturmanın derinleştirilerek devam ettiği ve yeni gözaltıların gündeme gelebileceği belirtiliyor.

İndirim beklentisi, son dönemde petrol fiyatlarındaki yüksek seyre rağmen LPG arz ve dağıtım maliyetlerinde oluşan görece dengelenmeden kaynaklanıyor. Bu durum, akaryakıt ürünleri arasında ayrışmaya işaret ederken, özellikle LPG kullanan araç sahipleri için sınırlı bir maliyet avantajı yaratıyor.

Güncel akaryakıt fiyatları

İstanbul Avrupa Yakası’nda benzin 63,94 TL, motorin 71,72 TL ve LPG 34,99 TL seviyesinde bulunuyor. Anadolu Yakası’nda ise benzin 63,80 TL, motorin 71,58 TL ve LPG 34,39 TL’den satılıyor.

Ankara’da benzin 64,91 TL, motorin 72,84 TL ve LPG 34,87 TL seviyesinde fiyatlanırken, İzmir’de benzin 65,19 TL, motorin 73,11 TL ve LPG 34,79 TL olarak kaydedildi.

Fiyatlama dinamikleri ayrışıyor

Küresel petrol fiyatlarının 110 dolar üzerindeki seyrine rağmen LPG fiyatlarında indirim beklentisi, ürün bazlı maliyet yapısının farklılaşmasından kaynaklanıyor. Rafineri marjları, stok maliyetleri ve dağıtım zinciri dinamikleri LPG fiyatlarını diğer akaryakıt türlerinden ayrıştırabiliyor.

Bu çerçevede, benzin ve motorin fiyatlarının kısa vadede sabit kalması beklenirken, LPG tarafında sınırlı da olsa aşağı yönlü düzeltme öne çıkıyor.

Hesaplamalar LPG fiyatlarında kısa vadeli sınırlı geri çekilmeye işaret ediyor.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Yİ-ÜFE, Nisan ayında aylık %3,17, yıllık %28,59 arttı. Ham petrol ve doğal gazda aylık artış %39,63’e, yıllık artış %55,96’ya ulaştı. İmalat sanayiinde ise yıllık maliyet artışı %30’un üzerine çıktı. Petrol ürünlerinde yıllık fiyat artışının %117,82’ye yükselmesi maliyet baskısının boyutunu netleştirdi.

İstanbul Sanayi Odası’nın PMI verisi de daralmanın hızlandığını gösterdi. Martta 47,9 olan PMI, Nisan’da 45,7’ye geriledi. Endeksin 50’nin altında kalması üretimde daralmaya işaret ederken, siparişlerdeki zayıflama ve maliyet artışları bu eğilimi güçlendirdi.

Maliyet artışı zincirleme etki yaratıyor

Enerji fiyatlarındaki yükseliş, plastik, kimya, gübre ve ambalaj gibi petrol türevlerine bağımlı sektörleri doğrudan etkiledi. Navlun ve yakıt maliyetlerindeki artış, nihai ürün fiyatlarına hızla yansıdı. Tedarikçi teslim sürelerinde uzama gözlenirken, firmalar stoklarını azaltma yoluna gitti.

Yeni siparişlerdeki düşüşe paralel olarak üretim ve istihdamda da yavaşlama dikkat çekti. Girdi stoklarındaki gerileme son altı yılın en hızlı düşüşlerinden biri olarak kaydedildi. Bu tablo, sanayicilerin belirsizlik karşısında nakit yönetimine odaklandığını gösteriyor.

Sektörel kırılganlık artıyor

Kimya, plastik ve kauçuk sektörleri en sert etkiyi hisseden alanlar oldu. Petrol türevi hammaddelerdeki artış marjları daraltırken, tedarik sürelerini uzattı. Otomotiv sektöründe yeni siparişler keskin şekilde gerilerken, enerji ve parça maliyetleri üretimi baskıladı.

Ana metal ve mineral sektörlerinde enerji maliyetleri doğrudan üretim maliyetine yansıdı. Firmalar artan maliyetleri satış fiyatlarına tam olarak yansıtmakta zorlanırken istihdamda düşüş gözlendi. Tekstil ve giyim sektörü ise daha sınırlı etkilenmekle birlikte maliyet baskısını dolaylı olarak hissetti.

Makroekonomik baskı derinleşiyor

Yüksek petrol fiyatları, Türkiye gibi net enerji ithalatçısı ekonomilerde cari açığı büyüten temel faktörlerden biri olmaya devam ediyor. Petrol fiyatındaki her 10 dolarlık artışın yaklaşık 2,5–5 milyar dolar ek ithalat faturası oluşturduğu hesaplanıyor.

Enerji maliyetleri ulaştırma, gıda ve konut fiyatlarını tetikleyerek tüketici enflasyonuna da yansıyor. Bu durum, dezenflasyon sürecini zorlaştıran önemli bir unsur olarak öne çıkıyor.

Hesaplamalar enerji maliyet şokunun sanayi marjlarını baskıladığını gösteriyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.

Bugün küresel ölçekte enflasyon büyük ölçüde kontrol altına alınmış durumda. ABD, Euro Bölgesi ve OECD ülkelerinde enflasyon %2–5 bandına gerilerken Türkiye’nin %30’un üzerinde kalması, klasik “gecikmeli etki” açıklamasıyla izah edilemeyecek kadar derin bir ayrışmayı işaret ediyor.

Türkiye’de enflasyon neden kalıcı hale geldi

Türkiye’de enflasyonun kalıcı olmasının temel nedeni, sorunun döngüsel değil yapısal olması. 1970’lerden itibaren petrol şoklarıyla başlayan, 1990’larda kronikleşen ve 2000’ler sonrası geçici olarak kontrol altına alınan enflasyon, hiçbir zaman kalıcı biçimde sabitlenemedi.

1994 ve 2001 krizlerinde %70–100 bandına çıkan enflasyon, 2004–2012 döneminde tek haneye inse de bu istikrar sürdürülemedi. 2022’de %85’i aşan zirve sonrası yaşanan düşüş ise bugün yeniden kırılgan bir görünüm sergiliyor.

Bu kronikleşmenin arkasında üç temel yapısal kırılganlık bulunuyor:

• İthal girdi bağımlılığı
• Enerji ithalatı
• Düşük tasarruf oranı

Bu yapı, döviz kurundaki her artışın doğrudan fiyatlara yansımasına neden oluyor.

Dünya enflasyonu nasıl kontrol altına aldı

Küresel ekonomiler enflasyonla mücadelede yalnızca faiz artırmadı; aynı zamanda güven inşa etti.

ABD, 1970’lerde çift haneli enflasyonu sert faiz artışlarıyla kırdı. Bu süreçte büyüme yavaşladı, işsizlik arttı; ancak fiyat istikrarı sağlandı. Almanya ise tarihsel hiperenflasyon deneyiminin ardından mali disiplin ve merkez bankası bağımsızlığını kalıcı bir politika refleksi haline getirdi.

Bu ülkelerde en kritik fark, enflasyonun düşürülmesi değil, beklentilerin sabitlenmesidir. Ekonomik aktörler fiyatların kontrol altında kalacağına inanır hale geldiğinde enflasyon kalıcı olarak düşer.

Türkiye neden ayrışıyor

Türkiye’de enflasyon üçlü bir baskı mekanizmasıyla şekilleniyor:

1. Maliyet enflasyonu (kur ve enerji)
2. Talep dinamikleri
3. Beklenti bozulması

Bugün en belirleyici unsur beklenti kanalıdır. Çünkü fiyatlama davranışı geçmiş verilere değil, gelecekte beklenen maliyetlere göre şekilleniyor.

Firmalar fiyatları artırma eğiliminde kalırken, tüketiciler harcamalarını öne çekiyor. Bu durum enflasyonu kendi kendini besleyen bir döngüye dönüştürüyor.

Alt kalemler gerçek tabloyu ortaya koyuyor

Nisan verisinin detayları, enflasyonun yapısını net biçimde gösteriyor:

• Gıda: %34,55
• Ulaştırma: %35,06
• Konut: %46,60

Bu dağılım, fiyat artışlarının lüks tüketimden değil, zorunlu harcamalardan kaynaklandığını ortaya koyuyor. Özellikle konut ve gıda kalemleri, enflasyonun toplumsal etkisini derinleştiriyor.

Bu durum, enflasyonun yalnızca ekonomik bir gösterge değil; aynı zamanda gelir dağılımını bozan bir mekanizma olduğunu gösteriyor.

Çözüm neden zor ve ne yapılmalı

Türkiye’de enflasyonla mücadelede en kritik sorun politika uyumsuzluğu.

Para politikası sıkılaşırken maliye politikasının aynı ölçüde destek vermemesi, enflasyonla mücadeleyi zayıflatıyor. Bunun yanında üretim yapısının ithalata bağımlı olması, dış şoklara karşı kırılganlığı artırıyor.

Kalıcı çözüm için dört temel alan öne çıkıyor:

• Para politikasında sıkılık ve güven
• Mali disiplin
• Üretim yapısının dönüşümü
• Beklenti yönetimi

En zor alan ise güven inşasıdır. Çünkü enflasyonun kalıcı olarak düşmesi, yalnızca teknik değil psikolojik bir süreci de gerektirir.

Modellemeler enflasyonda kalıcı iyileşmenin aylık fiyat artışlarının düşmesine bağlı olduğunu gösteriyor.

ANALİZ:

Türkiye’de enflasyonun kalıcı olmasının temel nedeni, klasik para politikası araçlarıyla sınırlı olmayan bir yapıya sahip olmasıdır. Mevcut sistemde enflasyon; kur geçişkenliği, enerji maliyetleri ve beklenti davranışı arasında sıkışmış durumda. Bu üçlü yapı kırılmadan kalıcı fiyat istikrarı sağlanması zor görünüyor.

Aylık %4 seviyesindeki enflasyon, yıllıklandırıldığında %60’a yaklaşan bir fiyatlama davranışına işaret eder. Bu nedenle yıllık enflasyondaki düşüşler tek başına yeterli bir iyileşme sinyali üretmez. Kritik eşik, aylık enflasyonun %2’nin altına kalıcı biçimde inmesidir.

Senaryo seti üç ana patikaya işaret ediyor. Ana senaryoda sıkı para politikası korunursa enflasyonun %30–35 bandında dengelenmesi beklenir. Olumlu senaryoda enerji fiyatlarının gerilemesi ve kur istikrarı sağlanması halinde %25 seviyesine doğru bir düşüş mümkün. Olumsuz senaryoda ise erken faiz indirimi ve kur şoku enflasyonu yeniden %40’ın üzerine taşıyabilir.

Riskler tarafında kur oynaklığı, enerji fiyatları ve beklenti bozulması öne çıkarken; fırsatlar tarafında politika güveninin artması, rezerv birikimi ve üretim dönüşümü belirleyici olacaktır.

Kısa vadede piyasanın ana odağı aylık enflasyon dinamiği olmaya devam edecek. Orta vadede ise başarı, enflasyonun düşmesinden çok kalıcı hale gelmesine bağlı olacak.

ENDEKS24 ANALİZ MASASI

Şeffaflık ve Metodoloji Beyanı: Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında; bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için: https://www.endeks24.com/analiz-ve-arastirma-kurulu

Yasal uyarı
Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım kararları için lisanslı kurumlara başvurulmalıdır.

Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, kararın temelinde iki unsurun bulunduğunu belirtti: İran ile yürütülen görüşmelerde kaydedilen “büyük ilerleme” ve taraflar arasında kapsamlı bir anlaşmaya varılma ihtimali. ABD Başkanı, ablukanın tamamen kaldırılmadığını özellikle vurgularken, askıya alma kararının diplomatik sürece alan açmak amacıyla alındığını ifade etti.

Açıklamada Pakistan başta olmak üzere bazı ülkelerin de operasyonun durdurulması yönünde talepte bulunduğu bilgisi yer aldı. Bu detay, krizin yalnızca ABD-İran hattında değil, çok taraflı bir diplomatik baskı altında yönetildiğini ortaya koydu.

Özgürlük Projesi neyi hedefliyordu

“Özgürlük Projesi”, 4 Mayıs itibarıyla devreye alınmış ve Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan, krizle doğrudan ilgisi bulunmayan üçüncü ülke gemilerinin güvenli geçişini sağlamayı amaçlamıştı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun açıklamasına göre operasyon, 87 farklı ülkeden yaklaşık 23 bin sivilin güvenliğini ilgilendiren geniş kapsamlı bir müdahale olarak kurgulandı. Bu yönüyle operasyon, yalnızca askeri değil aynı zamanda insani bir çerçevede sunuldu.

ABD yönetimi, İran’ın boğaz üzerindeki kontrol girişimlerini küresel ticaret için doğrudan tehdit olarak değerlendirirken, bu operasyonu deniz ticaretini yeniden işler hale getirme hamlesi olarak konumlandırdı.

İran medyası kararı “geri adım” olarak okudu

Washington’un diplomatik ilerleme olarak sunduğu karar, İran basınında tamamen farklı bir çerçevede ele alındı. Yarı resmi Tesnim Haber Ajansı, gelişmeyi “Trump geri adım attı” başlığıyla servis ederken, ABD’nin Hürmüz krizini yönetmede başarısız olduğu yorumunu öne çıkardı.

Haberde, ABD’nin askeri planlarının sahada sonuç vermediği ve operasyonun askıya alınmasının bu başarısızlığın dolaylı kabulü olduğu ileri sürüldü. Aynı şekilde Fars Haber Ajansı da kararı İran’ın sert uyarıları karşısında alınmış bir geri çekilme olarak değerlendirdi.

Bu farklı anlatılar, krizin yalnızca askeri ve ekonomik değil aynı zamanda güçlü bir “algı savaşı” boyutu taşıdığını ortaya koyuyor.

Sahada gerilim düşse de riskler ortadan kalkmadı

Operasyonun durdurulması, kısa vadede askeri tansiyonun düşürüldüğüne işaret etse de, Hürmüz Boğazı’ndaki risklerin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. ABD tarafının ablukanın sürdüğünü vurgulaması, bölgede fiili kontrol mücadelesinin devam ettiğini gösteriyor.

Uzmanlara göre, taraflar arasında kalıcı ve bağlayıcı bir anlaşma sağlanmadıkça boğazın güvenliği ve enerji arzı üzerindeki riskler devam edecek. Bu durum, piyasalarda temkinli fiyatlamanın sürmesine neden oluyor.

Diplomasi yeniden merkezde

Son gelişmeler, askeri yöntemlerin geçici olarak geri plana itildiğini ve diplomatik kanalların yeniden öne çıktığını gösteriyor. ABD ve İran arasında yürütülen görüşmelerde ilerleme sağlandığına dair mesajlar, piyasalarda “gerilim düşüyor” algısını güçlendirdi.

Pakistan’ın arabuluculuk rolü ve diğer ülkelerin sürece dahil olması, krizin bölgesel olmaktan çıkıp çok taraflı bir müzakere sürecine evrildiğine işaret ediyor.

Piyasa etkisi

Hürmüz Boğazı’na ilişkin bu karar, küresel enerji piyasalarında doğrudan karşılık buldu. Operasyonun durdurulması ve diplomatik ilerleme sinyalleri, petrol fiyatlarında aşağı yönlü hareketi destekledi.

Jeopolitik risk priminin kısmen çözülmesi, özellikle enerji ithalatçısı ülkeler açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendirilirken; belirsizliğin sürmesi fiyatlamalarda temkinli yaklaşımın devam etmesine neden oluyor.

Finansal piyasalarda ise risk iştahında sınırlı bir toparlanma gözlemlenirken, yatırımcıların büyük ölçüde haber akışına duyarlı pozisyon aldığı görülüyor.

Jeopolitik risk primi modellemeleri kısa vadede aşağı yönlü normalleşmeye işaret ediyor.

ANALİZ:

2026 itibarıyla küresel piyasa dinamikleri, klasik makro göstergelerden ziyade jeopolitik gelişmelerin yön verdiği bir fazdan geçiyor ve Hürmüz Boğazı bu sürecin merkezinde konumlanıyor. ABD’nin “Özgürlük Projesi”ni geçici olarak durdurması, ilk bakışta askeri bir geri adım gibi görünse de, daha derin okunduğunda kontrollü bir stratejik manevra olarak öne çıkıyor. Washington’un bu hamleyle hem İran ile yürütülen diplomatik sürece alan açtığı hem de artan operasyonel maliyetleri ve küresel baskıyı dengelemeye çalıştığı değerlendiriliyor. İran cephesinin bunu “başarısızlık” olarak çerçevelemesi ise sahadaki güç dengesinden çok algı yönetimine yönelik bir iletişim stratejisi niteliği taşıyor.

Bu gelişmenin makro yansıması doğrudan enerji fiyatları üzerinden okunuyor. Hürmüz Boğazı’nın küresel petrol arzının yaklaşık %20’sini taşıdığı düşünüldüğünde, askeri tansiyonun düşmesi arz kesintisi riskini kısa vadede sınırlıyor. Nitekim bu beklenti petrol fiyatlarında geri çekilmeyi tetiklerken, küresel enflasyon görünümünde de sınırlı bir rahatlama ihtimalini gündeme getiriyor. Bu durum yalnızca enerji piyasalarını değil, aynı zamanda faiz beklentileri, döviz kurları ve risk iştahı gibi geniş bir finansal spektrumu etkiliyor.

Ancak burada kritik kırılma noktası, sürecin kalıcılığı. Mevcut tablo, “tam çözüm” değil “geçici normalleşme” sinyali veriyor. ABD’nin ablukanın sürdüğünü vurgulaması ve askeri kapasitenin sahada kalmaya devam etmesi, risklerin yapısal olarak ortadan kalkmadığını gösteriyor. Bu nedenle piyasa fiyatlamaları tamamen riskten arınmış değil; aksine “düşen ama kaybolmayan risk primi” rejimine geçiş söz konusu.

Önümüzdeki döneme ilişkin senaryo seti üç ana eksende şekilleniyor: Ana senaryoda diplomatik temasların sürmesiyle birlikte gerilimin kontrollü şekilde düşük kalması ve petrol fiyatlarının daha dengeli bir bantta hareket etmesi bekleniyor. Olumlu senaryoda taraflar arasında bağlayıcı bir anlaşma sağlanması halinde enerji fiyatlarında daha belirgin bir geri çekilme ve küresel risk iştahında güçlü toparlanma görülebilir. Olumsuz senaryoda ise müzakerelerin başarısız olması ve askeri tansiyonun yeniden yükselmesi, enerji fiyatlarında sert yukarı hareketi ve piyasalarda yeniden riskten kaçışı tetikleyebilir.

Genel çerçevede bakıldığında, “Özgürlük Projesi”nin durdurulması tek başına bir geri adım değil; jeopolitik riskin fiyatlandığı seviyeyi aşağı çeken ama tamamen ortadan kaldırmayan bir ara denge noktası oluşturuyor. Piyasalar açısından belirleyici olan unsur, bu denge noktasının kalıcı bir diplomatik çözüme mi yoksa geçici bir soluklanmaya mı evrileceği olacak.

ENDEKS24 ANALİZ MASASI

Şeffaflık ve Metodoloji Beyanı: Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında; bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için: https://www.endeks24.com/analiz-ve-arastirma-kurulu

Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.

Dolar endeksi (DXY) gün içinde yaklaşık %0,3 düşüşle 98,026 seviyesine gerilerken, bu hareket doların geniş tabanlı zayıflamasına işaret etti. Euro 1,1740 dolara, sterlin ise 1,3594 dolara yükselerek her ikisi de gün içinde yaklaşık %0,4 prim yaptı.

Yen’de sert yükseliş ve müdahale spekülasyonu

Döviz piyasalarında en dikkat çekici hareket Japon yeni cephesinde yaşandı. Yen, %2’ye yakın değer kazanarak 155,00 seviyesine yükseldi ve 26 Şubat’tan bu yana en güçlü seviyesini test etti. Bu sert hareket, piyasalarda Japon otoritelerin olası müdahalesine yönelik spekülasyonları yeniden gündeme taşıdı.

Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, daha önce yaptığı açıklamada spekülatif hareketlere karşı “kararlı adımlar” atılacağını vurgulamıştı. Bu açıklama, özellikle hızlı kur hareketlerinin yaşandığı dönemlerde Tokyo’nun doğrudan müdahale edebileceği beklentisini güçlendirdi.

Yen’deki yükselişin yalnızca dolar zayıflığından değil, aynı zamanda piyasa oyuncularının pozisyon kapatma ve risk azaltma eğiliminden de kaynaklandığı değerlendiriliyor.

Jeopolitik gelişmeler dolar üzerinde baskı oluşturuyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile yürütülen müzakerelerde ilerleme kaydedildiğini açıklaması ve Hürmüz Boğazı’ndaki askeri operasyonun geçici olarak durdurulması, küresel risk algısında sınırlı bir iyileşmeye neden oldu.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun askeri operasyonun sona erdiğini açıklaması da bu algıyı destekledi. Bu gelişmeler, doların güvenli liman talebinden aldığı desteği zayıflatarak aşağı yönlü hareketine katkı sağladı.

Aynı süreçte petrol fiyatlarının da geri çekilmesi, enflasyon beklentilerinde sınırlı bir düşüşe yol açarak dolar üzerinde ek baskı oluşturdu.

Emtia ve gelişen ülke para birimleri güçleniyor

Doların zayıflamasıyla birlikte emtia bağlantılı para birimleri de güçlü performans sergiledi. Avustralya doları 0,7250 seviyesine yükselerek son dört yılın zirvesini test ederken, Yeni Zelanda doları %1’in üzerinde artışla 0,5951 seviyesine ulaştı.

Bu hareket, küresel yatırımcıların risk iştahında sınırlı toparlanma yaşandığını ve yüksek getirili varlıklara yönelimin arttığını gösteriyor.

Piyasa odağı FED ve istihdam verisi

Piyasalarda kısa vadeli yönü belirleyecek ana unsur olarak ABD’de açıklanacak tarım dışı istihdam verisi öne çıkıyor. Bu veri, ABD ekonomisinin gücüne dair kritik sinyaller vererek FED’in para politikası patikasına yön verecek.

Güçlü bir istihdam verisi, faizlerin daha uzun süre yüksek kalabileceği beklentisini güçlendirerek doları destekleyebilir. Zayıf bir veri ise faiz indirimi beklentilerini öne çıkararak dolar üzerindeki baskıyı artırabilir.

Piyasa etkisi

Dolar endeksindeki geri çekilme, küresel likidite koşullarında geçici bir gevşemeye işaret ederken; yen ve diğer majör para birimlerindeki yükseliş, yatırımcıların portföy dağılımını yeniden dengelediğini gösteriyor.

Ancak jeopolitik risklerin tamamen ortadan kalkmaması ve makro verilerin belirsizliği, piyasalarda temkinli duruşun korunmasına neden oluyor.

Dolar endeksi ve faiz beklentilerine dayalı projeksiyonlar kısa vadede yön arayışını işaret ediyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.

Bu yükselişin arkasında iki temel dinamik öne çıktı: ABD dolarındaki zayıflama ve petrol fiyatlarındaki geri çekilme. Doların değer kaybetmesi, altını diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar için daha cazip hale getirirken; enerji fiyatlarındaki düşüş enflasyon baskısının azalabileceği beklentisini güçlendirdi.

Jeopolitik tansiyon düşerken altın talebi yön değiştiriyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile kapsamlı bir anlaşmaya yönelik ilerleme sağlandığını açıklaması ve Hürmüz Boğazı’ndaki askeri operasyonun geçici olarak durdurulması, piyasalarda risk algısını yeniden şekillendirdi. Bu gelişme petrol fiyatlarını aşağı çekerken, enflasyon beklentilerinin de geri gelmesine neden oldu.

OANDA kıdemli piyasa analisti Kelvin Wong, petrol fiyatlarındaki düşüşün jeopolitik risk priminin azalmasından kaynaklandığını ve bunun altın piyasasında farklı bir fiyatlama dinamiği yarattığını belirtti. Wong’a göre, mevcut kırılgan ateşkesin korunması halinde altın fiyatlarında kısa vadeli pozisyon ayarlamaları görülebilir.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun “Epic Fury operasyonu sona erdi” açıklaması da jeopolitik tansiyonun geçici olarak düştüğünü teyit eden unsurlar arasında yer aldı.

Dolar ve faiz beklentileri altın fiyatını destekliyor

Altın fiyatlarındaki yükselişin önemli bir ayağını da ABD dolarındaki değer kaybı oluşturdu. Doların zayıflaması, dolar bazlı varlıkların küresel yatırımcılar açısından daha ucuz hale gelmesine yol açarak altın talebini artırdı.

Öte yandan petrol fiyatlarındaki düşüş, enflasyonun yeniden yükselme riskini sınırlayarak merkez bankalarının daha uzun süre yüksek faiz uygulama ihtimalini zayıflattı. Bu durum, faiz getirisi olmayan altının cazibesini artıran bir unsur olarak öne çıktı.

Piyasalarda gözler şimdi ABD’de açıklanacak tarım dışı istihdam verisine çevrildi. Bu veri, ekonominin gücüne dair önemli sinyaller vererek ABD Merkez Bankası’nın (FED) para politikası patikasına yön verebilir.

Diğer değerli metallerde de yükseliş

Altındaki yükselişe paralel olarak diğer değerli metallerde de güçlü artışlar görüldü. Spot gümüş %3,4 yükselerek ons başına 75,62 dolara çıkarken, platin %2,4 artışla 1.999,95 dolara, paladyum ise %2,6 yükselişle 1.524,59 dolara ulaştı.

Bu geniş tabanlı yükseliş, yalnızca güvenli liman talebinin değil, aynı zamanda endüstriyel metallerde de fiyatlama dinamiklerinin değiştiğine işaret ediyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.

Açıklamanın piyasalara yansıması hızlı oldu. ABD ham petrol vadeli işlemleri aynı gün içinde gerileyerek varil başına 106 doların altına düştü. Bu seviye, çatışmaların başladığı dönemden bu yana yatırımcıların yakından izlediği kritik eşik olarak öne çıkıyordu. Fiyatın bu seviyenin altına inmesi, jeopolitik risk priminde sınırlı da olsa çözülme başladığını gösterdi.

Askeri tansiyon düşse de sahada risk sürüyor

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20’sine ev sahipliği yapması nedeniyle küresel enerji güvenliği açısından stratejik önem taşıyor. İran’ın mayın, insansız hava araçları, füzeler ve hızlı saldırı botlarıyla boğazı fiilen kapatma tehdidi, piyasada arz şoku endişesini tetiklemişti. ABD ise buna karşılık İran limanlarına yönelik abluka ve ticari gemilere askeri eskort uygulamasıyla yanıt verdi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, başlatılan operasyonun hedeflerine ulaştığını ve “Epik Öfke Operasyonu”nun sona erdiğini açıkladı. ABD Savunma Bakanlığı da bölgede seyir füzeleri ve insansız hava araçlarının etkisiz hale getirildiğini bildirdi. Ancak yetkililer, ateşkesin “çok yakından izlendiğini” belirterek sahadaki kırılganlığın sürdüğüne dikkat çekti.

İran cephesinden Trump’ın açıklamalarına doğrudan bir yanıt gelmezken, Tahran yönetimi daha önce yaptığı açıklamalarda askeri faaliyetlerin savunma amaçlı olduğunu vurgulamıştı. Öte yandan Birleşik Arap Emirlikleri, İran kaynaklı füze ve insansız hava aracı tehditleriyle karşı karşıya kaldığını belirterek gerilimin tamamen sona ermediğini ortaya koydu.

Enerji arz zincirinde kırılma ve toparlanma süreci

Çatışmaların zirveye ulaştığı dönemde Hürmüz Boğazı neredeyse tamamen işlevsiz hale gelmiş, yüzlerce ticari gemi bölgede mahsur kalmıştı. ABD Savunma Bakanlığı’na göre, askeri koruma altında yeniden açılan geçiş koridoru sayesinde ticari gemiler kademeli olarak hareket etmeye başladı. Ancak bazı şirketler ve ülkeler riskler nedeniyle alternatif rotalara yönelmeyi sürdürüyor.

Uluslararası Para Fonu (IMF), çatışmanın sona ermesi halinde bile küresel ekonominin etkileri absorbe etmesinin 3 ila 4 ay sürebileceğini belirtiyor. Bu durum, enerji fiyatlarında oynaklığın kısa vadede yüksek kalmaya devam edebileceğine işaret ediyor.

Diplomasi trafiği hızlanıyor

Sahadaki askeri hareketlilik kısmen azalırken, diplomatik girişimler yeniden ön plana çıkmış durumda. ABD ve İran arasında doğrudan temasların sürdüğü, Pakistan’ın arabuluculuk rolü üstlendiği ve tarafların yeni bir görüşme turu için zemin aradığı ifade ediliyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi’nin Çin’e gerçekleştirdiği ziyaret de dikkat çekiyor. Bu temasın, bölgesel güç dengeleri ve küresel enerji piyasaları açısından yeni bir diplomatik hat oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Küresel enerji dengesi yeniden fiyatlanıyor

Son gelişmeler, piyasalarda iki temel beklentinin öne çıkmasına neden oldu. Birinci senaryo, ateşkesin kalıcı hale gelmesiyle arz risklerinin azalması ve petrol fiyatlarının aşağı yönlü normalleşmesi. İkinci senaryo ise kırılgan ateşkesin bozulması halinde fiyatların yeniden sert yükseliş trendine girmesi.

Petrol fiyatlarındaki düşüş, özellikle enerji ithalatçısı ülkeler açısından olumlu bir gelişme olarak öne çıkarken; ihracatçı ülkeler ve enerji şirketleri açısından gelir beklentilerinde aşağı yönlü revizyon riskini beraberinde getiriyor.

Piyasa etkisi

Fiyatların 106 dolar altına gerilemesi, küresel piyasalarda risk iştahını sınırlı ölçüde destekledi. Ancak yatırımcı davranışları incelendiğinde, volatilite beklentisinin yüksek kalmaya devam ettiği ve pozisyonların temkinli şekilde yönetildiği gözlemleniyor.

Enerji fiyatlarındaki bu geri çekilme, enflasyon beklentileri üzerinde de aşağı yönlü baskı oluşturma potansiyeli taşıyor. Ancak kalıcı etki için jeopolitik risklerin sürdürülebilir şekilde azalması gerekiyor.

Küresel arz riskine yönelik senaryolar, petrol fiyatında aşağı yönlü normalleşmeyi işaret ediyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.

Planlamaya göre halka arz edilecek payların tamamı Borsa İstanbul’da işlem görecek. Süreçte sabit fiyatla talep toplama yönteminin kullanılması öngörülürken, mevcut ortakların yeni pay alma hakları kısıtlanarak doğrudan halka arz modeli uygulanacak.

Şirketin halka arz kararı, yalnızca finansman sağlama değil aynı zamanda kurumsallaşma, şeffaflık ve uluslararası rekabet gücünü artırma hedefleriyle şekilleniyor.

Fon kullanım planı ve yatırım odağı

Aycan Gıda, halka arzdan elde edeceği kaynağı ağırlıklı olarak büyüme ve üretim kapasitesi artırımı için kullanmayı planlıyor. Fonun önemli bir bölümü işletme sermayesinin güçlendirilmesine ayrılırken, entegre tesis yatırımları stratejik öncelik olarak öne çıkıyor.

Şirket, Düzce’de bulunan üretim tesisinde kapasite artışı ve ürün çeşitliliği hedefliyor. Bu kapsamda fındık ezmesi, kavrulmuş fındık, fındık unu ve ileri işlenmiş ürünlerin üretiminde artış planlanıyor.

Enerji tarafında ise çatı tipi GES yatırımı ile yaklaşık 1,8 MW kurulu güç hedefleniyor. Bu yatırımın yıllık yaklaşık 4,2 milyon kWh elektrik üretimi sağlaması ve üretim maliyetlerinde düşüş yaratması bekleniyor.

Türkiye’nin küresel fındık gücü

Dünya fındık üretiminde Türkiye açık ara lider konumda bulunuyor. Küresel üretimin yaklaşık %60-65’ini tek başına karşılayan Türkiye, aynı zamanda fındık ihracatında da belirleyici fiyat yapıcı rol üstleniyor.

Karadeniz Bölgesi merkezli üretim yapısı, Türkiye’yi küresel tedarik zincirinin vazgeçilmez bir aktörü haline getirirken; Avrupa başta olmak üzere çikolata ve şekerleme sanayisinin en kritik girdilerinden biri olan fındıkta stratejik üstünlük sağlıyor.

Bu ekosistem içinde faaliyet gösteren şirketler, yalnızca tarımsal üretici değil aynı zamanda küresel gıda sanayisinin tedarik zinciri oyuncuları olarak konumlanıyor.

Aycan ailesinin sektördeki konumu

Aycan ailesi, Türkiye’nin fındık sektöründe uzun yıllara dayanan geçmişi ve oluşturduğu ticari ağ ile öne çıkan aktörlerden biri olarak biliniyor. 1986 yılında Trabzon Araklı’da başlayan ticari faaliyetler, zaman içinde işleme, ihracat ve entegrasyon yatırımlarıyla genişledi.

1990’lı yıllarda kurulan üretim altyapısı ve uluslararası bağlantılar, şirketin küresel pazarlara açılmasında önemli rol oynadı. Özellikle dünya devi çikolata üreticileriyle kurulan ilişkiler, Türk fındığının uluslararası pazarlardaki konumunu güçlendiren gelişmeler arasında yer aldı.

2015 yılında sektörde yaşanan büyük ölçekli satın almalar ve iş birlikleri, Türkiye’deki fındık işleme sektörünün küresel entegrasyonunu hızlandırırken Aycan ailesi de bu dönüşüm sürecinin önemli aktörlerinden biri oldu.

Fındık piyasasında dönüşüm ve rekabet

Küresel fındık piyasası, son yıllarda ham ürün ihracatından katma değerli ürün üretimine doğru evriliyor. Özellikle işlenmiş fındık ürünlerine olan talep, üretici ülkelerde entegrasyon yatırımlarını artırıyor.

Türkiye’de faaliyet gösteren şirketler de bu dönüşüme paralel olarak üretim hatlarını modernize ediyor ve ürün çeşitliliğini artırıyor. Bu durum, hem ihracat gelirlerini yükseltme hem de küresel rekabet gücünü artırma açısından kritik bir rol oynuyor.

Aycan Gıda’nın halka arzdan elde edeceği kaynağı entegre tesis yatırımlarına yönlendirmesi, bu dönüşüm sürecinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Piyasa etkisi

50 milyon TL nominal büyüklüğe sahip halka arz, BİST ölçeğinde orta segment bir işlem olarak konumlanıyor. Şirketin üretim odaklı büyüme stratejisi ve ihracat potansiyeli, yatırımcı ilgisini şekillendirecek ana unsurlar arasında yer alıyor.

BİST’te son dönemde halka arzlara yönelik talebin güçlü seyrettiği gözlemlenirken, tarım ve gıda sektöründe faaliyet gösteren şirketlere yönelik ilginin sürdüğü dikkat çekiyor.

Kapasite artışı ve ürün çeşitliliği projeksiyonları, gelir büyümesi potansiyelini işaret ediyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.

Yaklaşık 20 yıldır gül üretimi yapan üreticiler, özellikle Anneler Günü öncesinde talebin beklenen seviyede artmadığını aktarıyor. Mayıs ayı öncesinde fiyat dahi verilemediğini, nakliye maliyetlerinin üreticiye ek yük getirdiğini belirten sektör temsilcileri, son günlerde sınırlı bir hareketlilik yaşandığını dile getiriyor.

Üreticilere göre zincirin en zayıf halkası yine tarım tarafı. Serada yetiştirme, işçilik, gübre ve kira giderleri hızla yükselirken satış fiyatlarının baskı altında kalması, kârlılığı neredeyse sıfırlıyor. Özellikle gübre fiyatlarında yaşanan artış dikkat çekiyor; geçen yıl 1.000 TL seviyesinde olan bir çuval gübre 2026 itibarıyla 3.000-4.000 TL bandına ulaşmış durumda.

Yerli üretim ithal baskısı altında

Sektörde fiyatları aşağı çeken bir diğer unsur ise ithal çiçek arzı. Üreticiler, özel günlerde ithal güllerin pazara girmesiyle yerli ürünlerin geri planda kaldığını belirtiyor. Sevgililer Günü gibi dönemlerde fiyatların daha yüksek seviyelerde oluştuğunu, ancak Anneler Günü’nde ithal ürün bolluğu nedeniyle yerli üretimin daha düşük fiyatlara alıcı bulduğunu ifade ediyorlar.

Tarım arazilerindeki kira artışı da üreticinin maliyet yapısını bozuyor. Antalya’da dönüm başına kira bedellerinin 100.000 TL’den 150.000 TL’ye yükselmesi, uzun vadeli üretim yapan çiftçiler için ciddi bir finansman baskısı oluşturuyor. Gül üretiminin 7-8 yıllık bir döngü gerektirmesi, kısa vadeli çıkışların büyük zarar anlamına gelmesine yol açıyor.

Piyasa etkisi

Tarım ürünlerinde üretici ile perakende fiyatı arasındaki makasın açılması, Türkiye’de gıda ve tarım enflasyonu tartışmalarının merkezinde yer almayı sürdürüyor. Gül örneğinde görülen yüzde 900’e varan fark, lojistik, komisyonculuk ve perakende marjlarının fiyat oluşumundaki belirleyici rolünü ortaya koyuyor. Bu yapı, tüketici fiyatlarının yüksek kalmasına neden olurken üretici tarafında gelir erozyonuna işaret ediyor.

Uzman değerlendirmelerine göre mevcut sistemde maaş artışlarının “kök maaş” üzerinden yapılması, düşük gelirli emeklilerin zamdan sınırlı faydalanmasına yol açıyor. Bu durum özellikle yaklaşık 3,5 milyon emekliyi doğrudan etkileyen yapısal bir sorun olarak öne çıkıyor. Bu nedenle Temmuz zammı öncesinde taban maaşa yönelik yeni bir düzenleme ihtimali güç kazanıyor.

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Göktaş, mevcut veriler ışığında en kötü senaryoda dahi SSK ve Bağ-Kur emeklileri için zam oranının %19-20 bandına ulaşabileceğini belirtiyor. Memur ve memur emeklileri için ise bu artışın %15-16 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Ancak bu oranlar kök maaş üzerinden hesaplandığı için, taban maaş uygulaması devreye girmezse düşük gelir grubunun artıştan sınırlı fayda sağlayabileceği değerlendiriliyor.

Kök maaş sistemi tartışma yaratıyor

Türkiye’de emekli maaşları kök maaş ve ek ödeme bileşenlerinden oluşuyor. Zam oranları doğrudan kök maaşa uygulanırken, taban maaş uygulaması belirli bir seviyenin altındaki ödemeleri yukarı çekiyor. Ancak son yıllarda enflasyonun yüksek seyretmesi, kök maaş ile fiili maaş arasındaki farkın açılmasına neden oldu.

Bu yapısal fark, aynı zam oranına rağmen farklı emekli grupları arasında gelir dengesizliği yaratıyor. Uzmanlara göre bu durumun giderilmesi için ya kök maaşların yeniden düzenlenmesi ya da taban maaşın artırılması yönünde yasal adım atılması gerekiyor.

Alım listesinde ASELS’in ardından EFOR, SAHOL, EUPWR ve ISKPL öne çıktı. Satış tarafında ise KTLEV’i YKBNK, THYAO, TUPRS ve SISE izledi. Bu dağılım, kurumun bir yandan savunma ve seçili sanayi hisselerinde alım yaptığını, diğer yandan bankacılık, ulaştırma, petrokimya ve holding ağırlıklı bazı hisselerde satışa geçtiğini gösterdi.

BOFA’nın en çok aldığı hisseler

BOFA’nın en çok sattığı hisseler

Alım tarafında savunma ve seçici sanayi öne çıktı

BOFA’nın alım tarafında ASELS’in ilk sıraya yerleşmesi, savunma sanayi hisselerine yönelik kurumsal ilginin sürdüğünü gösterdi. ASELS’te toplam işlem hacmi 7,47 milyar TL’ye ulaşırken net alım 624,7 milyon TL oldu. Bu veri, hissenin gün içi kurum akışında en güçlü pozitif ayrışan kalem olduğunu ortaya koydu.

EFOR’da 251,4 milyon TL, SAHOL’de 209,6 milyon TL, EUPWR’de ise 153,3 milyon TL net alım gerçekleşti. Listenin devamında ISKPL, DMRGD, BIGEN, ANSGR, KRDMA ve TCELL yer aldı. İlk 10 alım kaleminde toplam net alım 1,79 milyar TL seviyesinde hesaplandı.

Satış tarafında bankacılık ve büyük ölçekli hisseler dikkat çekti

Satış listesinde KTLEV 579,5 milyon TL ile ilk sırada yer aldı. YKBNK’ta 532,2 milyon TL, THYAO’da 529,4 milyon TL ve TUPRS’ta 471,5 milyon TL net satış izlendi. SISE ve SASA’daki satışlar da 400 milyon TL’nin üzerinde gerçekleşti.

Bankacılık tarafında YKBNK, ISCTR ve AKBNK satış listesinde aynı anda yer aldı. Bu görünüm, BOFA işlemlerinde banka hisselerinde kâr realizasyonu veya portföy ağırlığı azaltımı ihtimalini gündeme taşıdı. Ancak kurum bazlı işlemler tek başına nihai yatırımcı yönünü göstermediği için verinin işlem akışı göstergesi olarak okunması gerekiyor.

Piyasa etkisi

BOFA’nın işlem dağılımı, BİST’te seçici para akışının devam ettiğini gösteriyor. Alımların ASELS gibi yüksek hikâyeli hisselerde yoğunlaşması, kurumsal yatırımcıların tematik pozisyon arayışını öne çıkarırken; satışların bankacılık, ulaştırma ve sanayi devlerine yayılması endekste dengeli olmayan bir rotasyon sinyali veriyor.

Akım verileri BOFA işlemlerinde savunma alımı ve bankacılık satışını gösteriyor.

ANALİZ:

BOFA’nın dünkü BİST işlemleri, piyasada tek yönlü ve geniş tabanlı bir alımdan çok seçici rotasyon eğilimini öne çıkarıyor. Paylaşılan kurum ekranında alım tarafında ASELS’in 624,7 milyon TL net alımla açık ara ilk sırada yer alması, savunma sanayi temasına yönelik kurumsal ilginin güçlü kaldığını gösteriyor. EFOR, SAHOL, EUPWR ve ISKPL’deki alımlar da bu eğilimin yalnızca tek hisseyle sınırlı olmadığını, seçili sanayi, enerji ekipmanları ve holding hisselerine yayıldığını ortaya koyuyor.

Satış tarafında ise tablo daha geniş ve endeks etkisi yüksek hisselere yayılmış durumda. KTLEV’de 579,5 milyon TL, YKBNK’ta 532,2 milyon TL, THYAO’da 529,4 milyon TL ve TUPRS’ta 471,5 milyon TL net satış öne çıkıyor. SISE, SASA, ISCTR ve AKBNK gibi yüksek işlem hacimli hisselerin de satış listesinde yer alması, BOFA işlemlerinde yalnızca dar kapsamlı kâr realizasyonu değil, aynı zamanda portföy ağırlığı ayarlaması ihtimalini güçlendiriyor.

Görünen ilk 10 alım kaleminde yaklaşık 1,79 milyar TL net alım oluşurken, ilk 10 satış kaleminde yaklaşık 3,99 milyar TL net satış izleniyor. Bu fark, kurum akışında satış bacağının daha baskın göründüğünü ancak alımların tematik olarak daha yoğunlaştığını gösteriyor. Özellikle ASELS’in toplam işlem hacmi içinde güçlü net alım üretmesi, hisse bazlı ayrışmanın BİST genelinden bağımsız şekilde devam edebileceğine işaret ediyor.

Makro tarafta yüksek faiz ortamı, jeopolitik riskler ve yabancı yatırımcı davranışı BİST’in kısa vadeli yönünde belirleyici olmaya devam ediyor. BOFA işlemlerinin savunma ve seçili sanayi hisselerinde alıma, bankacılık, ulaştırma, rafineri ve büyük sanayi hisselerinde satışa yönelmesi; piyasanın endeks genelinden çok hikâyesi güçlü hisseleri ayrıştırdığını gösteriyor. Bu nedenle veri, BİST için doğrudan pozitif ya da negatif sinyalden ziyade sektör ve hisse bazlı para akışının değiştiğini anlatıyor.

Kurum bazlı günlük işlemler tek başına kalıcı yabancı yönünü göstermediği için bu akışın birkaç gün daha izlenmesi gerekiyor. Özellikle ASELS, SAHOL, EUPWR ve TCELL tarafındaki alımların takas verilerine yansıyıp yansımadığı; buna karşılık YKBNK, THYAO, TUPRS ve AKBNK satışlarının devam edip etmediği kısa vadeli piyasa algısı açısından kritik olacak. Mevcut görünüm, BİST’te güçlü hikâyeye sahip hisselerin ayrıştığı, endeks ağırlığı yüksek bazı hisselerde ise temkinli pozisyon azaltımının öne çıktığı bir işlem gününe işaret ediyor.

ENDEKS24 ANALİZ MASASI

Şeffaflık ve Metodoloji Beyanı: Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında; bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için: https://www.endeks24.com/analiz-ve-arastirma-kurulu

Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.

Bu açıklamalar, İsrail siyasetinde Türkiye’ye yönelik sert söylemlerin arttığı bir döneme denk geliyor. Eski İsrail Başbakanı Naftali Bennett’in Türkiye’yi “yeni İran” olarak nitelendirmesi ve bazı stratejik yayınlarda Türkiye’nin potansiyel “rakip” olarak konumlandırılması, söylem düzeyinde dikkat çekici bir değişime işaret ediyor.

Söylemden stratejiye geçiş mi

Uzmanlara göre bu tür açıklamalar yalnızca diplomatik söylem olarak değerlendirilmiyor; aynı zamanda bölgesel güç dengelerinde oluşan yeni ittifak arayışlarının da bir yansıması olarak görülüyor. İsrail, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında enerji ve savunma alanlarında son yıllarda artan iş birlikleri, Doğu Akdeniz’de yeni bir bloklaşma ihtimalini gündeme getiriyor.

Enerji kaynakları ve deniz yetki alanları üzerinden şekillenen bu rekabet, yalnızca bölgesel değil, küresel aktörlerin de dahil olduğu çok katmanlı bir yapıya dönüşmüş durumda. Bu çerçevede Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki hak ve tezleri ile diğer aktörlerin stratejik hedefleri arasındaki ayrışma daha görünür hale geliyor.

Diplomasi ve caydırıcılık dengesi

Türkiye, Yunanistan ile yaşanan deniz yetki alanı anlaşmazlıklarının ikili diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini vurgulamayı sürdürüyor. Ankara aynı zamanda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin doğal kaynaklar üzerindeki haklarını savunmaya devam ediyor. Ancak bu yaklaşım, karşı blokta daha sıkı bir koordinasyon arayışını da beraberinde getiriyor.

Mevcut tabloda Türkiye’nin hem askeri caydırıcılığını hem de diplomatik temaslarını birlikte yürütmesi gereken bir denge stratejisi izlediği görülüyor. Avrupa başkentlerinde oluşan algıya karşı iletişim kanallarının güçlendirilmesi de bu sürecin önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.

Küresel yansımalar

ABD, Avrupa Birliği ve bölge ülkelerinin dahil olduğu çok katmanlı yapı, Doğu Akdeniz’deki gelişmelerin yalnızca bölgesel bir mesele olmadığını gösteriyor. Enerji güvenliği, ticaret yolları ve askeri dengeler, bu coğrafyayı küresel rekabetin merkezlerinden biri haline getiriyor.

Piyasa ve stratejik etki

Jeopolitik risklerin artması, enerji fiyatları ve ticaret rotaları üzerinde doğrudan etkiler yaratırken, bölge ülkeleri için ekonomik ve stratejik riskleri de artırıyor. Doğu Akdeniz’deki gelişmeler, enerji arz güvenliği ve yatırım kararları açısından yakından izleniyor.

Düzenleme kapsamında hem bireyler hem de kurumlar, sistem üzerinden yaptıkları her sorgu veya elde ettikleri kayıt için Türkiye Noterler Birliği’ne ödeme yapacak. Belirlenen ücret sabit olmayacak; her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenecek.

Yılda bir sorgu ücretsiz olacak

Yeni sistemde kullanıcılar için sınırlı bir muafiyet de tanındı. Buna göre, aynı araca yönelik yıl içinde yapılacak ilk sorgudan herhangi bir ücret alınmayacak. Ancak sonraki her sorgu için 2 TL ödeme zorunlu olacak.

Kamu kurumları, belediyeler ve diğer kamu idareleri ise uygulamadan tamamen muaf tutuldu. Bu kurumlar araç verilerine ücretsiz erişmeye devam edecek.

Veri erişimine hukuki şart getirildi

Düzenleme yalnızca ücretlendirmeyi kapsamıyor; veri erişimine yönelik yeni kurallar da getiriyor. Artık araç sicil bilgilerine ulaşmak isteyen kişi veya kurumların geçerli bir hukuki gerekçe sunması gerekecek.

Bu kapsamda veri erişimi, yalnızca bir hakkın kurulması, kullanılması veya korunması amacıyla mümkün olacak. Böylece kişisel verilerin korunması ve veri güvenliğinin artırılması hedefleniyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.

Piyasada öne çıkan kampanyalarda, bazı bankaların sunduğu toplam faydanın 100 bin TL seviyesine yaklaştığı görülüyor. Özellikle nakit promosyon, kredi avantajı, fatura talimatı ödülleri ve referans kampanyalarının birleşimiyle oluşturulan paketler dikkat çekiyor.

Promosyon yarışında üst sınır genişledi

Bankalar arasında rekabetin artmasıyla birlikte promosyon tutarlarında ciddi farklılaşma oluştu. Nakit promosyon tarafında rakamlar genellikle 20.000–30.000 TL bandında şekillenirken, ek kampanyalarla toplam fayda önemli ölçüde yükseliyor.

Akbank, toplamda 100.000 TL’ye varan kampanyasıyla öne çıktı. Banka, 20.000 TL’ye kadar nakit promosyonun yanı sıra faizsiz kredi, fatura talimatı ödülleri, kredi kartı harcama iadesi ve referans kazançlarını içeren geniş kapsamlı bir paket sundu.

Diğer bankalarda ise daha sınırlı ancak rekabetçi teklifler dikkat çekiyor. QNB 31.000 TL’ye varan ödül açıklarken, Türkiye Finans Katılım Bankası toplamda 32.000 TL’ye kadar promosyon ve ödül sunuyor. Albaraka Türk 30.000 TL seviyesine ulaşan kampanyasıyla öne çıkarken, Şekerbank ve DenizBank 27.000–27.500 TL bandında promosyon fırsatları sağlıyor.

Promosyon nasıl alınır

Emekliler, maaşlarını taşımak istedikleri bankayla üç yıl boyunca çalışma taahhüdü vererek promosyonlardan yararlanabiliyor. Bu işlem banka şubelerinden yapılabildiği gibi e-Devlet üzerinden de gerçekleştirilebiliyor. Promosyon tutarı, maaş miktarı, ek ürün kullanımı ve kampanya koşullarına bağlı olarak değişkenlik gösteriyor.

TL’ye dönüş ve mevduat etkisi

Nisan ayında TL mevduata yönelimin artması, bankaların fonlama maliyetlerini ve müşteri kazanım stratejilerini doğrudan etkiledi. Bu durum, emekli promosyonlarının artırılmasında önemli bir rol oynadı. Bankalar, düşük maliyetli ve istikrarlı kaynak olarak görülen emekli maaşlarını bilançolarına çekmek için daha agresif kampanyalar geliştirdi.

Piyasa etkisi

Promosyon yarışındaki artış, bankacılık sektöründe müşteri kazanım maliyetlerinin yükseldiğine işaret ederken, mevduat kompozisyonunda TL lehine dönüşün sürdüğünü gösteriyor. Emekli maaşlarına yapılacak zam sonrası bu rekabetin daha da artabileceği değerlendiriliyor.

Mevduat ve fonlama rasyoları promosyon yarışının bilanço etkisini belirginleştiriyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.

Dünya genelinde insansız savaş uçağı projelerinin büyük bölümü hava-yer odaklı geliştirilirken, hiçbir insansız hava aracı bugüne kadar operasyonel hava-hava atış kabiliyeti gösterememişti. KIZILELMA’nın testi, bu alanda ilk kez fiili bir başarı sağlanması nedeniyle kritik önem taşıyor.

F-16’larla müşterek uçuş gerçekleştirildi

Merzifon 5. Ana Jet Üssü’nden kalkan 5 adet F-16 savaş uçağı, test kapsamında KIZILELMA ile Sinop semalarında ortak uçuş icra etti. İnsanlı-insansız müşterek harekât senaryosunu sergileyen uçuşta Bayraktar AKINCI TİHA da bölgede görev alarak süreci havadan kayıt altına aldı.

Senaryo gereği fırlatılan yüksek hızlı jet motorlu hedef uçak, ASELSAN tarafından geliştirilen MURAD AESA radarıyla tespit edildi. Radarın hassas işaretlemesinin ardından KIZILELMA, kanat altında taşıdığı TÜBİTAK SAGE üretimi GÖKDOĞAN Görüş Ötesi Hava-Hava Füzesi’ni ateşledi. Milli füze hedefi tam isabetle vurdu ve platformun havadan havaya taarruz kabiliyeti doğrulandı.

Tüm görev zinciri milli sistemlerle tamamlandı

Türk havacılığında ilk kez milli bir uçağın, milli bir hava-hava füzesini, yine milli bir radarın güdümlemesiyle hedefe angaje olduğu bir görev icra edildi. Böylece hava-hava görev zincirinin tüm aşamaları yerli sistemlerle tamamlanmış oldu.

Testi Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Ziya Cemal Kadıoğlu, Muharip Hava Kuvveti Komutanı Orgeneral Rafet Dalkıran, ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol ve Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar havadan takip etti. TÜBİTAK SAGE Enstitü Müdürü Kemal Topalömer ve ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci de test heyetinde yer aldı.

Düşük radar izi ve gelişmiş sensör altyapısı

Düşük radar kesit alanına sahip KIZILELMA, gelişmiş sensörleriyle hedefleri uzun menzilden tespit edebiliyor. Bu konseptin hava muharebelerine yeni bir boyut kazandırması bekleniyor. Platformda MURAD AESA Radarı ve TOYGUN Elektro-Optik Hedefleme Sistemi gibi ileri teknoloji sistemlerin entegrasyonu tamamlandı. Daha önce TOLUN ve TEBER-82 mühimmatlarıyla yapılan testlerde tam isabet sağlamıştı.

Baykar, 2003’ten bu yana tüm projelerini öz kaynaklarıyla yürütürken, 2023 ve 2024’te 1,8 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Şirket, savunma ve havacılık sektöründe üst üste dört yıl ihracat lideri oldu ve küresel SİHA pazarında Türkiye'nin konumunu güçlendirdi.

Operasyonlar eş zamanlı olarak gerçekleştirildi

Bakan Yerlikaya, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada operasyonların Cumhuriyet Başsavcılıkları ve Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele (KOM) Başkanlığı koordinesinde yürütüldüğünü belirtti. İl Emniyet Müdürlükleri KOM Şube Müdürlükleri tarafından gerçekleştirilen operasyonlar, 81 ilde eş zamanlı olarak yapıldı.

13 yasa dışı imalathane deşifre edildi

Yerlikaya, yapılan aramalarda 13 yasa dışı alkollü içki imalathanesinin ortaya çıkarıldığını bildirdi. Ele geçirilen sahte içkilerin ve etil alkolün, halk sağlığını tehdit eden ürünlerin piyasaya sürülmesini engellemek amacıyla imha edileceği belirtildi.

“Bu ürünler ölümcül bir tuzaktır”

Bakan Yerlikaya, açıklamasında sahte içki üretiminin yalnızca bir suç değil, aynı zamanda toplum sağlığını tehdit eden ölümcül bir tuzak olduğunu vurguladı. “Bu ürünleri piyasaya sürenler vatandaşlarımızın sağlığını ve hayatını hiçe saymaktadır” ifadelerini kullandı.

Vatandaşlara uyarı: Şüpheli durumları bildirin

Yerlikaya, vatandaşlara çağrıda bulunarak şüpheli durumların 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirilmesini istedi. “Biz gereğini yaparız” mesajıyla açıklamasını tamamlayan Bakan Yerlikaya, sahte içkiyle mücadelenin kararlılıkla süreceğini ifade etti.

KALKAN DİHA'nın Test Başarısı

Keşif ve istihbarat görevleri için geliştirilen Bayraktar KALKAN DİHA, 40'ıncı uçuş testini de başarıyla tamamladı. Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, uçuş testinin başarılı anlarını içeren bir video yayımladı.

Selçuk Bayraktar'ın Paylaşımı

Selçuk Bayraktar, Nisan ayında gerçekleştirilen VTOL Uçuş Testi kapsamında KALKAN DİHA'nın 14 bin 500 feet irtifaya çıktığını ve 70 saatlik başarılı uçuş süresini geride bıraktığını belirtmişti. KALKAN DİHA, Taktik İHA sınıfında yer alarak, başarılı testleriyle dikkat çekiyor.

Taktik İHA Sınıfında Güçlü Performans

Testlerine hız kesmeden devam eden KALKAN DİHA, taktik İHA sınıfında bir hava aracı olarak önemli görevler üstlenmeye devam ediyor. Yüksek irtifa ve uzun uçuş süreleriyle dikkat çeken KALKAN DİHA, milli savunma sanayiine önemli katkılar sağlıyor.

Robotik Yarışmalarında Büyük Heyecan

2024 RoboCup Çin Açık, Pazar günü Fujian Eyaleti Jinjiang Şehri'nde düzenlenen ve 3.500'den fazla robot meraklısının becerilerini sergilediği büyük bir etkinlik ile sona erdi. Üç gün süren etkinlik, Çin Otomasyon Derneği ve diğer prestijli kurumlar tarafından ortaklaşa düzenlendi. Yarışmada toplam 42 takım şampiyon olurken, 42 takım ikinci ve 38 takım üçüncü oldu.

Geniş Katılım ve Yüksek Rekabet

Yarışmaya Tsinghua Üniversitesi, Zhejiang Üniversitesi ve Ulusal Savunma Teknolojisi Üniversitesi'nin de aralarında bulunduğu 136 üniversiteden toplam 456 takım katıldı. Ayrıca, ilk ve orta okullardan da 262 takım yarışmada yer aldı. Bu geniş katılım, yarışmanın ne kadar popüler ve rekabetçi olduğunu gösteriyor.

Birinci Sınıf İnsan Kaynakları ve İşbirliği Vurgusu

Çin Bilimler Akademisi akademisyeni ve Xi'an Jiaotong Üniversitesi Bilgi ve İletişim Mühendisliği Bölümü profesörü Guan Xiaohong, yarışmanın önemini şu sözlerle vurguladı: "Birinci sınıf yenilikçi insan kaynaklarını geliştirmek, Çin'deki yüksek öğrenimin önemli bir misyonudur. Bu robot yarışması, katılımcı ekiplerimizin kapsamlı yeteneklerini geliştirir ve endüstri, akademi ve araştırma enstitüleri arasındaki işbirliğini teşvik etmek için mükemmel bir köprü görevi görür."

Tarihsel Bir Perspektif

Yarışma, ilk kez düzenlendiği 1999 yılından bu yana Pekin ve Şangay gibi şehirlerde 26 kez başarıyla gerçekleştirildi. Her yıl artan katılım ve ilgi ile, RoboCup Çin Açık, robotik alanındaki en prestijli etkinliklerden biri haline geldi.

Futbol Sahasında Robotlar

Yarışma boyunca, robotlar farklı kategorilerde yarıştı. Özellikle futbol maçlarındaki çeşitli robotlar büyük ilgi gördü. Katılımcılar, robotlarının becerilerini ve stratejilerini sergileyerek izleyicilere unutulmaz anlar yaşattı.

Devam Eden Maçlar ve Gelecek Vizyonu

Yarışma süresince çeşitli robot maçları devam etti. Yarışmanın organizatörleri, gelecekte daha büyük ve daha yenilikçi yarışmalar düzenlemeyi hedeflediklerini belirtti. RoboCup Çin Açık, her yıl daha fazla katılımcı ve izleyici çekerek, robot teknolojilerinin gelişimine önemli katkılar sağlıyor.

OpenAI'nin yeni GPT-4o modeli matematik öğretebilir, şakalar yapabilir; bu, gelişen teknolojiye hükmetme yarışında önde kalmak için yaptığı son hamle. 

Ukrayna'nın Karşı Saldırıları

Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı ise, son 24 saat içinde Rus ordusuyla onlarca çatışmaya girdiklerini duyurdu. Ukrayna Hava Kuvvetleri'nin Rus hava savunma füze sistemlerine ve diğer askeri hedeflere yönelik bir dizi saldırı düzenlediği açıklandı.

AB'den Ukrayna'ya Destek Önerileri

Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin, dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilecek gelirleri Ukrayna'ya askeri yardım sağlamak için kullanmaları gerektiğini öne sürdü. AB dış politika sorumlusu Josep Borrell, bu fonların yüzde 90'ının askeri yardım için kullanılmasını teklif etti.

Rusya'nın Cevabı ve Uyarıları

Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, Rusya'nın AB'nin dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilen gelirleri Ukrayna'ya silah sağlamak için kullanma planlarına karşı tüm yasal mekanizmaları kullanacağını ve ilerleme halinde misilleme yapacağını açıkladı. Bu durum, Ukrayna krizinin uluslararası boyutunu daha da karmaşık hale getiriyor.

Sosyal medya platformlarında paylaşılan görüntüler, elektrikli aracın yoğun siyah dumanlar eşliğinde alevler içinde olduğunu gösteriyor. Waymo, araçta hiçbir sürücünün bulunmadığını ve yaralanma olmadığını belirtti; ayrıca yerel güvenlik güçleriyle olaya müdahale konusunda iş birliği yaptıklarını ifade etti.

San Francisco İtfaiye Departmanı, olayın detaylarını araştırdı ve bulgularını polise iletti. İtfaiye yetkilileri, sosyal medyada aracın yanmış hali ve içerisindeki havai fişeklerin yangına neden olduğuna dair görselleri paylaştı. San Francisco Polis Departmanı ise konuyla ilgili herhangi bir açıklama yapmadı.

Güvenlik Görüntüleri ve Toplumun Tepkisi

Güvenlik kameralarının kaydettiği görüntüler, saldırganın Bae'ye defalarca taşla vurduğunu gösteriyor. Bu saldırı, toplumda siyasi olarak derin bölünmelere dair endişeleri artırdı. Bazı vatandaşlar, Güney Kore'nin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki siyasi kutuplaşmadan daha kötü bir durumda olduğunu ifade ediyor.

Saldırının Sonrası ve Kamuoyunun Tepkisi

Ofis çalışanı Yum Dong-hyun gibi vatandaşlar, siyasi nefret ve öfke nedeniyle gerçekleşen bu tür saldırılara karşı cezaların artırılması gerektiğini belirtiyor. Bae'ye saldıran 15 yaşındaki saldırgan olay yerinde tutuklandı ve Bae hastaneye kaldırıldı.

Siyasi Terörizm ve Güvenlik Endişeleri

Saldırı, muhalefet lideri Lee Jae-myung'un boynundan bıçaklanmasının ardından yaşanan ikinci büyük siyasi şiddet olayı. Myongji Üniversitesi'nden siyaset bilimi profesörü Shin Yul, Güney Korelilerin siyasete kişisel bağlılık üzerinden yaklaştığını, bu durumun siyasi terörizme yol açabileceğini söylüyor. Ülkede silah bulundurma üzerindeki katı kısıtlamalara rağmen siyasi liderler sıklıkla yakın güvenlik koruması altında değiller.