İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD’nin deniz ablukası ve saldırılarını sona erdirmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını söyledi. India Today’e verdiği röportajda ekonomik baskının Tahran’ı durdurmayacağını savunan Pezeşkiyan, İran’ın Umman ve bölge ülkeleriyle yeni bir geçiş düzeni üzerinde çalıştığını açıkladı.

Pezeşkiyan, savaş yoluyla hedeflerine ulaşamayan ABD’nin ekonomik baskıyı artırdığını ileri sürdü. İran’ın deniz yoluna tamamen bağımlı olmadığını söyleyen Pezeşkiyan, Washington’ın bu yöntemle de istediği sonucu alamayacağını savundu.

Hürmüz Boğazı’nın açılması konusunda ise koşulu açık biçimde ABD’ye bağladı. Pezeşkiyan, Washington’ın İran’a yönelik deniz ablukasını ve saldırıları sona erdirmesi halinde boğazın yeniden açılacağını belirtti.

Maskat’ta Hürmüz görüşmesi planlanıyor

İran Dışişleri Bakanlığı da Körfez ülkeleriyle Hürmüz Boğazı konusunda 14 Eylül Pazartesi günü Umman’da toplantı yapılacağını duyurdu. Görüşmenin, İran ve Umman’ın ticari gemiler için üzerinde çalıştığı geçiş düzenini ve bölgesel deniz güvenliğini ele alması bekleniyor.

Pezeşkiyan, röportajında Arap ülkelerinin dışişleri bakanlarının Umman ile İran arasında ortak bir güzergâh kurulmasına ilişkin anlaşmayı görüşmek üzere Maskat’ta bir araya geleceğini söyledi. İran tarafına göre planın Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne bildirilmesi de gündemde.

Boğazdaki ticari trafik savaş öncesi düzeylerin belirgin biçimde altında kalıyor. Kpler verilerine göre 10 Eylül’de Hürmüz’den yalnızca yedi gemi geçti; savaş öncesinde günlük geçiş sayısı yaklaşık 125 düzeyindeydi.

Hazirandaki mutabakat kalıcı olmadı

ABD ile İran arasında 18 Haziran’da yürürlüğe giren İslamabad Mutabakatı, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve ABD deniz ablukasının kaldırılmasını öngörmüştü. Anlaşma ayrıca daha geniş bir uzlaşma için 60 günlük müzakere dönemi başlatmıştı.

Bu dönem kalıcı anlaşma olmadan sona erdi. Ağustos ortasında müzakere süresi dolarken Hürmüz, yaptırımlar ve İran’ın nükleer programı başlıklarında uzlaşma sağlanamadı; ABD daha sonra deniz ablukasını yeniden uygulamaya koydu.

Pezeşkiyan’ın son açıklaması, Tahran’ın boğazın yeniden açılmasını tek taraflı bir adım olarak değil, ABD’nin askeri ve ekonomik baskısının sona ermesine bağlı karşılıklı bir düzenleme olarak gördüğünü ortaya koyuyor.

Bank of America (BofA) üzerinden 7-11 Eylül 2026 haftasında gerçekleşen BIST işlemlerinde THYAO 2,587 milyar TL net alımla ilk sıraya çıktı. İdeal Data’nın 5 günlük kurum işlem ekranında ASELS ve KCHOL alım tarafında, AKBNK ile ISCTR ise satış tarafında öne çıktı; ilk 10 net alım toplamı 9,524 milyar TL oldu.

İlk 10 net satışın mutlak toplamı 8,336 milyar TL olarak hesaplandı. İlk 10 net alım toplamı, ilk 10 net satışın mutlak toplamından 1.187.986.368 TL daha yüksek. Karşılaştırma yalnız ekranda görünen ilk 10 alım ve ilk 10 satış hissesini kapsıyor; BofA üzerinden geçen tüm işlemlerin net bakiyesini göstermiyor.

BofA’nın en çok aldığı 10 hisse

Net alım listesinde THYAO 2,587 milyar TL, ASELS 1,569 milyar TL ve KCHOL 1,240 milyar TL ile ilk üç sırayı aldı. TEHOL 747,2 milyon TL ve MGROS 656,6 milyon TL net alımla bu hisseleri izledi.

Listenin devamında VAKBN 605,7 milyon TL, TCELL 603,1 milyon TL, SASA 594,3 milyon TL, DSTKF 470,6 milyon TL ve PGSUS 450,2 milyon TL net alımla yer aldı. Böylece İdeal Data ekranında görünen ilk 10 net alım hissesinin tamamı 9,524 milyar TL’lik toplam oluşturdu.

BofA’nın en çok sattığı 10 hisse

Net satış tarafında AKBNK 2,528 milyar TL ile ilk sırada yer aldı. ISCTR 1,077 milyar TL, TERA 1,020 milyar TL, YKBNK 935,9 milyon TL ve ASTOR 754,4 milyon TL net satışla listenin ilk yarısında bulundu.

KTLEV’de 549,1 milyon TL, BIMAS’ta 470,0 milyon TL, PASEU’da 467,1 milyon TL, MANAS’ta 282,6 milyon TL ve BIGEN’de 252,0 milyon TL net satış kaydedildi. Ekrandaki ilk 10 net satışın mutlak toplamı 8,336 milyar TL’ye ulaştı.

Önceki haftaya göre liderler değişti

Bir önceki 5 günlük dağılımda 31 Ağustos-4 Eylül döneminde KCHOL 1,512 milyar TL ile net alımda, ASELS 1,740 milyar TL ile net satışta ilk sıradaydı. Yeni haftada THYAO alım liderliğine yükselirken ASELS 1,569 milyar TL net alımla ikinci sıraya geçti.

Önceki haftada ilk 10 net alım toplamı 8,056 milyar TL, ilk 10 net satışın mutlak toplamı 6,302 milyar TL ve aradaki fark yaklaşık 1,754 milyar TL idi. 7-11 Eylül haftasında her iki toplam da yükselirken alım-satım farkı 1,188 milyar TL’ye geriledi.

Kurum işlem verisi nasıl okunmalı

Kurum işlem ekranı, seçilen dönemde BofA üzerinden gerçekleşen işlemlerin hisseler bazında net alım ve net satış dağılımını gösteriyor. Veriler tek başına Bank of America’nın kendi portföy pozisyonu olarak yorumlanmamalı; kurum müşterileri üzerinden geçen işlemleri de içerebilir. Geçmiş işlem akışı gelecekteki fiyat performansına ilişkin garanti oluşturmaz.

Suriye’nin Şam’daki Mezze Askerî Havalimanı’nı özel ve yönetici uçuşlarına açma hazırlığı, sahada başlayan moloz kaldırma ve altyapı çalışmaları nedeniyle insan hakları örgütlerinin tepkisini çekti. Havalimanı içinde iki şüpheli mezar alanı bulunduğunu bildiren örgütler, kazı ve inşaatın insan kalıntıları ile kimlik tespiti için gerekli delillere zarar verebileceğini belirtiyor.

Suriye Sivil Havacılık ve Hava Taşımacılığı Genel Otoritesi, 3 Eylül’de Mezze’nin askerî tesisten sınırlı sivil kullanıma geçirilmesi için hazırlık yapıldığını açıkladı. Resmî açıklamaya göre proje özel ve yönetici havacılığına odaklanacak; ilk aşamada moloz kaldırma ve hava seyrüseferiyle bağlantılı altyapı çalışmaları yürütülüyor.

Yetkililer dönüşümün teknik, çevresel, hukuki ve toplumsal incelemelerle aşamalı biçimde yürütüleceğini, çevredeki kent dokusu ve gürültü düzeyinin de dikkate alınacağını bildirdi. Açıklamada şüpheli mezar alanları veya özel mülkiyet talepleri için ayrı bir koruma ya da çözüm mekanizması belirtilmedi.

Yeni belgeler infaz alanı kullanımını gösteriyor

Reuters’ın Suriye Adalet ve Hesap Verebilirlik Merkezi’nin (SJAC) elde ettiği belgelere dayanan özel haberine göre, üst düzey Suriyeli askerî yetkililer 2012’de askerî saha mahkemelerinde idama mahkûm edilen tutukluların infazı için Mezze’yi onayladı. Belgelerde önce atış poligonu, daha sonra pist yanındaki bir hangar infaz yeri olarak ele alındı.

SJAC’ın 2025 tarihli araştırması, Mezze’de gözaltında ölen kişilerle bağlantılı iki şüpheli mezar alanı belirledi. Reuters’ın incelediği belgelere ve mektuplara göre merkez, Temmuz 2025’te bu iki alanın koordinatlarını Suriye Ulusal Kayıp Kişiler Komisyonu’na iletti ve inceleme tamamlanana kadar kazı veya inşaat yapılmamasını istedi.

Aynı araştırmaya göre Mezze’de 2011-2017 döneminde en az 1.154 tutuklu öldü; bu sayı askerî saha mahkemelerinin ölüm cezalarının ardından infaz edilen kişileri kapsamıyor. Birleşmiş Milletler Suriye Soruşturma Komisyonu da 2016’da Mezze’deki Hava Kuvvetleri İstihbaratı soruşturma biriminde günlük işkence ve gözaltında ölümlere ilişkin tanıklıklar kaydetmişti.

SJAC, dönüşüm planının açıklanmasının ardından 8 Eylül’de komisyona yeniden başvurdu. Reuters’ın gördüğü ikinci mektupta moloz kaldırma, kazı veya diğer çalışmaların insan kalıntılarına ve kurbanların kimliğini belirlemede kullanılabilecek delillere zarar verebileceği uyarısı yapıldı. Reuters’a göre kuruluş ikinci mektuba henüz yanıt alamadı.

Dönüşüm planı 2025’te gündeme gelmişti

Mezze’nin özel havacılık merkezi yapılması fikri yeni değil. 27 Temmuz 2025’te açıklanan 2030 havacılık vizyonunda Suriye Sivil Havacılık Otoritesi Başkanı Ömer el-Husari, havalimanının iş insanları ve özel uçuşlara ayrılmış sivil bir tesise dönüştürülmesini hedeflediklerini söyledi. Plan, Şam Uluslararası Havalimanı üzerindeki operasyonel baskıyı azaltma ve yatırım çekme gerekçesiyle sunulmuştu.

Arazi hakları da tartışmanın parçası

Havalimanının bulunduğu arazinin mülkiyeti de yeniden geliştirme planının ikinci uyuşmazlık alanını oluşturuyor. Reuters’ın gördüğü Moadamiya belediye kayıtlarına göre tesisler, yüzlerce özel kişiye ait toplam 2,76 kilometrekare arazi üzerinde kuruldu. Eski bir belediye yetkilisi, 1956’daki inşaatın ardından çıkarılan kamulaştırma kararlarına rağmen hak sahiplerine tazminat ödenmediğini söyledi.

Moadamiya sakinleri planın duyurulmasından bir gün sonra gösteri düzenleyerek yatırım sürecine arazi sahiplerinin de dahil edilmesini istedi. Tartışma, Birleşmiş Milletler uzmanlarının 2 Eylül’de Suriye yönetimine Esad dönemindeki sistematik mülksüzleştirmeyi mümkün kıldığı belirtilen yasaları askıya alma ve kaldırma, meşru sahiplerine iade veya yeterli tazminat mekanizmaları kurma çağrısının hemen ardından geldi.

Reuters, Suriye Sivil Havacılık Otoritesi, Ulusal Kayıp Kişiler Komisyonu ve Savunma Bakanlığı’nın şüpheli mezarlar ile arazi taleplerine ilişkin sorulara yanıt vermediğini bildirdi. Projenin hangi kurum veya yatırımcı tarafından geliştirileceği de açıklanmış değil.

Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin savaş nedeniyle sert biçimde daraldığı bir dönemde Doğu-Batı petrol boru hattını drone saldırılarının ardından tedbiren kapattı. Enerji Bakanlığı, saldırıların 10 Eylül sabahı Riyad ve Medine bölgelerindeki hat kesimlerini hedef aldığını ve bazı yaralanmalara yol açtığını bildirdi.

Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, Doğu-Batı hattının 10 Eylül sabahı Riyad ve Medine bölgelerinde birden fazla saldırıya maruz kaldığını açıkladı. Bakanlığın duyurusuna göre hat tedbir amacıyla durduruldu; acil ve teknik ekipler güvenlik kontrollerine başladı. Bakanlık bazı kişilerin yaralandığını, ancak ihracata ilişkin ayrıntılı etki paylaşmadığını bildirdi.

Gemi izleme şirketleri ve analistlerin tahminlerine göre hat son aylarda günlük 4-5 milyon varil petrol taşıyordu. Bu hacim küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 4-5’ine denk geliyor. Hat, doğudaki üretim merkezlerinden Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’ya uzanarak Hürmüz Boğazı’nı kullanmadan ihracata imkân sağlıyor.

Hürmüz’de akış savaş öncesinin dörtte birinin altına indi

ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) Ağustos 2026 verilerine göre Hürmüz Boğazı’ndan geçen ham petrol ve petrol sıvıları 2025’in dördüncü çeyreğinde günlük 21,6 milyon varilken 2026’nın ikinci çeyreğinde 4,9 milyon varile geriledi. Hürmüz petrol akışındaki değişim yüzde -77,3 olarak hesaplandı.

Aynı EIA çalışmasında Babülmendep’ten geçen petrol ve sıvı yakıt hacminin aynı dönemde günlük 5,4 milyon varilden 8,1 milyon varile yükseldiği belirtildi. Bu artışta Suudi Arabistan’ın Hürmüz’den kaçınmak için Doğu-Batı hattı üzerinden Yanbu’ya daha fazla petrol yönlendirmesi etkili oldu. Endeks24, Hürmüz şokunun Körfez’de petrol akışını nasıl değiştirdiğini daha önce EIA verileriyle incelemişti.

Hat Nisan saldırılarından sonra 7 milyon varile dönmüştü

Doğu-Batı hattı 2026 içinde daha önce de saldırılardan etkilenmişti. Suudi Enerji Bakanlığı, 9 Nisan’daki saldırılarda hattın pompalama kapasitesinde günlük yaklaşık 700 bin varil kayıp oluştuğunu açıklamış, 12 Nisan’da yayımlanan takip duyurusunda ise tam kapasitenin yaklaşık 7 milyon varil/güne yeniden çıkarıldığını bildirmişti.

Yeni kapanma, Hürmüz’deki deniz trafiğinin ciddi biçimde azaldığı ve Kızıldeniz-Babülmendep güzergâhındaki güvenlik risklerinin arttığı bir döneme denk geldi. Brent petrol 11 Eylül’de 104,61 dolardan, ABD tipi WTI ise 100,05 dolardan kapandı; her iki gösterge de hafta içinde Orta Doğu’daki arz riskleriyle sert dalgalandı.

Irak saldırıların kendi topraklarından çıktığını açıkladı

Irak Başbakanlık Ofisi, saldırıların ülkenin güneyindeki Maysan vilayetinden gerçekleştirildiğinin tespit edilmesinin ardından bölgedeki operasyon komutanının görevden alındığını duyurdu. Irak yönetimi ayrıca soruşturma başlattı. Suudi Arabistan ise Bağdat’ın talebi üzerine şimdilik misilleme yapmadığını, ancak güvenliği ve enerji altyapısını korumak için gerekli önlemleri alma hakkını saklı tuttuğunu bildirdi.

WTI petrol, 7-11 Eylül işlem haftasında önceki cuma kapanışına göre yüzde 9,30 yükselerek haftanın en güçlü performansını gösterdi. BIST 100 yüzde 3,25 değer kazanırken euro/TL yüzde 0,44, dolar/TL yüzde 0,36 yükseldi. Ons altın yüzde 1,84, Bitcoin yüzde 3,37 ve ons gümüş yüzde 4,14 geriledi.

WTI petrol 4-11 Eylül kapanışları arasında yüzde 9,30 yükseldi. 4 Eylül'de 91,48 dolar olan fiyat, 11 Eylül kapanışında 99,99 dolara çıktı. Bu artış petrolü haftalık piyasa performansında ilk sıraya taşıdı.

BIST 100 kaybın bir bölümünü geri aldı

BIST 100, önceki hafta yüzde 4,30 geriledikten sonra bu hafta yüzde 3,25 yükseldi. Endeks 4 Eylül'deki 14.012,42 puanlık kapanıştan 11 Eylül'de 14.467,25 puana çıktı; hafta içinde 14.000,94 ile 14.673,07 puan arasında hareket etti.

Döviz tarafındaki hareket daha sınırlı kaldı. Euro/TL 56,2440 seviyesinden 56,4914'e yükselerek yüzde 0,44; dolar/TL ise 48,4298'den 48,6039'a çıkarak yüzde 0,36 haftalık artış kaydetti.

Altın, gümüş ve Bitcoin haftayı ekside kapattı

Spot altın 4.430,25 dolardan 4.348,93 dolara gerileyerek haftalık yüzde 1,84 kayıp verdi. Spot gümüşte düşüş daha sert oldu; 66,2147 dolardan 63,4735 dolara inen fiyatın haftalık kaybı yüzde 4,14'e ulaştı.

Bitcoin aynı dönemde 79.665,7 dolardan 76.984,3 dolara indi ve yüzde 3,37 geriledi. Gümüşün ardından haftanın en sert ikinci kaybını Bitcoin kaydetti.

Petrolde arz ve sevkiyat riski öne çıktı

Petroldeki yükselişte Orta Doğu'daki arz ve sevkiyat kesintisi riskleri öne çıktı. Uluslararası Enerji Ajansı'nın (UEA) eylül raporuna göre küresel petrol üretimi ağustosta aylık 1,6 milyon varil/gün düşerken, gözlenen petrol stokları aynı ay 95 milyon varil azaldı. Körfez çıkışlı tanker trafiğindeki kesintiler de piyasanın arz riskini yüksek tutuyor.

Piyasa liderliğindeki değişim son haftalarda belirginleşti. 24-28 Ağustos haftasının piyasa bilançosunda gram altın ve BIST 100 artıda kalırken Brent petrol ve Bitcoin gerilemişti. Eylülün ikinci haftasında ise petrol liderliğe yükseldi.

BIST 100 endeksi, haftanın son işlem gününü yüzde 0,51 yükselişle 14.467,25 puandan tamamladı. Endeks, 4 Eylül’deki 14.012,42 puanlık kapanışa göre 454,83 puan yükselerek 7-11 Eylül haftasında yüzde 3,25 değer kazandı ve önceki haftadaki kaybın ardından yeniden yukarı yönlü bir haftalık performans gösterdi.

Cuma seansına 14.400,98 puandan başlayan BIST 100, gün içinde 14.354,12 ile 14.540,01 puan arasında hareket etti. Kapanış önceki güne göre 73,40 puan yukarıda gerçekleşirken toplam işlem hacmi 223,12 milyar lira oldu.

Haftanın ilk üç günündeki yükseliş öne çıktı

BIST 100, 4 Eylül’deki 14.012,42 puanlık kapanışın ardından 7 Eylül’de 14.151,59, 8 Eylül’de 14.405,25 ve 9 Eylül’de 14.505,48 puana yükseldi. Endeks24’ün 4-9 Eylül kapanışlarını izleyen önceki haberinde ilk üç işlem günündeki toplam artış yüzde 3,52 olarak hesaplanmıştı.

Endeks 10 Eylül’de yüzde 0,77 gerileyerek 14.393,85 puana indi. Cuma günkü yüzde 0,51’lik yükselişle haftanın son iki günündeki dalgalanmaya rağmen haftalık kazanç yüzde 3,25 düzeyinde kaldı.

14.500 seviyesi seans içinde aşıldı

Cuma seansında 14.540,01 puana kadar yükselen BIST 100, kapanışta 14.500 seviyesinin altında kaldı. Günün en düşük ve en yüksek seviyeleri arasındaki fark 185,89 puan olarak gerçekleşti.

BIST 100, 4-11 Eylül kapanışları arasında yüzde 3,25 yükseldi. Bu sonuç, 14.012,42 puanlık başlangıç kapanışı ile 14.467,25 puanlık son kapanış arasındaki değişimi gösteriyor.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yeni Delhi’deki BRICS İş Forumu’nda ekonomik baskıların ülkelerin meşru ticaretini ve finansman kanallarını hedef aldığını belirterek blok içinde daha işlevsel koruma mekanizmaları kurulması çağrısı yaptı. Pezeşkiyan, ulusal para birimleriyle ticaretin genişletilmesini ve enerji ile ulaşım tedarik zincirlerinde işbirliğinin artırılmasını istedi.

Pezeşkiyan’ın konuşması, 18. BRICS Liderler Zirvesi’nden bir gün önce, 11 Eylül’de Bharat Mandapam’da düzenlenen BRICS İş Forumu kapsamında yapıldı. Liderler Zirvesi ise Hindistan’ın ev sahipliğinde 12-13 Eylül’de Yeni Delhi’de gerçekleştirilecek.

Ticaret ve ödeme kanalları öne çıktı

Pezeşkiyan, ekonomik araçların siyasi baskı amacıyla kullanılmasının başka ülkelerin meşru ticaretini de riske attığını söyledi. BRICS’in potansiyel işbirliğini somut mekanizmalara dönüştürmesi gerektiğini belirten İran Cumhurbaşkanı, üye ülkeler arasındaki ticarette ulusal para birimlerinin kullanımının yaygınlaştırılmasını savundu.

İran lideri, ticaret, enerji, altyapı ve finans sistemlerine yönelik baskının yalnız hedef ülkeyle sınırlı kalmadığını; bölgesel istikrar ve küresel ekonomi üzerinde de sonuç üretebildiğini ifade etti. Bu çerçevede BRICS’in üyelerin meşru ticaretini üçüncü ülkelerin baskısından koruyabilecek bir ekonomik işbirliği zemini oluşturması gerektiğini söyledi.

Pezeşkiyan ayrıca İran’ın enerji ve ulaşım tedarik zincirlerinde stratejik ortak rolü üstlenmeye hazır olduğunu belirtti. Tahran’ın mesajı, BRICS gündeminde ödeme altyapıları, tedarik zincirleri ve yerel para kullanımının yeniden öne çıktığı bir dönemde geldi.

İran 2024’te BRICS’e katıldı

İran, 1 Ocak 2024’te BRICS’in tam üyeleri arasına katıldı. Aynı yıl BRICS maliye bakanları ve merkez bankası başkanları, sınır ötesi ödemelerde daha hızlı ve düşük maliyetli araçların geliştirilmesini ve ulusal para birimleriyle işlemlerin artırılmasını destekleyen yaklaşımı kayda geçirdi. Pezeşkiyan’ın çağrısı bu nedenle blokta yeni olmayan bir ödeme ve ticaret gündemini yaptırım baskısı ekseninde yeniden öne taşıyor.

İran’ın ticaret kanallarına ilişkin kaygıları, Washington’ın ağustos sonunda Tahran’la ekonomik ilişki sürdüren ülke ve kuruluşları hedef alabilecek yeni yaptırım çizgisiyle de bağlantılı. Endeks24 daha önce ABD’nin İran’ın ticaret ortaklarını hedef alan yaptırım hazırlığını aktarmıştı. Pezeşkiyan, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından ekonomik baskının daha tehlikeli bir aşamaya taşındığını savundu.

Hindistan hükümetine göre BRICS bugün 11 üyeden oluşuyor ve dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 49,5’ini, küresel gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 40’ını ve dünya ticaretinin yüzde 26’sını temsil ediyor. Yeni Delhi zirvesinin ekonomi ve finans başlıkları arasında blok içi ticaret, ödeme sistemleri ve tedarik zinciri dayanıklılığı bulunuyor.

ABD’de ağustos tüketici enflasyonu manşette beklentiye paralel gelirken, çekirdek göstergedeki aylık artış tahminleri aştı. Gıda ve enerji hariç tüketici fiyatları aylık yüzde 0,3 yükselirken yıllık artış yüzde 2,4’e geriledi. Veri, Federal Reserve’ün gelecek haftaki toplantısı öncesinde faiz artışı beklentisini güçlendirdi.

ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun (BLS) ağustos TÜFE bültenine göre tüketici fiyatları aylık yüzde 0,4, yıllık yüzde 3,4 arttı. Manşet oranlar piyasa beklentileriyle aynı düzeyde gerçekleşirken, çekirdek TÜFE’nin aylık yüzde 0,3’lük artışı yüzde 0,2’lik beklentinin üzerinde kaldı.

BRICS liderleri, ABD ve İsrail'in İran'a karşı 28 Şubat'ta başlattığı savaşın ardından ilk kez 12-13 Eylül'de Yeni Delhi'de aynı zirve masasına oturacak. Hindistan'ın ev sahipliğindeki buluşmada enerji güvenliği, Hürmüz Boğazı'ndaki kesintiler ve üyeler arasındaki farklı dış politika öncelikleri öne çıkacak.

Hindistan Dışişleri Bakanlığının duyurusuna göre 18. BRICS Liderler Zirvesi, Bharat Mandapam'da düzenlenecek. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın katılımı teyit edildi; liderler ortak öncelikler ile bölgesel ve küresel gelişmeleri ele alacak.

Hürmüz'daki daralma enerji gündemini ağırlaştırdı

Savaşın küresel enerji ticaretine etkisi zirvenin en somut ekonomik başlıklarından biri. Güncel gemi takip verilerine göre 10 Eylül'de Hürmüz Boğazı'ndan izlenen geçiş sayısı 7'ye geriledi; savaş öncesindeki günlük ortalama yaklaşık 125 geçişti.

Boğazdaki kesinti, aynı grup içinde farklı çıkarları buluşturuyor. Rusya, İran, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri enerji ihracatçısı konumundayken Çin, Hindistan ve Endonezya büyük ithalat pazarları arasında. Petrol fiyatlarının 100 doların üzerine çıktığı ortam, enerji arzı ve taşıma güvenliğini BRICS gündemi açısından daha kritik hale getiriyor.

Genişleme BRICS'in ağırlığını ve uzlaşı ihtiyacını artırdı

BRICS bugün Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika, Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Endonezya'dan oluşan 11 üyeli bir yapı. Hindistan hükümetinin yayımladığı verilere göre grup dünya nüfusunun yüzde 49,5'ini, küresel hasılanın yüzde 40'ını ve küresel ticaretin yüzde 26'sını temsil ediyor.

Genişleme ekonomik ağırlığı artırırken ortak dış politika üretimini zorlaştırıyor. İran savaşın tarafı olarak zirveye gelirken Hindistan hem ABD ile stratejik ilişkilerini hem de Rusya ile bağlarını koruyor. Çin ise BRICS'i Küresel Güney'in uluslararası yönetişimdeki ağırlığını artıracak başlıca platformlardan biri olarak konumlandırıyor.

Şi yedi yıl sonra Hindistan'a dönüyor

Zirvenin bir diğer önemli başlığı Çin-Hindistan hattı olacak. Şi Cinping, BRICS toplantısı için yedi yıl sonra ilk kez Hindistan'ı ziyaret edecek. Pekin ve Yeni Delhi, 2020'deki ölümcül sınır çatışmasının ardından bozulan ilişkileri son iki yılda kademeli olarak normalleştirmeye çalışıyor.

Şi ile Hindistan Başbakanı Narendra Modi, 23 Ekim 2024'te Kazan'daki BRICS Zirvesi marjında beş yıl aradan sonra yüz yüze görüşmüştü. Bu temas, aynı ay varılan askeri ayrışma anlaşmasının ardından sınırdaki gerilimi azaltma sürecinin siyasi ayağını oluşturdu; doğrudan uçuşlar ve bazı karşılıklı temaslar daha sonra yeniden başladı.

Yeni Delhi zirvesinde enerji güvenliğinin yanı sıra ticaret, ödeme sistemleri, tedarik zincirlerinin dayanıklılığı ve uluslararası kurumların reformu da gündemde olacak. Hindistan'ın 2026 başkanlık teması, dayanıklılık, inovasyon, işbirliği ve sürdürülebilirlik ekseninde yürütülüyor.

Yabancı yatırımcıların Türk bankalarıyla TL türev pozisyonu 4 Eylül haftasında 2,4 milyar dolar azalarak 60,9 milyar dolara indi. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verileri üzerinden yapılan hesaplama, 21 Ağustos’ta 65,3 milyar dolarla rekor kıran pozisyonların iki hafta üst üste gerilediğini gösterdi.

BDDK ve TCMB haftalık verileri üzerinden yapılan hesaplamalara göre toplam pozisyon 28 Ağustos haftasında 63,2 milyar dolara, 4 Eylül haftasında ise 60,9 milyar dolara geriledi. Böylece yabancıların TL türev pozisyonundaki düşüş ikinci haftaya taşındı.

Rekor seviyeden 4,4 milyar dolarlık çözülme

Pozisyon büyüklüğü 21 Ağustos haftasında 2,9 milyar dolarlık artışla 65,3 milyar dolara çıkarak rekor kırmıştı. 21 Ağustos ile 4 Eylül arasındaki stok değişimi -4,4 milyar dolar oldu.

Haftalık değişimler yuvarlanmış olarak 28 Ağustos için 2,1 milyar dolar, 4 Eylül için 2,4 milyar dolar açıklandı. Bu iki değişimin toplamı 4,5 milyar dolar görünse de 65,3 milyar dolarlık rekor ile 60,9 milyar dolarlık son seviye arasındaki stok farkı 4,4 milyar dolar.

Geri çekilme, ağustos ortasındaki hızlı yükselişin ardından geldi. 14 Ağustos haftasında carry trade pozisyonlarının 62,4 milyar dolara çıktığını gösteren Endeks24 haberi, o tarihte iki haftalık artışın 4 milyar dolara yaklaştığını ortaya koymuştu. Bir hafta sonra 65,3 milyar dolarlık yeni rekor görülürken, son veri pozisyonu 14 Ağustos seviyesinin de altına çekti.

Carry trade görüşleri olumlu kalıyor

Fiili pozisyon büyüklüğü iki haftadır azalırken yabancı kurumların TL carry trade görüşlerinde aynı ölçüde bir bozulma görülmedi. Morgan Stanley ekonomistleri, nominal getirilerin TL’deki değer kaybı hızının üzerinde kalmasını bekledikleri için üç aylık kısa dolar/TL carry trade pozisyonunu tercih etmeyi sürdürdüklerini belirtti.

Georgi Deyanov ve Arnav Gupta’nın değerlendirmesinde carry trade getirisinin, politika faizinin mutlak seviyesinden çok nominal getiri ile kurdaki değer kaybı arasındaki fark tarafından belirlenmeye devam ettiği vurgulandı. Bu görünüm, pozisyon büyüklüğündeki son gerileme ile carry trade’e yönelik beklentilerin aynı yönde hareket etmediğine işaret ediyor.

Bankacılık sektöründe tüketici kredi büyümesi yıl başındaki yüksek hızından belirgin biçimde uzaklaştı. 13 haftalık yıllıklandırılmış ve kur etkisinden arındırılmış hesaplamada büyüme, Ocak 2026’daki yüzde 62,5 seviyesinden 4 Eylül itibarıyla yüzde 22,6’ya gerileyerek Ocak 2024’ten bu yana en düşük düzeye indi.

4 Eylül BDDK verilerinde tüketici kredileri 3,46 trilyon TL, ticari ve diğer krediler 21,20 trilyon TL düzeyindeydi. Büyüme hızları stok tutarlarından farklı olarak son 13 haftadaki değişimin yıllıklandırılmasıyla izleniyor.

Tüketici kredi büyümesindeki değişim Ocak’tan 4 Eylül’e -39,9 yüzde puan oldu. Bir önceki haftaya ilişkin yüzde 28,5 düzeyinden de aşağı gelen son veri, yavaşlamanın eylül başında hızlandığını gösterdi.

Ticari krediler tüketici kredilerini yeniden geçti

Ticari kredi büyümesi yıl içinde farklı bir seyir izledi. Ocak 2026’da yüzde 32,1 olan büyüme Temmuz’da yüzde 16,1 ile yılın dip seviyesine geriledi. Ticari kredi büyümesi Temmuz 2026’daki yüzde 16,1 dipten 4 Eylül’de yüzde 22,7’ye toparlandı.

Son haftada ticari kredi büyümesi yüzde 22,7 ile tüketici kredilerindeki yüzde 22,6’nın sınırlı biçimde üzerine çıktı. Önceki haftada ticari kredi büyümesi yüzde 23,3, tüketici kredi büyümesi ise yüzde 28,5 düzeyindeydi; böylece iki seri arasındaki sıralama bir haftada tersine döndü.

Veriler, kredi büyümesinin türler arasında aynı yönde hareket etmediğine işaret ediyor. Tüketici kredilerinde yıl başından beri süren yavaşlama belirginleşirken, ticari krediler Temmuz’daki dipten sonra kısmi toparlanma gösterdi.

Beta Enerji ve Teknoloji A.Ş., Turkishtime’ın 2025 Türkiye Ar-Ge 500 araştırmasında 211,5 milyon TL’lik harcamayla 97’nci sıraya yükseldi. Şirket, 2024 araştırmasında 94,3 milyon TL harcamayla 153’üncü sıradaydı; böylece sıralamada 56 basamak ilerledi. Ar-Ge harcaması 2024’e göre nominal olarak yüzde 124,4 arttı.

Turkishtime verilerine göre Beta Enerji’nin Ar-Ge merkezinde yürüttüğü proje sayısı 76’ya ulaşırken şirket bu ölçütte 22’nci sırada yer aldı. Ar-Ge istihdamı 125 kişiyle 58’inci sıraya, kadın Ar-Ge çalışanı sayısı ise 42 kişiyle 50’nci sıraya karşılık geldi.

Ar-Ge harcaması bir yılda iki katı aştı

2024 araştırmasında şirketin Ar-Ge harcaması 94 milyon 281 bin 670 TL, proje sayısı 37 ve Ar-Ge istihdamı 67 kişi olarak kaydedilmişti. 2025 verileriyle proje sayısı yüzde 105,4, Ar-Ge istihdamı ise yüzde 86,6 arttı. Aynı dönemde Ar-Ge harcamasındaki nominal artış 117 milyon 262 bin 309 TL oldu.

Araştırmanın 2025 sonuçlarında Beta Enerji’nin 2026 için planlanan Ar-Ge bütçesi 450 milyon TL olarak yer aldı. Bir önceki araştırmada şirketin 2025 için planlanan Ar-Ge bütçesi 250 milyon TL düzeyindeydi; planlanan bütçe tutarı iki araştırma arasında yüzde 80 arttı.

Yeni kampüs büyüme planının merkezinde

Şirketin Ar-Ge kapasitesindeki artış, üretim ölçeğini büyütmeye yönelik yatırımlarla aynı döneme denk geliyor. Endeks24’ün Haziran 2026 tarihli haberinde, halka arz kaynağının yüzde 65-70’inin büyüme yatırımlarına ayrılmasının planlandığı ve yeni tesislerle ürün gamının genişletildiği aktarılmıştı.

Beta Enerji Yönetim Kurulu Üyesi ve İcra Kurulu Başkanı Yusuf Cenk Dağsuyu, şirket açıklamasında Ar-Ge yatırımlarını enerji verimliliği, yapay zeka uygulamaları, ileri malzeme teknolojileri ve dijitalleşme ekseninde büyütmeyi hedeflediklerini belirtti.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Litvanya’nın nükleer silahların ülke topraklarında bulunmasına yönelik anayasal engeli kaldırma girişimini değerlendirirken, Rusya’ya karşı konuşlandırılacak nükleer silahların Litvanya topraklarını Rus nükleer kuvvetlerinin hedefi haline getireceğini söyledi. Peskov, böyle bir adımın güvenlik ortamındaki gerilimi ciddi biçimde artıracağını belirtti.

Pervıy Kanal’a konuşan Peskov, olası konuşlandırmanın yönünün Rusya olacağını savundu. Kremlin sözcüsü, “Eğer bir ülkede bize karşı nükleer silah olursa, bu ülkenin toprakları nükleer silahımızın hedefi olacak” dedi.

Litvanya’da anayasa değişikliği henüz tamamlanmadı

Litvanya’da nükleer silah konuşlandırılmasına ilişkin hukuki engel halen yürürlükte. Anayasanın 137. maddesi, ülke topraklarında kitle imha silahları ile yabancı devletlerin askeri üslerinin bulunamayacağını düzenliyor. 137. maddenin yürürlükten kaldırılmasını öngören XVP-1729 sayılı teklif 3 Temmuz 2026’da kayda alındı.

Litvanya Parlamentosu, teklifi 7 Temmuz’da görüşmeye başladı. Hukuk ve Hukuk Düzeni Komitesi ise 9 Eylül’de değişiklik girişimini destekledi. Buna karşın düzenleme yürürlüğe girmiş değil; anayasa değişikliği için parlamento sürecinin tamamlanması gerekiyor.

Tartışma Klaipeda Limanı düzenlemesiyle hızlandı

Süreç, Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda’nın mayıs ayında Klaipeda Devlet Limanı’na nükleer silah taşıyan gemilerin belirli koşullarda girişine imkan veren düzenlemeyi veto etmesiyle hızlandı. Cumhurbaşkanlığı gerekçesinde mevcut anayasa hükmünün nükleer silahlar bakımından mutlak yasak oluşturduğu ve önce 137. maddenin değiştirilmesi gerektiği belirtildi.

Litvanya Parlamentosu 21 Mayıs’ta cumhurbaşkanının itirazını kabul etti. Daha sonra hazırlanan anayasa değişikliği teklifinin gerekçesinde, mevcut yasağın NATO’nun kolektif savunma ve nükleer caydırıcılık seçeneklerinin Litvanya topraklarında kullanılmasını sınırladığı savunuldu.

Dolayısıyla Vilnius’un gündemindeki adım doğrudan bir nükleer silah konuşlandırma kararı değil, böyle bir seçeneğin önündeki anayasal yasağın kaldırılması. Peskov’un açıklaması ise Moskova’nın bu olasılığı Rusya’ya yönelik stratejik bir tehdit olarak değerlendireceğini ortaya koyuyor.

Hidrojen Konseyi’nin Küresel Hidrojen Pusulası 2026 raporuna göre dünya genelinde taahhüt edilmiş temiz hidrojen yatırımları 130 milyar doları aştı. Yıllık 6,9 milyon ton kapasiteyi kapsayan 570’ten fazla projenin yaklaşık yüzde 90’ı inşaat veya işletme aşamasında bulunuyor; bu tablo sektörün ilan edilen projelerden uygulama aşamasına geçişinin hızlandığını gösteriyor.

Bir yıl önce yayımlanan Küresel Hidrojen Pusulası 2025’te taahhüt edilmiş yatırım 110 milyar dolar, proje sayısı 510 ve kapasite yaklaşık 6 milyon ton/yıl düzeyindeydi. Endeks24’ün iki rapordaki yatırım tutarları üzerinden yaptığı hesaplamaya göre taahhüt edilmiş sermaye bir yılda yaklaşık yüzde 18,2 arttı.

İşletmedeki kapasite yüzde 70 büyüdü

Hidrojen Konseyi, işletmedeki temiz hidrojen kapasitesinin son bir yılda yüzde 70 artarak yaklaşık 1,7 milyon ton/yıla çıktığını bildirdi. Kuruluş, halen inşaat halinde olan projelerin devreye girmesiyle işletmedeki kapasitenin 2027’de yaklaşık 3,8 milyon ton/yıla ulaşabileceğini öngörüyor.

Bölgesel dağılımda Çin, taahhüt edilmiş yenilenebilir hidrojen kapasitesinin yarısından fazlasını oluşturuyor. Avrupa taahhüt edilmiş yatırımda ikinci sıraya yükselirken toplam proje sayısında lider durumda. ABD ise küresel taahhüt edilmiş düşük karbonlu hidrojen kapasitesinin yüzde 75’inden fazlasını barındırıyor.

Enerji güvenliği yatırım kararlarında ağırlık kazanıyor

Rapora göre taahhüt edilmiş yatırımların yüzde 60’tan fazlası, enerji güvenliği ve ekonomik büyümenin karbonsuzlaşmayla eşit veya daha güçlü yatırım motivasyonu oluşturduğu bölgelerde yer alıyor. Hidrojen Konseyi, yerel temiz hidrojen ve türev üretiminin ithalata bağımlı ülkelerde enerji ve ham madde tedarikini çeşitlendirme potansiyeline dikkat çekiyor.

Talep tarafında ise 2030’a kadar yürürlükteki politikalarla desteklenen yaklaşık 6 milyon ton/yıl hidrojen talebi bulunuyor. Bunun 4,2 milyon ton/yıllık bölümü bağlayıcı alım anlaşmalarıyla eşleşmiş durumda ve bu hacmin yüzde 75’i rafineri ile amonyak gibi mevcut hidrojen kullanım alanlarına dayanıyor.

Konsey, mevcut politikaların tam uygulanması halinde 2030’a kadar ilave 5 milyon ton/yıl talebin ortaya çıkabileceğini değerlendiriyor. Ancak rapor, bu potansiyelin zamanlama ve uygulama hızına bağlı olduğunu vurguluyor; sektörün sonraki büyüme aşamasında yatırım kadar kesin talep ve politika uygulaması da belirleyici olacak.

Uluslararası Enerji Ajansı (UEA), İran merkezli çatışmaların uzaması ve yüksek fiyatların tüketimi baskılaması nedeniyle 2026 küresel petrol talebi görünümünü yeniden aşağı çekti. Ajans, yıllık ortalama talep düşüşünün günlük 2,5 milyon varile ulaşmasını beklerken, stokların hızla gerilemesi nedeniyle önümüzdeki aylarda tüketimde ilave zayıflama gerekebileceğini bildirdi.

Eylül raporundaki yeni tahmin, önceki aya göre günlük 940 bin varillik ek düşüş anlamına geliyor. UEA'nın ağustos ayındaki kamuya açık özetinde 2026 talebinin günlük 1,6 milyon varil azalacağı öngörülmüştü. Yeni görünüm, 2020'deki Kovid-19 şokundan bu yana yıllık ortalama bazda en sert petrol talebi daralmasına işaret ediyor.

Stok erimesi arz açığını büyütüyor

Talep görünümündeki bozulmaya rağmen UEA, arz kaybının tüketimdeki gerilemeden daha büyük kaldığını belirtiyor. Ajansa göre küresel petrol stokları rekor hızda azalırken ticari stok tamponları da zayıflıyor. Bu tablo, piyasanın yeniden arz fazlasına dönmesinin 2027'ye sarkabileceği ve denge için talepte daha fazla düşüş gerekebileceği anlamına geliyor.

Haziranda UEA, küresel gözlenen stokların savaşın başlangıcından itibaren günlük ortalama 3,8 milyon varil hızla azaldığını ve 2026 sonunda arz fazlasına dönüş beklediğini açıklamıştı. Temmuzdaki değerlendirmede ise bu beklentinin Hürmüz'den akışın normalleşmesine bağlı olduğu vurgulanmıştı.

Orta distilatlar ve Asya petrokimyası baskı altında

UEA, 2026'daki talep kaybının son 60 yılın en büyük dört petrol talebi şokuyla karşılaştırılabilir boyuta ulaşmasını bekliyor. Ajansa göre baskının en belirgin hissedileceği alanlar arasında dizel gibi orta distilatlar ile Asya'daki petrokimya tesislerinin kullandığı hammaddeler bulunuyor.

Petrol fiyatları ise fiziksel arz riskini fiyatlamayı sürdürüyor. Brent petrol cuma günü 109,97 doları gördükten sonra yaklaşık 106 dolar seviyesine geriledi. Fiyatlar haftalık bazda yüzde 10'un üzerinde yükselirken, Hürmüz ve Babülmendep çevresindeki güvenlik riskleri sevkiyat akışına ilişkin belirsizliği canlı tutuyor.

Bank of America (BofA) ekonomisti Hande Küçük, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) ekim toplantısında politika faizini düşürmesini, ardından faizi Nisan 2027’ye kadar sabit tutmasını bekliyor. Küçük, yüksek petrol fiyatları, jeopolitik riskler ve enflasyon beklentilerinin seviyesi nedeniyle kalıcı bir indirim döngüsü için alanın sınırlı olduğunu değerlendiriyor.

TCMB, 10 Eylül’deki kararında bir hafta vadeli repo ihale faizini yüzde 37’de sabit tuttu. Merkez Bankasının yayımladığı takvime göre sıradaki Para Politikası Kurulu toplantısı 22 Ekim’de yapılacak. BofA’nın mevcut senaryosu, bu toplantıda indirime gidilmesi ve sonrasında uzun bir bekleme dönemine geçilmesi yönünde.

BofA ekim sonrası nisan ayına kadar bekleme öngörüyor

Küçük’ün değerlendirmesine göre 2027’nin ilk çeyreğindeki enflasyon baskılarının nisanda hafiflemesi ve enerji kaynaklı olumlu baz etkilerinin belirginleşmeye başlaması bekleniyor. BofA, ortalama Brent petrol fiyatını 2026 için varil başına 85 dolar, 2027 için 75 dolar varsayıyor.

Bu varsayımlar altında BofA, 2026 sonunda politika faizinin yüzde 36, enflasyonun yüzde 29,5 olacağını tahmin ediyor. 2027 sonu için politika faizi yüzde 32, enflasyon ise yüzde 26 öngörülüyor. TCMB’nin ağustos Enflasyon Raporu tahminleri 2026 sonu için yüzde 28, 2027 sonu için yüzde 15 seviyesinde bulunuyor.

Politika faizi ocaktan beri yüzde 37

TCMB, 22 Ocak’taki kararında politika faizini yüzde 38’den yüzde 37’ye indirdi ve mart, nisan, haziran, temmuz ve eylül toplantılarında oranı değiştirmedi. BofA’nın 25 Ağustos tarihli önceki değerlendirmesinde de 2026’daki tek faiz indiriminin ekimde 100 baz puanla yapılması ve yıl sonu politika faizinin yüzde 36 olması bekleniyordu.

ABD'li yatırım bankası Morgan Stanley, üç aylık dolar/TL kısa pozisyon carry trade tavsiyesini korudu; bankaya göre Türk lirasındaki nominal getiri kurdaki değer kaybının belirgin üzerinde kalmaya devam edecek.

Georgi Deyanov ve Arnav Gupta imzalı raporda banka, carry trade getirisinin politika faizinin mutlak seviyesinden çok nominal faizler ile kur kaybı arasındaki farktan beslendiğini vurguladı.

Dolar/TL'de kısa pozisyon tavsiyesi korundu

Morgan Stanley, üç aylık dolar/TL kısa pozisyon carry trade önerisini yineledi. Bankaya göre TL'nin nominal getirisinin kur kaybını aşmaya devam etmesi bu pozisyonu destekliyor.

TCMB için 250 baz puanlık alan

Ekonomistler, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın yıl sonuna kadar piyasa fiyatlamasıyla uyumlu şekilde toplam 250 baz puanlık faiz indirimi yapabilecek alana sahip olduğunu belirtti. Raporda, sıkılaşan finansal koşulların özellikle zayıflayan tüketim kanalı üzerinden ekonomik büyümeyi giderek daha fazla sınırladığı ve bu tablonun kademeli bir parasal gevşeme sürecini desteklediği ifade edildi.

Banka, TL cinsi tahvillere yönelik daha olumlu bir pozisyona geçmek için dezenflasyon eğiliminin daha köklü hale geldiğine dair daha net kanıt görmek istediğini kaydetti. Morgan Stanley böylece carry trade tarafındaki olumlu görüşünü korurken TL tahvillere yaklaşımında temkinli kaldı.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Seferihisar Belediyesinde inşaat ve imar işlemlerinde usulsüzlük karşılığında rüşvet alınıp verildiği, belediye ihaleleri ve doğrudan teminlerde usulsüzlük yapıldığı iddialarına ilişkin soruşturmada 48 kişi hakkında gözaltı kararı verildi. İzmir Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şubesi ekiplerinin operasyonunda 43 şüpheli yakalandı.

Seferihisar Cumhuriyet Başsavcılığı koordinasyonunda yürütülen soruşturma kapsamında, aralarında belediye personeli ve müteahhitlerin de bulunduğu şüphelilerin adreslerinde arama yapıldı. Ekiplerin, suç delillerinin ele geçirilmesine yönelik aramalarının ardından firari 5 şüphelinin yakalanması için çalışmalarını sürdürdüğü bildirildi.

Soruşturma haziranda belediye yönetimine uzanmıştı

Soruşturmanın önceki aşamasında 25 Haziran'da Seferihisar Belediye Başkanı İsmail Yetişkin'in de aralarında bulunduğu 26 kişi hakkında gözaltı kararı verilmiş, operasyonlarda 25 şüpheli gözaltına alınmıştı. 30 Haziran'da Yetişkin ile belediye yöneticilerinin de bulunduğu 12 şüpheli tutuklanırken 6 kişi hakkında adli kontrol kararı verilmişti.

17 Haziran'daki ayrı operasyonda ise Seferihisar Belediye Başkan Yardımcısının da aralarında bulunduğu 6 kişi gözaltına alınmıştı. O aşamada soruşturma makamları, inşaat ve imar süreçlerindeki işlemler karşılığında belediye görevlileri ile özel sektör temsilcileri arasında menfaat ilişkisi kurulduğu iddiasını incelemişti.

Borsada net para çıkışı tarafında ASTOR ve THYAO öne çıktı. A1 Capital'ın 11 Eylül tarihli analitik bültenindeki sıralamada ASTOR 534,4 milyon TL, THYAO 519,1 milyon TL ve EKGYO 500,1 milyon TL net çıkış kaydetti. Üç hissenin günlük fiyat değişimi de negatif gerçekleşti.

Net çıkışta ilk beş hisse

İlk beş sırayı ASTOR, THYAO, EKGYO, AKBNK ve TUPRS oluşturdu. AKBNK'ta net para çıkışı 415,3 milyon TL, TUPRS'ta 415,0 milyon TL oldu. Günlük fiyat değişimleri ASTOR'da yüzde 4,84, THYAO'da yüzde 0,58, EKGYO'da yüzde 7,47 ve AKBNK'ta yüzde 1,17 düşüş yönündeydi; TUPRS ise yüzde 0,60 yükseldi.

Çıkış listesinin devamında KTLEV 296,0 milyon TL, ASELS 211,5 milyon TL, PASEU 195,3 milyon TL, KCHOL 163,9 milyon TL ve YKBNK 149,9 milyon TL ile yer aldı. KTLEV'in yüzde 9,99 yükselmesine karşın net para akışının negatif kalması, fiyat değişimi ile para akışının her hissede aynı yönde ilerlemediğini gösterdi.

ASTOR teknik tabloda aşırı satım eşiğinde

Aynı bültendeki teknik göstergelerde ASTOR'un stokastik değeri 19,05 ile raporda aşırı satım için kullanılan 20 eşiğinin altında kaldı; RSI değeri 36,39 olarak verildi. THYAO'da stokastik 57,54, RSI 44,83 seviyesindeydi. Bu göstergeler fiyat ve para akışı verilerinden ayrı teknik ölçümlerdir.

2 Eylül'de de ASTOR çıkışta ilk sıradaydı

Aynı net para akışı serisinin 2 Eylül tarihli Endeks24 haberinde ASTOR 638,9 milyon TL ile en yüksek net çıkışı gösterirken THYAO 348,6 milyon TL ile üçüncü sıradaydı. 11 Eylül bülteninde ASTOR ilk sıradaki yerini korurken THYAO ikinci sıraya yükseldi.

Para girişinde MGROS ilk sırada

Net para girişinin en yüksek olduğu hisselerde MGROS 142,4 milyon TL ile ilk sırada yer aldı. EREGL 130,6 milyon TL, DSTKF 126,4 milyon TL, PATEK 73,7 milyon TL ve HALKB 73,6 milyon TL ile ilk beşi tamamladı. MGROS yüzde 1,69 yükselirken EREGL yüzde 0,26 ve DSTKF yüzde 2,43 geriledi.

BIST 100, önceki seansı yüzde 0,77 düşüşle 14.393 puanda tamamladı. A1 Capital’in 11 Eylül tarihli teknik bülteninde 14.320-14.340 bölgesi kısa vadeli kritik destek olarak gösterilirken, bu bölgenin korunması halinde 14.500 puan ilk direnç olarak izleniyor. Kapanış 14.320 desteğinin 73 puan üzerinde.

BIST 100, 10 Eylül seansında 14.284-14.569 aralığında hareket ederek 14.393 puandan kapandı. Kapanışa göre günlük kayıp 111,63 puan olurken toplam işlem hacmi 232,3 milyar liraya ulaştı. Bankacılık endeksi yüzde 1,06, holding endeksi yüzde 0,23 geriledi.

Sektör endeksleri arasında spor yüzde 2,23 ile en fazla yükselen, metal eşya makine ise yüzde 2,51 ile en fazla gerileyen grup oldu. A1 Capital, haftanın ilk üç işlem günündeki yüzde 3,5’lik yükselişin ardından satış baskısının gün içinde güçlendiğini belirtti.

14.320 altında 14.150 seviyesi izlenecek

Teknik görünümde 14.320-14.340 bölgesinin üzerinde kalınması halinde tepki alımlarıyla 14.500 seviyesi ilk direnç olarak öne çıkıyor. Aşağı yönlü harekette 14.320 desteğinin kırılması halinde 14.150 seviyesi gündeme gelebilir. Sonraki destekler 14.150 ve 14.050; dirençler 14.500, 14.650 ve 14.730 puanda bulunuyor.

Bir gün önce yayımlanan Endeks24 teknik görünümünde de 14.320 seviyesi kritik destek olarak izlenirken ilk direnç 14.550 puandaydı. Son kapanışla birlikte ilk direnç 14.500’e gerilerken 14.320 desteği teknik eşik olma özelliğini korudu.

TCMB faiz kararının ardından küresel veri gündemi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 10 Eylül toplantısında politika faizini yüzde 37’de sabit tuttu. Karar metninde gecelik borç verme faizi yüzde 40, borçlanma faizi ise yüzde 35,5 düzeyinde bırakıldı. TCMB eylül toplantısında politika faizini yüzde 37’de tutarken aynı seviye 23 Temmuz toplantısında da korunmuştu.

Küresel tarafta ABD’nin ağustos ayı tüketici enflasyonu bugün açıklanacak. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu takvimine göre veri TSİ 15.30’da yayımlanacak. A1 Capital, özellikle çekirdek enflasyon görünümünün Fed faiz beklentileri ve küresel risk iştahı üzerinden BIST 100’ün seyrinde etkili olabileceğini değerlendiriyor.

Dünya genelinde insansız savaş uçağı projelerinin büyük bölümü hava-yer odaklı geliştirilirken, hiçbir insansız hava aracı bugüne kadar operasyonel hava-hava atış kabiliyeti gösterememişti. KIZILELMA’nın testi, bu alanda ilk kez fiili bir başarı sağlanması nedeniyle kritik önem taşıyor.

F-16’larla müşterek uçuş gerçekleştirildi

Merzifon 5. Ana Jet Üssü’nden kalkan 5 adet F-16 savaş uçağı, test kapsamında KIZILELMA ile Sinop semalarında ortak uçuş icra etti. İnsanlı-insansız müşterek harekât senaryosunu sergileyen uçuşta Bayraktar AKINCI TİHA da bölgede görev alarak süreci havadan kayıt altına aldı.

Senaryo gereği fırlatılan yüksek hızlı jet motorlu hedef uçak, ASELSAN tarafından geliştirilen MURAD AESA radarıyla tespit edildi. Radarın hassas işaretlemesinin ardından KIZILELMA, kanat altında taşıdığı TÜBİTAK SAGE üretimi GÖKDOĞAN Görüş Ötesi Hava-Hava Füzesi’ni ateşledi. Milli füze hedefi tam isabetle vurdu ve platformun havadan havaya taarruz kabiliyeti doğrulandı.

Tüm görev zinciri milli sistemlerle tamamlandı

Türk havacılığında ilk kez milli bir uçağın, milli bir hava-hava füzesini, yine milli bir radarın güdümlemesiyle hedefe angaje olduğu bir görev icra edildi. Böylece hava-hava görev zincirinin tüm aşamaları yerli sistemlerle tamamlanmış oldu.

Testi Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Ziya Cemal Kadıoğlu, Muharip Hava Kuvveti Komutanı Orgeneral Rafet Dalkıran, ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol ve Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar havadan takip etti. TÜBİTAK SAGE Enstitü Müdürü Kemal Topalömer ve ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci de test heyetinde yer aldı.

Düşük radar izi ve gelişmiş sensör altyapısı

Düşük radar kesit alanına sahip KIZILELMA, gelişmiş sensörleriyle hedefleri uzun menzilden tespit edebiliyor. Bu konseptin hava muharebelerine yeni bir boyut kazandırması bekleniyor. Platformda MURAD AESA Radarı ve TOYGUN Elektro-Optik Hedefleme Sistemi gibi ileri teknoloji sistemlerin entegrasyonu tamamlandı. Daha önce TOLUN ve TEBER-82 mühimmatlarıyla yapılan testlerde tam isabet sağlamıştı.

Baykar, 2003’ten bu yana tüm projelerini öz kaynaklarıyla yürütürken, 2023 ve 2024’te 1,8 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Şirket, savunma ve havacılık sektöründe üst üste dört yıl ihracat lideri oldu ve küresel SİHA pazarında Türkiye'nin konumunu güçlendirdi.

Papa Leo, camiye girişte ayakkabılarını çıkararak saygı gösterisinde bulundu. İstanbul müftüsü ve caminin imamı tarafından karşılanan Papa, yaklaşık 20 dakika boyunca yapıyı gezdi. Rehberlik eden müezzinlerle sohbet eden Leo’nun, ziyaret boyunca oldukça rahat ve samimi bir görüntü çizdiği gözlendi. Papa’nın temaslarında dikkat çeken noktalardan biri de Ayasofya’ya yer verilmemesiydi.

2014 yılında Türkiye’ye gelen Papa Francis yapıyı ziyaret etmiş ve Ayasofya’nın yeniden camiye çevrilmesi konusunda üzüntüsünü dile getirmişti. Bu kez Vatikan, Leo’nun Ayasofya’ya gitmeme kararına ilişkin bir açıklama yapmadı. Cami turu sırasında Papa’ya dua edip etmek istemediği de soruldu.

Müezzin Askin Musa Tunca, Leo’nun sadece ziyarette bulunmayı tercih ettiğini aktardı. Vatikan ise ziyareti “düşünme ve dinleme ruhuyla, oradaki inanca duyulan derin saygıyla” gerçekleştiğini duyurdu.

Bu ziyaret, Papa Leo’nun göreve geldikten sonraki ilk yurtdışı seyahati olması nedeniyle dünya basını tarafından yakından izleniyor. Papa, Türkiye programının ilk gününde Orta Doğu’daki Hristiyan liderlerle bir araya gelmiş ve konuşmasında din adına kullanılan şiddeti kınamıştı.

Operasyonlar eş zamanlı olarak gerçekleştirildi

Bakan Yerlikaya, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada operasyonların Cumhuriyet Başsavcılıkları ve Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele (KOM) Başkanlığı koordinesinde yürütüldüğünü belirtti. İl Emniyet Müdürlükleri KOM Şube Müdürlükleri tarafından gerçekleştirilen operasyonlar, 81 ilde eş zamanlı olarak yapıldı.

13 yasa dışı imalathane deşifre edildi

Yerlikaya, yapılan aramalarda 13 yasa dışı alkollü içki imalathanesinin ortaya çıkarıldığını bildirdi. Ele geçirilen sahte içkilerin ve etil alkolün, halk sağlığını tehdit eden ürünlerin piyasaya sürülmesini engellemek amacıyla imha edileceği belirtildi.

“Bu ürünler ölümcül bir tuzaktır”

Bakan Yerlikaya, açıklamasında sahte içki üretiminin yalnızca bir suç değil, aynı zamanda toplum sağlığını tehdit eden ölümcül bir tuzak olduğunu vurguladı. “Bu ürünleri piyasaya sürenler vatandaşlarımızın sağlığını ve hayatını hiçe saymaktadır” ifadelerini kullandı.

Vatandaşlara uyarı: Şüpheli durumları bildirin

Yerlikaya, vatandaşlara çağrıda bulunarak şüpheli durumların 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirilmesini istedi. “Biz gereğini yaparız” mesajıyla açıklamasını tamamlayan Bakan Yerlikaya, sahte içkiyle mücadelenin kararlılıkla süreceğini ifade etti.

KALKAN DİHA'nın Test Başarısı

Keşif ve istihbarat görevleri için geliştirilen Bayraktar KALKAN DİHA, 40'ıncı uçuş testini de başarıyla tamamladı. Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, uçuş testinin başarılı anlarını içeren bir video yayımladı.

Selçuk Bayraktar'ın Paylaşımı

Selçuk Bayraktar, Nisan ayında gerçekleştirilen VTOL Uçuş Testi kapsamında KALKAN DİHA'nın 14 bin 500 feet irtifaya çıktığını ve 70 saatlik başarılı uçuş süresini geride bıraktığını belirtmişti. KALKAN DİHA, Taktik İHA sınıfında yer alarak, başarılı testleriyle dikkat çekiyor.

Taktik İHA Sınıfında Güçlü Performans

Testlerine hız kesmeden devam eden KALKAN DİHA, taktik İHA sınıfında bir hava aracı olarak önemli görevler üstlenmeye devam ediyor. Yüksek irtifa ve uzun uçuş süreleriyle dikkat çeken KALKAN DİHA, milli savunma sanayiine önemli katkılar sağlıyor.

Robotik Yarışmalarında Büyük Heyecan

2024 RoboCup Çin Açık, Pazar günü Fujian Eyaleti Jinjiang Şehri'nde düzenlenen ve 3.500'den fazla robot meraklısının becerilerini sergilediği büyük bir etkinlik ile sona erdi. Üç gün süren etkinlik, Çin Otomasyon Derneği ve diğer prestijli kurumlar tarafından ortaklaşa düzenlendi. Yarışmada toplam 42 takım şampiyon olurken, 42 takım ikinci ve 38 takım üçüncü oldu.

Geniş Katılım ve Yüksek Rekabet

Yarışmaya Tsinghua Üniversitesi, Zhejiang Üniversitesi ve Ulusal Savunma Teknolojisi Üniversitesi'nin de aralarında bulunduğu 136 üniversiteden toplam 456 takım katıldı. Ayrıca, ilk ve orta okullardan da 262 takım yarışmada yer aldı. Bu geniş katılım, yarışmanın ne kadar popüler ve rekabetçi olduğunu gösteriyor.

Birinci Sınıf İnsan Kaynakları ve İşbirliği Vurgusu

Çin Bilimler Akademisi akademisyeni ve Xi'an Jiaotong Üniversitesi Bilgi ve İletişim Mühendisliği Bölümü profesörü Guan Xiaohong, yarışmanın önemini şu sözlerle vurguladı: "Birinci sınıf yenilikçi insan kaynaklarını geliştirmek, Çin'deki yüksek öğrenimin önemli bir misyonudur. Bu robot yarışması, katılımcı ekiplerimizin kapsamlı yeteneklerini geliştirir ve endüstri, akademi ve araştırma enstitüleri arasındaki işbirliğini teşvik etmek için mükemmel bir köprü görevi görür."

Tarihsel Bir Perspektif

Yarışma, ilk kez düzenlendiği 1999 yılından bu yana Pekin ve Şangay gibi şehirlerde 26 kez başarıyla gerçekleştirildi. Her yıl artan katılım ve ilgi ile, RoboCup Çin Açık, robotik alanındaki en prestijli etkinliklerden biri haline geldi.

Futbol Sahasında Robotlar

Yarışma boyunca, robotlar farklı kategorilerde yarıştı. Özellikle futbol maçlarındaki çeşitli robotlar büyük ilgi gördü. Katılımcılar, robotlarının becerilerini ve stratejilerini sergileyerek izleyicilere unutulmaz anlar yaşattı.

Devam Eden Maçlar ve Gelecek Vizyonu

Yarışma süresince çeşitli robot maçları devam etti. Yarışmanın organizatörleri, gelecekte daha büyük ve daha yenilikçi yarışmalar düzenlemeyi hedeflediklerini belirtti. RoboCup Çin Açık, her yıl daha fazla katılımcı ve izleyici çekerek, robot teknolojilerinin gelişimine önemli katkılar sağlıyor.

Ukrayna'nın Karşı Saldırıları

Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı ise, son 24 saat içinde Rus ordusuyla onlarca çatışmaya girdiklerini duyurdu. Ukrayna Hava Kuvvetleri'nin Rus hava savunma füze sistemlerine ve diğer askeri hedeflere yönelik bir dizi saldırı düzenlediği açıklandı.

AB'den Ukrayna'ya Destek Önerileri

Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin, dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilecek gelirleri Ukrayna'ya askeri yardım sağlamak için kullanmaları gerektiğini öne sürdü. AB dış politika sorumlusu Josep Borrell, bu fonların yüzde 90'ının askeri yardım için kullanılmasını teklif etti.

Rusya'nın Cevabı ve Uyarıları

Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, Rusya'nın AB'nin dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilen gelirleri Ukrayna'ya silah sağlamak için kullanma planlarına karşı tüm yasal mekanizmaları kullanacağını ve ilerleme halinde misilleme yapacağını açıkladı. Bu durum, Ukrayna krizinin uluslararası boyutunu daha da karmaşık hale getiriyor.

Sosyal medya platformlarında paylaşılan görüntüler, elektrikli aracın yoğun siyah dumanlar eşliğinde alevler içinde olduğunu gösteriyor. Waymo, araçta hiçbir sürücünün bulunmadığını ve yaralanma olmadığını belirtti; ayrıca yerel güvenlik güçleriyle olaya müdahale konusunda iş birliği yaptıklarını ifade etti.

San Francisco İtfaiye Departmanı, olayın detaylarını araştırdı ve bulgularını polise iletti. İtfaiye yetkilileri, sosyal medyada aracın yanmış hali ve içerisindeki havai fişeklerin yangına neden olduğuna dair görselleri paylaştı. San Francisco Polis Departmanı ise konuyla ilgili herhangi bir açıklama yapmadı.

Güvenlik Görüntüleri ve Toplumun Tepkisi

Güvenlik kameralarının kaydettiği görüntüler, saldırganın Bae'ye defalarca taşla vurduğunu gösteriyor. Bu saldırı, toplumda siyasi olarak derin bölünmelere dair endişeleri artırdı. Bazı vatandaşlar, Güney Kore'nin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki siyasi kutuplaşmadan daha kötü bir durumda olduğunu ifade ediyor.

Saldırının Sonrası ve Kamuoyunun Tepkisi

Ofis çalışanı Yum Dong-hyun gibi vatandaşlar, siyasi nefret ve öfke nedeniyle gerçekleşen bu tür saldırılara karşı cezaların artırılması gerektiğini belirtiyor. Bae'ye saldıran 15 yaşındaki saldırgan olay yerinde tutuklandı ve Bae hastaneye kaldırıldı.

Siyasi Terörizm ve Güvenlik Endişeleri

Saldırı, muhalefet lideri Lee Jae-myung'un boynundan bıçaklanmasının ardından yaşanan ikinci büyük siyasi şiddet olayı. Myongji Üniversitesi'nden siyaset bilimi profesörü Shin Yul, Güney Korelilerin siyasete kişisel bağlılık üzerinden yaklaştığını, bu durumun siyasi terörizme yol açabileceğini söylüyor. Ülkede silah bulundurma üzerindeki katı kısıtlamalara rağmen siyasi liderler sıklıkla yakın güvenlik koruması altında değiller.