Para Politikası Kurulu'nun 11 Haziran'da politika faizini yüzde 37'de sabit tutması beklenen bir karardı; asıl ağırlık ise enflasyon cephesindeki ifadelere kaydı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, yılın ilk aylarında yükselen ve nisanda enerji fiyatlarıyla hız kazanan enflasyonun ana eğiliminin mayısta bir miktar gerilediğini açıkladı.

Ana eğilim geriledi, enerji riski sürüyor

Kurul, ana eğilimdeki bu yumuşamayı temkinli karşıladı. Açıklamada, jeopolitik gelişmeler nedeniyle enerji fiyatlarındaki oynaklığın ve yüksek seyrin sürdüğü vurgulandı. Aynı belirsizliklerin maliyet, iktisadi faaliyet ve beklenti kanalları üzerinden enflasyon görünümüne yansımalarının yakından izlendiği belirtildi.

İktisadi faaliyet tarafında tablo zayıflamaya işaret ediyor. İlk çeyrek verileri yavaşlamanın devam ettiğini gösterirken, öncü göstergeler iç talepteki cılız seyri teyit etti.

Hedef yüzde 5'te sabit

Merkez Bankası, fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı duruşunu koruyacağını yineledi. Bankaya göre politika kararları, enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak biçimde belirlenecek.

Faiz koridorunda da oynama olmadı. Gecelik borç verme faizi yüzde 40, gecelik borçlanma faizi yüzde 35,5 düzeyinde korundu. Kurul, kredi ve mevduat piyasalarında öngörülmeyen gelişmeler olması halinde parasal aktarımın ilave makroihtiyati adımlarla destekleneceğini de duyurdu.

Gözler indirim takviminde

%35Piyasa anketlerine göre yıl sonunda politika faizi için beklenen medyan seviye; sabit kararın ardından indirim penceresinin ne zaman açılacağı tartışılıyor.

Kararların öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alınmaya devam edeceği kaydedildi. Toplantıya Fatih Karahan başkanlık etti; toplantı özeti beş iş günü içinde yayımlanacak.

Cumhuriyet Halk Partisi, mahkeme kararının gölgesinde derinleşen bir parti içi hesaplaşmaya sahne oluyor. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin "mutlak butlan" kararıyla genel başkanlığa dönen Kemal Kılıçdaroğlu yönetimi, kısa süre içinde dokuz ismi kesin ihraç talebiyle Yüksek Disiplin Kurulu'na sevk etti. Şimdi gözler, disiplin trafiğinin nereye kadar genişleyeceğine çevrildi.

Kısa sürede üst üste toplanan MYK

İstinaf mahkemesinin 38. Olağan Kurultay'a ilişkin kararının ardından oluşturulan Merkez Yönetim Kurulu, kısa bir aralıkta arka arkaya toplandı. Kılıçdaroğlu başkanlığındaki yönetim, bu toplantıların gündemine grup içi gerilimleri ve disiplin süreçlerini taşıdı. Mahkeme kararıyla göreve gelen bu yönetimle, seçilmiş genel başkan Özgür Özel'in görevde olduğunu savunan kanat arasında fiili bir iki başlılık tablosu oluştu.

İlk dalgada dokuz isim sevk edildi

Yönetimin attığı ilk somut adım, parti içinde ağırlığı olan dokuz ismi kapsadı. Parti Sözcüsü Müslim Sarı'nın açıkladığı karara göre bu isimler, "tedbirli olarak kesin ihraç" talebiyle Yüksek Disiplin Kurulu'na gönderildi. Listede genel başkan yardımcıları Burhanettin Bulut, Özgür Karabat ve Nurhayat Altaca Kayışoğlu; grup başkanvekilleri Ali Mahir Başarır ve Gökhan Günaydın; milletvekilleri Ensar Aytekin, Umut Akdoğan, Veli Ağbaba ve Turan Taşkın Özer yer aldı. Sevk edilen isimlerin tamamı, seçilmiş yönetime yakınlığıyla biliniyor.

Sarı, kararı duyururken gerekçeyi partinin sürüklendiği hukuki tabloya bağladı. Yetkinin tüzüğe uygunluğu sorulduğunda ise 2018 tarihli tüzüğün ivedi işlere ilişkin maddesine işaret etti.

Sıradaki hedef belediye başkanları mı

Sözcü'nün aktardığı kulis bilgisine göre disiplin süreci burada durmayacak. İddiaya göre yönetim, 12 Haziran'daki MYK toplantısının ardından, aralarında belediye başkanları ve milletvekillerinin de bulunduğu yeni bir grup hakkında ihraç talebini gündeme alabilir. Bu iddialar henüz resmi bir kararla doğrulanmış değil.

Sürecin hukuki zemini de tartışmalı. Kılıçdaroğlu cephesi, 2020'deki 37. Olağan Kurultay döneminde yürürlükte olan tüzüğün geçerli olduğunu savunuyor. Bu tüzüğe göre milletvekilleri ve büyükşehir belediye başkanlarının disiplin işlemleri Parti Meclisi'nin istemiyle sonuçlanıyor; bu nedenle MYK'nın doğrudan sevk yetkisinin bulunup bulunmadığı sorgulanıyor. Karşı kanat ise mahkeme kararıyla oluşan yönetimin meşruiyetine itiraz ediyor.

Yüksek faiz veren bir para birimini alıp düşük faizli dolarla fonlamak, yatırımcıların yıllardır Türk lirasında denediği bir hesaptı. Citigroup bu hesapta tuttuğu tarafı değiştirdi. Banka, lirada uzun, dolarda kısa olan pozisyonunu kapatarak Türkiye için temkinli ama yön belirtmeyen bir duruşa geçti.

Carry trade neden zorlandı

Stratejinin mantığı yalın: yüksek faizli paradan elde edilen getiri, o paranın değer kaybından fazla olduğu sürece yatırımcı kâra geçer. Türk lirası, yüksek faiz tarafıyla uzun süre bu işlemin gözdesiydi. Ne var ki liranın değer kaybı hızlandıkça aradaki tampon eridi. Citigroup analistleri kapanış gerekçesini doğrudan bu noktaya bağladı.

Banka, reel efektif döviz kuru değerlemelerinin döngüsel zirvelerde seyretmesinin ve cari dengeyi baskılamasının, Merkez Bankası'nın enflasyonla mücadelesini zorlaştırdığını savundu. Luis Costa'nın da imzasını taşıyan notta, dolarizasyondan uzaklaşmaya dair verilerde henüz belirgin bir kanıt görülmediği, bu tablonun ancak yıl içinde olası bir erken seçimle nispeten hızlı değişebileceği belirtildi.

İşlemin bilançosu

Citigroup, kapattığı pozisyondan toplamda yüzde 1,65 getiri elde etti. 20 milyon dolarlık nominal büyüklük üzerinden gerçekleşen işlem bankaya 330 bin 371 dolar kazandırdı. Bu rakam, bankanın CEEMEA gelişen piyasa portföyünün yüzde 0,33'üne denk geliyor.

Petrol gölgesinde lira

Pozisyonun kapatılmasında makro tablo da rol oynadı. Banka, İran kaynaklı çatışmanın enflasyon görünümünü kötüleştirdiğini ve Türkiye'nin yükselen petrol fiyatlarına en çok maruz kalan gelişmekte olan piyasalardan biri olduğunu vurguladı. Net enerji ithalatçısı bir ekonomide ham petroldeki her sıçrama, hem cari açığı hem de fiyat baskısını besliyor. Bu da liranın değer kaybı riskini büyüterek carry trade denklemini yatırımcı aleyhine çeviriyor.

%0,33Kapatılan pozisyonun Citi'nin CEEMEA gelişen piyasa portföyündeki ağırlığı; küçük bir kalem olsa da bankanın liraya bakışındaki dönüşü simgeliyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Jeopolitik risklerin yeniden tırmandığı bir dönemde yatırımcıların yönünü hem değerli metallere hem de enerjiye çevirmesi, iki büyük kurumun dikkat çeken tahminlerini öne çıkardı. State Street Investment Management altında güçlü seyrin süreceğini savunurken, Rystad Energy petrol piyasasında sert bir yükseliş ihtimaline karşı uyardı. Her iki değerlendirme de aynı zeminde buluşuyor: belirsizlik arttıkça güvenli liman ve enerji fiyatları üzerindeki baskı büyüyor.

ABD merkezli finans devi State Street Investment Management stratejistleri, parasal koruma araçlarına yönelik ilginin ve güçlü fiziksel altın talebinin değerli metal piyasasını desteklemeye devam ettiğini belirtti. Stratejistlere göre yüksek kamu borcu ve enflasyonun uzun vadeli tahvil getirilerini yukarıda tutması, altını hem vade riskine hem de para birimlerindeki değer kaybına karşı önemli bir korunma aracı haline getiriyor.

State Street'in altın senaryosu

Kurumun değerlendirmesinde temel senaryo ile iyimser senaryo birbirinden ayrıştırıldı. State Street, yaklaşık yüzde 50 olasılık verdiği temel senaryoda altının ons fiyatının yıl içinde 4.750 ile 5.500 dolar aralığında işlem göreceğini öngörüyor. Daha iyimser senaryoda ise fiyatların 5.500 ila 6.250 dolar bandına yükselebileceği tahmin ediliyor. Stratejistler, petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların kısa vadede spot altın üzerinde baskı oluşturabileceğini, buna karşın yapısal talebin gücünü koruduğunu vurguluyor.

Çin'deki bireysel yatırımcı alımlarından merkez bankalarının rezerv politikalarına kadar uzanan küresel fiziksel talebin de fiyatları desteklediği belirtiliyor. Kurumun çerçevesinde uzun vadeli tabloyu şekillendiren en güçlü etkenlerden biri ise kamu borcundaki birikim olarak öne çıkıyor.

348trilyon dolarlık küresel borç stoku, Uluslararası Para Fonu'na göre küresel hasılanın üç ila dört katı; State Street bunu değerli metallere yönelik çok yıllı talebin yapısal dayanağı olarak gösteriyor.

Merkez bankalarının fiyat hassasiyeti görece düşük alımlarının da piyasada stres dönemlerinde destekleyici bir taban oluşturduğu kaydediliyor. State Street, bu yapısal talebin özel yatırımcı ilgisinin azaldığı dönemlerde dahi fiyatlara destek verebileceğini değerlendiriyor.

Petrolde 150 dolar uyarısı

Enerji piyasalarına ilişkin değerlendirmede bulunan Rystad Energy'nin Jeopolitik Analiz Başkanı Jorge Leon, ABD ile İran arasındaki çatışmaların yeniden tam kapsamlı biçimde başlaması durumunda petrol fiyatlarının varil başına 150 dolara kadar yükselebileceğini belirtti. Leon, son dönemdeki tırmanmanın çatışmaların yeniden başlamasının işareti mi yoksa kontrol altında tutulabilecek geçici bir süreç mi olduğunu söylemek için henüz erken olduğunu ifade etti.

Leon, yakın vadeli bir anlaşma olasılığının birkaç hafta önceki yaklaşık yüzde 40'lık değerlendirmenin altına gerilediğini, önümüzdeki günlerin diplomasinin yeniden öne çıkıp çıkmayacağını belirleyeceğini kaydetti. Brent tipi ham petrolün kısa süreliğine 94,5 dolara yükselip ardından 93 dolar civarına gerilediği işlemlerde, ateşkesin kalıcılığına dair somut işaretler görülene kadar yüksek oynaklığın süreceği beklentisi piyasaya hâkim.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Çorlu merkezli kablo üreticisi Reçber Kablo A.Ş., taslak izahname yayımlayarak Sermaye Piyasası Kurulu'na (SPK) başvurdu. Şirket, borsaya açılması halinde İntegral Yatırım Menkul Değerler A.Ş. liderliğinde kurulacak konsorsiyum aracılığıyla 192 milyon adet B Grubu nama yazılı pay satışa sunacak.

Artırım ve ortak satışı bir arada

Toplam 192 milyon adetlik arzın 160 milyon adeti sermaye artırımından, geri kalan 32 milyon adeti ise mevcut ortaklardan gelecek. Aile şirketi yapısını koruyan Reçber Kablo'da halka arz kapsamındaki ortak satışı, her biri 8 milyon adetlik paylarla dört ayrı ortak adına gerçekleştirilecek. İzahnamede ek satış seçeneği yer almıyor; fiyat istikrarı mekanizması ise planlanıyor.

Dağıtım yöntemi olarak sabit fiyatla borsa dışı talep toplama öngörülüyor. Bireysel yatırımcılara eşit dağıtım esas alınacak, yüksek talep durumunda ise oransal dağıtıma geçilecek. Tahsisat oranları henüz belirlenmedi.

Kırk yıllık üretim, beş kıtada 25 ülkeye ihracat

1984'te güç kablosu üreticisi olarak kurulan Reçber Kablo, 1999'da koaksiyel kablo alanına girdi. 2008'de başlayan LAN serisi yatırımlarıyla Avrupa'nın üst diliminde konumlanan şirket, bugün Çorlu-Türkgücü Sanayi Bölgesi'nde 30.000 metrekare açık, 20.300 metrekare kapalı alanda üretim yapıyor. Üretiminin yüzde 45'ini Avrupa ve Orta Doğu dahil 25 ülkeye ihraç ediyor.

Ürün portföyü güç ve koaksiyel kablolardan veri, LAN, ses, video, kamera, iletişim, alarm, yangın alarmı, sinyal ve kontrol kablolarına kadar uzanıyor. Şirket; EAC, TSE, VDE, GHMT, CPR ve ETL ürün sertifikalarının yanı sıra ISO 9001 kalite yönetim sistemini de bünyesinde taşıyor.

Taslak izahname, şirketin kendi web sitesi ile KAP üzerinden incelemeye açık. SPK'nın onay tarihi henüz açıklanmadı; talep toplama takvimi izahname onayının ardından kesinleşecek.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Ticaret Bakanlığı, mayıs ayına ve yılın ilk beş ayına ilişkin faaliyet illerine göre ihracat rakamlarını açıkladı. Tablonun zirvesi değişmedi: İstanbul, 4 milyar 495 milyon dolarlık dış satımla açık ara önde. Ne var ki kentin ihracatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 13,7 geriledi ve ayın asıl dikkat çeken hamlesi, ihracatına bir yılda 300 milyon dolar ekleyen Ankara'dan geldi.

İlk üçte iki il geriledi

İstanbul'u 3 milyar 60 milyon dolarla Kocaeli izledi; sanayi kentinin ihracatı yıllık bazda yüzde 15,6 azaldı. Üçüncü sıradaki İzmir ise 2 milyar 79 milyon dolarlık dış satımını yüzde 1 artırarak ilk üçte yükseliş kaydeden tek il oldu.

Ürün kompozisyonu illerin ekonomik karakterini de ortaya koydu. İstanbul'un ihracatında 856 milyon 380 bin dolarla kıymetli veya yarı kıymetli taşlar faslı ilk sırada yer aldı; bu kalemi 413 milyon 529 bin dolarla örme giyim eşyası ve aksesuarları, 407 milyon 442 bin dolarla kazanlar ve makineler izledi. Kocaeli'de liderlik 1 milyar 37 milyon 908 bin dolarla motorlu kara taşıtlarındaydı; onu mineral yakıtlar ve yağlar ile elektrikli makine ve cihazlar takip etti. İzmir'de ise 603 milyon 396 bin dolarla mineral yakıtlar ve yağlar öne çıktı; demir ve çelik ikinci, kazanlar ve makineler üçüncü sırada yer aldı.

Pazarlarda üç farklı adres

İhracatın yöneldiği pazarlar da ilden ile belirgin biçimde ayrıştı. İstanbul en büyük satışını 452 milyon 558 bin dolarla ABD'ye yaptı; onu 399 milyon 746 bin dolarla Birleşik Arap Emirlikleri ve 273 milyon 216 bin dolarla Almanya izledi. Kocaeli'nin bir numaralı pazarı 271 milyon 427 bin dolarla Almanya olurken İngiltere ve İspanya ilk üçü tamamladı. İzmir'in ihracatında ise 212 milyon 319 bin dolarla İspanya başı çekti; ABD ve İtalya onu izledi.

Ankara 300 milyon dolarla fark yarattı

Mayısta yıllık bazda ihracatını tutar olarak en çok artıran il Ankara oldu. Başkenti 29 milyon dolarla Osmaniye, 26 milyon dolarla Şırnak izledi.

300milyon dolar: Ankara'nın mayıs ihracatına bir yılda eklediği tutar; başkent bu artışla tüm illeri geride bıraktı.

Beş aylık fotoğraf ise daha dengeli bir görünüm sunuyor. Ocak-mayıs döneminde 21 il 1 milyar doların üzerinde ihracat yaptı, 40 il dış satımını artırdı. Aynı dönemde Türkiye'nin toplam ihracatı yüzde 0,3 artışla 111 milyar 169 milyon dolara ulaştı. Buna karşın mayıs ayı tek başına zayıf geçti: bayram tatillerinin kısalttığı çalışma takvimiyle aylık ihracat yüzde 9,3 azalarak 22 milyar 504 milyon dolarda kaldı.

Yatırımcıların haftalardır takip ettiği Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) faiz kararının açıklanacağı güne Borsa İstanbul alıcılı bir tabloyla girdi. BIST 100 endeksi açılışta önceki kapanışına göre 41,21 puan değer kazanarak 13.785,85 puana yükselirken, açılışa damgasını bankacılık hisseleri vurdu.

Endeks, açılışta yüzde 0,30 oranında değer kazandı. Borsa İstanbul son üç işlem gününde iki kez yükselişle, bir kez de düşüşle kapanmıştı. Teknik göstergeler ise endeksin önündeki kritik eşikleri işaret ediyor.

Bankacılık endeksi başı çekti

Açılış işlemlerinde alımların yoğunlaştığı bankacılık endeksi yüzde 0,57 ile günün en güçlü yükselişini kaydetti ve BIST 100'ün yukarı yönlü hareketinin başlıca itici gücü oldu. Holding endeksi yüzde 0,09 değer kazanırken, en sert geri çekilme yüzde 1,14 ile elektrik endeksinde görüldü. Sektörler arasındaki bu ayrışma, faiz kararı öncesi yatırımcıların seçici davrandığını gösteriyor.

Gözler saat 14.00'teki kararda

Yurt içinde tüm dikkatler, TCMB Para Politikası Kurulu'nun saat 14.00'te açıklayacağı faiz kararına çevrildi. AA Finans anketine katılan ekonomistlerin önemli bölümü, bir hafta vadeli repo faizinin yüzde 37 seviyesinde sabit tutulmasını öngörüyor. Bir grup ekonomist ise jeopolitik risklerin enflasyon görünümü üzerindeki olası etkisine işaret ederek 300 baz puanlık bir artış ihtimalini masada tutuyor.

Küresel tarafta Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) faiz kararı ile ECB Başkanı Christine Lagarde'ın basın toplantısı, ABD'de açıklanacak haftalık işsizlik maaşı başvuruları ve Üretici Fiyat Endeksi verileri izlenecek. Orta Doğu'da jeopolitik gerilimlerin yeniden tırmanma riski ise küresel risk iştahını baskılayan başlıca unsur olarak öne çıkıyor.

Teknik görünümde analistler, BIST 100 için 13.900 ve 14.000 puanı direnç, 13.600 ve 13.500 puanı ise destek bölgesi olarak işaret ediyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Yabancı bir kurumun Borsa İstanbul'daki yön tercihi çoğu zaman tek bir hissede değil, paranın hangi sektöre aktığında okunur. Bank of America'nın 10 Haziran işlem dökümü de böyle bir ayrışmayı ortaya koyuyor: kurum bir yanda savunma ve enerji hisselerini toplarken, diğer yanda bankacılık kâğıtlarında satıcı tarafta yer aldı.

Alış tarafında savunma ve enerji ağırlığı

Net alışta listenin başını ASELSAN çekti. Terminal verilerine göre kurum, bu hissede 4,8 milyar lirayı aşan toplam işlem hacmi içinde yaklaşık 488 milyon lira net alım yaptı. ASELSAN'ı 390 milyon lirayı bulan net alımla enerji şirketi Europower (EUPWR), 209 milyon lirayla Eku Fren (EKDMR) izledi. İlk beşi Tüpraş (TUPRS) ve BİM (BIMAS) tamamladı; böylece alış tarafında savunma, enerji ve rafineri temaları öne çıktı.

Tablo, ilk 10 hissede 1,85 milyar liraya yaklaşan bir net giriş gösteriyor. Ne var ki kurumun günü yalnızca alımla geçmedi; satış tarafındaki tercihler en az alımlar kadar dikkat çekti.

Satışlar bankalara kaydı

Net satışın açık ara lideri ASTOR Enerji oldu; kurum bu hissede 5,6 milyar lirayı aşan işlem hacmi içinde 532 milyon lira net satış gerçekleştirdi. Hemen ardından gelen isimler bankacılık sektöründen çıktı: Akbank (AKBNK) 349 milyon lira, Yapı Kredi (YKBNK) 168 milyon lira ve İş Bankası (ISCTR) 144 milyon lira net satışla sıralandı. Listenin alt basamaklarında Garanti (GARAN) ve Halkbank (HALKB) gibi diğer banka hisseleri de yer aldı. İlk 10 satırında bankaların bu yoğunluğu, satış baskısının dağınık değil sektörel olduğunu gösteriyor.

Verinin kapsamı ve sınırı

Buradaki rakamlar, bir işlem terminalinin kurum bazlı net işlem (alış eksi satış) ekranından alınmıştır ve resmî bir açıklamaya değil, gün içi terminal dökümüne dayanmaktadır. Net satışın ilk 10 hissedeki toplamı (yaklaşık 1,97 milyar lira), net alışın ilk 10 toplamından (yaklaşık 1,85 milyar lira) bir miktar yüksek görünüyor; ancak bu fark yalnızca iki listenin uçlarını kapsar, kurumun seans genelindeki net pozisyonunu yansıtmaz. Tek bir günün işlem dökümü, kalıcı bir strateji değişikliği olarak da okunmamalıdır.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Bankadaki vadesiz hesap, çoğu kişi için paranın güvenle beklediği yer. Oysa bu rahatlığın sessiz bir bedeli var: faiz işlemeyen her lira, kısa vadeli mevduatın sunduğu getiriden her ay biraz daha geri kalıyor. Hesapta duran 100 bin lira için bu farkın aylık tutarı, çoğu kişinin tahmininden büyük.

100 bin lira her ay ne kaybediyor

Bankaların 32 gün vadeli mevduatta sunduğu oranlar son dönemde yüzde 45'in üzerine çıktı. Stopaj kesildikten sonra net aylık getiri yaklaşık yüzde 3 düzeyinde. Bu orana göre 100 bin lira vadeli hesapta ayda yaklaşık 3 bin lira kazandırıyor. Aynı para vadesiz hesapta beklediğinde ise kazanç sıfır; aradaki fark doğrudan cepten çıkmış sayılıyor.

3.000lira: 100 bin liranın vadeli yerine vadesizde beklemesinin aylık bedeli, yaklaşık yüzde 3 net getiri üzerinden.

Yıllık fırsat maliyeti üçte bire çıkıyor

Aylık fark küçük görünebilir, ama yıla yayıldığında tablo büyüyor. Yüzde 3'lük aylık getiri on iki aya vurulduğunda, 100 bin liralık birikimin yıllık fırsat maliyeti anaparanın yaklaşık üçte birine, başka bir deyişle 36 bin liraya ulaşıyor. Faizin bileşik işlediği durumlarda bu rakam daha da yükseliyor.

Vadesizde neden 2,8 trilyon lira bekliyor

Türkiye'de vadesiz hesaplarda tutulan para 2,8 trilyon lirayı buluyor; bu, toplam Türk Lirası mevduatın yüzde 16,68'ine denk geliyor. Bu büyüklükteki paranın getirisiz durmasının başlıca nedeni olarak faiz hassasiyeti taşıyan ve parasını yalnızca bankada saklamayı tercih eden kesim gösteriliyor. Otomatik fatura ödemelerini ve günlük harcamalarını bu hesaptan yapanlar da tablonun bir parçası.

Parayı çalıştırmanın yolları ve faiz kararı

Parayı tamamen kilitlemeden değerlendirmek mümkün. Günlük faizli ve ihbarlı hesaplar paraya erişimi büyük ölçüde korurken küçük de olsa getiri sağlıyor. Düzenli ödemesi olanlar, ödeme gününe denk gelen kısa vadeleri tercih ederek hem getiri elde edebilir hem de likiditesini koruyabilir. Otomatik vadeli talimatlar ise hesapta biriken fazlanın kendiliğinden değerlenmesini sağlıyor.

Mevduat sahibini doğrudan ilgilendiren faiz kararı bugün açıklanıyor. Para Politikası Kurulu'nun yüzde 37 seviyesindeki politika faizini koruması bekleniyor; AA Finans anketine katılan 20 ekonomistten 17'si sabit, 3'ü ise 300 baz puanlık artırım öngörüyor. Faizin yüksek seyretmesi, vadeli mevduat getirisinin de yüksek kalacağı, dolayısıyla vadesizde beklemenin maliyetinin önümüzdeki dönemde de süreceği anlamına geliyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Türk tasarrufçunun önceliği yıllardır değişmiyor: parayı korumak. Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği'nin (TSPB) nisan sonu verilerine göre finansal piyasalardaki 48 trilyon liralık birikimin yarıdan fazlası, getirisi baştan belli sabit getirili araçlarda duruyor. Bu temkinli tablonun en çarpıcı ayrıntısı ise hiç faiz işlemeyen hesaplarda saklı.

Tasarrufun yarısı sabit getiride

Birikimin yüzde 33'ü Türk Lirası mevduatta, yüzde 20'si Devlet İç Borçlanma Senetleri'nde (DİBS) tutuluyor. Döviz hesaplarının ve hisse senetlerinin payı yüzde 12,5'er, kıymetli madenler depo hesaplarının payı ise yüzde 9,4. Dağılım, tasarruf sahiplerinin yarısından çoğunun parasını dalgalanmaya açık araçlardan uzak tuttuğunu gösteriyor.

Döviz ve altında 'sadık' kitle

Altın ve döviz cephesinde piyasada ne olursa olsun tercihini değiştirmeyen, kemikleşmiş bir kitle bulunuyor. Bunun başlıca nedeni geçmiş yıllarda yaşanan ekonomik krizler; kurlardaki sert yükselişler döviz tutma alışkanlığını kalıcı hale getirdi. Ons fiyatı ile dolar kurunun çarpımına dayanan altın fiyatlarının uzun vadeli performansı da geleneksel alışkanlıklarla birleşince benzer bir bağlılık yarattı.

Getiri almayan 2,8 trilyon lira

Tasarrufun aslan payını taşıyan TL mevduatın vade yapısı, kısa vadede yoğunlaşmayı net biçimde ortaya koyuyor. Mevduatın yüzde 89,15'inin vadesi 3 aydan kısa: 1 ay vadeli mevduatın payı yüzde 24,78, 3 ay vadelinin payı yüzde 47,7. Tablodaki asıl dikkat çekici kalem ise toplam TL mevduatın yüzde 16,68'ine, yani 2,8 trilyon liraya karşılık gelen vadesiz hesaplar.

Aylık yüzde 3'lük net getiri fırsatı dikkate alındığında, bu paranın getirisiz bekletilmesi her ay 85,1 milyar liralık kayıp anlamına geliyor. Bu büyüklükteki paranın boşta durmasının başlıca nedeni olarak, faiz hassasiyeti taşıyan ve parasını yalnızca bankada tutmayı tercih eden kesim gösteriliyor. Otomatik fatura ödemelerini ve günlük harcamalarını bu hesaptan yapan kullanıcılar da tablonun bir parçası.

85,1milyar lira: vadesiz hesaplarda bekleyen paranın, aylık yüzde 3'lük net getiri üzerinden hesaplanan kaybı.

Gözler bugünkü faiz kararında

Mevduat sahibini yakından ilgilendiren Para Politikası Kurulu (PPK), bugün toplanıyor. Piyasanın genel beklentisi, yüzde 37 seviyesindeki politika faizinin (bir haftalık repo) değiştirilmeyeceği yönünde. AA Finans anketine katılan 20 ekonomistten 17'si faizin sabit kalacağını, 3'ü ise 300 baz puanlık artırım yapılacağını öngörüyor. Morgan Stanley, Goldman Sachs ve Bank of America gibi yabancı kurumlar da değişiklik beklemiyor.

Morgan Stanley'e göre manşet enflasyon 2026'nın son çeyreğinde gerileyecek; banka temkinli gevşeme döngüsüne dönerek politika faizini 200 baz puan indirip yüzde 35'e çekecek. Kurumun öngörüsünde faiz, 2027 sonuna kadar kademeli olarak yüzde 27,50'ye iniyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Temmuz yaklaşırken milyonlarca çalışanın gözü asgari ücrette ikinci bir artış ihtimaline çevrildi. Yükselen enflasyon ve her ay yeni rekor kıran açlık sınırı bu beklentiyi canlı tutuyor; ne var ki hükümet kanadından gelen son açıklamalar, temmuzda yeni bir düzenleme için resmi bir hazırlık bulunmadığını gösteriyor.

Hükümetten ara zam sinyali gelmiyor

Asgari ücret, ocak ayında yüzde 27 artırılarak net 28.075 liraya yükseltilmişti. O günden bu yana fiyatlardaki seyir, ücretin alım gücünü yeniden tartışmaya açtı. AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, temmuzda ara zam yapılıp yapılmayacağına ilişkin sorulara şu yanıtı verdi:

Ekonomi yönetimi de yıl başında belirlenen ücret politikasının sürdüğü mesajını veriyor. Asgari ücrete yıl ortasında ek artış, son dönemde istisnai bir uygulama oldu; 2022 ve 2023'te ara zam yapılmış, 2024 ve 2025'te ise zam yıllık tutulmuştu.

Açlık sınırı asgari ücreti geride bıraktı

Türk-İş'in mayıs ayı araştırmasına göre dört kişilik bir ailenin yalnızca sağlıklı beslenmesi için gereken aylık gıda harcaması, yani açlık sınırı 35.174 liraya çıktı. Aynı dönemde net asgari ücret 28.075 lirada sabit kaldı. İki rakam arasındaki fark yaklaşık 7.100 lira; üstelik açlık sınırı her ay yeniden hesaplandığı için bu makasın yıl boyunca açılması bekleniyor.

Vergi dilimi yıl içinde geliri aşağı çekiyor

Sorun yalnızca asgari ücretle sınırlı değil. Brüt ücret alan milyonlarca çalışanın eline geçen tutar, vergi dilimleri yükseldikçe yıl içinde kademeli olarak azalıyor. Analizdeki örnek hesaplamalara göre brüt 50 bin lira maaşlı bir çalışanın net geliri yıl başında yaklaşık 40.200 lirayken yıl sonunda 36.500 liraya iniyor; brüt 100 bin lirada bu gerileme 75.900 liradan 65.700 liraya ulaşıyor.

10.200 TLbrüt 100 bin lira ücretli bir çalışanın net gelirinin, vergi dilimi etkisiyle ocaktan aralığa gerilemesi (örnek hesaplama).

Enflasyon yıl sonu hedefini beşinci ayda aştı

TÜİK verilerine göre mayısta tüketici fiyatları aylık yüzde 1,71, yıllık yüzde 32,61 arttı. Yılın ilk beş ayındaki birikimli enflasyon yüzde 16,61'e ulaştı. Bu oran, Orta Vadeli Program'da 2026 yıl sonu için belirlenen yüzde 16'lık hedefin daha beşinci ayda aşıldığı anlamına geliyor. TCMB ise mayıs ayındaki raporunda yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 26'ya yükseltti.

Ücret artışları hedeflenen enflasyona göre planlanırken gerçekleşen enflasyonun bu denli yüksek seyretmesi, yıl başındaki zammın önemli bölümünün yıl tamamlanmadan eriyeceğine işaret ediyor. Asgari ücret artmadığında özel sektördeki birçok ücret de hareketsiz kalıyor, çünkü maaşların büyük bölümü asgari ücrete endeksli belirleniyor. Tartışma artık asgari ücretin kaç lira olması gerektiğinden, çalışanların alım gücünün nasıl korunacağına kayıyor.

Nisanda varılan kırılgan ateşkes, ilan edildiği günden bu yana en ağır sınavıyla karşı karşıya. Hürmüz Boğazı yakınında bir ABD Apache helikopterinin düşürülmesiyle tetiklenen misilleme zinciri, Washington ile Tahran'ı üst üste ikinci gece karşı karşıya getirdi. ABD ordusu son saldırılarının İran genelindeki askeri gözetleme, iletişim ve hava savunma tesislerini hedef aldığını duyururken, enerji piyasaları gözünü tek bir soruya dikti: çatışma daha da büyüyecek mi?

Üsler hedef alındı, Hürmüz yeniden gündemde

İran Devrim Muhafızları Ordusu, Kuveyt ve Bahreyn'deki ABD hava üsleri ile Bahreyn'de konuşlu Beşinci Filo'ya yönelik toplam 18 hedefe saldırı düzenlediğini açıkladı. Üst üste ikinci gece Ürdün'deki El-Azrak Hava Üssü'ne 12 balistik füze fırlatıldığı bildirildi. Kuveyt ve Bahreyn, hava savunma sistemlerinin gelen tehditlere müdahale ettiğini duyurdu. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığı ve ABD gemilerinin vurulduğu iddialarını reddederek ticari geçişin sürdüğünü vurguladı. İran Genelkurmayı, aylardır büyük ölçüde kapalı tutulan boğazdan geçmeye çalışan her gemiye ateş açılacağı tehdidini yineledi.

Petrol, savaş primini geri verdi

Çatışmanın seyri en net biçimde enerji fiyatlarında okunuyor. ABD'nin operasyonunu tamamladığını açıklaması ve tırmanışın sınırlı kalabileceği beklentisi, kısa süre önce oluşan savaş primini eritti.

Trump'ın ilk uyarılarının ardından 94 doları aşan Brent, bu kazancın önemli bölümünü hızla geri verdi. Batı Teksas türü ham petrol de 88 dolar bandına çekildi. Analistlere göre askeri gelişmeler, jeopolitik risk primini fiyatlara yeniden taşıyor; ancak arz tarafındaki kırılganlık dengeyi her an tersine çevirebilir.

Müzakere masası ve siyasi fatura

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, saldırıların İran'ı anlaşmaya zorlamayı amaçladığını söyledi. Trump ise İran liderlerinin derhal anlaşma imzalamaması halinde yoğun bombardımanın yeniden başlayacağı tehdidinde bulundu. Tahran; İsrail'in Lübnan saldırılarının durmasını, yaptırımların kaldırılmasını ve Hürmüz üzerindeki kontrolünün tanınmasını talep ediyor. İran, nükleer silah geliştirme hedefi bulunduğu yönündeki iddiaları reddediyor.

1/5Savaşın, küresel ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birini etkilediği belirtiliyor; Hürmüz Boğazı üç aydan uzun süredir aksıyor.

Çatışma Beyaz Saray için iç siyasette de risk biriktiriyor. Yüksek akaryakıt fiyatları Trump'ın onay oranını aşağı çekerken, bazı Cumhuriyetçiler kasımdaki ara seçimlerde Kongre çoğunluğunu yitirmekten endişe ediyor. Buna karşın Lübnan cephesinde İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalar hız kesmeden sürüyor.

Türkiye, ham petrol ve doğal gaz ihtiyacının neredeyse tamamını yurt dışından karşılıyor. Bu nedenle Orta Doğu'daki gerilim ve Hürmüz Boğazı'na yönelik endişelerle Brent petrolün varil fiyatının 95 doların üzerine çıkması, ülkenin enerji ithalat faturasından pompa fiyatlarına ve cari açığa kadar uzanan bir baskı zincirini yeniden gündeme taşıdı.

Faturanın büyük bölümü ithalata gidiyor

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın aktardığı verilere göre, ülkenin enerji arzında ithal kaynakların payı yaklaşık yüzde 57 düzeyinde. Fiyatların gerilediği 2025'te enerji ithalat faturası 62,5 milyar dolara inmiş, bir önceki yıl bu rakam 77,3 milyar dolar olmuştu. Petroldeki yeni yükseliş, fiyat kaynaklı bu rahatlamayı tersine çevirme riski taşıyor. Nitekim TÜİK verilerine göre enerji ithalatı nisanda yıllık bazda yüzde 28,4 artarak 6,5 milyar dolara çıktı.

Pompaya yansıma sınırlı tutuluyor

Brent'teki tırmanışa karşın akaryakıt fiyatları şimdilik temkinli arttı. İstanbul'da benzinin litre fiyatı 63 lira, motorinin litre fiyatı 66 lira civarında seyrediyor. Yetkililer, eşel mobil sistemiyle maktu özel tüketim vergisinden kısmen feragat ederek petrol şokunun pompaya yansımasını sınırladıklarını belirtiyor. Ancak bu yöntem, oluşan fiyat farkının bütçeye aktarılması, yani vergi gelirinden vazgeçilmesi anlamına geliyor.

Cari açıkta enerji baskısı

Enerji faturasının yönü doğrudan cari dengeye işliyor. TCMB verilerine göre cari işlemler açığı martta 9,67 milyar dolarla Ocak 2023'ten bu yana en yüksek aylık seviyeye ulaştı; yıllıklandırılmış açık 39,7 milyar dolara çıktı. Aynı ay altın ve enerji dışarıda bırakıldığında açığın 3,9 milyar dolara gerilemesi, dengedeki bozulmanın ne ölçüde bu iki kalemden beslendiğini ortaya koyuyor. Petrol fiyatı yüksek seyrettiği sürece enerji, cari açığın gidişatını belirleyen ana etken olmayı sürdürecek.

9,67milyar dolar; Mart 2026 cari açığı, Ocak 2023'ten bu yana görülen en yüksek aylık düzey.

Döviz piyasaları perşembe gününe gergin bir dengeyle girdi. ABD'nin Orta Doğu'da yeni saldırılar düzenlemesi risk iştahını zayıflatırken, tüketici enflasyonunun son üç yılın en yüksek seviyesine çıkması yatırımcıların ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz adımlarına ilişkin endişesini büyüttü.

Saldırılar piyasa duyarlılığını zayıflattı

ABD ordusu, gece saatlerinde İran'a yönelik yeni bir saldırı dalgası başlattığını açıkladı. Başkan Donald Trump, bir barış anlaşmasına varılamaması halinde saldırıların süreceğini söyledi. Gerilim petrol fiyatlarını yukarı taşırken Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2'nin üzerinde artışla 95,40 dolara çıktı. Ordunun İran'daki hedeflere yönelik harekatı tamamladığını duyurmasının ardından, altı büyük para birimi karşısında doları ölçen endeks 99,903 seviyesine geriledi.

Buna rağmen piyasa tepkisi geçmiş dönemlere kıyasla sınırlı kaldı; dolar, Asya işlemlerinde görece sakin bir görünüm sergiledi. ATFX Global Baş Piyasa Analisti Nick Twidale, birkaç hafta önceki benzer bir gelişmenin Brent'i 100 doların üzerine taşıyabileceğini ve doları sert yükseltebileceğini belirterek, yatırımcıların artık bu tür haberlere daha az tepki verdiğini söyledi.

Döviz piyasasında temkinli seyir

Euro, geçen hafta gördüğü 10 haftanın en düşük seviyesinden uzaklaşarak 1,1553 dolardan işlem gördü; ancak nisan başındaki ateşkesin ardından elde ettiği kazanımların büyük kısmını geri verdi. Sterlin 1,33905 dolar seviyesinde bulundu. Günün ilerleyen saatlerindeki Avrupa Merkez Bankası toplantısı piyasaların odağındaydı; bankanın enflasyonla mücadele kapsamında faiz artırması bekleniyordu.

Fed'in faiz görünümü izleniyor

ABD Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), mayısta yıllık bazda yüzde 4,2 yükselerek Nisan 2023'ten bu yana en güçlü artışı kaydetti. Enerji ve gıdayı dışarıda bırakan çekirdek TÜFE ise aylık bazda yüzde 0,2 arttı; nisanda bu artış yüzde 0,4 olmuştu. ING Baş Uluslararası Ekonomisti James Knightley, ABD şirketleri için en büyük maliyet kaleminin iş gücü olmayı sürdürdüğünü belirterek, ücret artışlarındaki yavaşlamanın çekirdek enflasyon baskısını azaltabileceğini söyledi.

%4,2Yıllık tüketici enflasyonu; mayısta Nisan 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı.

Knightley, ekonomideki ivmenin güçlenmesi nedeniyle Fed'in bu yıl faiz indireceğini artık beklemediklerini, ancak faiz artırımı da öngörmediklerini ifade etti. Buna karşın piyasalar, aralık ayında 25 baz puanlık bir faiz artışını tümüyle fiyatlamış durumda. Bu beklenti, İran savaşının başlamasından önce yıl içinde iki faiz indirimi öngören tabloya göre belirgin bir değişime işaret ediyor.

Yen ve BOJ gündemde

Japon yeni dolar karşısında 160,52 seviyesinde işlem görerek Tokyo yönetiminden gelebilecek olası döviz müdahalesi tedirginliğini canlı tuttu. Japonya Merkez Bankası (BOJ) Başkanı Kazuo Ueda'nın tedavi için hastaneye kaldırıldığı ve 15-16 Haziran toplantısına katılamayacağı bildirildi. Buna rağmen BOJ'un gelecek hafta 25 baz puanlık faiz artışı yapacağı beklentisi güçlü korundu. Avustralya doları, seans içinde dokuz haftanın en düşük seviyesini görmesinin ardından 0,7006 dolarda, Yeni Zelanda doları ise 0,5797 dolarda işlem gördü.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Borsa İstanbul ve yurt dışı borsalara erişim sunan, geniş bir genç yatırımcı kitlesine ulaşan Midas Menkul Değerler, düzenleyicinin radarına yeniden takıldı. Sermaye Piyasası Kurulu, aracı kurum hakkındaki incelemesinde biri kayıt düzenine, diğeri piyasa gözetimine ilişkin iki ayrı kusur saptadı ve her biri için ayrı idari para cezası uygulanmasına karar verdi.

Cezanın iki ayağı

Kurulun bültenine göre cezaların ilki, emir iletiminde müşterilere ait IP (internet protokolü) numaralarının eksik ve hatalı tutulmasından kaynaklandı. Bu kusur, yatırım hizmetlerinde belge ve kayıt düzenini düzenleyen III-45.1 sayılı tebliğin sekizinci maddesine aykırı bulundu. İkinci ceza ise Kurula yapılması gereken şüpheli işlem bildirimlerinin hiç yapılmamasıyla ilgili. İki kalemin tutarı kuruşu kuruşuna aynı: her biri 3.081.378,30 lira.

Asıl tartışmalı kalem: şüpheli işlem bildirimi

Şüpheli işlem bildirimi yükümlülüğü, V-102.1 sayılı Bilgi Suistimali veya Piyasa Dolandırıcılığı Suçları Hakkında Bildirim Yükümlülüğü Tebliği ile düzenleniyor. Tebliğ, yatırım kuruluşlarının faaliyetleri sırasında karşılaştıkları şüpheli işlemleri en geç beş iş günü içinde Kurula bildirmesini zorunlu kılıyor. Bu bildirim, suç gelirlerinin aklanmasıyla mücadele kapsamında MASAK'a yapılan bildirimden ayrı bir yükümlülük; biri diğerinin yerine geçmiyor. Midas'ın bu bildirimleri yapmadığının tespiti, cezanın gerekçesini oluşturdu.

Midas'ın sicilinde ilk değil

Aracı kurumun düzenleyiciyle imtihanı yeni değil. SPK, Mart 2024'te yayımladığı bültende Midas'a, emir iletim sisteminden iç kontrol aksaklıklarına uzanan 10 ayrı gerekçeyle toplam 27,7 milyon lira ceza kesmişti. Ekim 2025'te ise bilgi işlem altyapısındaki bir kesinti nedeniyle hizmet sürekliliğinin sağlanamaması, 246 bin 511 liralık daha sınırlı bir yaptırımla sonuçlanmıştı.

Kurul, aracı kurumların bilgi işlem süreçlerini kesintisiz ve mevzuata uygun yürütmesi gerektiğini farklı vesilelerle vurguluyor. Son ceza, bu hassasiyetin yalnızca teknik altyapıyla değil, piyasa bütünlüğünü koruyan bildirim mekanizmalarıyla da ilgili olduğunu gösteriyor. İdari para cezalarına karşı, tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde idari yargı yoluna başvurma hakkı bulunuyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Yeni bir halka arzda yatırımcının ilk merakı hep aynı: kaç lot düşer? Beta Enerji ve Teknoloji'nin Sermaye Piyasası Kurulu onayını alan halka arzında kesin yanıt, talep toplama bittiğinde belli olacak. Yine de izahnamedeki büyüklük ve dağıtım yöntemi, kabaca bir tahmin yapmaya elveriyor.

Beta Enerji, paylarını bireysel yatırımcıya eşit dağıtım yöntemiyle verecek. Bu yöntemde belirleyici olan, yatırımcının ne kadar talep ettiği değil, kaç kişinin başvurduğu. Bireysele ayrılan toplam pay, talepte bulunan yatırımcı sayısına bölünüyor ve herkes aynı sayıda lot alıyor. Talep tahsisatı aşarsa kalan paylar eşit biçimde yeniden paylaştırılıyor.

Hesabın iki bilinmeyeni

Tahminin önündeki en büyük engel, bireysele ayrılacak payın oranının izahnamede sabitlenmemiş olması. Tahsisat oranları, talep toplama öncesinde yayımlanacak satış duyurusunda açıklanacak. İkinci değişken ise katılımcı sayısı. 2025 ve 2026'daki benzer arzlarda bireysel katılım çoğunlukla 350 bin ile 800 bin kişi arasında seyretti; 2023'teki rekor dönemde ise tek bir arza milyonlarca başvuru gelmişti.

Toplam 60.750.000 lotun bireysele yüzde 40 ila 50'sinin ayrıldığı ve 400 bin ila 900 bin kişinin katıldığı varsayımıyla kişi başına kabaca 30 ila 70 lot düşüyor. Bu da yaklaşık 1.400 ile 3.300 lira arasında bir tutara denk geliyor. Katılım rekor seviyelere yaklaşırsa pay başına lot 15-20'ye kadar inebilir.

Geçmiş arzlar ne gösteriyor?

Lot sayısını asıl belirleyen, payın fiyatı. Düşük fiyatlı arzlar yüzlerce lot dağıtırken, yüksek fiyatlılarda pay başına lot adedi hızla azalıyor. Beta Enerji'nin 47,28 liralık fiyatı, bu açıdan benzer bantta satılan sınai şirket arzlarına yakın duruyor.

Aradaki ayrışma fiyat kaynaklı: 13-14 liradan satılan gayrimenkul ortaklıkları yüzlerce lot dağıtırken, 125 liralık Gülermak'ta pay başına 27 lot kaldı. Fiyatı 45 lira olan Dof Robotik'te yaklaşık 52 lot dağıtıldı. Enerji tarafından Best Brands'in arzına ise 796 bini aşkın yatırımcı katıldı ve kişi başı en fazla 71 lot verildi. Beta Enerji'nin fiyatı ve büyüklüğü, onu bu daha sınırlı lotlu gruba yakın konumlandırıyor.

Katılıma göre senaryolar

Bireysele yüzde 50 pay ayrıldığı varsayımıyla, katılımcı sayısı arttıkça kişi başı lot şöyle eriyor:

Tüm bu rakamlar tahmin niteliğinde. Kesin lot dağıtımı; açıklanacak tahsisat oranına, nihai fiyata ve talep toplama günlerindeki katılıma göre değişecek. Beta Enerji'nin talep toplama takvimi henüz duyurulmadı.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Buradaki lot rakamları tahmindir; gerçek dağıtım açıklanacak tahsisat oranı ve katılıma göre değişir. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Çinli elektrikli araç devi BYD, iki yıl önce Manisa'da yıllık 150 bin araçlık fabrika için imza atmış, ardından sahaya hiç dönmemişti. Şirketin Türkiye yatırımını askıya alıp önceliği Macaristan'a kaydırması, otomotiv yan sanayisine yatırım yapanın aklına tek soruyu getirdi: Bu karar borsadaki tedarikçi hisselerini ne ölçüde vuracak?

Bir sözleşme yoktu

Borsa açısından kritik ayrım burada. BYD, Manisa'da ne fabrika kurdu ne de Türk yan sanayisinden parça siparişi verdi. Dolayısıyla iptal olan, üretimi başlamış bir tedarik ağı değil; kurulsaydı doğacak bir sipariş hacmiydi. Otomotiv analisti Selçuk Nazik, kaybın kamu maliyesi ve yan sanayi ağı açısından önemli olduğunu, üretilecek araç başına oluşabilecek mali kaybın 7.500 ila 11.000 dolar bandında seyredebileceğini söyledi. Tablo, borsadaki bir şirketin defterine düşen zarar değil, ülke ölçeğinde kaçan bir fırsat.

Hisseleri asıl ne hareket ettiriyor

Borsadaki otomotiv hisselerinin yönü, tek bir Çinli fabrikadan çok Avrupa pazarına erişim kurallarına bağlı. Bunun en net örneği mart ayında görüldü: Avrupa Birliği'nin, Türkiye'de üretilen ürünleri belirli şartlarla "birlik içi üretim" sayabileceği sinyali, ihracatçı otomotiv hisselerinde sert bir ralliye yol açtı.

Doğuş Otomotiv, Karsan, Otokar ve Türk Traktör de aynı gün yüzde 1 ile 2,5 arasında değer kazandı. BYD'nin ayrılığı ise benzer ölçekte bir sözleşme şoku yaratmadı, çünkü ortada başlamış bir iş yoktu.

Yatırımcının bakacağı yer yerlileşme

Yan sanayinin asıl bağlı olduğu halka, yerli üreticilerin elektrikli dönüşüm yatırımları. Ford Otosan, Kocaeli Yeniköy'de 2 milyar euroluk yatırımla kapasitesini 650 bin adede çıkarıyor; tamamlandığında yan sanayiyle birlikte istihdamın 18 bin kişiye ulaşması bekleniyor. Yerli katkı oranları da hangi üreticinin tedarik zincirine ne kadar değer kattığını gösteriyor.

Madalyonun bir de riski var. Uzmanlara göre gelip giden ya da askıya alınan yatırımlar, küresel sermayenin iştahını törpüleyip ülke risk algısını yükseltebiliyor. Yine de yan sanayi hisselerinin geleceğini, BYD'nin değil yerli üreticilerin sipariş defterleri ile Avrupa pazarı kuralları belirleyecek.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.