Boeing’in güçlü sipariş birikimine karşın önceliği yeni satış duyuruları değil, 737 MAX üretimini güvenli ve istikrarlı biçimde artırmak. Boeing Ticari Uçaklar CEO’su Stephanie Pope, 19 Temmuz’da Farnborough Havacılık Fuarı öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada ekibin önce aylık 47 uçaklık seviyeyi kalıcı hale getireceğini, ardından 52’ye geçeceğini söyledi. Pope, talebin şirket için sorun olmadığını, müşteriler ve tedarikçilerle yapılacak görüşmelerin üretim darboğazlarını ve ürün programlarını ele alacağını belirtti. Plan, Boeing’in teslimatlarını büyütmesi, nakit üretimini toparlaması ve Airbus’ın A320 ailesiyle rekabette kaybettiği zemini azaltması açısından belirleyici olacak.

Reuters’ın haberine göre Boeing, Farnborough’daki görünürlüğünü yeni sipariş sayısını büyütmekten çok üretim sistemindeki ilerlemeyi anlatmak için kullanacak. Pope, müşterilerin açıklamayı tercih ettiği olası siparişlerin birlikte kutlanacağını, ancak şirketin gündemini sipariş duyurularının belirlemeyeceğini söyledi.

Üretim planının önceki basamağında ABD Federal Havacılık İdaresi, 2025’te aylık 38 uçaklık sınırdan 42’ye geçişe izin vermişti. 737 MAX için önceki üretim artışına ilişkin karar, şirketin daha yüksek kapasiteye kontrollü biçimde ilerlemesinin ilk aşamalarından birini oluşturdu.

Önce 47, ardından 52 uçak

FAA’nın mayıs ayında aylık 47 uçağa kadar üretim için izin vermesinin ardından Boeing, bu seviyede güvenlik ve kalite göstergelerinin istikrar kazanmasına odaklandı. Pope, bir sonraki artışın takvime değil şirketin güvenlik yönetim sistemi ile risk değerlendirmesine bağlı olacağını vurguladı. FAA, Ocak 2024’te Alaska Airlines seferindeki kapı tapasının uçuş sırasında kopmasının ardından 737 MAX üretim genişlemesini durdurmuş ve Boeing üzerindeki denetimini artırmıştı.

Pope’un çizdiği yol haritası, üretim artışının tek adımda değil, güvenlik göstergeleri üzerinden sıralı eşiklerle yapılacağını ortaya koyuyor. Şirket, 52 uçaklık seviyenin ardından kapasiteyi daha da artırma seçeneklerini değerlendirmeyi sürdürecek.

Üretim artışı finansal toparlanmanın merkezinde

737 ailesi, Boeing Ticari Uçaklar biriminin gelirlerinin büyük bölümünü oluşturuyor. Şirketin teslimat hacmini yükseltmesi, yaklaşık 26 milyar dolarlık net borcunu azaltacak nakit akışını üretmesi açısından önem taşıyor. Gabelli Funds analisti Tony Bancroft da Boeing’in temel odağının üretim hızları olduğunu belirtti.

Dar gövdeli uçak pazarında Airbus’ın A320 ailesi, Boeing 737 MAX’ın önünde satış performansı gösteriyor. Pope, Farnborough boyunca müşteriler ile tedarikçilerin karşılaştığı güçlükleri dinleyeceklerini, ardından ürün programlarındaki güncel durumu paylaşacaklarını söyledi. Şirketin fuardaki ana mesajı, talep yaratmaktan çok mevcut siparişleri zamanında ve güvenilir biçimde teslim edebilme kapasitesini güçlendirmek olacak.

Donald Trump’ın yeni çağrısı, Rusya’nın enerji gelirlerini hedefleyen yaptırım tasarısındaki ekonomik baskı araçlarının İran’a da uzatılmasının önünü açabilir. ABD Başkanı, 19 Temmuz’da Cumhuriyetçilere İran’ın tasarıya eklenmesi gerektiğini söyledi ve Lindsey Graham’ın da bunu isteyeceğini savundu. Trump ayrıntı vermediği için İran hükümlerinin hangi kurumları, sektörleri veya üçüncü ülke ticaretini hedefleyeceği henüz bilinmiyor; tasarı da Kongre’de yasalaşmış değil.

Cumhuriyetçi ve Demokrat senatörlerin desteklediği revize metin 14 Temmuz’da açıklanmıştı. Tasarı, Rus petrolü ve doğal gazının en büyük beş alıcısına yüzde 100’e kadar gümrük vergisi uygulanabilmesine, Rus finans kuruluşları ile gölge filonun yaptırım kapsamına alınmasına ve büyük enerji projelerinin hedeflenmesine imkân tanıyor. Başkanın ulusal çıkar gerekçesiyle bazı yaptırımlardan feragat edebilmesi de metinde yer alıyor.

Tasarıdaki tarife, tanker ve enerji projesi hükümlerinin piyasalara hangi kanallardan yansıyabileceği, Rusya yaptırımının petrol fiyatlarına etkisi başlıklı Endeks24 analizinde ayrıntılandırıldı. Reuters’ın aktardığı 19 Temmuz paylaşımı ise Trump’ın 14 Temmuz’da dile getirdiği İran ve Hizbullah bağlantılı hükümlerin eklenebileceği yönündeki açıklamasını, Cumhuriyetçilere yönelik doğrudan bir çağrıya dönüştürdü.

İran maddelerinin kapsamı henüz net değil

İran’ın ülke olarak mı hedefleneceği, belirli devlet kurumları ve şirketlerin mi kapsama alınacağı ya da İran’la ticaret yapan üçüncü ülkelere ikincil yaptırımlar mı uygulanacağı açıklanmadı. Yeni maddelerin başkanlık muafiyetiyle nasıl ilişkilendirileceği ve tasarının oylama takviminin etkilenip etkilenmeyeceği de belirsizliğini koruyor.

Tasarının hazırlanmasına öncülük eden Güney Carolina Senatörü Lindsey Graham, 11 Temmuz gecesi 71 yaşında yaşamını yitirdi. Graham’ın ofisi ilk açıklamasında ölümün kısa süreli ve ani gelişen bir rahatsızlığın ardından gerçekleştiğini bildirdi. Associated Press’in aktardığı ön bulgular ise ölüm nedenini damar sertliğine bağlı aort diseksiyonu olarak gösterdi. Graham, ölümünden bir gün önce Trump yönetimiyle güncellenmiş Rusya yaptırım metni üzerinde anlaşmaya varıldığını açıklayan dört senatörden biriydi.

Petrol piyasasında savaş primi yeniden güçlendi. Brent vadeli işlemleri 17 Temmuz Cuma günü yüzde 4,6 artışla 88,10 dolara, ABD tipi WTI yüzde 4,5 yükselişle 82,49 dolara kapandı. Her iki gösterge bir ayın en yüksek düzeyine çıkarken, Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz'deki aksama riski 100 dolar senaryosunu yeniden gündeme taşıdı.

Arz tamponu daralıyor

Fiyat hareketinin arkasında yalnızca yeni saldırı haberleri bulunmuyor. Financial Times'ın aktardığı değerlendirmelerde Energy Aspects kurucusu Amrita Sen, savaşın ilk safhasında piyasayı rahatlatan yaklaşık 400 milyon varillik fazla stokun büyük ölçüde tükendiğini belirtti. Sen'in değerlendirmesi, arz kaybının uzaması halinde fiyatların önceki dalgalanmalara kıyasla daha sert tepki verebileceğine işaret ediyor.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi verileri de stok tarafındaki sıkılığı destekledi. 15 Temmuz tarihli rapora göre ticari ham petrol stokları bir haftada 1,7 milyon varil azalarak 409,7 milyon varile indi. Seviye, son beş yılın aynı dönem ortalamasının yaklaşık yüzde 6 altında kaldı.

Hürmüz ve Kızıldeniz aynı anda fiyatlanıyor

Reuters'ın haberine göre ABD ile İran arasındaki çatışmanın yeniden yoğunlaşması Hürmüz'den geçen petrol akışını aşağı çekti. İran'ın enerji altyapısına yeni saldırılar düzenlenmesi halinde Husilerin Kızıldeniz trafiğini aksatabileceği yönündeki risk de ikinci bir arz koridorunu piyasaların gündemine taşıdı. Suudi Arabistan, ihracatının yüzde 70'ten fazlasını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı'na yönelterek Hürmüz bağımlılığını sınırlamaya çalışıyor.

Hürmüz riskinin fiyatlardan daha önce nasıl çekildiğini gösteren Hürmüz geçişi ve petrol fiyatları karşılaştırması, mevcut yükselişin önceki rahatlama dönemine göre yön değiştirdiğini ortaya koyuyor.

100 dolar baz senaryo değil

100 dolar seviyesi ortak ve kesin bir analist hedefi olarak görülmüyor. Reuters'ın 15 Temmuz tarihli haberinde Goldman Sachs, Körfez ihracatındaki toparlanmanın yeniden aksaması halinde Brent'in yılın dördüncü çeyreğinde 110 doların üzerine çıkabileceği bir stres senaryosuna işaret etti. Buna karşılık EIA, temmuz görünümünde Brent'in üçüncü çeyrek ortalamasını 74 dolar olarak tahmin etti.

Aradaki geniş fark, fiyatlamanın teknik formasyonlardan çok fiziksel akışa bağlı olduğunu gösteriyor. Hürmüz trafiğinin daha da daralması, Kızıldeniz'de yeni saldırılar ve stok çekilişinin hızlanması 100 dolar eşiğini yaklaştırabilir. Sevkiyatların toparlanması ve çatışmanın sınırlı kalması halinde ise mevcut savaş priminin geri verilmesi mümkün.

100 dolara mesafe hesapları, 17 Temmuz 2026 kapanışları esas alınarak Endeks24 tarafından hesaplandı. Fiyatlar piyasa kapalıyken son doğrulanabilen kapanış değerleridir.

Körfez ülkelerinin ham petrol ve kondensat ihracatı, temmuzun ilk yarısında haziran ortalamasına göre yaklaşık yüzde 16 artarak günlük 12 milyon varile ulaştı. Kpler verileri, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran'dan yapılan sevkiyatın savaş öncesinden bu yana en yüksek düzeye çıktığını gösterirken, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği çatışmaların yeniden tırmanmasıyla yavaşlamaya başladı.

Reuters'ın aktardığı sevkiyat verilerine göre Vortexa, aynı dönemdeki toplam ihracatı günlük 13,06 milyon varil olarak tahmin etti. Kpler artışa Suudi Arabistan, İran ve Irak'ın öncülük ettiğini bildirirken, Vortexa aylık bazda en büyük yükselişi Irak'ın kaydettiğini hesapladı. Birleşik Arap Emirlikleri'nin ihracatı ise hazirandaki rekor düzeylerden geriledi.

İhracat arttı, savaş öncesi fark kapanmadı

Temmuzun ilk yarısındaki günlük 12 milyon varillik seviye, şubat ayında savaş öncesinde görülen 17,6 milyon varillik zirvenin yaklaşık yüzde 32 altında kaldı. Haziran ortasındaki geçici uzlaşmanın ardından boğazın yeniden açılması ve Körfez arzının Asya'ya dönmesi, Çinli rafinerilerin İran dışı Körfez petrolüne yönelmesine de yol açmıştı. Artan sevkiyat arz endişelerini hafifleterek petrol fiyatlarını aşağı çekti, ancak geçici anlaşma temmuz başında su yolunun yönetimine ilişkin anlaşmazlıklar nedeniyle bozuldu.

Hürmüz geçişleri mayıstan beri en düşükte

Çatışmaların yeniden yoğunlaşmasıyla Hürmüz Boğazı'ndaki görünür trafik belirgin biçimde geriledi. Sevkiyat verilerine göre 16 Temmuz Perşembe günü boğazdan yalnızca üç emtia tankeri geçti. Bu sayı, mayıs ayından bu yana kaydedilen en düşük günlük geçiş oldu. Aynı gün üst üste ikinci kez çok büyük ham petrol tankeri ve LNG tankeri geçişi görülmedi.

Rauball'ın değerlendirmesi, ihracattaki ilk yarı toparlanmasının ayın kalanında korunamayabileceğine işaret ediyor. Boğazdaki uzun süreli aksama, Körfez üreticilerinin depolama kapasitesi doldukça üretimi kısmalarına ve yükleme programlarını azaltmalarına yol açabilir.

Yanbu rotası Kızıldeniz riskini büyütüyor

Suudi Arabistan, Hürmüz'e bağımlılığı azaltmak için enerji ihracatının büyük bölümünü Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı'na yönlendirdi. Kpler verilerine göre ülkenin temmuz ayında şimdiye kadarki günlük 5,29 milyon varillik ham petrol ve kondensat ihracatının yüzde 75'i Yanbu üzerinden yapıldı.

Reuters'a konuşan kaynaklar, İran'ın ABD'nin enerji altyapısını hedef alması halinde Yemen'deki Husilere Kızıldeniz trafiğini aksatmaya hazır olmaları yönünde talimat verdiğini söyledi. Hürmüz ile Babülmendep hatlarında eş zamanlı bir aksama, temmuzun ilk yarısında görülen ihracat toparlanmasının kalıcılığını zayıflatabilecek başlıca arz riski olarak öne çıkıyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Piyasalardaki risk iştahı zayıflarken iki merkez bankası için de ana beklenti yeni bir faiz hamlesi değil, beklemede kalınması. ECB'nin 23 Temmuz toplantısında mevduat faizini yüzde 2,25'te, TCMB'nin ise politika faizini yüzde 37'de tutacağı tahmin ediliyor. Fiyatlamanın asıl yönünü kararın kendisinden çok, enerji maliyetleri ve enflasyon risklerine ilişkin mesajlar belirleyebilir. Avrupa cephesinde eylül ayında yeni bir faiz artışı olasılığı, Türkiye cephesinde ise ilk indirimin eylüle kaydığı beklentisi izleniyor.

İki bankanın aynı gün faizi değiştirmemesi, para politikası patikalarının aynılaştığı anlamına gelmiyor. ECB için tartışma yeni bir artışın zamanı üzerinde yoğunlaşırken, TCMB cephesinde piyasa ilk indirimin başlangıç tarihini ve büyüklüğünü fiyatlıyor.

Ana senaryo iki tarafta da sabit faiz

Kararlar 23 Temmuz Perşembe günü açıklanacak. TCMB'nin duyurusu Türkiye saatiyle 14.00'te, ECB'nin faiz kararı ise aynı gün daha sonra gelecek. Beklentilerin belirgin olması sürpriz riskini ortadan kaldırmıyor. Orta Doğu'daki çatışmanın enerji maliyetlerini yükseltmesi, iki bankanın ileriye dönük mesajlarında daha temkinli bir tona yol açabilir.

ECB'nin temmuzda beklemede kalmasının Türkiye varlıklarına olası yansımaları, TL ve faiz makası üzerindeki etkiler üzerinden ayrıca izleniyor.

ECB'de eylül sinyali öne çıkıyor

ECB, haziran toplantısında üç temel faiz oranını 25 baz puan artırmış ve mevduat faizini yüzde 2,25'e çıkarmıştı. Reuters'ın 13-16 Temmuz tarihleri arasında yaptığı ankete katılan 74 ekonomistin tamamı, temmuz toplantısında bu seviyenin korunacağını öngördü. Ankette yeni bir artış için en güçlü olasılık eylül ayına işaret etti.

Temmuz kararında piyasanın odak noktası, enerji fiyatlarının enflasyon görünümüne etkisi ile yeni bir faiz artışının hangi koşullarda gündeme gelebileceği olacak. Karar metni ve basın toplantısındaki ton, avro, Avrupa tahvil getirileri ve banka hisselerindeki fiyatlamada doğrudan karşılık bulabilir.

TCMB'de ilk indirim beklentisi eylüle kaydı

TCMB, 11 Haziran toplantısında bir hafta vadeli repo ihale faizini yüzde 37'de, gecelik borç verme faizini yüzde 40'ta ve gecelik borçlanma faizini yüzde 35,5'te sabit tuttu. Matriks Haber'in anketine katılan 33 ekonomistin 32'si temmuz toplantısında politika faizinin değişmeyeceğini, bir katılımcı ise 300 baz puanlık indirim yapılacağını tahmin etti.

Aynı ankette ilk faiz indirimi için medyan beklenti eylül ayına kayarken, olası indirimin 100 baz puanla sınırlı kalacağı tahmin edildi. Yıl sonu politika faizi beklentisinin medyanı yüzde 35, yıl sonu enflasyon tahmininin medyanı ise yüzde 29 olarak ölçüldü.

Karar haftasına girilirken küresel risk iştahı teknoloji hisselerindeki satışlar ve jeopolitik gerilimle zayıfladı. Philadelphia Yarı İletken Endeksi 17 Temmuz'da yüzde 1,6 gerilerken haziran zirvesinin yüzde 20 altında kaldı. Aynı gün Nasdaq yüzde 1,4 düştü, Brent petrol ise yüzde 4,59 yükselerek 88,10 dolara çıktı. Bu görünüm, merkez bankalarının faiz seviyesinden çok gelecek aylara ilişkin yönlendirmesini piyasanın ana gündemi haline getiriyor.

Türkiye'de 2026'nın ilk yarısında 57 bin 62 şirket kurulurken 13 bin 484 şirket faaliyetini sonlandırdı. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği verilerinden yapılan hesaplamaya göre her kapanan şirkete karşılık 4,23 yeni şirket kuruldu. Kurulan şirket sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9,3 artarken kapanan şirket sayısı yüzde 1,4 azaldı.

Limited şirketler kuruluşların yüzde 90,2'sini oluşturdu

TOBB'un Haziran 2026 bültenine göre yılın ilk altı ayında kurulan şirketlerin 51 bin 447'si limited, 5 bin 613'ü anonim ve 2'si kollektif şirketlerden oluştu. Limited şirketlerin toplam kuruluşlar içindeki payı yüzde 90,2 olarak hesaplandı.

Kuruluşların yıllık bazda hızlanması, kapanış sayısındaki sınırlı gerilemeyle birlikte şirket girişleri lehine daha güçlü bir denge oluşturdu. Şirket kuruluş ve kapanışlarındaki önceki eğilim için 2024'ün ilk beş ayı bilançosu, o dönemde kurulan şirket sayısının yıllık bazda gerilediğini göstermişti.

İstanbul hem kuruluşta hem kapanışta ilk sırada

İlk yarıda 20 bin 872 şirket kuruluşuyla İstanbul ilk sırada yer aldı. Ankara'da 6 bin 34, İzmir'de 3 bin 285 şirket faaliyete başladı. İstanbul, Türkiye genelindeki şirket kuruluşlarının yüzde 36,6'sını tek başına oluşturdu.

Aynı dönemde en fazla şirket kapanışı da 6 bin 733 ile İstanbul'da gerçekleşti. Bu sayı, ülke genelindeki şirket kapanışlarının yüzde 49,9'una karşılık geldi.

Kadın ortakların tercihi limited şirket oldu

Yılın ilk yarısında kurulan limited şirketlerde 12 bin 254 kadın ortak yer alırken anonim şirketlerde kadın ortak sayısı 1.439 olarak kaydedildi. İki şirket türündeki toplam kadın ortak kaydının yüzde 89,5'i limited şirketlerde toplandı.

Kaynak: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Haziran 2026 Kurulan ve Kapanan Şirket İstatistikleri. Oran ve pay hesaplamaları Endeks24 tarafından TOBB verileri üzerinden yapılmıştır.

Yaz sezonunda sıfır kilometre otomobiller için açıklanan kampanyalar, ikinci el piyasasında fiyatlama baskısını artırdı. Otomotiv Uzmanı Mehmet Karacabey, 19 Temmuz 2026 tarihli değerlendirmesinde iki segment arasındaki fiyat farkının daraldığını, ikinci el araçların ilanda kalma süresinin 20 günü aştığını söyledi. Karacabey'e göre kilometre ve hasar durumu dikkate alınarak doğru fiyatlanan araçlar daha kısa sürede alıcı buluyor.

Sıfır araç kampanyaları fiyat makasını daralttı

Karacabey, markaların indirim, kredi ve takas desteklerinin alıcı kararını etkilediğini belirtti. Sıfır araç ile benzer nitelikteki ikinci el seçenek arasındaki fark küçüldüğünde tüketicinin sıfıra yöneldiğini, bunun da ikinci el satışlarını yavaşlattığını söyledi.

İkinci el tarafında yüksek fiyat beklentisinin satış süresini uzattığını vurgulayan Karacabey, kilometre ve hasar durumu dikkate alınmadan belirlenen bedellerin alıcıyla satıcı arasındaki farkı büyüttüğünü ifade etti. Yılın ilk çeyreğindeki segment hareketini ele alan sıfır ve ikinci el pazar karşılaştırması da talebin dönemsel koşullara göre iki pazar arasında yön değiştirebildiğini gündeme taşımıştı.

İkinci elde baskıyı artıran üç başlık

Karacabey, Orta Doğu'daki gelişmeler ile Rusya-Ukrayna savaşının Türkiye'deki tüketici davranışını da etkilediğini söyledi. Altın fiyatlarındaki sert hareketlerin, yüksek seviyeden alım yapan bazı tüketicilerin nakde dönüş kararını ertelemesine yol açtığını belirtti.

Yaz sezonunu da işlem temposunu yavaşlatan unsurlar arasında gösteren Karacabey, buna karşılık doğru fiyatla ilana çıkan araçların daha kısa sürede alıcı bulduğunu ifade etti. İkinci el piyasasında satılabilir fiyatın, ilan sitelerindeki en yüksek emsallerden çok aracın gerçek durumuna göre belirlenmesi gerektiğini vurguladı.

EİDS ilan tarafındaki kirliliği azalttı

Ticaret Bakanlığı, EİDS yetki doğrulamasını 16 Haziran 2025'ten itibaren tüm taşıt ilanlarında zorunlu hale getirdi. Düzenlemeyle ilanlar taşıt sahibi, eşi, birinci ve ikinci derece kan hısımları veya araç sahibi tarafından yetkilendirilen yetki belgeli galerilerce verilebiliyor. Bakanlık, sistemin sahte ilanları, spekülatif fiyat oluşumlarını ve kayıt dışı galericiliği önlemeyi amaçladığını bildirdi.

Karacabey de uygulama sonrasında ilan kirliliğinin azaldığını ve gerçek satıcıların daha görünür hale geldiğini söyledi. Ancak satış süresine ilişkin değerlendirmesinde fiyatlama hatasının belirleyici olmaya devam ettiğini vurguladı.

Piyasadaki yavaşlama, alıcının tamamen çekilmesinden çok fiyat hassasiyetinin arttığı bir döneme işaret ediyor. Karacabey'e göre satışın hızlanması için aracın kilometresi, hasar durumu ve güncel sıfır araç teklifleriyle uyumlu bir bedelle ilana çıkması gerekiyor.

Kaynak: Mehmet Karacabey'in 19 Temmuz 2026 tarihli değerlendirmesi, Haberler.com; T.C. Ticaret Bakanlığı EİDS duyurusu.

Eşel mobil desteğinin tamamen kalktığı bir senaryoda, bu haftakiyle aynı rafineri maliyet artışı 50 litrelik benzin deposuna 269 lira, motorin deposuna 312 lira olarak yansıyabilir. Mevcut yüzde 50'lik koruma altında aynı artışların pompaya yansıyan bölümü sırasıyla yaklaşık 135 ve 156 liraydı. Hesap koşulludur; 1 Ağustos veya 1 Ekim tarihinde kendiliğinden bu tutarlarda zam yapılacağı anlamına gelmiyor.

Gelir İdaresi Başkanlığının yayımladığı 11488 sayılı karar notuna göre yurt içi rafineri fiyatlarında artış olması halinde 31 Temmuz'a kadar artışın yüzde 50'si, 1 Ağustos-30 Eylül döneminde ise yüzde 25'i kadar ÖTV indirimi uygulanacak. Kalan bölüm pompa fiyatına yansıyacak. Sistem 1 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükten kalkacak.

Aynı maliyet artışında depo hesabı

Benzinde mevcut düzende 50 litrelik depoya yansıyan 134,50 liralık artış, destek oranı yüzde 25'e indiğinde 201,75 liraya çıkıyor. Aradaki ek yük 67,25 lira. Destek tamamen kalktığında aynı maliyet şoku depoya 269 lira yansıyor ve mevcut döneme göre fark 134,50 liraya ulaşıyor.

Motorinde 50 litrelik mevcut etki 156 lira. Yüzde 25 destek döneminde toplam artış 234 liraya, destek sona erdiğinde 312 liraya çıkıyor. Buna göre ağustos ve eylül döneminde mevcut sisteme kıyasla 78 lira, 1 Ekim sonrasında ise 156 lira ek yük oluşuyor.

Tarihler otomatik zam anlamına gelmiyor

Karar, destek oranını ve sistemin sona ereceği tarihi belirliyor. Pompa fiyatının 1 Ağustos veya 1 Ekim'de sırf takvim değiştiği için otomatik olarak aynı tutarda artması gerekmiyor. Fiili fiyat; yurt içi rafineri fiyatı, uluslararası ürün kotasyonları, döviz kuru, vergi tabanı ve dağıtım unsurlarına göre oluşacak.

Rafineri fiyatlarında düşüş yaşanması halinde karar, indirim tutarının tamamı kadar ÖTV artışına izin veriyor. Böylece vergi indirimi önce geri toplanacak. Karar ayrıca ÖTV Kanunu'nun birinci listesindeki mallar için 2026 Temmuz-Aralık dönemindeki otomatik endekslemeyi uygulamıyor. Bu ayrıntı, eşel mobilin sona ermesiyle rutin ikinci yarı ÖTV güncellemesinin aynı anda devreye girmeyeceğini gösteriyor.

Mart ayında başlayan yüzde 75'lik korumanın ilk çerçevesi, Endeks24'ün akaryakıtta ÖTV kalkanı düzenlemesi haberinde yer almıştı. Yeni karar, geçici korumayı önce yüzde 50'ye, ardından yüzde 25'e indirerek üç aylık çıkış takvimini kesinleştirdi.

En düşük emekli aylığını 20 bin liradan 23 bin 552 liraya yükselten kanun teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonundaki kabulün ardından Genel Kurul gündemine geliyor. Düzenleme yasalaşırsa yeni taban tutar 2026 Temmuz ödeme döneminden itibaren uygulanacak. Ancak 23 bin 552 liralık ödeme henüz yürürlükte değil; teklifin Genel Kurulda kabul edilmesi ve Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor.

Teklif, mevcut 20 bin liralık asgari ödeme tutarını yılın ilk altı ayında gerçekleşen yüzde 17,76'lık enflasyon oranı kadar artırıyor. Artış tutarı aylık 3 bin 552 liraya karşılık geliyor. Düzenlemenin yürürlük maddesi, yeni tutarın Temmuz ödeme döneminden geçerli olmasını öngörüyor.

Bu değişiklik bütün emeklilere ayrıca 3 bin 552 lira ödenmesi anlamına gelmiyor. Kişinin mevzuata göre hesaplanan aylığı ile ilgili ek ödemelerin toplamı yeni tabanın altında kalırsa, dosya bazındaki ödeme 23 bin 552 liraya tamamlanacak. Hesaplanan aylığı bu sınırın üzerinde olanların ödemesi ise kendi aylık tutarı üzerinden sürecek.

Artış 3 bin 552 lira olacak

TBMM'nin komisyon duyurusunda, düzenlemenin yaşlılık, malullük ve ölüm aylığı alanlarla hak sahiplerini kapsadığı ve yeni tutarın Temmuz döneminden uygulanacağı belirtildi. Komisyon aşamasındaki mali etki ve kapsam ayrıntıları, Endeks24'ün 23 bin 552 liralık aylık düzenlemesi haberinde ele alınmıştı.

Genel Kuruldan sonra yürürlük süreci başlayacak

Genel Kurul görüşmelerinde teklifin maddeleri ve tamamı oylanacak. Kabulün ardından kanun Cumhurbaşkanının onayına sunulacak ve Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla yürürlüğe girecek. Temmuz ödeme dönemine ilişkin farkların hangi tarihte ve hangi yöntemle yatırılacağı, yasama sürecinin tamamlanmasının ardından Sosyal Güvenlik Kurumunun ödeme takvimiyle netleşecek.

Emekli aylığı maddesi, farklı alanlarda düzenlemeler içeren torba teklifin içinde yer alıyor. Paket; kamu alımları, sinema destekleri, özel öğretim kurumları, Siber Güvenlik Başkanlığının yetkileri, PTT personel rejimi, genel aydınlatma giderleri ve aday sürücülük hükümlerinde de değişiklik öngörüyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Manisa'daki fabrika projesinde beklenen ilerlemenin sağlanmaması üzerine BYD'nin teşviklere erişimini 2026 başında durdurdu. Bakanlık kaynakları, yatırım öngörülen biçimde tamamlanmazsa kullanılan desteklerin mevzuat, şirket taahhütleri ve devlete sunulan teminatlar kapsamında geri ödeneceğini bildirdi. BYD ise Türkiye projesinin iptal edildiğini değil, askıya alındığını açıkladı.

Temmuz 2024'te imzalanan anlaşma, Manisa'da yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırımla yıllık 150 bin araç kapasiteli elektrikli ve şarj edilebilir hibrit otomobil fabrikası ile bir Ar-Ge merkezi kurulmasını öngörüyordu. Tesisin 2026 sonunda üretime başlaması ve 5 bine kadar doğrudan istihdam sağlaması hedeflenmişti. Bakanlık, arazi tahsisi işlemlerinin şirketin gerekli ödemeyi yapmasının ardından yürütüldüğünü belirtti.

Geri alınacak tutar henüz açıklanmadı

Bakanlığın açıklaması, yatırım tamamlanmadığı takdirde teşviklerin geri ödeneceğini teyit ediyor ancak kamuya yapılacak toplam tahsilat, uygulanacak takvim ve her destek kaleminin tutarı açıklanmış değil. BYD'nin yatırım taahhüdü kapsamında Çin'den ithal edilen araçlarda yüzde 40 ilave gümrük vergisi muafiyetinden yararlandığı biliniyor. Son haberlerde, geçmişte tahsil edilmeyen vergilerin gecikme faiziyle alınması ve teminat mektuplarının devreye sokulması seçeneklerinin değerlendirildiği aktarıldı.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, daha önce TBMM'ye iletilen resmî yanıtta, desteklenen yatırımların öngörülen şekilde tamamlanmaması halinde uygulanacak müeyyidelerin mevzuatta düzenlendiğini ve aynı hükümlerin BYD yatırımı için de geçerli olduğunu bildirmişti. Bakanlık kaynakları son açıklamalarında kamunun hak ve menfaatlerinin teminat altında olduğunu vurguladı.

BYD önceliğini Macaristan'a verdi

BYD Başkan Yardımcısı Stella Li, Reuters'a yaptığı açıklamada şirketin Macaristan'daki Szeged fabrikasında üretime 2026'nın dördüncü çeyreğinde başlamayı hedeflediğini söyledi. Li, Türkiye projesi için yeni bir başlangıç takvimi vermedi. Şirketin ikinci önceliğini güney Avrupa'da mevcut bir fabrikayı devralarak yeni üretim kapasitesi oluşturmak olarak açıklaması, Manisa yatırımının kısa vadeli planlarda geri sıraya düştüğünü gösterdi.

Endeks24'ün Türkiye ve Macaristan yatırım rekabetini ele aldığı değerlendirmede, Avrupa Birliği içinde üretim yapmanın Çinli otomotiv şirketleri açısından gümrük ve pazar erişimi avantajı öne çıkmıştı. Manisa projesinin sözleşmesel süresi devam ederken, BYD'nin Avrupa Birliği içindeki tesisleri öne alması Türkiye'deki yatırımın uygulanma riskini artırdı.

Takvimde kritik eşik yıl sonu

Mevcut tabloda hukuki sonuç, BYD'nin projeyi resmen sona erdirmesinden çok sözleşmedeki yatırım ve üretim şartlarını yerine getirip getirmemesine bağlı. İdarenin nihai geri alma kararı, tahsil edilecek vergi ve destek tutarı ile teminatların nasıl işletileceği resmi işlem tamamlandığında netleşecek.

Yunanistan, 2025 yılında zeytinyağı ihracatından 1,31 milyar euro gelir elde ederken Türkiye'nin aynı ürün grubundaki ihracatı 189,3 milyon dolarda kaldı. Avrupa Merkez Bankası'nın 2025 ortalama kuruyla Türkiye tutarı yaklaşık 167,5 milyon euroya karşılık geliyor. Böylece iki ülke arasındaki ihracat geliri farkı Yunanistan lehine yaklaşık 7,8 kata çıktı. Karşılaştırma, Yunanistan Kırsal Kalkınma ve Gıda Bakanlığı verileri ile Ege İhracatçı Birlikleri kayıtlarına dayanıyor. Her iki veri de 1 Ocak-31 Aralık 2025 dönemini kapsıyor.

Türkiye tarafında gelir kaybına ihracat miktarı ve ortalama birim değerdeki gerileme birlikte eşlik etti. Ege İhracatçı Birlikleri'nin 2025 ihracat analiz raporuna göre sevkiyat 38 bin 644 tona inerken miktar yüzde 51, ihracat değeri yüzde 65 azaldı. Endeks24'ün daha önce işlediği zeytinyağında pazar kaybı riski, düşüşün 2026'nın ilk aylarında da sektör gündeminde kaldığını gösterdi.

Fark aynı takvim yılında 7,8 kata ulaştı

Yunanistan'ın zeytinyağı geliri, ülkenin toplam gıda ihracatının yüzde 12,4'ünü oluşturdu. Atina'nın açıkladığı 2025-2026 sezon tahmini 235 bin ton üretim ve 139 bin ton ihracata işaret ediyor. Bu sezon tahmini, takvim yılına ait gelir kıyasına doğrudan dahil edilmedi. Yunan makamları ayrıca 2022-2025 üretim ortalamasında ülkenin İspanya, Türkiye ve Tunus'un ardından dördüncü sırada bulunduğunu belirtiyor. Türkiye'nin üretim sıralamasında önde olmasına karşın 2025 ihracat gelirinde geride kalması, üretim kapasitesi ile dış pazardan elde edilen değerin aynı yönde hareket etmediğini ortaya koydu.

Türkiye'nin birim ihracat değeri de düştü

EİB verilerinden yapılan hesaplamaya göre Türkiye'nin kilogram başına ortalama zeytinyağı ihracat değeri 2024'te 6,80 dolar düzeyindeyken 2025'te 4,90 dolara geriledi. Yaklaşık yüzde 28'lik düşüş, toplam gelirdeki kaybın yalnız miktar daralmasından kaynaklanmadığını gösteriyor. En büyük pazar ABD olurken Japonya, Kanada, Almanya ve Ürdün ilk beşi oluşturdu.

Yunanistan'ın 2025'te feta peyniri ve zeytinyağından sağladığı toplam ihracat geliri 2,1 milyar euroyu aştı. Bunun 835 milyon eurosu fetadan, 1,31 milyar eurosu zeytinyağından geldi. Yunan yönetimi, zeytinyağında dökme satış yerine markalı ve ambalajlı ürünlerin payını büyütmeyi yeni hedef olarak öne çıkarıyor.

Ambalajlı pay yüksek, toplam gelir zayıf

Türkiye'de 2025 zeytinyağı ihracatının miktar bazında yüzde 63'ü, değer bazında yüzde 72'si ambalajlı üründen oluştu. Bu oran, Türkiye'nin markalı ve ambalajlı satışta tamamen geride olduğu yönündeki basit bir açıklamayı desteklemiyor. Aynı yılda ihracat miktarının yarıdan fazla azalması ve ortalama birim değerin düşmesi, gelir farkında daha belirleyici oldu.

İki ülkenin 2025 tablosu, zeytinyağında üretim büyüklüğü kadar istikrarlı ihracat hacmi, pazar çeşitliliği ve kilogram başına elde edilen gelirin de belirleyici olduğunu gösteriyor. Yunanistan markalı satış payını daha da artırmaya hazırlanırken Türkiye açısından temel eşik, üretim gücünü daha yüksek ve sürdürülebilir ihracat gelirine çevirmek olarak öne çıkıyor.

Türkiye'nin ev sahipliği oranı için yüzde 55,7 ile yüzde 57,1 rakamları aynı anda dolaşımda. Güncel ulusal sonuç, TÜİK'in 2025 Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri'nde yüzde 57,1 olarak yer alıyor. Bu oran, fertlerin oturduğu konutun sahibi olup olmadığını gösteriyor. OECD Affordable Housing Database'teki yüzde 55,7 ise Türkiye için 2020 yılına ait hanehalkı temelli uluslararası karşılaştırmadan geliyor. Rakamlar birbirini yanlışlamıyor; farklı yıl ve ölçüm birimleri kullanıldığı için doğrudan aynı veri gibi okunamıyor.

Yüzde 55,7 ile 57,1 neden farklı?

OECD'nin HM1.3 konut kullanım türleri göstergesi, konutun içinde yaşayan hanehalkı tarafından sahiplenilip sahiplenilmediğini esas alıyor. Borcu tamamen ödenmiş ev sahipleri ile konut kredisi devam eden ev sahipleri toplam sahiplik oranını oluşturuyor. Kurum, ülkeler için 2022 veya mevcut son yılı kullanırken Türkiye gözlemini Ulusal Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması'nın 2020 verisinden alıyor.

TÜİK'in 2025 yaşam koşulları sonuçları ise fertlerin oturduğu konutun mülkiyet durumunu yayımlıyor. Buna göre oran 2024'te yüzde 56,1 iken 2025'te bir puan artarak yüzde 57,1'e çıktı. Aynı bültende kirada oturanların payı yüzde 27, lojmanda yaşayanların payı yüzde 0,9 ve kendi konutunda oturmayıp kira ödemeyenlerin payı yüzde 15 olarak açıklandı.

OECD sıralaması Türkiye için 2020'yi kullanıyor

Paylaşılan listede Türkiye 39'uncu satırda gösteriliyor. Ancak 44 satırın ikisi ülke değil, Avrupa Birliği ile OECD ortalaması. Bu iki toplulaştırılmış gösterge çıkarıldığında tablo 42 ülkeden oluşuyor ve Türkiye ülkeler arasında 37'nci konuma geliyor. Daha önemlisi, sıralama ülkelerin farklı yıllara ait son gözlemlerini bir araya getiriyor; bu nedenle Türkiye'nin 2025'teki yerini gösteren eş zamanlı bir dünya lig tablosu niteliği taşımıyor.

OECD'nin yöntem notu da ülkeler arasında konut kullanım kategorileri ve veri yılları bakımından farklılıklar bulunduğunu açıkça belirtiyor. Örneğin bazı ülkelerde sübvansiyonlu kiralık konutlar özel kiralama içinde sınıflandırılabiliyor. Türkiye için konut kredisi bulunan ve bulunmayan ev sahiplerinin ayrımı da veri kısıtı nedeniyle tek grupta toplanıyor.

2025'te ev sahipliği bir puan arttı

TÜİK serisinde oran 2020'de yüzde 57,8, 2021'de yüzde 57,5, 2022'de yüzde 56,7, 2023'te yüzde 56,2 ve 2024'te yüzde 56,1 olarak ölçülmüştü. 2025 sonucu son dört yıldaki düşüşü tersine çevirdi, ancak oran 2020 seviyesinin 0,7 puan altında kaldı.

Ev sahipliği oranındaki uzun dönemli gerileme, konut fiyatları ile hane gelirleri arasındaki açılmayla birlikte izleniyor. Endeks24'ün konuta erişim ve gelir farkı haberinde 2010 ile 2023 arasındaki fiyat ve gelir değişimi ayrı olarak ele alındı.

Bu haber, OECD Affordable Housing Database, Visual Capitalist sıralaması ve TÜİK'in 2025 Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri'nin editoryal olarak karşılaştırılmasıyla hazırlandı. Güncel ulusal sorunun yanıtı yüzde 57,1; yüzde 55,7 ise 2020 hanehalkı verisine dayanan karşılaştırmalı göstergedir.

Ev sahipliği oranı, konut satış sayısıyla aynı gösterge değildir. Bir yıl içinde el değiştiren konut sayısındaki artış, toplumdaki ev sahibi oranının aynı ölçüde yükseldiği anlamına gelmez.

Türkiye, kişi başına yıllık elektrik harcamasında 60 ülke arasında 53'üncü sırada yer aldı. Visual Capitalist'in 18 Temmuz 2026'da yayımladığı ve GlobalPetrolPrices verilerini temel alan sıralamada Türkiye için yıllık kişi başı tutar 135 dolar olarak hesaplandı. İsveç 1.926 dolarla ilk sıraya yerleşirken Finlandiya 1.786 dolar, Avusturya 1.709 dolarla onu izledi.

Sıralamanın ilk 10 basamağının tamamı Avrupa ülkelerinden oluştu. Danimarka 1.583 dolar, Almanya 1.450 dolar ve İsviçre 1.388 dolarla üst grupta yer aldı. ABD 1.042 dolarla 16'ncı, Birleşik Krallık 965 dolarla 17'nci, Yunanistan 764 dolarla 21'inci sırada bulunuyor.

İlk 10 ülkenin tamamı Avrupa'da

İlk 10 ülkenin ortalaması 1.453 dolar. Türkiye'nin 135 dolarlık tutarı bu ortalamanın yaklaşık yüzde 9,3'üne karşılık geliyor.

İsveç ile Türkiye arasındaki fark yaklaşık 14,3 kata ulaşıyor. Bununla birlikte nominal dolar tutarı, tek başına elektrik hizmetinin haneler açısından ne kadar pahalı olduğunu göstermiyor. Gelir seviyesi, kur, sübvansiyonlar, tarife kademeleri ve kişi başına tüketim miktarı ülkeler arasındaki farkı büyütebiliyor.

Türkiye Ukrayna ile Dominik Cumhuriyeti arasında

Türkiye, 135 dolarlık yıllık kişi başı tutarla 136 dolarlık Ukrayna'nın hemen altında, 134 dolarlık Dominik Cumhuriyeti'nin ise bir basamak üzerinde yer aldı. Listenin son üç sırasında Kazakistan 102 dolar, Vietnam 95 dolar ve Senegal 89 dolarla sıralandı.

Veri tüketim ile fiyatı birlikte yansıtıyor

GlobalPetrolPrices'in elektrik tüketimi veri seti, kişi başına kullanımın konut ve ticari tüketimi birlikte kapsadığını ve tüketim tablosunun 2022 değerlerine dayandığını belirtiyor. Kurumun fiyat veri tabanı ise ülke tarifelerini kilovatsaat başına dolar cinsinden ve tüketim düzeylerine göre izliyor.

Bu nedenle sıralama, bir ülkedeki ortalama hanenin cebinden çıkan yıllık faturayla birebir eşitlenmemeli. Türkiye'deki düşük dolar tutarı, tarife desteği ve kur etkisinin yanı sıra kişi başına elektrik tüketiminin Kuzey Avrupa ülkelerinden daha düşük olmasını da yansıtıyor. Türkiye'deki güncel tarife değişiklikleri, Endeks24'ün elektrik ve doğal gaz tarifeleri haberinde ayrı olarak ele alınıyor.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, tahliye taahhüdünün ardından tarafların yeni bir kira sözleşmesi imzaladığı uyuşmazlıkta kira ilişkisinin yenilendiğini ve önceki taahhüdün hükümsüz kaldığını belirtti. 5 Mayıs 2026 tarihli karar, 18 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Daire, yeni sözleşme değerlendirilmeden verilen tahliye kararını kanun yararına bozdu. Karar, Manavgat'ta bir iş yeri kiralamasından doğan ve kiracı şirketin eski tahliye taahhüdüne dayalı icra takibine itiraz ettiği dosyada verildi. Dosyada, kiraya verenin yeni sözleşmeyi kabul ettiği ve davanın konusuz kaldığını bildirdiği de tespit edildi.

Yeni sözleşme önceki taahhüdü hükümsüz bıraktı

Uyuşmazlık, taşınmazın 28 Eylül 2023 tarihinde boşaltılacağını içeren tahliye taahhüdüne dayanılarak başlatılan icra takibine kiracı şirketin itiraz etmesiyle yargıya taşındı. Manavgat 2. Sulh Hukuk Mahkemesi, Adli Tıp Kurumunun imzanın şirket yetkilisine ait olduğuna ilişkin tespitini esas alarak itirazı kaldırdı ve tahliyeye hükmetti.

Adalet Bakanlığının kanun yararına temyiz başvurusunda ise taahhütten sonra 11 Eylül 2024 başlangıç tarihli, noter tasdikli yeni bir kira sözleşmesi imzalandığı belirtildi. Kiraya veren vekilinin de 22 Ekim 2024 tarihli dilekçeyle yeni sözleşmeyi kabul ettiği, tarafların uzlaştığını ve davanın konusuz kaldığını bildirdiği aktarıldı.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, yeni sözleşme ve kiraya verenin açık kabulü birlikte değerlendirildiğinde tarafların kira ilişkisini yenilediği sonucuna ulaştı. Bu nedenle eski tahliye taahhüdünün hükümsüz kaldığı gözetilmeden karar verilmesi hukuka aykırı bulundu.

Karar, sonraki her kira artışı, ek protokol veya süre uzatımının önceki taahhüdü kendiliğinden geçersiz kıldığı anlamına gelmiyor. İncelenen dosyada ayrı ve noter tasdikli yeni bir sözleşmenin bulunması ile kiraya verenin bu sözleşmeyi ve uzlaşmayı mahkemeye bildirmesi belirleyici oldu.

Tahliye taahhüdünün geçerlilik şartları

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 352'nci maddesine göre tahliye taahhüdünün yazılı olması, kiracı veya yetkili temsilcisi tarafından verilmesi, belirli bir tahliye tarihi içermesi ve kiralananın tesliminden sonra düzenlenmesi gerektiğini hatırlattı.

Kiracı şirketin baskı, tehdit ve hile iddiaları dosyada ileri sürülse de Yargıtayın bozma gerekçesi imzanın aidiyetinden değil, tarafların daha sonra kurduğu yeni kira ilişkisinden kaynaklandı. Boş tarihli belge, irade sakatlığı ve ispat yüküne ilişkin tartışmalar, Endeks24'ün boş tahliye taahhüdüne itiraz yolları haberinde ayrıntılandırılıyor.

Kanun yararına bozma mevcut sonucu değiştirmedi

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin kararı, yerel mahkeme hükmü kesin nitelikte olduğu için Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 363'üncü maddesi kapsamında sonuca etkili olmamak üzere verildi. Başka bir ifadeyle bozma, somut dosyada kesinleşmiş tahliye kararının sonucunu ortadan kaldırmadı; hukuka aykırılığı belirleyerek benzer uyuşmazlıklar için yol gösterici bir gerekçe oluşturdu.

Kararın pratik sonucu, tahliye taahhüdüne dayanmak isteyen kiraya verenlerin daha sonra imzalanan sözleşmenin önceki kira ilişkisini sürdürüp sürdürmediğini dikkatle değerlendirmesi gereği oldu. Kiracılar açısından da yeni belgenin yalnız kira bedelini değiştiren bir ek protokol mü, yoksa ilişkiyi yenileyen ayrı bir sözleşme mi olduğu somut uyuşmazlığın belirleyici unsurları arasında yer alacak.

Karar 18 Temmuz 2026 tarihli ve 33313 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Hukuki sonuç, her dosyanın sözleşme metni, tarihleri ve taraf beyanları birlikte değerlendirilerek belirlenir.

OpenRouter’da haftalık token kullanımının ilk beş sırasını Çinli modellerin alması, yapay zeka rekabetinde yeni bir güç hattına işaret ediyor. Tencent, Xiaomi, DeepSeek, MiniMax ve Z.ai tarafından geliştirilen bu sistemlerin tamamı açık ağırlıklı. Moonshot AI’nin 14 Temmuz’da tanıttığı 2,8 trilyon parametreli Kimi K3 ise düşük fiyat, özelleştirme ve güçlü performansın aynı üründe birleşebildiğini göstererek baskıyı artırdı. Kurumsal müşteriler rutin işlerde en güçlü modele değil, yeterli performansı daha düşük maliyetle ve kendi altyapılarında sunan sisteme yönelirse, ABD’li laboratuvarların premium fiyatlama gücü zayıflayabilir.

Mozilla CTO’su Raffi Krikorian’ın Axios’a yaptığı benzetme, kurumsal talepteki kırılmayı özetliyor. Krikorian’a göre kodlama, özet çıkarma, veri ayıklama ve müşteri hizmetleri gibi günlük işlerde daha ucuz modeller yeterli hız ve kapasiteyi sunabiliyor. Bazı görevlerde maliyet farkı 50 kata kadar çıkabiliyor. Kong CEO’su Augusto Marietti de açık ağırlıklı model kullanımının son çeyrekte, amiral gemisi sistemlerin yüksek maliyeti nedeniyle hızla arttığını söyledi.

Fiyat farkı kurumsal tercihi değiştiriyor

OpenRouter’ın 30 Haziran tarihli verisi, DeepSeek’in haftalık token payının yıl başındaki yüzde 9 düzeyinden haziran başında yüzde 18’e çıktığını gösterdi. Platformda DeepSeek V4 Flash için 1 milyon token başına 0,09 dolar girdi ve 0,18 dolar çıktı fiyatı listelenirken, GPT-5.5 için karşılaştırmalı fiyatlar 5 dolar ve 30 dolar seviyesindeydi. Ürünlerin kalite, hız ve kullanım koşulları birebir aynı olmadığı için bu rakamlar doğrudan performans oranı sayılmıyor. Buna karşın fiyat uçurumu, şirketlerin her sorguda en pahalı modeli kullanma alışkanlığını sorgulamasına yetiyor.

Çinli modellerin yükselişi yalnız fiyat baskısı yaratmıyor. DeepSeek’in daha önce ABD’de tetiklediği çip soruşturması, rekabetin donanım erişimi ve ihracat kontrolleri cephesine de yayıldığını göstermişti. Bugünkü açık ağırlık hamlesi, kısıtlamaların Çinli geliştiricilerin dağıtım ve benimsenme hızını tek başına durdurmadığını ortaya koyuyor.

Kaynak: Axios, OpenRouter, Moonshot AI ve Reuters. Veriler 30 Haziran ile 18 Temmuz 2026 arasındaki açıklamalara dayanıyor.

Axios’a konuşan ismi açıklanmayan bir yapay zeka yatırımcısı, açık modellerin zamanla kurumsal sorguların yüzde 95’ini karşılayabileceğini, en zor yüzde 5’lik bölümün ise OpenAI veya Anthropic gibi sağlayıcılara kalabileceğini öngördü. Bu oran doğrulanmış bir pazar tahmini değil. Yine de kurumsal bütçenin büyük bölümünün yeterince iyi ve kontrol edilebilir modellere kayabileceği yönündeki temel senaryoyu açık biçimde gösteriyor.

Kimi K3 yarışın hızını gösterdi

Reuters’ın aktardığı şirket sonuçları ve üçüncü taraf değerlendirmeler, Kimi K3’ün bazı testlerde Claude Fable 5 ve GPT-5.6 Sol’a yaklaşabildiğini gösterdi. Model, 1 milyon tokenlık bağlam penceresine ve 2,8 trilyon toplam parametreye sahip. Ancak modelin ölçeği tek başına üstün performans kanıtı değil. Reuters’a konuşan uzmanlar, sistemi yerel olarak çalıştırmanın yüz binlerce dolarlık donanım gerektirebileceğine ve açık ağırlığın her kullanıcı için düşük altyapı maliyeti anlamına gelmediğine dikkat çekti.

Axios’un aktardığına göre Anthropic CEO’su Dario Amodei, mayıs ayında Çin’in en tehlikeli siber yeteneklerde ABD’nin 6 ila 12 ay gerisinde olduğunu söylemişti. Kimi K3’ün yaklaşık on hafta sonra açıklanması, bu tür zaman farklarının kalıcı bir üstünlük gibi değerlendirilemeyeceğini gösterdi. Çinli laboratuvarların daha kısa sürüm döngüleri, fiyat avantajıyla birleştiğinde kapalı model sağlayıcılarının yenilik hızını ve marjlarını aynı anda baskılayabilir.

ABD şirketleri açıklık cephesini genişletiyor

Amerikan şirketleri de açıklık yarışını model ve yazılım katmanında genişletiyor. Mira Murati’nin kurduğu Thinking Machines, 15 Temmuz’da tam ağırlıkları erişilebilir Inkling modelini yayımladı. Şirket, 975 milyar toplam ve 41 milyar aktif parametreli sistemi özellikle özelleştirme için konumlandırıyor. Nvidia, uzun süre çalışan yapay zeka ajanları için Nemotron açık model ailesini büyütürken SpaceXAI, kodlama ajanının arkasındaki Grok Build yazılımını açık kaynaklı hale getirdi.

Bu karşı hamleler premium modellerin değerini ortadan kaldırmıyor. Güvenlik, güvenilirlik, en zor akıl yürütme görevleri ve kurumsal entegrasyonlar kapalı sistemler için güçlü bir talep alanı bırakabilir. Fakat işletmeler sorgularının çoğunu daha ucuz modellerle karşılamaya başlarsa, OpenAI ve Anthropic’in yüksek fiyatlarını dev yatırımlarla birlikte savunması zorlaşabilir. Axios, iki şirketin büyük halka arz hazırlıkları içinde olduğunu yazdı. Böyle bir fiyatlama kırılması, yapay zeka harcamalarına ve az sayıdaki teknoloji şirketine yüksek ölçüde bağımlı ABD piyasalarında daha geniş bir değerleme tartışması yaratabilir.

Bu haber, Axios’un OpenRouter verilerine dayalı haberi ile OpenRouter, Moonshot AI, Reuters, Thinking Machines, Nvidia ve SpaceXAI kaynaklarının editoryal olarak karşılaştırılmasıyla hazırlanmıştır.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Türkiye'nin, Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini Birleşik Arap Emirlikleri'ne devretmek için görüşmeler yürüttüğü ve bu yolla F-35 programına dönüşün önündeki temel engeli kaldırmayı hedeflediği bildirildi. The Wall Street Journal'ın haberine göre müzakereler henüz anlaşmaya dönüşmedi.

Görüşmelerin odağında F-35 koşulu var

WSJ'nin ABD'li ve bölgesel yetkililere dayandırdığı bilgiye göre Ankara, S-400'lerin BAE'ye devriyle Washington'ın güvenlik itirazlarını gidermeyi amaçlıyor. Haberde, olası transferin Rusya'nın ve ABD'nin tutumuna bağlı olduğu, Türkiye'nin ise sistem ülkeden çıktıktan sonra F-35 erişimi konusunda güvence aradığı aktarıldı.

ABD, Türkiye'nin S-400 teslimatının ardından Temmuz 2019'da F-35 ortaklığından çıkarılma sürecini başlattı. Pentagon, Rus sisteminin F-35'in düşük görünürlük özellikleri hakkında veri toplayabileceğini ve iki teknolojinin aynı ülkede bulunmasının program güvenliği açısından risk oluşturduğunu açıklamıştı.

Kongre Araştırma Servisi'ne göre yürürlükteki ABD mevzuatı, Türkiye S-400 sistemi ve bağlantılı unsurlara sahip olduğu sürece F-35 transferini engelliyor. Washington'daki bu eşik, S-400'ler ülkede kaldıkça F-35 kapısının kapalı olduğu yönündeki açıklamalarla da netleşmişti.

Devir için tek taraflı karar yeterli değil

Reuters, 7 Temmuz'da üçüncü bir ülkeye gönderme seçeneğinin son haftalarda ağırlık kazandığını, ancak anlaşmanın henüz tamamlanmadığını bildirdi. Ajans, Rus silah satışlarındaki son kullanıcı yükümlülükleri nedeniyle Moskova'nın olası devri kabul edip etmeyeceğinin belirsiz olduğunu aktardı.

Bir transfer gerçekleşse bile F-35 satışı otomatik olarak başlamayacak. ABD yönetiminin yaptırımlar ve uçak satışı için gerekli hukuki adımları atması, Kongre'deki itirazların aşılması ve devrin teknik şartlarının taraflarca kabul edilmesi gerekecek. WSJ'ye göre BAE'nin bölgesel hava savunmasını güçlendirme arayışı, görüşmelerin alıcı tarafındaki başlıca motivasyonlardan biri.

Türk, BAE veya ABD makamlarından görüşmelerin kapsamı, fiyatı ya da takvimi konusunda resmî bir anlaşma açıklanmadı. Süreç bu aşamada tamamlanmış satış değil, diplomatik ve ticari müzakere olarak izleniyor.

Kaynaklar: The Wall Street Journal, Reuters, ABD Savunma Bakanlığı, ABD Kongre Araştırma Servisi.

Washington’ın uzun süredir “sansür” diye eleştirdiği Avrupa Birliği dijital mevzuatı, bu kez ABD dış yardım bütçesinin hedefi haline geliyor. Financial Times’ın 18 Temmuz 2026 tarihli haberine göre Trump yönetimi, Dijital Hizmetler Yasası ve Dijital Piyasalar Yasası kaynaklı olduğu öne sürülen sansürle mücadele için 2 milyon dolarlık hibe hazırlıyor. Bu kalem, Avrupa ve diğer bölgelerde MAGA çizgisindeki girişimlere destek öngören daha geniş programın parçası. Plan, Dışişleri Bakanlığının Kongre üyelerine gönderdiği bildirime dayandırıldı. Reuters, haberi bağımsız olarak doğrulayamadığını belirtti.

İki düzenlemenin aynı “sansür” başlığı altında anılması, Washington’ın siyasi çerçevesini genişletiyor.

DSA ve DMA aynı düzenleme alanını kapsamıyor

DSA, çevrimiçi platformların yasa dışı içerik, içerik kaldırma gerekçeleri, reklam şeffaflığı ve sistemik risklere ilişkin yükümlülüklerini düzenliyor. DMA ise büyük dijital platformların “eşik bekçisi” gücünü sınırlamayı, dijital pazarlarda rekabeti ve erişimi güçlendirmeyi amaçlıyor.

Avrupa Komisyonu, DSA’yı daha güvenli ve şeffaf bir çevrimiçi ortamın, DMA’yı ise daha adil ve rekabete açık dijital pazarların aracı olarak tanımlıyor. Trump yönetimi özellikle DSA’yı muhafazakâr görüşleri ve göç politikalarına yönelik eleştirileri bastıran bir yapı olarak görüyor. Financial Times’ın aktardığı bildirimde DMA’nın da aynı hibe kalemine dahil edilmesi, ifade özgürlüğü itirazı ile ABD’li teknoloji şirketlerinin düzenleme maliyetlerine ilişkin ticari itirazları tek dosyada birleştiriyor.

Washington’ın baskı hattı yeni değil. Endeks24’ün Ağustos 2025’te aktardığı DSA yetkililerine yaptırım planında, yasayı uygulayan bazı Avrupalı yetkililere vize kısıtlaması getirilmesi seçeneği gündeme gelmişti. Yeni hibe önerisi, yaptırım ve diplomatik baskı araçlarının yanına doğrudan finansman kanalının eklenebileceğine işaret ediyor.

Diplomatik baskı finansman aracına dönüşüyor

ABD Dışişleri Bakanlığı Kamu Diplomasisinden Sorumlu Müsteşarı Sarah B. Rogers, 9 Şubat’ta Reuters’a yaptığı açıklamada Batılı müttefik demokrasilerde ifade özgürlüğünü destekleyen girişimlere hibe verileceğini söylemişti. Financial Times’ın aktardığı 2 milyon dolarlık kalem, bu açıklamanın AB mevzuatını doğrudan hedefleyen somut bir programa dönüşmekte olduğunu ortaya koyuyor.

Hangi kuruluşların destekleneceği, başvuruların nasıl değerlendirileceği ve programın ne zaman ilan edileceği henüz netleşmedi. Reuters’ın bağımsız teyit notu nedeniyle 2 milyon dolarlık tutar kesinleşmiş harcama olarak değil, Kongre’ye bildirilen öneri olarak ele alınıyor.

Bu haber, Financial Times’ın Kongre bildirimi haberleştirmesi, Reuters’ın teyit notu ve Avrupa Komisyonunun DSA ile DMA açıklamaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.

Milyarder yatırımcı Bill Ackman, önündeki 10 yıl boyunca bütün sermayesini tek bir araçta tutması gerekse tercihini geniş kapsamlı bir hisse senedi endeks fonundan yana kullanacağını söyledi. Pershing Square kurucusunun mesajı, tek şirket riskini azaltan çeşitlendirme, likidite ve uzun vadeli hisse getirisi potansiyeline dayanıyor. Türkiye’de fon sistemi de büyümeyi sürdürüyor. TSPB’nin Haziran 2026 sunumunda yer alan Mayıs sonu verilerine göre yatırım fonlarının portföy değeri 9 trilyon 468 milyar TL’ye, yatırımcı sayısı 5,8 milyona ulaştı. Türkiye’deki bütün yatırım fonları ise ABD’deki geniş tabanlı hisse endeks fonlarıyla aynı ürün değil.

Ackman tek hisse yerine endeks fonunu seçti

Forbes söyleşisini aktaran habere göre Ackman’a, bugün bütün sermayesini tek bir yatırıma ayırıp 10 yıl boyunca tutması gerekse hangi aracı seçeceği soruldu. Ackman, belirli bir şirket hissesi yerine hisse senedi endeks fonunu işaret etti.

Bu tercih, Ackman’ın kendi portföy yönetim biçiminden ayrışıyor. Pershing Square sınırlı sayıda şirkette yoğunlaşan bir strateji izlerken Ackman, bireysel yatırımcının bütün birikimini tek şirkete bağlamasını farklı değerlendiriyor. Tek bir şirketin iş modeli, yönetimi veya bilançosunda ortaya çıkabilecek sorunlar, yoğunlaşmış portföyde toplam sonucu doğrudan belirleyebiliyor.

Çeşitlendirme ve likidite öne çıkıyor

Geniş kapsamlı bir endeks fonu, tek işlemle çok sayıda şirkete erişim sağlıyor. Böylece bir şirkete özgü olumsuz gelişmenin portföyün tamamı üzerindeki etkisi sınırlanabiliyor. Ackman’ın öne çıkardığı ikinci unsur likidite. Yaygın işlem gören fonlarda yatırımcı, ihtiyaç halinde pozisyonunu daha kolay nakde çevirebiliyor.

Ackman’ın yaklaşımı, düşük maliyetli ve geniş tabanlı endeks fonlarını uzun vadeli bireysel yatırımcılar için savunan Warren Buffett’ın görüşleriyle de benzerlik taşıyor. Buna karşın endeks fonu seçimi tek başına getiri garantisi vermiyor. İzlenen endeks, fon gideri, vergi yapısı, kur riski ve yatırım süresi sonucu doğrudan etkiliyor.

Tahvillere neden temkinli yaklaşıyor

Ackman, tahviller konusunda daha mesafeli bir görüş ortaya koyuyor. Yapay zekâ şirketlerinin veri merkezi, çip, ağ ve soğutma altyapısı için yaptığı yüksek harcamaların küresel sermaye talebini artıracağını düşünüyor. Sermaye talebindeki artışın borçlanma maliyetlerini uzun süre yüksek tutabileceğini, bunun da sabit faizli mevcut tahvillerin fiyatları üzerinde baskı yaratabileceğini savunuyor.

Enflasyonun merkez bankası hedeflerine kalıcı biçimde dönmesinin zaman alabileceği görüşü de bu yaklaşımı destekliyor. Bu, tahvillerin her dönemde zayıf performans göstereceği anlamına gelmiyor. Ackman’ın değerlendirmesi, önümüzdeki on yılda hisse senetlerinin tahvillere göre daha güçlü getiri potansiyeli taşıdığı yönündeki kendi piyasa görüşünü yansıtıyor.

TSPB’nin Haziran sunumu ne gösteriyor

TSPB’nin Haziran 2026 sunumunda en güncel dönem Mayıs sonu olarak yer alıyor. MKK kaynaklı seriye göre yatırım fonlarının portföy değeri 2022 sonundaki 766 milyar TL’den 2023 sonunda 1 trilyon 793 milyar TL’ye, 2024 sonunda 4 trilyon 621 milyar TL’ye ve 2025 sonunda 8 trilyon 497 milyar TL’ye yükseldi. Mayıs 2026’da büyüklük 9 trilyon 468 milyar TL’ye ulaştı.

Böylece fon portföyü 2025 sonuna göre 971 milyar TL, yaklaşık yüzde 11,4 büyüdü. 2022 sonuyla karşılaştırıldığında nominal büyüklük 12,4 katına çıktı. Aynı dönemde yatırımcı sayısı 3,6 milyondan 5,8 milyona yükseldi. 2025 sonuna göre yatırımcı sayısındaki artış yüzde 1,8’de kalırken portföy değerinin daha hızlı büyümesi, artışın yalnızca yeni katılımcılardan kaynaklanmadığını gösteriyor.

Fon toplamındaki büyüme, yeni para girişlerinin yanında portföylerde tutulan tahvil, hisse, kıymetli maden, mevduat ve diğer varlıkların fiyat değişimlerini de içeriyor. Yüksek enflasyon ortamında nominal artış, tek başına reel tasarruf büyümesi olarak okunamaz.

Türkiye’deki fonlar aynı ürün değil

Ackman’ın işaret ettiği geniş kapsamlı hisse senedi endeks fonları ile Türkiye’de yatırımcıların tercih ettiği para piyasası, borçlanma araçları, kıymetli maden, değişken, serbest veya hisse senedi fonları aynı risk yapısına sahip değil. Fon büyüklüğündeki artış, çeşitlendirilmiş ürünlere ve profesyonel portföy yönetimine talebin genişlediğini gösterse de ürün seçimi yatırımcının vadesi, likidite ihtiyacı ve risk kapasitesiyle birlikte değerlendirilmek zorunda.

Pazarın büyümesi, gözetim ve risk yönetimi gündemini de genişletiyor. Endeks24’te incelenen SPK’nın yeni fon taslağı, sermaye yeterliliği, teminat yapısı, ilişkili taraf işlemleri ve likidite denetiminin ölçek arttıkça neden daha fazla öne çıktığını gösteriyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

İdeal Data'nın BIST 30 için hazırladığı 10 günlük dip-zirve ekranının paylaşılan bölümünde hisseler iki ayrı kümeye ayrıldı. AKBNK ile DSTKF dönem dibinde yer alırken AEFES ve FROTO, 10 günlük zirvelerinin yüzde 1,5'ten daha az altında kaldı. Görselde 11 hisse bulunuyor; karşılaştırma bu listeyle sınırlı.

Paylaşılan taramada dip tarafındaki yoğunlaşma, aynı endeks içindeki fiyat ayrışmasını görünür kılıyor. Daha uzun dönemli görünüm için BIST 100'de aylık dip taraması farklı bir zaman penceresi sunuyor; bu haberdeki ölçüm yalnız son 10 günlük aralığı kapsıyor.

Dip tarafında AKBNK, DSTKF ve ASTOR öne çıktı

AKBNK ve DSTKF için dibe uzaklık yüzde sıfır olarak ölçüldü. ASTOR yüzde 0,17, GARAN yüzde 1,44 ve EKGYO yüzde 1,60 ile dip seviyeye en yakın diğer hisseler oldu. ASELS'in dibe uzaklığı yüzde 2,03, ENKAI'nin yüzde 3,07 seviyesinde gerçekleşti.

DSTKF aynı zamanda 3.960 seviyesindeki 10 günlük zirvenin yüzde 36,3 altında bulunarak paylaşılan listedeki en geniş zirve mesafesini kaydetti. AKBNK zirvenin yüzde 15,5, ASTOR yüzde 14,86 ve ASELS yüzde 14,53 altında yer aldı.

11 hissenin 10 günlük bant konumu

İdeal Data'nın dip, zirve ve uzaklık oranlarından hesaplanan bant konumu, her hissenin 10 günlük aralığın hangi bölümünde bulunduğunu ortak bir ölçekte gösteriyor.

Zirve tarafında AEFES ve FROTO öne çıktı

AEFES, 21,10 seviyesindeki 10 günlük zirvesinin yüzde 1,42 altında bulunurken FROTO, 84,85 seviyesindeki zirvenin yüzde 1,47 gerisinde kaldı. BIMAS için zirve mesafesi yüzde 3,08, EREGL için yüzde 4,25 ve ENKAI için yüzde 4,88 olarak kaydedildi.

Dip ve zirve uzaklığı, fiyatın seçilen 10 günlük bant içindeki konumunu gösteriyor; tek başına trend, destek, direnç veya işlem yönü üretmiyor. Yeni seanslarla birlikte hem dönem uçları hem de mesafe oranları hızla değişebilir.

Dünyanın önde gelen beş finans kuruluşunun 2026 altın tahminleri, kısa vadede yüksek reel faizler ve güçlü doların baskısına, orta vadede ise merkez bankası alımlarının sağladığı desteğe işaret ediyor. Goldman Sachs yıl sonu için 4.900 dolar hedefini korurken HSBC 4.560 dolar, Bernstein 4.533 dolar ve Bank of America 4.360 dolar yıllık ortalama öngörüyor. Saxo Bank kısa vadeli işlem bandını 3.950-4.200 dolar olarak izliyor.

Tahminler doğrudan aynı kategoriye ait değil. Goldman Sachs yıl sonu seviyesini, HSBC, Bernstein ve BofA yıllık ortalamayı, Saxo Bank ise kısa vadeli işlem bandını açıklıyor. Bu nedenle rakamlar tek bir sıralama yerine zaman ufku ve tahmin türüyle birlikte okunmalı.

Goldman Sachs merkez bankası talebini öne çıkardı

Goldman Sachs, 2026 sonu ons altın hedefini 4.900 dolarda tutuyor. Bankanın mayıs ayı için yaptığı 81 tonluk alım tahmini ile son üç aylık aylıklandırılmış 67 tonluk ortalama, 2022 öncesindeki yaklaşık 17 tonluk düzeyin belirgin biçimde üzerinde. Kurum, gelişmekte olan ülke merkez bankalarının rezerv çeşitlendirmesini uzun süreli bir talep kaynağı olarak görüyor.

Bankanın hedefi, faizlerin yüksek kaldığı bir dönemde dahi resmi sektör talebinin fiyat tabanı oluşturacağı varsayımına dayanıyor. Goldman Sachs’ın 4.900 dolarlık hedefi daha önceki değerlendirmede de merkez bankası alımlarıyla birlikte öne çıkmıştı.

HSBC ve Bernstein faiz baskısına rağmen iyimser

HSBC, 2026 yıllık ortalama tahminini 4.560 dolara indirirken yıl sonu beklentisini 4.750 dolar olarak belirledi. Kurum, yılın kalan bölümü için 3.800-4.700 dolar aralığını öngörüyor. Güçlü dolar ve yüksek reel faizler kısa vadeli baskı unsurları olarak gösterilirken ETF girişleri ve merkez bankası alımlarının orta vadeli görünümü desteklemesi bekleniyor.

Bernstein ise 2026 ortalama fiyat tahminini 4.533 dolara yükseltti, ikinci yarı için 4.375 dolar seviyesi açıkladı. Kurumun değerlendirmesinde reel faizlerdeki yükselişin nisan-haziran dönemindeki gerilemede etkili olduğu, ancak rezerv çeşitlendirmesine dayalı uzun vadeli tezin değişmediği belirtildi.

Saxo bant, BofA revizyon açıkladı

Saxo Bank, ons altının yakın vadede 3.950-4.200 dolar bandında dalgalanmasını bekliyor. Kuruma göre 4.200 doların aşılması büyüme risklerinin enflasyon endişelerinin önüne geçtiğine, 3.950 doların altı ise tahvil faizleri ve doların yeniden belirleyici olduğuna işaret edebilir. Saxo’nun güncel altın değerlendirmesi, bandı kesin hedef yerine makro senaryo eşiği olarak ele alıyor.

Bank of America, Fed’in sıkılaşmayı sürdüreceği beklentisiyle 2026 ortalama tahminini yüzde 14 azaltarak 4.360 dolara çekti. Buna karşın kurum, sıkılaşma döngüsü tamamlandıktan sonra 5.000 dolar seviyesinin yeniden erişilebilir olabileceğini değerlendiriyor. BofA’nın altın madenciliği şirketlerine ilişkin olumlu yaklaşımı da güçlü nakit akışı ve görece düşük değerlemeler üzerine kurulu.

Beş kurumun ortak paydası, altının kısa vadede faiz ve dolar kaynaklı dalgalanmaya açık kalacağı, buna karşılık rezerv çeşitlendirmesi ve yatırım talebinin orta vadeli görünümü destekleyeceği yönünde. Hedefler arasındaki fark, yön konusunda keskin bir ayrışmadan çok kullanılan tahmin dönemi ve para politikası varsayımlarından kaynaklanıyor.

Dünya genelinde insansız savaş uçağı projelerinin büyük bölümü hava-yer odaklı geliştirilirken, hiçbir insansız hava aracı bugüne kadar operasyonel hava-hava atış kabiliyeti gösterememişti. KIZILELMA’nın testi, bu alanda ilk kez fiili bir başarı sağlanması nedeniyle kritik önem taşıyor.

F-16’larla müşterek uçuş gerçekleştirildi

Merzifon 5. Ana Jet Üssü’nden kalkan 5 adet F-16 savaş uçağı, test kapsamında KIZILELMA ile Sinop semalarında ortak uçuş icra etti. İnsanlı-insansız müşterek harekât senaryosunu sergileyen uçuşta Bayraktar AKINCI TİHA da bölgede görev alarak süreci havadan kayıt altına aldı.

Senaryo gereği fırlatılan yüksek hızlı jet motorlu hedef uçak, ASELSAN tarafından geliştirilen MURAD AESA radarıyla tespit edildi. Radarın hassas işaretlemesinin ardından KIZILELMA, kanat altında taşıdığı TÜBİTAK SAGE üretimi GÖKDOĞAN Görüş Ötesi Hava-Hava Füzesi’ni ateşledi. Milli füze hedefi tam isabetle vurdu ve platformun havadan havaya taarruz kabiliyeti doğrulandı.

Tüm görev zinciri milli sistemlerle tamamlandı

Türk havacılığında ilk kez milli bir uçağın, milli bir hava-hava füzesini, yine milli bir radarın güdümlemesiyle hedefe angaje olduğu bir görev icra edildi. Böylece hava-hava görev zincirinin tüm aşamaları yerli sistemlerle tamamlanmış oldu.

Testi Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Ziya Cemal Kadıoğlu, Muharip Hava Kuvveti Komutanı Orgeneral Rafet Dalkıran, ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol ve Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar havadan takip etti. TÜBİTAK SAGE Enstitü Müdürü Kemal Topalömer ve ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci de test heyetinde yer aldı.

Düşük radar izi ve gelişmiş sensör altyapısı

Düşük radar kesit alanına sahip KIZILELMA, gelişmiş sensörleriyle hedefleri uzun menzilden tespit edebiliyor. Bu konseptin hava muharebelerine yeni bir boyut kazandırması bekleniyor. Platformda MURAD AESA Radarı ve TOYGUN Elektro-Optik Hedefleme Sistemi gibi ileri teknoloji sistemlerin entegrasyonu tamamlandı. Daha önce TOLUN ve TEBER-82 mühimmatlarıyla yapılan testlerde tam isabet sağlamıştı.

Baykar, 2003’ten bu yana tüm projelerini öz kaynaklarıyla yürütürken, 2023 ve 2024’te 1,8 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Şirket, savunma ve havacılık sektöründe üst üste dört yıl ihracat lideri oldu ve küresel SİHA pazarında Türkiye'nin konumunu güçlendirdi.

Papa Leo, camiye girişte ayakkabılarını çıkararak saygı gösterisinde bulundu. İstanbul müftüsü ve caminin imamı tarafından karşılanan Papa, yaklaşık 20 dakika boyunca yapıyı gezdi. Rehberlik eden müezzinlerle sohbet eden Leo’nun, ziyaret boyunca oldukça rahat ve samimi bir görüntü çizdiği gözlendi. Papa’nın temaslarında dikkat çeken noktalardan biri de Ayasofya’ya yer verilmemesiydi.

2014 yılında Türkiye’ye gelen Papa Francis yapıyı ziyaret etmiş ve Ayasofya’nın yeniden camiye çevrilmesi konusunda üzüntüsünü dile getirmişti. Bu kez Vatikan, Leo’nun Ayasofya’ya gitmeme kararına ilişkin bir açıklama yapmadı. Cami turu sırasında Papa’ya dua edip etmek istemediği de soruldu.

Müezzin Askin Musa Tunca, Leo’nun sadece ziyarette bulunmayı tercih ettiğini aktardı. Vatikan ise ziyareti “düşünme ve dinleme ruhuyla, oradaki inanca duyulan derin saygıyla” gerçekleştiğini duyurdu.

Bu ziyaret, Papa Leo’nun göreve geldikten sonraki ilk yurtdışı seyahati olması nedeniyle dünya basını tarafından yakından izleniyor. Papa, Türkiye programının ilk gününde Orta Doğu’daki Hristiyan liderlerle bir araya gelmiş ve konuşmasında din adına kullanılan şiddeti kınamıştı.

Operasyonlar eş zamanlı olarak gerçekleştirildi

Bakan Yerlikaya, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada operasyonların Cumhuriyet Başsavcılıkları ve Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele (KOM) Başkanlığı koordinesinde yürütüldüğünü belirtti. İl Emniyet Müdürlükleri KOM Şube Müdürlükleri tarafından gerçekleştirilen operasyonlar, 81 ilde eş zamanlı olarak yapıldı.

13 yasa dışı imalathane deşifre edildi

Yerlikaya, yapılan aramalarda 13 yasa dışı alkollü içki imalathanesinin ortaya çıkarıldığını bildirdi. Ele geçirilen sahte içkilerin ve etil alkolün, halk sağlığını tehdit eden ürünlerin piyasaya sürülmesini engellemek amacıyla imha edileceği belirtildi.

“Bu ürünler ölümcül bir tuzaktır”

Bakan Yerlikaya, açıklamasında sahte içki üretiminin yalnızca bir suç değil, aynı zamanda toplum sağlığını tehdit eden ölümcül bir tuzak olduğunu vurguladı. “Bu ürünleri piyasaya sürenler vatandaşlarımızın sağlığını ve hayatını hiçe saymaktadır” ifadelerini kullandı.

Vatandaşlara uyarı: Şüpheli durumları bildirin

Yerlikaya, vatandaşlara çağrıda bulunarak şüpheli durumların 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirilmesini istedi. “Biz gereğini yaparız” mesajıyla açıklamasını tamamlayan Bakan Yerlikaya, sahte içkiyle mücadelenin kararlılıkla süreceğini ifade etti.

KALKAN DİHA'nın Test Başarısı

Keşif ve istihbarat görevleri için geliştirilen Bayraktar KALKAN DİHA, 40'ıncı uçuş testini de başarıyla tamamladı. Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, uçuş testinin başarılı anlarını içeren bir video yayımladı.

Selçuk Bayraktar'ın Paylaşımı

Selçuk Bayraktar, Nisan ayında gerçekleştirilen VTOL Uçuş Testi kapsamında KALKAN DİHA'nın 14 bin 500 feet irtifaya çıktığını ve 70 saatlik başarılı uçuş süresini geride bıraktığını belirtmişti. KALKAN DİHA, Taktik İHA sınıfında yer alarak, başarılı testleriyle dikkat çekiyor.

Taktik İHA Sınıfında Güçlü Performans

Testlerine hız kesmeden devam eden KALKAN DİHA, taktik İHA sınıfında bir hava aracı olarak önemli görevler üstlenmeye devam ediyor. Yüksek irtifa ve uzun uçuş süreleriyle dikkat çeken KALKAN DİHA, milli savunma sanayiine önemli katkılar sağlıyor.

Robotik Yarışmalarında Büyük Heyecan

2024 RoboCup Çin Açık, Pazar günü Fujian Eyaleti Jinjiang Şehri'nde düzenlenen ve 3.500'den fazla robot meraklısının becerilerini sergilediği büyük bir etkinlik ile sona erdi. Üç gün süren etkinlik, Çin Otomasyon Derneği ve diğer prestijli kurumlar tarafından ortaklaşa düzenlendi. Yarışmada toplam 42 takım şampiyon olurken, 42 takım ikinci ve 38 takım üçüncü oldu.

Geniş Katılım ve Yüksek Rekabet

Yarışmaya Tsinghua Üniversitesi, Zhejiang Üniversitesi ve Ulusal Savunma Teknolojisi Üniversitesi'nin de aralarında bulunduğu 136 üniversiteden toplam 456 takım katıldı. Ayrıca, ilk ve orta okullardan da 262 takım yarışmada yer aldı. Bu geniş katılım, yarışmanın ne kadar popüler ve rekabetçi olduğunu gösteriyor.

Birinci Sınıf İnsan Kaynakları ve İşbirliği Vurgusu

Çin Bilimler Akademisi akademisyeni ve Xi'an Jiaotong Üniversitesi Bilgi ve İletişim Mühendisliği Bölümü profesörü Guan Xiaohong, yarışmanın önemini şu sözlerle vurguladı: "Birinci sınıf yenilikçi insan kaynaklarını geliştirmek, Çin'deki yüksek öğrenimin önemli bir misyonudur. Bu robot yarışması, katılımcı ekiplerimizin kapsamlı yeteneklerini geliştirir ve endüstri, akademi ve araştırma enstitüleri arasındaki işbirliğini teşvik etmek için mükemmel bir köprü görevi görür."

Tarihsel Bir Perspektif

Yarışma, ilk kez düzenlendiği 1999 yılından bu yana Pekin ve Şangay gibi şehirlerde 26 kez başarıyla gerçekleştirildi. Her yıl artan katılım ve ilgi ile, RoboCup Çin Açık, robotik alanındaki en prestijli etkinliklerden biri haline geldi.

Futbol Sahasında Robotlar

Yarışma boyunca, robotlar farklı kategorilerde yarıştı. Özellikle futbol maçlarındaki çeşitli robotlar büyük ilgi gördü. Katılımcılar, robotlarının becerilerini ve stratejilerini sergileyerek izleyicilere unutulmaz anlar yaşattı.

Devam Eden Maçlar ve Gelecek Vizyonu

Yarışma süresince çeşitli robot maçları devam etti. Yarışmanın organizatörleri, gelecekte daha büyük ve daha yenilikçi yarışmalar düzenlemeyi hedeflediklerini belirtti. RoboCup Çin Açık, her yıl daha fazla katılımcı ve izleyici çekerek, robot teknolojilerinin gelişimine önemli katkılar sağlıyor.

OpenAI'nin yeni GPT-4o modeli matematik öğretebilir, şakalar yapabilir; bu, gelişen teknolojiye hükmetme yarışında önde kalmak için yaptığı son hamle. 

Ukrayna'nın Karşı Saldırıları

Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı ise, son 24 saat içinde Rus ordusuyla onlarca çatışmaya girdiklerini duyurdu. Ukrayna Hava Kuvvetleri'nin Rus hava savunma füze sistemlerine ve diğer askeri hedeflere yönelik bir dizi saldırı düzenlediği açıklandı.

AB'den Ukrayna'ya Destek Önerileri

Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin, dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilecek gelirleri Ukrayna'ya askeri yardım sağlamak için kullanmaları gerektiğini öne sürdü. AB dış politika sorumlusu Josep Borrell, bu fonların yüzde 90'ının askeri yardım için kullanılmasını teklif etti.

Rusya'nın Cevabı ve Uyarıları

Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, Rusya'nın AB'nin dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilen gelirleri Ukrayna'ya silah sağlamak için kullanma planlarına karşı tüm yasal mekanizmaları kullanacağını ve ilerleme halinde misilleme yapacağını açıkladı. Bu durum, Ukrayna krizinin uluslararası boyutunu daha da karmaşık hale getiriyor.

Sosyal medya platformlarında paylaşılan görüntüler, elektrikli aracın yoğun siyah dumanlar eşliğinde alevler içinde olduğunu gösteriyor. Waymo, araçta hiçbir sürücünün bulunmadığını ve yaralanma olmadığını belirtti; ayrıca yerel güvenlik güçleriyle olaya müdahale konusunda iş birliği yaptıklarını ifade etti.

San Francisco İtfaiye Departmanı, olayın detaylarını araştırdı ve bulgularını polise iletti. İtfaiye yetkilileri, sosyal medyada aracın yanmış hali ve içerisindeki havai fişeklerin yangına neden olduğuna dair görselleri paylaştı. San Francisco Polis Departmanı ise konuyla ilgili herhangi bir açıklama yapmadı.

Güvenlik Görüntüleri ve Toplumun Tepkisi

Güvenlik kameralarının kaydettiği görüntüler, saldırganın Bae'ye defalarca taşla vurduğunu gösteriyor. Bu saldırı, toplumda siyasi olarak derin bölünmelere dair endişeleri artırdı. Bazı vatandaşlar, Güney Kore'nin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki siyasi kutuplaşmadan daha kötü bir durumda olduğunu ifade ediyor.

Saldırının Sonrası ve Kamuoyunun Tepkisi

Ofis çalışanı Yum Dong-hyun gibi vatandaşlar, siyasi nefret ve öfke nedeniyle gerçekleşen bu tür saldırılara karşı cezaların artırılması gerektiğini belirtiyor. Bae'ye saldıran 15 yaşındaki saldırgan olay yerinde tutuklandı ve Bae hastaneye kaldırıldı.

Siyasi Terörizm ve Güvenlik Endişeleri

Saldırı, muhalefet lideri Lee Jae-myung'un boynundan bıçaklanmasının ardından yaşanan ikinci büyük siyasi şiddet olayı. Myongji Üniversitesi'nden siyaset bilimi profesörü Shin Yul, Güney Korelilerin siyasete kişisel bağlılık üzerinden yaklaştığını, bu durumun siyasi terörizme yol açabileceğini söylüyor. Ülkede silah bulundurma üzerindeki katı kısıtlamalara rağmen siyasi liderler sıklıkla yakın güvenlik koruması altında değiller.