ABD Başkanı Donald Trump, Güney Kore'nin İran'a karşı Washington'ın talep ettiği desteğe katılmamasının ardından Pentagon'a Seul ile yürütülen Ulchi Freedom Shield tatbikatlarının önemli ölçüde küçültülmesi talimatını verdi. Trump kararını tatbikatların maliyeti, Seul'ün İran tutumu ve Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile ilişkisi üzerinden gerekçelendirdi.

Talimat, yıllık ortak tatbikatların başlamasına saatler kala geldi. Trump, tatbikatları tamamen iptal etmek için geç kalındığını belirtirken ABD'nin daha önce katılmayı kabul etmesinden memnun olmadığını söyledi. Güney Kore ordusu ise 17 Ağustos Pazartesi günü tatbikatların planlandığı şekilde başladığını bildirdi.

Trump İran dosyasını ittifak tartışmasına taşıdı

Trump'ın açıklamasında İran başlığını doğrudan Güney Kore ile yürütülen askeri iş birliğine bağlaması öne çıktı. ABD Başkanı, kısa süre önce Güney Kore Cumhurbaşkanı'na İran'ın nükleer silahlardan arındırılması konusunda Washington'a katılmak isteyip istemediklerini sorduğunu, Seul'ün bunu reddettiğini söyledi. Böylece Kore Yarımadası'ndaki yıllık askeri tatbikatlar, Washington ile Seul arasındaki daha geniş dış politika görüş ayrılıklarının da parçası haline geldi.

Trump ayrıca tatbikatların ABD açısından pahalı olduğunu savundu ve bunların Kuzey Kore'ye "düşmanca" bir sinyal gönderdiği görüşünü dile getirdi. Başkan, Kim Jong Un ile ilişkisini yeniden vurgulayarak Pyongyang'la diplomasi ihtimalini askeri tatbikatların ölçeğiyle birlikte değerlendirdi.

Ulchi Freedom Shield 27 Ağustos'a kadar sürecek

ABD ve Güney Kore'nin yıllık Ulchi Freedom Shield tatbikatlarının 17-27 Ağustos tarihleri arasında yapılması planlandı. Yaklaşık 18 bin Güney Koreli askerin katıldığı programda insansız hava araçlarına karşı tedbirler, GPS sinyal bozma ve siber saldırı senaryoları da yer alıyor. Bu başlıklar, Kuzey Kore'nin gelişen askeri kapasitesine ve son çatışmalardan edinilen operasyonel deneyime uyum amacı taşıyor.

Pentagon'un Trump'ın talimatını hangi unsurlarda uygulayacağı ise netleşmedi. Tatbikatların takvimi korunurken ABD'nin personel sayısı, ekipman kullanımı, saha faaliyeti ya da belirli senaryolardaki katılım düzeyi azaltılabilir. Ancak bu seçeneklerden hangisinin devreye alınacağına ilişkin resmi ayrıntı açıklanmış değil.

Kim Jong Un ile diplomasi yeniden gündemde

Trump'ın yaklaşımı ilk başkanlık dönemindeki çizgisiyle de örtüşüyor. ABD Başkanı geçmişte Güney Kore ile ortak tatbikatları maliyetli ve provokatif olarak nitelendirmiş, Kim Jong Un ile yürüttüğü diplomasi sırasında bazı askeri faaliyetlerin durdurulmasını desteklemişti. Buna karşın önceki zirve diplomasisi Kuzey Kore'nin nükleer silah veya balistik füze programında kalıcı bir sınırlama sağlamadı.

Pyongyang ise ABD ve Güney Kore'nin ortak tatbikatlarını uzun süredir saldırı hazırlığı olarak değerlendiriyor. Kuzey Kore, Ulchi Freedom Shield öncesinde tatbikatları yeniden eleştirirken ağustos ayında balistik füze denemelerini de sürdürdü. Bu tablo, Trump'ın küçültme talimatının diplomasiye alan açma hedefi ile müttefiklerin askeri hazırlık ihtiyacı arasındaki gerilimi yeniden görünür hale getiriyor.

ABD'nin kararının ittifak ilişkisine etkisi, Pentagon'un uygulama ayrıntıları ve Seul yönetiminin vereceği siyasi yanıtla daha net görülecek. Güney Kore'nin tatbikatları planlandığı şekilde sürdürmesi, ilk aşamada takvimin değil ABD katılımının kapsamının tartışmaya açıldığını gösteriyor.

Kore Yarımadası ve bölgesel güvenlik başlıklarındaki gelişmeler Endeks24 gündem haberlerinde izlenebilir.

Türkiye, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 27. yılını anarken ekonomi açısından asıl risk artık yalnız fiziksel yıkımın büyüklüğü değil, Marmara’da yoğunlaşan üretim, finans, lojistik ve dijital hizmet ağının ne kadar süre çalışamaz hale gelebileceği. TÜİK’in 2024 il bazında GSYH verilerinde İstanbul tek başına ülke ekonomisinin yüzde 29,2’sini oluşturuyor. Dünya Bankası ise İstanbul yakınındaki 6,5-7,5 büyüklüğündeki deprem senaryolarında yalnız bina kaynaklı doğrudan hasarı 17-60 milyar dolar aralığında modelliyor. Bu tutar, üretim kaybı ve diğer dolaylı maliyetleri içeren toplam ekonomik fatura değil.

Gölcük Kavaklı’da 27. yıl anma programı yapılırken, felaketin ekonomik bilançosu da bugünün risk haritasını okumak için temel referans olmayı sürdürüyor. AFAD kayıtlarında 285 bin 211 ev ile 42 bin 902 işyerinin hasar gördüğü belirtiliyor. Aynı resmî sayfa, 2010 tarihli Meclis Araştırması Raporu’nda ölüm sayısının 18 bin 373 olarak güncellendiğini aktarıyor.

1999’un ekonomik faturası tek rakama sığmadı

Depremden sonra hazırlanan OECD çalışma raporu, o dönemde kullanılan farklı yöntemlerin birbirinden belirgin biçimde ayrıldığını gösteriyor. Raporda kurumların yuvarlanmış toplam hasar maliyeti tahminleri 5-13 milyar dolar bandında yer alırken, daha geniş servet ve gelir kaybı aralığı 5-14 milyar dolar olarak veriliyor. Fiziksel sermaye yıkımının 3 milyar dolardan 10 milyar doların üzerine uzandığı, bunun önemli bölümünü konut ve işletme kayıplarının oluşturduğu belirtiliyor.

OECD, gelir kaybını dönemin GSYH’sinin yüzde 0,5-3’ü aralığında değerlendirirken 1999 büyümesinin deprem öncesi baz senaryoya göre 0,5-1 puan daha düşük kalmış olabileceğini hesapladı. Kurum aynı zamanda o yılki resesyon ile depremin etkisini tamamen ayrıştırmanın mümkün olmadığı uyarısını yaptı. Bu ayrım bugün de önemli: büyük bir depremin ekonomik maliyeti yalnız yıkılan varlığın yeniden yapım bedelinden değil, çalışamayan işletmelerden, kesilen tedarik bağlarından, gelir kaybından ve kamu bütçesine binen ek yükten oluşuyor.

1999 raporunda daha geniş deprem bölgesi, İstanbul dahil yedi ilin birlikte Türkiye GSYH’sinin yüzde 35’ini ve sanayi üretiminin neredeyse yarısını oluşturduğu bir sanayi kalbi olarak tanımlanmıştı. Mikro işletmelerin işyeri ve işletme sermayesi kaybı özellikle ağırdı. Bu yapı, afetin Kocaeli ve Sakarya’daki fiziksel yıkımdan İstanbul’daki finansal ve ticari bağlantılara hızla taşınmasının nedenini açıklıyordu.

İstanbul’un ekonomik ağırlığı riski ülke geneline taşıyor

TÜİK’in 2024 verilerinde İstanbul 13 trilyon 10 milyar 693 milyon liralık GSYH ile Türkiye toplamının yüzde 29,2’sini oluşturdu. Kentin ülke toplamındaki payı bilgi ve iletişim faaliyetlerinde yüzde 64,0’a, finans ve sigortada yüzde 59,3’e çıktı. Ticaret, ulaştırma, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde yüzde 39,8, mesleki, idari ve destek hizmetlerinde yüzde 39,0, inşaatta yüzde 27,8 pay hesaplandı.

1999’daki yüzde 35’lik daha geniş bölge hesabı ile 2024’te İstanbul için ölçülen yüzde 29,2’lik pay birebir karşılaştırılabilir değil; coğrafi kapsam ve ulusal hesapların dönemi farklı. Buna karşın iki veri yan yana konulduğunda kritik bir kırılganlık görülüyor: İstanbul tek başına, 1999 raporunda depremden etkilenen ve komşu iller birlikte ele alındığında tarif edilen ekonomik ağırlığa yaklaşan bir pay taşıyor. Üstelik finans ve bilgi altyapısı gibi ülke çapında iş sürekliliğini etkileyen sektörlerde yoğunlaşma genel GSYH payının çok üzerinde.

Bu yoğunlaşma, Marmara’daki depremin neden yerel bir afet başlığıyla sınırlanamayacağını gösteriyor. Marmara depremi ve ekonomi riski üzerine önceki Endeks24 dosyası da aynı sistemik kırılganlığı kamu gelirleri ve üretim merkezleri üzerinden ele almıştı.

Dünya Bankası doğrudan hasarı 17-60 milyar dolar modelliyor

Dünya Bankası’nın 2025 proje belgesinde İstanbul yakınındaki Kuzey Anadolu Fayı üzerinde 6,5-7,5 büyüklüğünde depremler için yapısal, yapısal olmayan ve bina içeriği hasarlarından doğacak doğrudan kayıp 17-60 milyar dolar aralığında hesaplanıyor. Belge, İstanbul’daki bina stokunun yaklaşık yüzde 70’inin 2000 öncesine ait olduğunu, yüzde 23’ünün ise 1980 öncesi inşa edildiğini belirtiyor.

17-60 milyar dolarlık aralık toplam ekonomik maliyet olarak okunmamalı. Dünya Bankası aynı belgede büyük bir afetin stokları, işletme operasyonlarını, kamu ve özel hizmetleri ve bilgi teknolojisi sistemlerini aksatabileceğini, bunun üretimin sürdürülmesini zorlaştıracağını vurguluyor. Kurumun 200 yılda bir görülebilecek büyüklükteki deprem senaryosunda, iş ve konut kaybı nedeniyle 500 binden fazla kişinin yoksulluğa itilebileceği tahmin ediliyor. Bunlar gerçekleşmiş kayıp değil, risk yönetimi için kullanılan senaryo sonuçları.

Sigorta tamponu var, iş durması riski ayrı kalıyor

DASK’ın yürürlükteki poliçe tablosunda Marmara Bölgesi’nde 6 milyon 840 bin konuta karşılık 4 milyon 394 bin 835 sigortalı konut bulunuyor. Sigortalılık oranı yüzde 64,3. Basit fark hesabıyla tabloda yaklaşık 2 milyon 445 bin konut Zorunlu Deprem Sigortası kapsamında görünmüyor.

Sigorta oranı, ekonomik dayanıklılığın yalnız bir parçası. DASK’ın teminat kapsamına göre Zorunlu Deprem Sigortası bina hasarını poliçe limitleri içinde karşılıyor; kar kaybı, iş durması, kira mahrumiyeti ve diğer dolaylı zararlar kapsam dışında. Bu nedenle konut sigortalılığı yükselse bile sanayi, ticaret, lojistik ve hizmet sektörlerindeki kesintinin makroekonomik maliyeti ayrı bir risk katmanı olarak kalıyor.

Depreme hazırlık harcaması ekonomik kaybı azaltan yatırım

Dünya Bankası, 8 Ağustos 2025’te İstanbul’un afet dayanıklılığı için 650 milyon dolarlık kredi onayladı. Proje, acil müdahale kapasitesi ile kritik kamu binalarının güçlendirilmesini ve afet sonrasında temel hizmetlerin devamını hedefliyor.

Ekonomik gerekçe yalnız gelecekteki olası zararı tarif etmiyor. Dünya Bankası proje belgesinde, İstanbul Proje Koordinasyon Birimi’nin 2023’e kadar yürüttüğü risk azaltma yatırımlarının yaklaşık 15 milyar dolarlık potansiyel afet zararını önlediğinin tahmin edildiğini aktarıyor. Belgede dayanak gösterilen etki analizine göre her bir birim yatırım, potansiyel hasarı 7,3 birim azaltmış görünüyor. Bu oran gerçekleşmiş bir deprem sonrası ölçülen tasarruf değil, risk azaltma yatırımlarına ilişkin ekonomik etki tahmini.

27 yıl sonra ekonomik soru bina maliyetinden daha büyük

17 Ağustos’un 27. yılında geçmişin faturası ile bugünün maruziyeti aynı noktada birleşiyor. 1999’da üretimin geniş bir sanayi kuşağında kesilmesi, küçük işletmelerin sermaye kaybı, kamu harcamaları ve finansal yük birlikte ekonomik şoku büyütmüştü. Bugün İstanbul’un finans, bilgi, ticaret ve ulaştırma ağlarındaki payı, olası kesintinin etkisini ülke geneline daha hızlı taşıyabilecek bir yapı oluşturuyor.

Bu nedenle ekonomik dayanıklılığın ölçüsü yalnız kaç binanın dönüştürüldüğü değil; kritik kamu hizmetlerinin, finansal altyapının, haberleşmenin, ulaşımın, sanayi tedarik zincirlerinin ve işletmelerin ne kadar hızlı yeniden çalışabildiği. 1999’un ekonomik mirası, deprem sonrası ödenecek faturayı hesaplamaktan önce, deprem öncesi yatırımlarla hangi üretim ve gelir kayıplarının önlenebileceği sorusuna dönüşmüş durumda.

İran Merkez Bankası Başkanı Abdolnasser Hemmati’nin 16 Ağustos’taki Bağdat ziyareti, iki ülke arasında yıllardır çözülemeyen tahsilat ve bankacılık sorunlarını yeniden gündeme taşıdı. Hemmati, Irak Ticaret Bakanı Mustafa Nizar al-Ani ile ticaret ve yatırım ilişkilerini, sınır geçişlerini ve bankacılık etkileşimini görüştü; ardından İranlı iş insanlarına ihracat gelirleri, gümrük tarifeleri ve müteahhitlerin ödenmemiş alacaklarının takip edileceğini söyledi. Gündemin finansal açıdan en kritik unsuru, İran’ın Irak’taki 500 milyon dolarlık kaynağını dolar cinsi teminat mektuplarına dayanak yapmayı öngören ve Irak Merkez Bankası onayı gerektiren teklif olmaya devam ediyor.

Bağdat görüşmelerinde tahsilat dosyası açıldı

Hemmati ile Irak Ticaret Bakanı al-Ani arasındaki görüşmede önceki ekonomik anlaşmaların uygulanması, iki ülke arasındaki ticaret ve yatırımın geliştirilmesi, bankacılık etkileşiminin artırılması ve sınır kapılarındaki işlemlerin hızlandırılması ele alındı. Hemmati aynı gün Irak’ta faaliyet gösteren İranlı ihracatçı, iş insanı ve müteahhitlerle de bir araya geldi; toplantıda ihracat gelirlerinin tahsili, gümrük tarifeleri ve tamamlanan projelerden kaynaklanan ödenmemiş alacaklar öne çıktı.

Ticaret cephesindeki zayıflama, finansman sorunlarının ağırlığını artırıyor. İran Gümrük İdaresi verilerine dayanan açıklamalara göre Irak’ın İran’dan ithalatı 2026’nın ilk çeyreğinde 2,3 milyar dolara geriledi. Bir yıl önce aynı dönemde 5,1 milyar dolar olan tutara göre düşüş yaklaşık yüzde 55 oldu.

500 milyon dolarlık model onay aşamasında

Hemmati, 27 Temmuz’da İran’ın Irak’taki kaynaklarından 500 milyon doların İranlı teknik ve mühendislik şirketlerinin Irak’taki projelerinde ihtiyaç duyduğu dolar cinsi banka teminatlarında kullanılmasına yönelik bir model üzerinde çalışıldığını açıklamıştı. Öneri, kaynağın İran’a doğrudan aktarılması yerine Irak’ta düzenlenecek garanti mektuplarına dayanak oluşturmasını öngörüyor.

İran tarafının açıkladığı çerçevede mekanizmanın devreye girmesi Irak Merkez Bankası’nın kabulüne bağlı. 16 Ağustos görüşmelerinin ardından mekanizmanın yürürlüğe girdiğini veya Irak Merkez Bankası’nın resmî onay verdiğini gösteren yeni bir karar açıklanmış değil.

Yaptırım riski ödeme kanallarını daraltıyor

İran ile Irak arasındaki bankacılık işlemlerinde ABD yaptırımları temel sınırlamalardan biri olmayı sürdürüyor. ABD Hazine Bakanlığına bağlı OFAC’ın İran yaptırımlarına ilişkin rehberine göre yaptırım kapsamındaki İran bankaları adına önemli işlemleri bilerek kolaylaştıran yabancı finans kuruluşları ikincil yaptırım riskiyle karşılaşabiliyor. ABD yargı alanına giren İran finans kuruluşlarına ait mal varlıkları ve bunlardaki çıkarlar da ilgili düzenlemeler kapsamında bloke edilebiliyor.

Bu yapı, İran’ın Irak’ta biriken ticari kaynaklarını klasik uluslararası bankacılık kanallarından kullanmasını zorlaştırıyor. Yerel teminat modelinin doğrudan fon transferi yerine Irak’taki proje yükümlülüklerine dayanak oluşturması, öneriyi klasik sınır ötesi transferden farklılaştırıyor; ancak işlemlerin yaptırım uyumu taraflara, bankalara ve işlem yapısına göre ayrıca değerlendirilmek zorunda.

OFAC’ın İran bağlantılı finansal ağlara yönelik yaptırımları da bankacılık riskinin güncelliğini koruduğunu gösteriyor. Endeks24’ün İran’ın gölge bankacılık ağına yönelik yaptırımlar haberinde, son tedbirlerin şirketler ve finansal aracılar üzerindeki kapsamı ayrıntılandırılmıştı.

Irak Merkez Bankası kararı belirleyici olacak

Bağdat temasları, tahsilat ve bankacılık başlıklarının siyasi gündemde tutulduğunu gösterse de 500 milyon dolarlık teminat planı açısından belirleyici adım henüz gelmedi. Irak Merkez Bankası’nın onayı verilirse İranlı teknik ve mühendislik şirketlerinin Irak projelerinde ihtiyaç duyduğu garanti mektuplarına erişim için yeni bir kanal açılabilecek. Onay çıkmadığı sürece mekanizma, İran tarafının açıkladığı bir finansman önerisi olarak kalacak.

Altınmarka Grubu'nun kurucusu ve Kahve Dünyası'nın sahibi iş insanı Birol Altınkılıç, 66 yaşında hayatını kaybetti. Altınkılıç'ın ailesiyle birlikte bulunduğu Monako'nun Monte Carlo bölgesinde kalp krizi geçirdiği, hastanede yapılan müdahalelere rağmen kurtarılamadığı bildirildi. Vefat haberi 16 Ağustos 2026 akşamı kamuoyuna yansıdı.

66'ncı doğum gününün ardından fenalaştı

Altınkılıç'ın 66'ncı doğum gününü ailesiyle Monte Carlo'da kutladığı, Türkiye'ye dönüş hazırlığı sırasında fenalaştığı belirtildi. Sağlık ekiplerinin müdahalesinin ardından hastaneye kaldırılan Altınkılıç'ın kalp krizi geçirdiği tespit edildi.

Cenaze programına ilişkin ayrıntıların ailesi tarafından açıklanması bekleniyor. İş dünyasında kakao, endüstriyel çikolata ve kahve yatırımlarıyla tanınan Altınkılıç, yaklaşık 34 yıllık şirketleşme döneminde Altınmarka Grubu'nun büyümesine liderlik etti.

Altınmarka'yı sanayiden perakendeye taşıdı

Altınmarka'nın şirket arşivinde yer alan bilgiye göre Altınkılıç, 1992'de çikolata sektöründe kendi üretim yapısını kurma hedefiyle yola çıktı. Üretimin başlamasının ardından şirket, kakao işleme ve endüstriyel çikolata alanında kapasitesini genişletti.

Grubun tüketiciye dönük en bilinen markası Kahve Dünyası oldu. İstanbul'da başlayan mağazacılık modeli, yıllar içinde Türkiye'nin farklı şehirlerine ve yurt dışına yayıldı. Böylece Altınmarka'nın endüstriyel üretim tarafı ile Kahve Dünyası'nın perakende ağı aynı grup çatısı altında büyüdü.

Forbes listesinde 500 milyon dolarlık servet tahmini

Altınkılıç'ın kişisel serveti de geçmiş yıllarda iş dünyası listelerine yansıdı. 2020'de yayımlanan Forbes Türkiye sıralamasında Altınkılıç'ın serveti 500 milyon dolar olarak tahmin edilmiş ve adı en zengin 100 Türk arasında yer almıştı. Bu rakam güncel bir servet değeri değil, söz konusu dönemde yayımlanan listenin tahminiydi.

Altınkılıç'ın ardından grubun yönetim ve sahiplik yapısında atılacak adımlara ilişkin yeni bir açıklama henüz kamuoyuna yansımadı. Altınmarka ve Kahve Dünyası'nın faaliyetleri, kurucunun vefatının ardından iş dünyasının yakından izleyeceği başlıklardan biri olacak.

Endeks24'te şirketler ve iş dünyasına ilişkin gelişmeler gündem haberleri bölümünde izlenebilir.

ABD Donanması'na ait bir uçak gemisinin Arap Denizi'ndeki görevini sürdürmesi, Washington ile Tahran arasında haziranda belirlenen 60 günlük müzakere penceresinin 17 Ağustos'ta dolacağı güne girilirken askeri ve diplomatik baskıyı aynı anda öne çıkardı. ABD Merkez Komutanlığı, komutanı Amiral Brad Cooper'ın 15 Ağustos'ta tamamlanan bölge turunda Arap Denizi'nde görev yapan bir ABD uçak gemisini ziyaret ettiğini doğruladı. İran tarafı ise aktif bir ateşkes süresinin uzatılması için görüşme yürütüldüğü yorumunu reddediyor.

CENTCOM Arap Denizi'ndeki uçak gemisini doğruladı

ABD Merkez Komutanlığı'nın 15 Ağustos tarihli açıklamasına göre Cooper, altı ülkeyi kapsayan 10 günlük turunda Arap Denizi'nde görev yapan bir ABD Donanması uçak gemisine gitti. Açıklamada geminin adı belirtilmedi. CENTCOM aynı duyuruda Orta Doğu genelinde 50 binden fazla ABD askerinin farklı görevlerde bulunduğunu bildirdi.

Bölgesel haberlerde USS George H.W. Bush adı öne çıksa da CENTCOM'un 15 Ağustos tarihli son resmî duyurusu geminin adını vermedi. Komutanlığın daha eski kayıtları George H.W. Bush'un mayıs ayında Arap Denizi'nde, ABD 5. Filo görev alanında bulunduğunu doğruluyor. Bu nedenle güncel haberin güvenli olgusu, Arap Denizi'nde bir ABD uçak gemisinin görev yaptığı ve CENTCOM komutanının bu gemiyi ziyaret ettiği.

Tahran uzatma görüşmesi olmadığını söylüyor

12 Ağustos'ta Reuters'a konuşan üst düzey İranlı bir yetkili, Tahran ile Washington arasında ateşkes süresinin uzatılmasına ilişkin görüşme yürütülmediğini söyledi. Yetkiliye göre arabulucular üzerinden ele alınan başlık, ABD'nin hazirandaki geçici anlaşmaya dönmesi ve yükümlülüklerini uygulaması için bir takvim belirlemesi.

Bu tutum, 17 Ağustos tarihinin anlamını da tartışmalı hale getiriyor. Haziranda imzalanan geçici çerçeve, nihai anlaşma için 60 günlük ve karşılıklı rızayla uzatılabilir bir dönem öngörüyordu. Ancak Washington anlaşmanın kısa süre içinde çöktüğünü, Tahran ise ABD'nin yükümlülüklerini ihlal ettiğini savundu. Bu nedenle başlıktaki "son gün", sorunsuz işleyen bir ateşkesin otomatik sona ermesinden çok, hazirandaki 60 günlük müzakere takviminin dolmasını ifade ediyor.

Hürmüz düğümü masadaki en sert başlık

Taraflar arasındaki anlaşmazlığın merkezinde Hürmüz Boğazı, İran limanlarına uygulanan ABD ablukası, yaptırımlar ve dondurulmuş İran varlıkları bulunuyor. Tahran, Washington'ın kendi yükümlülüklerini yerine getirmediğini savunurken ABD yönetimi İran'ı boğazdaki deniz trafiğini normalleştirmemekle suçluyor.

Endeks24'ün 12 Ağustos'ta yayımladığı ateşkes uzatma haberinde, Pakistan hükümeti kaynaklarının tarafların uzatma yönünde prensipte mutabakata vardığı iddiası aktarılmıştı. İranlı yetkilinin daha sonra yaptığı açıklama bu değerlendirmeye açık biçimde itiraz etti. Böylece 17 Ağustos öncesindeki diplomatik tablo, arabulucu kaynaklardan gelen iyimser mesajlarla Tahran'ın reddi arasında kaldı.

Arap Denizi'ndeki ABD uçak gemisi varlığı bu belirsizlik sürerken askeri caydırıcılığın en görünür unsurlarından biri olmaya devam ediyor. Diplomatik açıdan belirleyici olan ise 17 Ağustos sonrasında yeni bir takvim açıklanıp açıklanmayacağı ve Hürmüz başlığında tarafları yeniden müzakere zeminine taşıyacak bir formül çıkıp çıkmayacağı olacak.

Suriye Havayolları’nın Moskova’dan gelen ilk seferi 16 Ağustos’ta Şam Uluslararası Havalimanı’na ulaştı ve iki ülke arasındaki doğrudan hava bağlantısı yeniden başladı. Suriye Sivil Havacılık ve Hava Taşımacılığı Genel Otoritesi Başkanı Ömer el-Husri, şirketin önümüzdeki dönemde bölgesel ve uluslararası uçuş ağını genişleteceğini, yeni Avrupa destinasyonlarının da kademeli olarak açıklanacağını bildirdi. Avrupa ayağı için henüz şehir, başlangıç tarihi veya sefer sıklığı açıklanmadı.

Avrupa destinasyonları henüz açıklanmadı

El-Husri, SANA’ya yaptığı açıklamada Suriye Havayolları’nın bölgesel ve uluslararası uçuş haritasındaki varlığını yeniden güçlendirmeyi hedeflediğini söyledi. Sivil havacılık yönetiminin planı, Suriye’yi daha fazla doğrudan hatla dış pazarlara bağlamak ve yolcular için alternatifleri artırmak üzerine kuruluyor.

Açıklamada, yeni Avrupa noktalarının “sırayla” duyurulacağı belirtildi ancak hangi kentlerin programa alınacağına ilişkin isim verilmedi. Bu nedenle Moskova hattının yeniden açılması gerçekleşmiş bir operasyonel adım olurken, Avrupa genişlemesi şimdilik şirket ve sivil havacılık yönetiminin ilan ettiği büyüme planı niteliğinde.

Moskova hattı ikili ulaşım bağını güçlendiriyor

Rusya’nın Şam Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Zaur Guseynov da ilk seferin karşılanması sırasında doğrudan uçuşların yeniden başlamasını iki ülke açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirdi. Guseynov, düzenli seferlerin iş dünyası, bilim, kültür ve heyet trafiğini kolaylaştıracağını, Rusya’da eğitim gören Suriyeli öğrenciler açısından da seyahat süresi ve maliyetlerini azaltabileceğini söyledi.

Hava hattının yeniden devreye alınması, Şam ile Moskova arasında son dönemde farklı başlıklarda yeniden şekillenen ilişkilerin sivil ulaşım ayağını oluşturuyor. Endeks24’ün kısa süre önce aktardığı Rusya’nın Suriye’deki askeri varlığının yeni statüsüne ilişkin anlaşma da iki ülke arasındaki ilişki çerçevesinde önemli bir değişime işaret etmişti.

Şam açısından bir sonraki somut eşik, sivil havacılık yönetiminin duyurduğu Avrupa genişlemesinin hangi şehirlerle başlayacağı olacak. Yeni rotalar ilan edilene kadar doğrulanmış gelişme, Suriye Havayolları’nın Moskova bağlantısının yeniden işletilmeye başlanmasıyla sınırlı.

İran ordusu komutanı Emir Hatemi, ABD’nin Orta Doğu’daki askeri üslerinin önceki faaliyet düzenine geri dönemeyeceğini savunarak Tahran’ın buna izin vermeyeceğini söyledi. Hatemi ayrıca ABD’nin Basra Körfezi, Umman Denizi ve Hürmüz Boğazı’na erişiminin sona erdiğini ileri sürdü. Ancak ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının 15 Ağustos tarihli resmî açıklaması, bölgede 50 binden fazla Amerikan askerinin çeşitli görevlerde bulunduğunu ve CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper’ın altı ülkeyi kapsayan 10 günlük Orta Doğu turunu tamamladığını bildiriyor. Bu kayıt, Hatemi’nin sözlerinin sahadaki mevcut ABD varlığının sona erdiği şeklinde okunamayacağını gösteriyor.

Hatemi’nin açıklaması yalnız üslerle sınırlı kalmadı. İranlı komutan, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndan çıkarıldığını ve Amerikan unsurlarının Basra Körfezi, Umman Denizi ile Hürmüz’e erişim izni bulunmadığını ileri sürdü. Bu ifadeler Tahran’ın askerî ve siyasi pozisyonunu yansıtıyor; ABD’nin bölgedeki faaliyetinin fiilen sona erdiğine ilişkin bağımsız bir teyit niteliği taşımıyor.

CENTCOM bölgede 50 binden fazla asker bulunduğunu açıkladı

CENTCOM’un 15 Ağustos tarihli duyurusuna göre Brad Cooper, Bahreyn, Irak, İsrail, Ürdün, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ni kapsayan ziyaretlerini tamamladı; ayrıca Umman Denizi’ne açılan Arap Denizi’nde görev yapan USS Abraham Lincoln uçak gemisini ziyaret etti. Komutanlık aynı açıklamada 50 binden fazla ABD askerinin Orta Doğu genelinde çeşitli görevlerde bulunduğunu bildirdi.

İran’ın Hürmüz hattındaki baskı dili yeni değil. Endeks24’ün 4 Ağustos’ta aktardığı ABD gemilerine yönelik Hürmüz tehdidinde İran liderinin askerî danışmanı Mohsen Rezaei, Tahran’ın belirlediği rotalar dışından boğaza girecek ABD savaş gemilerinin hedef kabul edileceğini savunmuştu. Hatemi’nin son açıklaması, aynı güvenlik hattını deniz rotalarından bölgedeki Amerikan üslerinin faaliyet düzeyine taşıyor.

Hürmüz mesajı üs tartışmasıyla birleşti

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, 5 Ağustos’ta İran ile Umman’ın Hürmüz’den geçecek yeni bir rotanın koordinatları üzerinde uzlaştığını, bunun boğazın hemen açılması anlamına gelmediğini açıklamıştı. Hatemi’nin 16 Ağustos’taki çıkışı, Tahran’ın deniz erişimi ile ABD’nin bölgesel askerî varlığını aynı baskı çerçevesinde ele almaya devam ettiğini gösteriyor.

Bu nedenle “eski düzene dönüş yok” ifadesi, doğrulanmış bir üs kapanışı veya ABD’nin bölgeden çekildiğine dair saha sonucu olarak değil, İran ordusunun ilan ettiği siyasi ve askerî tutum olarak değerlendirilmeli. CENTCOM’un bir gün önce yayımladığı personel ve ziyaret bilgileri, ABD’nin Orta Doğu’daki askerî varlığının sürdüğüne ilişkin güncel resmî karşı kayıt oluşturuyor.

Hürmüz Boğazı'nda askeri ve ekonomik baskı sürerken diplomatik trafik yeniden hızlandı. İran ile Umman geçiş düzenlemesine ilişkin görüşmeleri ilerletirken Katar ve Pakistan da Washington ile Tahran arasındaki temasları canlı tutmaya çalışıyor. Buna karşın boğazın tam olarak yeniden açılması ve daha geniş ateşkes çerçevesinin uygulanması konusunda somut sonuç henüz ortaya çıkmış değil.

Fararu'nun 16 Ağustos tarihli canlı akışında, Hürmüz çevresindeki gerilimin aynı anda iki yönde ilerlediği aktarılıyor. Bir yanda ABD'nin bölgedeki askeri varlığı ve ticari gemilere yönelik güvenlik riskleri devam ederken diğer yanda İran ile Umman'ın yeni geçiş düzenlemesini sonuçlandırmaya dönük görüşmeleri sürüyor.

İran ile Umman geçiş düzenlemesinde son aşamayı görüşüyor

İran Dışişleri Bakanlığı, Hürmüz Boğazı'ndaki gelecekteki yönetim ve deniz hizmetlerine ilişkin görüşmelerin Umman ile sürdüğünü açıkladı. İran'ın haziran ayında yayımladığı mutabakat metninde de Tahran'ın Umman ile boğazdaki gelecekteki idare ve deniz hizmetleri konusunda diyalog yürütmesi öngörülüyordu. İran'ın yayımladığı mutabakat metni, ticari gemilerin güvenli geçişi ile ABD'nin deniz ablukasını kaldırması arasında karşılıklı adımlar içeriyor.

Tahran'ın resmi açıklamalarında boğazın gelecekteki düzeninin İran ve Umman arasında oluşturulacak yeni bir çerçeveye bağlanması öne çıkıyor. Ancak geçici rota üzerinde ilerleme sağlanması, İran'ın ABD'ye yönelik diğer siyasi ve ekonomik koşullarından vazgeçtiği anlamına gelmiyor.

Endeks24'ün daha önce aktardığı Hürmüz için tazminat ve yaptırım şartları, deniz geçiş düzenlemesinin daha geniş ABD-İran pazarlığından ayrı değerlendirilemeyeceğini gösteriyor.

Katar serbest seyrüsefer vurgusunu sürdürüyor

Katar Dışişleri Bakanlığı da Hürmüz'de önceliğin uluslararası hukukla uyumlu biçimde seyrüsefer serbestisinin yeniden sağlanması olduğunu bildirdi. Doha, bölgesel uzlaşılara destek vereceğini ve boğazın güvenliği ile ticari geçişin korunmasını temel hedef olarak gördüğünü belirtiyor. Katar'ın resmi açıklamasında Hürmüz'ün kriz öncesi işleyişine dönmesi Körfez ülkelerinin ortak talebi olarak tanımlandı.

Katar ve Pakistan'ın arabuluculuk kanalı ise ABD ile İran arasındaki daha geniş çatışma başlığında önemini koruyor. Tarafların doğrudan görüşmelerinde ilerleme sınırlı kalırken arabulucuların mesaj taşımaya devam etmesi, askeri baskının yanında diplomatik seçeneğin de masadan kalkmadığını gösteriyor.

Hürmüz ekonomik baskının merkezinde

Boğazdaki geçiş rejimi yalnız askeri dengeyi değil, enerji sevkiyatı ve deniz ticaretini de doğrudan etkiliyor. Son haftalarda gemilere yönelik saldırılar, rota değişiklikleri ve güvenlik maliyetlerindeki artış Hürmüz'ü ABD ile İran arasındaki pazarlığın en önemli ekonomik kaldıraçlarından biri haline getirdi.

Fararu'nun canlı akışında da Washington'ın kısa vadeli hedeflerinin tamamına ulaşılamadığı ve çatışmanın giderek ekonomik baskı araçları üzerinden yürüdüğüne ilişkin değerlendirmeler öne çıkıyor. Bu tablo, boğazdaki geçici bir teknik anlaşmanın dahi siyasi uzlaşma sağlanmadan kalıcı normalleşmeye dönüşmesinin zor olduğunu gösteriyor.

İsrail'de hükümet karşıtı protestolar hafta sonu yeniden genişledi. Tel Aviv merkezindeki Habima Meydanı'nda toplanan göstericiler seçim güvenliğinin korunmasını ve 7 Ekim 2023 saldırıları ile sonrasındaki savaş sürecinin resmi bir soruşturma komisyonu tarafından incelenmesini istedi.

Gösteriler Tel Aviv'in yanı sıra Hayfa ve başka noktalarda da düzenlendi. Haaretz'in aktardığına göre ana eylem Habima Meydanı'nda yapıldı. Göstericiler, yaklaşan seçimlerin şeffaflığına ilişkin güvence talep ederken hükümetin 7 Ekim ve savaş dönemindeki kararlarının bağımsız biçimde araştırılması çağrısını yineledi.

7 Ekim için resmi komisyon talebi yeniden öne çıktı

Habima Meydanı'ndaki protestoda, 7 Ekim'de yakınlarını kaybeden ailelerden bazıları da hükümete resmi soruşturma komisyonu kurulması çağrısı yaptı. İsrail medyasına yansıyan konuşmalarda hükümetin siyasi nitelikli alternatif bir inceleme mekanizması yerine devlet soruşturma komisyonu oluşturması istendi.

İsrail'de 7 Ekim saldırılarının öncesi, saldırı günü ve sonrasındaki askeri ve siyasi kararların nasıl inceleneceği aylardır siyasi tartışmanın merkezinde bulunuyor. Hükümet karşıtı hareketler, seçim dönemi yaklaşırken bu talebi seçim güvenliği başlığıyla birlikte daha görünür biçimde gündeme taşıyor.

Hayfa'da protestoya ırkçılık tartışması eklendi

Hayfa'daki Horev Merkezi'nde düzenlenen hükümet karşıtı gösteride ise Rambam Hastanesi'ndeki Arap sağlık çalışanlarına yönelik suçlamalar ve bunların ardından büyüyen ırkçılık tartışması öne çıktı. İsrail'deki sağlık meslek örgütleri de son günlerde hastane çalışanlarına yönelik genellemeleri ve sosyal medyadaki söylemleri eleştiren açıklamalar yaptı.

Rambam Hastanesi kıdemli doktorlarından Prof. Matti Waterman, protestoda sosyal medyada yayılan iddiaların Arap çalışanlara yönelik geniş bir kışkırtma ve ırkçılık dalgasına dönüştüğünü söyledi. Hastane yönetimi daha önce yaralı bir askerin Arap personel tarafından kötü muamele gördüğü yönündeki iddiaları yaptığı inceleme sonrasında reddetmişti.

Meron'da Haredi ve seküler gruplar karşı karşıya geldi

Aynı akşam kuzeydeki Meron Kavşağı da farklı bir protestoya sahne oldu. Yaklaşık 150 Haredi gösterici Şabat sırasında toplu taşımanın çalışmasına karşı çıkarak bir otobüsün geçişini engellemeye çalıştı. Yaklaşık 70 seküler protestocu ise yolun kapatılmasına karşı aynı noktada toplandı.

Meron'daki eylemler son haftalarda düzenli olarak tekrarlanıyor. Böylece hükümet karşıtı gösteriler, seçim ve 7 Ekim soruşturması taleplerinin yanı sıra din ve kamusal alan, Arap sağlık çalışanlarına yönelik ayrımcılık iddiaları ve toplumsal kutuplaşma başlıklarıyla aynı hafta sonunda kesişti.

Haaretz'in 16 Ağustos 2026 tarihli gelişmeleri aktardığı canlı haber akışında protestoların Tel Aviv ve Hayfa'daki ayrıntıları yer aldı.

İran yargısı, ocak ayında Karaj'da düzenlenen hükümet karşıtı protestolar sırasında aracını polislerin üzerine sürmekten hüküm giyen Shahram Sadeghi'nin idam edildiğini açıkladı. İnfazın 16 Ağustos Pazar sabahı gerçekleştirildiği bildirildi.

İran yargısına bağlı Mizan'ın aktardığı karara göre Sadeghi, 8 Ocak'ta Karaj'da aracını polis memurlarının üzerine kasıtlı olarak sürerek yedi görevliyi yaralamaktan suçlu bulundu. Yaralanan polislerden birinin üç ay boyunca komada kaldığı bildirildi.

Mal varlığına el koyma kararı da verildi

Karaj Devrim Mahkemesi, Sadeghi'yi ölüm cezasının yanı sıra mal varlığına el koyma cezasına da mahkum etti. İran makamları dosyayı ülkenin casusluk ve ulusal güvenlik mevzuatı kapsamında değerlendirdi.

Yargıtay'ın hükmü onamasının ardından infaz pazar sabahı uygulandı. İran yargısının açıklamasında, kararın protestoya katılım nedeniyle değil, polislerin yaralandığı eylem ve yabancı aktörler lehine faaliyet iddiası üzerinden verildiği belirtildi.

Ocak protestolarındaki infazlar sürüyor

Sadeghi'nin infazı, İran'da 2026 başındaki protestolarla bağlantılı davalarda uygulanan ölüm cezalarının devam ettiği bir döneme denk geldi. Endeks24, daha önce ocak protestoları sırasında askeri tesise saldırı davasındaki idam kararlarını da aktarmıştı.

İran'daki protesto dalgası aralık sonunda hayat pahalılığı ve ekonomik sorunlara yönelik gösterilerle başlamış, ocak ayının ilk haftasında hükümet karşıtı kitlesel eylemlere dönüşmüştü. İran yönetimi şiddet olaylarının ABD ve İsrail tarafından yönlendirildiğini savunurken, ülke dışındaki insan hakları grupları güvenlik güçlerinin müdahalelerine ilişkin farklı değerlendirmeler yayımladı.

Karaj dosyasında yedi polis yaralandı

İran yargısının anlatımına göre Sadeghi'nin kullandığı araç 8 Ocak'ta Karaj'daki gösteriler sırasında polis grubuna çarptı. Olayda yedi memur yaralandı. Mahkeme dosyasında eylemin kasıtlı olduğu kabul edildi ve Sadeghi bu değerlendirme üzerinden hüküm giydi.

İran ile Katar arasında mart ayında kaybolan İranlı askeri pilotların akıbetine ilişkin gerilim yeniden yükseldi. İranlı bir askeri yetkili, Tahran'ın soruşturma için göndermek istediği ekibin aylardır Katar'a giriş izni beklediğini söylerken Doha, herhangi bir İranlı pilotu elinde tuttuğu iddiasını reddediyor.

İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı Kayıp Kişileri Arama Komitesi Komutanı Mohammad Baqerzadeh, İran Hava Kuvvetlerinden uzmanların da yer aldığı bir heyetin pilotların akıbetini araştırmak üzere Katar'a gitmek istediğini belirtti. Baqerzadeh, Katarlı yetkilileri süreci geciktirmek ve pilotların İran'a dönüşünü engellemekle suçladı.

Katar pilotları tuttuğu iddiasını reddetti

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Majed al-Ansari, İranlı pilotların ülkede tutulduğu yönündeki iddiaları reddetti. Doha'nın açıklamasına göre İran uçakları mart ayında Katar hava sahasını ihlal etti ve pilotlarla iletişim kurma girişimlerine yanıt alınamadı.

Katar, daha sonra yürütülen arama kurtarma çalışmalarında pilotlardan birinin kalıntılarının bulunduğunu bildirdi. Doha, kalıntıların İran'a teslimini koordine etmek amacıyla Tahran ile temasa geçildiğini ve İranlı bir ekibin operasyonun ayrıntılarını incelemesi için davette bulunulduğunu, ancak bu çağrıya yanıt alınmadığını açıkladı.

Pilotların Katar'da tutulduğu yönündeki ilk iddialar ve Doha'nın buna verdiği yanıt, Endeks24'ün Katar'ın İranlı pilot iddiasını reddettiği önceki haberinde de ayrıntılı biçimde ele alınmıştı.

İran Kızılhaç'tan devreye girmesini istedi

Baqerzadeh ise İran Hava Kuvvetleri uzmanı ile araştırma ekibinin aylardır Katar'a giriş için beklediğini savundu. İranlı yetkili, Uluslararası Kızılhaç Komitesine de dosyayı acilen takip etme çağrısında bulundu.

Tarafların açıklamaları, pilotların akıbeti konusunda birbirinden farklı iki anlatım ortaya koyuyor. Katar bir pilotun kalıntılarına ulaşıldığını ve İran'a inceleme daveti yapıldığını söylerken, İran tarafı kayıp pilotların Katar güçlerince tutulduğunu ve araştırma sürecinin engellendiğini ileri sürüyor.

Kuveyt'teki dört İranlı da gündeme geldi

Baqerzadeh aynı açıklamada Kuveyt'te tutulan dört İranlının durumunu da gündeme getirdi ve Kuveyt makamlarının bu kişilerin akıbeti konusunda bilgi vermediğini öne sürdü.

İran mayıs ayında dört kişinin Devrim Muhafızlarıyla bağlantılı olduğunu, bir deniz devriyesi sırasında seyir sistemindeki sorun nedeniyle Kuveyt karasularına girdiklerini açıklamıştı. Kuveyt ise söz konusu kişilerin ülkeye karşı düşmanca eylemler planladığından şüphelenildiğini bildirmişti.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturma kapsamında gözaltına alınan Alihan Kuriş, adli işlemlerinin ardından sevk edildiği mahkemece tutuklandı. Kuriş, kararın ardından cezaevine gönderildi.

Soruşturma 13 Ağustos'ta 49 şüpheli hakkında verilen gözaltı kararıyla başlamıştı. İstanbul, Ankara ve Antalya'nın da aralarında bulunduğu 17 ilde düzenlenen operasyonlarda gün içinde gözaltına alınan şüpheli sayısının 37'ye ulaştığı bildirilmişti.

Soruşturma mali suç iddiaları üzerinden yürütülüyor

Başsavcılığın açıklamalarına yansıyan bilgilere göre dosyada "suç örgütü kurma ve yönetme", "suç örgütüne üye olma", "suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama", "kamu kurum ve kuruluşları zararına dolandırıcılık" ve "Vergi Usul Kanunu'na muhalefet" suçlamaları araştırılıyor. İsnatlar soruşturma aşamasında bulunuyor ve yargılama sonucunda kesinleşmiş hüküm niteliği taşımıyor.

Soruşturmanın ekonomik boyutu daha önce Endeks24'ün yapının şirket ve ticari bağlantılarını inceleyen dosyasında ele alınmıştı. Dosyada şirketler, para hareketleri ve mal varlığı bağlantılarının soruşturmanın önemli başlıkları arasında yer aldığı aktarılmıştı.

Gizli bölmede yakalandığı bildirilmişti

Kuriş'in gözaltı kararının uygulanması sırasında ikametinde bulunamadığı, cep telefonunu evde bıraktıktan sonra başka bir adrese geçtiği ve burada gizli bir bölmede saklanırken yakalandığı bildirilmişti.

Operasyon kapsamındaki aramalarda döviz, altın, ziynet eşyası, ruhsatsız silahlar ve dijital materyaller ele geçirildiği açıklandı. Kuriş'in kardeşi Hilmi Tuna Kuriş'in adresinde de tabanca ve mühimmat bulunduğu bilgisi soruşturma kayıtlarına yansıdı.

Soruşturma sürüyor

Tutuklama kararı Alihan Kuriş yönünden adli sürecin yeni aşamasını oluştururken, diğer şüpheliler hakkındaki işlemler ve soruşturma kapsamındaki mali incelemeler devam ediyor. Dosyada yeni adli kararlar çıkması halinde soruşturmanın kapsamı yeniden şekillenebilir.

Konut alıcısının hesabı artık yalnız satış bedeli ve dairenin fiziksel özellikleriyle sınırlı kalmıyor. Aynı bölgede benzer konutlar arasında tercih yapılırken sitenin aidatı, mali yapısı, hizmet kalitesi ve yaşam düzeni ikinci el değer üzerinde daha görünür bir unsur haline geliyor.

Yüksek aidat ödenmesine rağmen güvenlik, temizlik, bakım, asansör veya ortak alan hizmetlerinde aksama yaşanması, satış aşamasında alıcının pazarlık gücünü artırabiliyor. Geçmiş dönem borçları, planlanan büyük bakım giderleri ve toplu ödeme ihtimalleri de ilk bakışta uygun görünen bir konutun toplam maliyetini yükseltebiliyor.

Site bilançosu satın alma hesabına giriyor

Bazı alıcılar satın alma öncesinde sitenin son dönem bütçesini, aidat geçmişini, devam eden davalarını ve planlanan giderlerini sorguluyor. Aynı metrekaredeki iki daireden biri düşük giderli ve mali açıdan dengeli bir sitede, diğeri yüksek masraflı bir projede bulunduğunda, fark yalnız aylık aidatta kalmıyor. Yıllara yayılan toplam sahip olma maliyeti de değişiyor.

Aidat tartışması ayrıca düzenleme gündeminde de yer alıyor. Endeks24'ün daha önce aktardığı site aidatlarına ilişkin yasal hazırlık, yüksek giderlerin konut sahipleri üzerindeki mali baskısının daha geniş bir başlık haline geldiğini gösteriyor.

Çalışmayan yönetim satışta dezavantaj yaratıyor

Türkiye'nin haberine göre site yönetiminin performansı ikinci el konut değerinde daha belirgin bir kriter haline geliyor. Yönetimin gelir ve gider tablolarının şeffaf olmaması, geçmişten devreden borçlar veya hizmetlerde süreklilik sorunu bulunması alıcı açısından risk olarak değerlendiriliyor.

Ortak alanların elektrik veya suyunun kesilmesi, asansörlerin çalışmaması, güvenlik ve temizlik hizmetlerinin aksaması gibi sorunlar günlük yaşamı etkilerken satış sürecinde de fiyat pazarlığını zorlaştırabiliyor. Yönetim harcamalarına ilişkin uyuşmazlıkların yargıya taşındığı örnekler de alıcıların tapu ve ekspertiz kadar sitenin mali geçmişini incelemesine yol açıyor.

Düzenli yaşam sunan siteler talepte ayrışıyor

Çocuklu ailelerin ağırlıkta olduğu, ortak yaşam kurallarının oturduğu, güvenlik ve otopark sorununun sınırlı kaldığı, sosyal alanların düzenli işletildiği siteler daha fazla talep görebiliyor. Emlakçılara göre özellikle ailelerin yoğun olduğu bölgelerde bu nitelikler benzer konutlara karşı fiyat avantajı yaratabiliyor.

Buna karşılık sürekli gürültü şikayetlerinin bulunduğu, kısa süreli kiralamaların yoğunlaştığı veya site içi anlaşmazlıkların sık yaşandığı projelerde satış süreci uzayabiliyor. Böylece ikinci el konutta "hangi daire?" sorusunun yanına giderek daha güçlü biçimde "hangi site?" sorusu ekleniyor.

Milyarder yatırımcı John Paulson, altındaki uzun vadeli yükselişin tamamlanmadığını, piyasanın halen boğa döngüsünün erken aşamasında olduğunu düşünüyor. Paulson’ın tezinde merkez bankalarının rezerv çeşitlendirmesi, özel yatırımcı talebi ve kağıt paralara güvenin zayıflaması öne çıkarken, 2026 verileri resmi sektör alımlarının ikinci çeyrekte yeniden hızlandığını gösteriyor.

Paulson, CNBC’nin The Exchange programındaki değerlendirmesinde altının uzun vadeli bir boğa piyasasının başlangıç veya erken aşamalarında olduğunu söyledi. Yatırımcının temel argümanı, hükümetlerin yüksek harcamaları ve para birimlerine duyulan güvenin aşınmasının altına yönelik talebi merkez bankalarının ötesine taşıyabileceği yönünde. Paulson ayrıca erken aşamadaki altın madenciliği şirketlerini doğrudan külçeye kıyasla daha yüksek potansiyel taşıyan alanlardan biri olarak gördüğünü belirtti.

Merkez bankası alımları ikinci çeyrekte hızlandı

Dünya Altın Konseyinin ikinci çeyrek verilerine göre merkez bankaları ve diğer resmi kurumların net altın alımı 289 tona çıktı. İlk çeyrek için daha sonra 57 tona revize edilen tahminle karşılaştırıldığında ikinci çeyrek alımı yaklaşık beş katına ulaştı. Çin Merkez Bankası aynı çeyrekte rezervlerine 33 ton eklerken ilk yarıdaki artış 40 ton oldu.

Konseyin aynı raporunda toplam altın talebi, tezgah üstü işlemler dahil, ikinci çeyrekte yıllık bazda değişmeyerek 1.269 ton olarak hesaplandı. İlk yarı toplamı yüzde 2 artışla 2.522 tona ulaşırken talebin parasal değeri 380 milyar dolarla rekor düzeye çıktı. Buna karşılık altın ETF’leri ikinci çeyrekte 45 ton net çıkış yaşadı. Bu ayrışma, Paulson’ın uzun vadeli tezinin bütün yatırım kanallarında aynı anda güçlü alım bulunduğu anlamına gelmediğini gösteriyor.

Paulson’ın görüşü piyasa konsensüsü değil

Altının yıl içindeki sert dalgalanması, uzun vadeli yükseliş görüşünün kısa vadeli fiyat riskini ortadan kaldırmadığını ortaya koydu. Dünya Altın Konseyi verilerine göre LBMA PM altın fiyatının ikinci çeyrek ortalaması ons başına 4.506,29 dolar oldu. Bu seviye ilk çeyrek ortalamasının yüzde 8 altında, 2025’in aynı döneminin ise yüzde 37 üzerindeydi.

Piyasadaki kurum tahminleri de tek yönde birleşmiş değil. Endeks24’ün 2026 yıl sonu tahminlerini karşılaştırdığı haberde LBMA’nın temmuz anketindeki 16 analistin yıl sonu tahminleri 3.879 dolar ile 5.100 dolar arasında değişirken ortalama 4.500 dolar seviyesinde bulunuyordu. Bu geniş aralık, Paulson’ın boğa tezinin güçlü bir görüş olmakla birlikte piyasa için ortak bir hedef anlamına gelmediğini gösteriyor.

Talebin kalıcılığı ana test olacak

Dünya Altın Konseyinin yılın geri kalanına ilişkin görünümünde yatırım talebinin büyümenin ana kaynağı olması ve merkez bankalarının önemli alıcılar arasında kalması bekleniyor. Buna karşın yüksek fiyatların mücevher talebini baskılaması, reel faizler ve doların seyri altının kısa vadeli yönünde karşı ağırlık oluşturabilecek başlıklar olarak öne çıkıyor.

Paulson’ın “erken aşama” görüşünün piyasa tarafından doğrulanması için merkez bankası talebinin kalıcı biçimde güçlü kalması, özel yatırım talebinin yeniden genişlemesi ve yüksek fiyatlara rağmen satış baskısının sınırlı kalması gerekecek. Bu nedenle yatırımcının açıklaması bir fiyat hedefinden çok, altının rezerv çeşitlendirmesi ve para rejimine duyulan güven tartışmasındaki rolüne dayanan uzun vadeli bir tez niteliği taşıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD’den F-35 savaş uçaklarının tedariki ve Suriye politikası konusunda iki yeni mesaj verdi. Erdoğan, Donald Trump’tan F-35 konusunda söz aldığını ve bu sözün yerine getirilmesini beklediğini söylerken, önümüzdeki dönemde Suriye’ye gitmeyi planladığını açıkladı.

Erdoğan, Al Jazeera’ya verdiği özel röportajda F-35 dosyasına ilişkin, “Trump’tan F-35 savaş uçakları konusunda bir söz aldık ve bunu yerine getirmesini bekliyoruz” dedi. Açıklama, Ankara’nın uzun süredir yeniden açmaya çalıştığı F-35 dosyasında siyasi beklentinin sürdüğünü gösterdi.

F-35 dosyasında S-400 engeli sürüyor

Türkiye, Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini teslim almasının ardından 2019’da F-35 programından çıkarıldı. ABD Savunma Bakanlığının kararında S-400 ile F-35’in birlikte kullanılmasının uçakların güvenliği açısından risk oluşturduğu gerekçesi öne çıkarılmıştı.

Trump yönetiminin Ankara’ya yönelik daha olumlu siyasi tonu, dosyadaki bütün engellerin kalktığı anlamına gelmiyor. Erdoğan’ın son açıklamasında teslimat takvimi, uçak sayısı veya S-400 meselesinin nasıl çözüleceğine ilişkin yeni ayrıntı yer almadı. F-35 başlığındaki önceki aşama, Endeks24’ün S-400 düğümünü ele alan haberinde ayrıntılı olarak izlenebilir.

Erdoğan Suriye ziyareti planını açıkladı

Röportajın ikinci önemli mesajı Suriye’ye ilişkin oldu. Erdoğan, Türkiye’nin Suriye’nin istikrarına desteğini sürdüreceğini belirterek önümüzdeki dönemde ülkeye ziyaret planladığını söyledi. Ziyaret için tarih veya ayrıntılı program açıklanmadı.

Erdoğan ayrıca Türkiye’nin bölgedeki Kürtlerle ilişkilerini güçlendirmeye devam edeceğini söyledi. Suriye Kürtlerinin “barış ve istikrardan paylarını alacağını” belirten Erdoğan, Ankara’nın bölgedeki Kürt topluluklarının haklarını korumaya yönelik yaklaşımının süreceğini ifade etti.

Mekke Anlaşması, Gazze ve AB mesajları

Erdoğan aynı röportajda Mekke Anlaşması’nın dış saldırı durumunda imzacı ülkelerin ortak adım atmasını öngördüğünü, anlaşmanın yeni katılımcılara açık olduğunu ve Mısır’ın katılımının önemli olacağını söyledi. Gazze konusunda Türkiye’nin desteğinin süreceğini belirten Erdoğan, Avrupa Birliği üyeliğinin ise Ankara açısından artık öncelik olmadığını ifade etti.

F-35 ve Suriye başlıkları, Ankara’nın aynı anda Washington ile savunma ilişkilerini yeniden kurmaya ve Suriye’deki siyasi düzen üzerinde daha doğrudan rol almaya çalıştığı iki ayrı hattı ortaya koyuyor. İlk dosyada sonuç ABD’deki karar ve hukuk süreçlerine, ikinci dosyada ise Erdoğan’ın açıkladığı ziyaret planının takvime dönüşmesine bağlı olacak.

Washington, İran’a karşı ekonomik baskıyı genişletmeye hazırlanırken beş ana kanal öne çıkıyor: Çin’e petrol satışının finansmanı, döviz ve aracı ağları, üçüncü ülke şirketlerine ikincil yaptırımlar, İran’ın yurt dışındaki varlıkları ve gölge filo. Ancak bunlar henüz Beyaz Saray tarafından açıklanmış beş maddelik resmi bir yaptırım paketi değil.

ABD Hazine Bakanlığı’nın mevcut uygulamaları, olası yeni adımların önemli bölümünün sıfırdan kurulmayacağını gösteriyor. Bakanlık, nisan ayında Çin’in İran petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ını satın aldığını belirtirken, Çin’deki bağımsız rafineriler ve bu ticareti kolaylaştıran finans kuruluşları için yaptırım riskini açıkça gündeme taşıdı. Aynı açıklamada yabancı finans kuruluşlarına karşı ikincil yaptırım yetkilerinin kullanılabileceği de vurgulandı.

Çin petrol ticareti baskının merkezinde

ABD Hazine Bakanlığına göre İran petrolünün yaklaşık yüzde 90’ı Çin’e gidiyor. Bu yoğunlaşma, Washington açısından en belirgin baskı noktasını oluşturuyor. Şimdiye kadar bazı bağımsız Çin rafinerileri ve aracılar yaptırım kapsamına alınırken, daha büyük Çin bankalarının doğrudan hedeflenmesi Pekin ile finansal gerilimi büyütebilecek daha sert bir seçenek olarak öne çıkıyor.

İkinci kanal, İran’ın petrol gelirini ülkeye geri taşıyan döviz büroları, aracılar ve paravan şirketler. Hazine Bakanlığı, “Economic Fury” kampanyası kapsamında bu yapıları İran’ın gölge bankacılık sistemi olarak tanımlıyor. Haziran ayında dijital varlık platformlarına ve finansal aracılara yönelik yeni yaptırımlar açıklayan Bakanlık, yabancı şirket ve finans kuruluşlarına karşı ek adımlar atılabileceğini de belirtti.

Üçüncü ve daha geniş seçenek, İran’la sınırlı ticari ilişki kuran yabancı şirket ve bankalara kadar uzanabilecek ikincil yaptırımlar. Böyle bir yaklaşım, hedefi yalnız İran içindeki aktörlerden çıkarıp üçüncü ülkelerdeki finans ve ticaret kuruluşlarına taşır. Hazine Bakanlığının haziran açıklaması, yabancı finans kuruluşlarına ikincil yaptırım uygulanabileceğini açık biçimde kayda geçiriyor.

Varlıklar ve gölge filo daha sert aşamayı temsil ediyor

Dördüncü seçenek, İran devletine ait yurt dışı varlıkların yalnız dondurulması değil, belirli hukuk yollarıyla el konulmasının denenmesi. Bloomberg’in değerlendirmesinde bu adımın uygulanabilirliği, varlıkların hangi ülkede bulunduğu ve ilgili hükümetlerin iş birliğine bağlı olduğu için diğer seçeneklerden daha karmaşık görülüyor.

Beşinci kanal ise İran’ın petrol taşımacılığında kullandığı gölge filonun daha geniş bir ekosistem olarak hedeflenmesi. Washington halihazırda tankerleri, şirketleri ve sigorta bağlantılarını yaptırım listelerine ekliyor. 29 Temmuz tarihli Hazine kararı, 2026 başından bu yana İran’ın gölge filosuyla bağlantılı 100’den fazla geminin yaptırım kapsamına alındığını bildirdi.

Trump yönetiminin hukuki zemini de yeni değil. NSPM-2 başkanlık memorandumu, Hazine Bakanına İran’a karşı sürekli yaptırım uygulama, mevcut muafiyetleri gözden geçirme ve denizcilik, sigorta ile liman işletmelerini yaptırım riskleri konusunda yönlendirme talimatı veriyor.

Beş kanalın ortak sınırı, baskının İran ekonomisini sıkıştırırken petrol fiyatlarını ve ABD’nin Çin ile ilişkilerini de etkileyebilmesi. Bu nedenle esas ayrım yeni hedef bulmakta değil, Washington’ın daha büyük finans kuruluşlarını ve üçüncü ülke şirketlerini kapsayan yaptırımların ekonomik maliyetini göze alıp almayacağında ortaya çıkıyor.

İran petrol gelirlerine yönelik baskının önceki aşaması, Endeks24’ün Çinli rafinerileri hedef alan yaptırım haberinde izlenebilir. Nisan 2025’teki adımlar, bugünkü seçeneklerin özellikle petrol satış zinciri ve Çin bağlantısı açısından nasıl genişleyebileceğine ilişkin temel referansı oluşturuyor.

Körfez savaşında ekonomik denklem ilk aylarda petrol fiyatının ne kadar yükseleceği üzerinden kuruluyordu. Beş ay sonra asıl baskı, enerjinin Hürmüz Boğazı üzerinden ne ölçüde ihraç edilebildiğine kaydı. ABD Enerji Enformasyon İdaresi verileri, petrol ve sıvı yakıt geçişinin savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 77 azaldığını gösteriyor.

Dünya Bankası da bölgedeki büyüme görünümünü çatışmanın ilk haftalarında sert biçimde aşağı çekti. Kurum, Körfez İşbirliği Konseyi ekonomileri için 2026 büyüme tahminini ocak ayındaki görünümüne göre 3,1 puan düşürerek yüzde 1,3’e indirdi. Kurumun değerlendirmesinde Hürmüz’ün kapanması, enerji ve kamu altyapısındaki hasar, ticaret ve finansal oynaklık büyümedeki bozulmanın temel kanalları arasında gösterildi.

Fiyat değil akış belirleyici oldu

EIA’nın Ağustos görünümüne göre Hürmüz’den taşınan ham petrol ve petrol sıvıları 2025’in son çeyreğinde günlük ortalama 21,6 milyon varildi. Hacim 2026’nın ikinci çeyreğinde 4,9 milyon varile geriledi. Aynı dönemde Suudi Arabistan’ın petrolü Doğu-Batı boru hattı üzerinden Kızıldeniz’deki Yanbu limanına yönlendirmesiyle Babülmendep geçişi günlük 5,4 milyon varilden 8,1 milyon varile çıktı.

Bu tablo, yüksek petrol fiyatının Körfez üreticileri için otomatik olarak daha yüksek gelir anlamına gelmediği bir döneme işaret ediyor. Capital Gate Advisors ortağı ve eski Emirates NBD başekonomisti Tim Fox da The National’daki değerlendirmesinde ekonomik hesabın fiyat şokundan ihracat, ithalat ve lojistiğin sürekliliğine kaydığını savunuyor.

Körfez içinde ayrışma büyüyor

Aynı coğrafi şok bütün Körfez ekonomilerini eşit etkilemiyor. Suudi Arabistan, Doğu-Batı hattıyla Hürmüz’ü kısmen baypas edebilirken Umman’ın başlıca limanları boğazın dışında bulunuyor. Katar ve Kuveyt ise enerji ihracatında Hürmüz’e daha yüksek bağımlılık taşıyor. Birleşik Arap Emirlikleri alternatif ihracat altyapısına sahip olsa da havacılık, turizm, lojistik ve finans merkezi olması nedeniyle bölgesel kesintinin daha geniş kanallarına açık kalıyor.

EIA, temmuz ayında Körfez çevresindeki üretim kesintilerinin günlük ortalama 5,5 milyon varil düzeyinde olduğunu hesaplıyor. Kurumun ağustos görünümünde Hürmüz sevkiyatının ay boyunca ciddi biçimde sınırlı kalacağı, eylülden itibaren kademeli artış başlayacağı ve üretim ile ticaret örüntülerinin ancak 2027 başında savaş öncesi düzene yaklaşacağı varsayılıyor.

Bu nedenle Körfez için temel soru artık Brent’in tek başına hangi seviyeye çıkacağı değil, üretimin ne kadarının pazara ulaşabildiği. Hürmüz’deki kesintinin alternatif koridorları nasıl öne çıkardığı, Endeks24’ün Ceyhan’ın enerji rolüne ilişkin analizinde de görülüyor. Türkiye’nin Akdeniz çıkışı, Irak ve Hazar petrolünün boğaz dışı güzergâhlarla taşınması açısından daha stratejik hale geliyor.

Dünya Bankası, çatışmanın uzaması halinde enerji ve gıda maliyetleri, ticaret, turizm, mali baskılar ve yerinden edilme üzerinden ekonomik etkinin büyüyebileceği uyarısında bulunuyor. Körfez’de orta vadeli toparlanmanın gücü de bu nedenle petrol fiyatından çok Hürmüz’de normalleşmenin hızı, alternatif ihracat kapasitesi ve tedarik zincirlerinin ne ölçüde yeniden kurulabildiğine bağlı olacak.

Çin’de demiryolu yolculukları 2026’nın Ocak-Temmuz döneminde 2,8 milyarla rekor düzeye ulaştı. China State Railway Group verilerine göre toplam yolculuk sayısı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 4,1 artarken, yabancı yolcuların tren seyahatlerindeki artış yüzde 32,5’e çıktı.

Çin Devlet Konseyi’nin yayımladığı resmî istatistik sayfasına göre ülkenin demiryolu ağı ilk yedi ayda günde ortalama 11 bin 462 yolcu treni işletti. Günlük tren sayısı yıllık bazda yüzde 5,2 yükseldi.

Yabancı yolcuların tren seyahatleri yüzde 32,5 arttı

Toplam yolculuk sayısındaki yüzde 4,1’lik artışın yanında sınır ötesi trafik daha hızlı büyüdü. Operatör, vizesiz transit politikasının etkisiyle yabancı yolcuların demiryolu seyahatlerinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 32,5 arttığını bildirdi.

Bu fark, yabancı yolcu segmentinin toplam demiryolu talebinden belirgin biçimde daha hızlı genişlediğini gösteriyor. Ancak China Railway açıklamasında yabancı yolcuların toplam yolculuklar içindeki payına veya mutlak yolcu sayısına ilişkin ayrı bir rakam paylaşılmadı.

Tren kapasitesi yolcu artışından hızlı büyüdü

Demiryolu ağında günde ortalama 11 bin 462 yolcu treni işletildi. Bu sayı yıllık bazda yüzde 5,2 artarken toplam yolculuklardaki artış yüzde 4,1’de kaldı. Açıklanan oranlardan yapılan hesaplama, geçen yıl aynı dönemde günlük ortalama tren sayısının yaklaşık 10 bin 895 olduğunu gösteriyor.

China Railway ayrıca kültür ve turizm birimleriyle koordinasyonu artırarak tren hizmetlerini turistik bölgeler ve konaklama noktalarıyla daha güçlü biçimde bağlamaya çalıştığını bildirdi. Demiryolu kapasitesindeki genişleme ile vizesiz transit uygulamasının aynı dönemde devreye girmesi, iç ve sınır ötesi seyahat talebini birlikte destekleyen iki ayrı kanal oluşturdu.

Rekorun arkasındaki artış yaklaşık 110 milyon yolculuk

Endeks24’ün China Railway’in açıkladığı 2,8 milyar yolculuk ve yüzde 4,1’lik yıllık artış üzerinden yaptığı hesaplamaya göre 2025’in ilk yedi ayındaki yolculuk sayısı yaklaşık 2,69 milyar düzeyindeydi. Buna göre bir yıldaki net artış yaklaşık 110 milyon yolculuğa karşılık geliyor.

Çin’in ulaştırma altyapısındaki kapasite artışı, yalnız demiryolu yolcu talebi açısından değil, turizm ve bölgesel hareketlilik bakımından da izleniyor. Benzer ulaştırma yatırımları ve demiryolu projeleri Endeks24 gündem haberlerinde yer alıyor.

Katar, İran’ın üç askeri pilotun aylardır ülkede tutulduğu yönündeki iddiasını reddetti. Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Majed al-Ansari, pilotlarla Katar hava sahasını ihlal etmelerinin ardından temas kurulmaya çalışıldığını, ancak bu girişimlere yanıt alınamadığını açıkladı.

Al-Ansari, arama kurtarma ekiplerinin daha sonra pilotlardan birinin kalıntılarına ulaştığını ve naaşın teslimini koordine etmek amacıyla İran ile temasa geçildiğini bildirdi. Doha ayrıca Tahran’ı yürütülen operasyonun ayrıntılarını incelemeye davet ettiğini, ancak bu çağrıya henüz yanıt verilmediğini belirtti.

İran üç pilotun Katar’da tutulduğunu ileri sürdü

İran Genelkurmay Başkanlığına bağlı Kayıp Kişiler Komitesi, Mart ayında kaybolan üç pilotun Katar güçleri tarafından canlı ele geçirildiğini ve yaklaşık altı aydır tutulduğunu iddia etti. İran tarafı, pilotlarla aileleri veya İranlı yetkililer arasında temas kurulmasına izin verilmediğini öne sürerek Uluslararası Kızılhaç Komitesinden yardım istedi.

Katar ise bu anlatımı kabul etmiyor. Doha’nın açıklamasına göre söz konusu uçaklar Katar hava sahasını ihlal etti ve pilotlarla temas kurulmasına yönelik girişimler sonuçsuz kaldı. Katar makamları, arama faaliyetlerinde yalnızca bir pilotun kalıntılarına ulaşıldığını ve diğer pilotların Katar’da tutulduğuna ilişkin iddianın gerçeği yansıtmadığını savunuyor.

Olay Mart ayındaki hava saldırılarına uzanıyor

İranlı pilotların akıbetine ilişkin tartışma, Mart ayında İran uçaklarının Katar hava sahasına girdiği çatışma dönemine dayanıyor. Katar daha önce iki İran bombardıman uçağının hava savunması tarafından düşürüldüğünü açıklamıştı. Tahran ise pilotların akıbetine ilişkin uzun süre sınırlı bilgi paylaşmıştı.

Yeni karşılıklı açıklamalar, İran ile Katar arasındaki askeri olayların diplomatik boyutunu yeniden gündeme taşıdı.

Doha operasyon kayıtlarını incelemeye açmayı önerdi

Katar’ın İran’a yaptığı inceleme daveti, tarafların pilotların akıbetine ilişkin farklı anlatımlarının karşılaştırılması açısından yeni bir diplomatik kanal oluşturuyor. Tahran’ın bu davete vereceği yanıt, hem olayın operasyonel ayrıntılarının hem de pilotlarla ilgili iddiaların hangi belgelerle destekleneceğini belirleyecek.

Nvidia’nın, SoftBank Group iştiraki SB Energy’ye 3 milyar dolara kadar yatırım yapmayı görüştüğü bildirildi. Görüşmeler, çip üreticisinin OpenAI için planlanan büyük Ohio veri merkezi kampüsünde yaklaşık 100 milyar dolarlık kredi desteği sağlamasına yönelik müzakerelerin yeni bir finansman katmanıyla genişleyebileceğine işaret ediyor.

The Information’ın görüşmelere yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre olası yatırım henüz kesinleşmedi. Reuters da söz konusu görüşmeleri bağımsız olarak doğrulayamadığını bildirdi. Bu nedenle 3 milyar dolarlık yatırım ve yaklaşık 100 milyar dolarlık kredi desteği imzalanmış taahhüt olarak değerlendirilemiyor.

Önceki 250 milyar dolarlık yapı küçülmüştü

Ohio projesi için Nvidia’nın daha önce yaklaşık 250 milyar dolarlık finansman garantisi sağlayabileceği bildirilmişti. Bir gün önce yayımlanan yeni haberlerde ise ilk aşamadaki desteğin 120 milyar doların altına çekilmesinin planlandığı aktarıldı. Son yaklaşık 100 milyar dolarlık rakam, bu yeniden yapılandırmayla aynı yönde ilerlerken SB Energy’ye olası 3 milyar dolarlık yatırım Nvidia’nın projedeki rolünü kredi desteğinin ötesine taşıyabilir.

Endeks24’ün temmuz sonunda yayımladığı Nvidia ve OpenAI finansmanı değerlendirmesinde, 250 milyar dolarlık garanti görüşmesinin veri merkezi kirası ve borç finansmanını kapsadığı, çip alımları için ayrı bir finansman hattının tartışıldığı aktarılmıştı. Yeni görüşmeler, finansman yapısının sabit bir paket yerine farklı araçlar arasında yeniden dağıtıldığını gösteriyor.

SB Energy projenin geliştirici tarafında

SB Energy, SoftBank Group bünyesinde enerji ve altyapı projeleri geliştiren şirket olarak Ohio’daki planlanan kampüsün geliştirici tarafında bulunuyor. OpenAI’ın tesisi kiralamasına yönelik müzakereler sürerken Nvidia’nın kredi desteği, projenin borçlanma koşullarını destekleyebilecek bir unsur olarak değerlendiriliyor.

Görüşmelerin sonuçlanması halinde Nvidia, yalnızca veri merkezinde kullanılacak işlemcilerin tedarikçisi olarak değil, projenin sermaye ve finansman yapısında da daha doğrudan bir rol üstlenmiş olacak. Ancak şirketlerden bağlayıcı bir anlaşma açıklanmadığı için yatırımın büyüklüğü, kredi desteğinin nihai tutarı ve sözleşme koşulları henüz kesinleşmiş değil.

Dünya genelinde insansız savaş uçağı projelerinin büyük bölümü hava-yer odaklı geliştirilirken, hiçbir insansız hava aracı bugüne kadar operasyonel hava-hava atış kabiliyeti gösterememişti. KIZILELMA’nın testi, bu alanda ilk kez fiili bir başarı sağlanması nedeniyle kritik önem taşıyor.

F-16’larla müşterek uçuş gerçekleştirildi

Merzifon 5. Ana Jet Üssü’nden kalkan 5 adet F-16 savaş uçağı, test kapsamında KIZILELMA ile Sinop semalarında ortak uçuş icra etti. İnsanlı-insansız müşterek harekât senaryosunu sergileyen uçuşta Bayraktar AKINCI TİHA da bölgede görev alarak süreci havadan kayıt altına aldı.

Senaryo gereği fırlatılan yüksek hızlı jet motorlu hedef uçak, ASELSAN tarafından geliştirilen MURAD AESA radarıyla tespit edildi. Radarın hassas işaretlemesinin ardından KIZILELMA, kanat altında taşıdığı TÜBİTAK SAGE üretimi GÖKDOĞAN Görüş Ötesi Hava-Hava Füzesi’ni ateşledi. Milli füze hedefi tam isabetle vurdu ve platformun havadan havaya taarruz kabiliyeti doğrulandı.

Tüm görev zinciri milli sistemlerle tamamlandı

Türk havacılığında ilk kez milli bir uçağın, milli bir hava-hava füzesini, yine milli bir radarın güdümlemesiyle hedefe angaje olduğu bir görev icra edildi. Böylece hava-hava görev zincirinin tüm aşamaları yerli sistemlerle tamamlanmış oldu.

Testi Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Ziya Cemal Kadıoğlu, Muharip Hava Kuvveti Komutanı Orgeneral Rafet Dalkıran, ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol ve Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar havadan takip etti. TÜBİTAK SAGE Enstitü Müdürü Kemal Topalömer ve ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci de test heyetinde yer aldı.

Düşük radar izi ve gelişmiş sensör altyapısı

Düşük radar kesit alanına sahip KIZILELMA, gelişmiş sensörleriyle hedefleri uzun menzilden tespit edebiliyor. Bu konseptin hava muharebelerine yeni bir boyut kazandırması bekleniyor. Platformda MURAD AESA Radarı ve TOYGUN Elektro-Optik Hedefleme Sistemi gibi ileri teknoloji sistemlerin entegrasyonu tamamlandı. Daha önce TOLUN ve TEBER-82 mühimmatlarıyla yapılan testlerde tam isabet sağlamıştı.

Baykar, 2003’ten bu yana tüm projelerini öz kaynaklarıyla yürütürken, 2023 ve 2024’te 1,8 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Şirket, savunma ve havacılık sektöründe üst üste dört yıl ihracat lideri oldu ve küresel SİHA pazarında Türkiye'nin konumunu güçlendirdi.

Operasyonlar eş zamanlı olarak gerçekleştirildi

Bakan Yerlikaya, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada operasyonların Cumhuriyet Başsavcılıkları ve Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele (KOM) Başkanlığı koordinesinde yürütüldüğünü belirtti. İl Emniyet Müdürlükleri KOM Şube Müdürlükleri tarafından gerçekleştirilen operasyonlar, 81 ilde eş zamanlı olarak yapıldı.

13 yasa dışı imalathane deşifre edildi

Yerlikaya, yapılan aramalarda 13 yasa dışı alkollü içki imalathanesinin ortaya çıkarıldığını bildirdi. Ele geçirilen sahte içkilerin ve etil alkolün, halk sağlığını tehdit eden ürünlerin piyasaya sürülmesini engellemek amacıyla imha edileceği belirtildi.

“Bu ürünler ölümcül bir tuzaktır”

Bakan Yerlikaya, açıklamasında sahte içki üretiminin yalnızca bir suç değil, aynı zamanda toplum sağlığını tehdit eden ölümcül bir tuzak olduğunu vurguladı. “Bu ürünleri piyasaya sürenler vatandaşlarımızın sağlığını ve hayatını hiçe saymaktadır” ifadelerini kullandı.

Vatandaşlara uyarı: Şüpheli durumları bildirin

Yerlikaya, vatandaşlara çağrıda bulunarak şüpheli durumların 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirilmesini istedi. “Biz gereğini yaparız” mesajıyla açıklamasını tamamlayan Bakan Yerlikaya, sahte içkiyle mücadelenin kararlılıkla süreceğini ifade etti.

KALKAN DİHA'nın Test Başarısı

Keşif ve istihbarat görevleri için geliştirilen Bayraktar KALKAN DİHA, 40'ıncı uçuş testini de başarıyla tamamladı. Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, uçuş testinin başarılı anlarını içeren bir video yayımladı.

Selçuk Bayraktar'ın Paylaşımı

Selçuk Bayraktar, Nisan ayında gerçekleştirilen VTOL Uçuş Testi kapsamında KALKAN DİHA'nın 14 bin 500 feet irtifaya çıktığını ve 70 saatlik başarılı uçuş süresini geride bıraktığını belirtmişti. KALKAN DİHA, Taktik İHA sınıfında yer alarak, başarılı testleriyle dikkat çekiyor.

Taktik İHA Sınıfında Güçlü Performans

Testlerine hız kesmeden devam eden KALKAN DİHA, taktik İHA sınıfında bir hava aracı olarak önemli görevler üstlenmeye devam ediyor. Yüksek irtifa ve uzun uçuş süreleriyle dikkat çeken KALKAN DİHA, milli savunma sanayiine önemli katkılar sağlıyor.

Robotik Yarışmalarında Büyük Heyecan

2024 RoboCup Çin Açık, Pazar günü Fujian Eyaleti Jinjiang Şehri'nde düzenlenen ve 3.500'den fazla robot meraklısının becerilerini sergilediği büyük bir etkinlik ile sona erdi. Üç gün süren etkinlik, Çin Otomasyon Derneği ve diğer prestijli kurumlar tarafından ortaklaşa düzenlendi. Yarışmada toplam 42 takım şampiyon olurken, 42 takım ikinci ve 38 takım üçüncü oldu.

Geniş Katılım ve Yüksek Rekabet

Yarışmaya Tsinghua Üniversitesi, Zhejiang Üniversitesi ve Ulusal Savunma Teknolojisi Üniversitesi'nin de aralarında bulunduğu 136 üniversiteden toplam 456 takım katıldı. Ayrıca, ilk ve orta okullardan da 262 takım yarışmada yer aldı. Bu geniş katılım, yarışmanın ne kadar popüler ve rekabetçi olduğunu gösteriyor.

Birinci Sınıf İnsan Kaynakları ve İşbirliği Vurgusu

Çin Bilimler Akademisi akademisyeni ve Xi'an Jiaotong Üniversitesi Bilgi ve İletişim Mühendisliği Bölümü profesörü Guan Xiaohong, yarışmanın önemini şu sözlerle vurguladı: "Birinci sınıf yenilikçi insan kaynaklarını geliştirmek, Çin'deki yüksek öğrenimin önemli bir misyonudur. Bu robot yarışması, katılımcı ekiplerimizin kapsamlı yeteneklerini geliştirir ve endüstri, akademi ve araştırma enstitüleri arasındaki işbirliğini teşvik etmek için mükemmel bir köprü görevi görür."

Tarihsel Bir Perspektif

Yarışma, ilk kez düzenlendiği 1999 yılından bu yana Pekin ve Şangay gibi şehirlerde 26 kez başarıyla gerçekleştirildi. Her yıl artan katılım ve ilgi ile, RoboCup Çin Açık, robotik alanındaki en prestijli etkinliklerden biri haline geldi.

Futbol Sahasında Robotlar

Yarışma boyunca, robotlar farklı kategorilerde yarıştı. Özellikle futbol maçlarındaki çeşitli robotlar büyük ilgi gördü. Katılımcılar, robotlarının becerilerini ve stratejilerini sergileyerek izleyicilere unutulmaz anlar yaşattı.

Devam Eden Maçlar ve Gelecek Vizyonu

Yarışma süresince çeşitli robot maçları devam etti. Yarışmanın organizatörleri, gelecekte daha büyük ve daha yenilikçi yarışmalar düzenlemeyi hedeflediklerini belirtti. RoboCup Çin Açık, her yıl daha fazla katılımcı ve izleyici çekerek, robot teknolojilerinin gelişimine önemli katkılar sağlıyor.

OpenAI'nin yeni GPT-4o modeli matematik öğretebilir, şakalar yapabilir; bu, gelişen teknolojiye hükmetme yarışında önde kalmak için yaptığı son hamle. 

Ukrayna'nın Karşı Saldırıları

Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı ise, son 24 saat içinde Rus ordusuyla onlarca çatışmaya girdiklerini duyurdu. Ukrayna Hava Kuvvetleri'nin Rus hava savunma füze sistemlerine ve diğer askeri hedeflere yönelik bir dizi saldırı düzenlediği açıklandı.

AB'den Ukrayna'ya Destek Önerileri

Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin, dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilecek gelirleri Ukrayna'ya askeri yardım sağlamak için kullanmaları gerektiğini öne sürdü. AB dış politika sorumlusu Josep Borrell, bu fonların yüzde 90'ının askeri yardım için kullanılmasını teklif etti.

Rusya'nın Cevabı ve Uyarıları

Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, Rusya'nın AB'nin dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilen gelirleri Ukrayna'ya silah sağlamak için kullanma planlarına karşı tüm yasal mekanizmaları kullanacağını ve ilerleme halinde misilleme yapacağını açıkladı. Bu durum, Ukrayna krizinin uluslararası boyutunu daha da karmaşık hale getiriyor.

Sosyal medya platformlarında paylaşılan görüntüler, elektrikli aracın yoğun siyah dumanlar eşliğinde alevler içinde olduğunu gösteriyor. Waymo, araçta hiçbir sürücünün bulunmadığını ve yaralanma olmadığını belirtti; ayrıca yerel güvenlik güçleriyle olaya müdahale konusunda iş birliği yaptıklarını ifade etti.

San Francisco İtfaiye Departmanı, olayın detaylarını araştırdı ve bulgularını polise iletti. İtfaiye yetkilileri, sosyal medyada aracın yanmış hali ve içerisindeki havai fişeklerin yangına neden olduğuna dair görselleri paylaştı. San Francisco Polis Departmanı ise konuyla ilgili herhangi bir açıklama yapmadı.

Güvenlik Görüntüleri ve Toplumun Tepkisi

Güvenlik kameralarının kaydettiği görüntüler, saldırganın Bae'ye defalarca taşla vurduğunu gösteriyor. Bu saldırı, toplumda siyasi olarak derin bölünmelere dair endişeleri artırdı. Bazı vatandaşlar, Güney Kore'nin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki siyasi kutuplaşmadan daha kötü bir durumda olduğunu ifade ediyor.

Saldırının Sonrası ve Kamuoyunun Tepkisi

Ofis çalışanı Yum Dong-hyun gibi vatandaşlar, siyasi nefret ve öfke nedeniyle gerçekleşen bu tür saldırılara karşı cezaların artırılması gerektiğini belirtiyor. Bae'ye saldıran 15 yaşındaki saldırgan olay yerinde tutuklandı ve Bae hastaneye kaldırıldı.

Siyasi Terörizm ve Güvenlik Endişeleri

Saldırı, muhalefet lideri Lee Jae-myung'un boynundan bıçaklanmasının ardından yaşanan ikinci büyük siyasi şiddet olayı. Myongji Üniversitesi'nden siyaset bilimi profesörü Shin Yul, Güney Korelilerin siyasete kişisel bağlılık üzerinden yaklaştığını, bu durumun siyasi terörizme yol açabileceğini söylüyor. Ülkede silah bulundurma üzerindeki katı kısıtlamalara rağmen siyasi liderler sıklıkla yakın güvenlik koruması altında değiller.