Raporun kritik tespiti faiz cephesinde. TCMB, petrol şokunun ardından %37'deki politika faizine dokunmadı; ancak likidite operasyonlarıyla bankalararası repo faizini %40 seviyesine çekti. Bu, resmi faizi değiştirmeden fiili sıkılaştırma yapan bir yaklaşıma işaret ediyor.

HSBC'ye göre asıl kırılma noktası dolarizasyon. Banka, yerleşiklerin yeniden hızlı dövize geçmesi ya da yabancı çıkışlarının derinleşmesi durumunda TCMB'den net bir faiz artışı bekliyor.

Bu uyarı, 21 Mayıs'ta Türk varlıklarında yaşanan sert satışın hemen ardından geldi. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin CHP'nin 2023 kurultayını "mutlak butlan" ile hükümsüz sayıp Kemal Kılıçdaroğlu'nu görevde tutması, BİST 100'de kayıpları %6'yı aşırarak devre kesiciyi tetiklemişti. Endeks günü %6,05 düşüşle 13.163 puandan kapadı; bu, Mart 2025'ten bu yana en sert günlük kayıp oldu.

Reaksiyon fonksiyonu geçmiş krizlerle test ediliyor

HSBC, TCMB'nin mevcut reaksiyon fonksiyonuna sadık kalmasını bekliyor; yani Merkez Bankası'nın daha önceki şoklarda izlediği patikayı tekrarlamasını. Bu beklentinin dayanağı geçmiş reflekslerde.

Mart 2025'teki yerel siyasi gerilim ve Mart 2026'daki nükleer gerilim sonrası banka önce döviz müdahalesi ve likidite sıkılaştırmasına yönelmişti. 2025'te bu adımlar yetersiz kalınca Nisan ortasında resmi faiz artışı gelmişti.

Dolarizasyon ve rezerv tablosu

HSBC'nin aktardığı TCMB verilerine göre Şubat sonundan bu yana şirketlerin döviz mevduatı yalnızca 1,7 milyar dolar arttı, hanehalkının döviz mevduatı ise 1,4 milyar dolar geriledi. Tablo, yurt içinde henüz panikli bir dövize kaçışın olmadığını gösteriyor.

Raporda rezerv tartışmasına mesafeli bir not da düşüldü. TCMB'nin altın-döviz ve TL-döviz swapları gibi geleneksel olmayan araçlara başvurma istekliliği göz önüne alındığında, görece düşük net döviz pozisyonunun bankanın müdahale gücü için tek başına en doğru gösterge olmayabileceği değerlendiriliyor.

Karar sonrası kamu bankalarının TL'yi savunmak için piyasaya sürdüğü döviz, HSBC'nin notunda 6 milyar dolar olarak yer aldı; bazı yerel kaynaklar bu rakamı 8-10 milyar dolara taşıdı. Dolar/TL ilk şokta 45,60 bandında kontrollü kaldı, Türkiye'nin CDS'i ise 250 baz puanın üzerine çıktı.

Mesaj, sahadaki dengeyi özetliyor: İran boğazı kapatmıyor, yönetiyor. Geçişler İran onayına ve forsun izin sistemine bağlanmış durumda, gemi başına milyon doları aşan geçiş ücretleri uygulanıyor. Bu, fiili bir kontrol primidir.

Asıl kırılma ise fiyat tarafında oluştu. Brent 29 Mayıs'ta yaklaşık 91 dolara geriledi ve ayı %17'ye yakın kayıpla, 2020'den bu yana en sert aylık düşüşle kapatmaya yöneldi. Savaşın ortasında petrolün düşmesi, ilk bakışta çelişki gibi görünüyor.

Fiyatı düşüren neden savaş değil, ateşkes ihtimali

ABD ve İran'ın ateşkesi uzatma ve Hürmüz'deki kısıtlamaları gevşetme yönünde ön mutabakata vardığı haberleri fiyatı aşağı çekti; ancak anlaşma Başkan Trump tarafından onaylanmadı ve İran resmi medyası nihai olmadığını belirtti.

Habere göre ateşkes 60 gün uzatılacak, İran 30 gün içinde boğazdaki mayınları temizleyecek; yetkililer anlaşmanın ne zaman kesinleşeceğinin belirsiz olduğunu vurguladı. Yani piyasa, henüz imzalanmamış bir barışı fiyatlıyor.

Burada kritik eşik şudur: Fiyat barışı satın aldı, riski değil. Mutabakat çökerse aşağı yönlü hareketin geri sarması, yukarı yönden daha hızlı olabilir.

Hürmüz neden bu kadar belirleyici

Savaş öncesinde dünya deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık dörtte biri ve küresel sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) yaklaşık beşte biri Hürmüz'den geçiyordu. Bu yüzden tek bir donanma açıklaması küresel emtia masalarını hareketlendiriyor.

28 Şubat'ta başlayan ABD-İsrail saldırılarının ardından İran boğazı yabancı gemilere kapattı; IRGC mayın döşedi, gemilere müdahale etti, 13 Nisan'dan itibaren ise ABD İran limanlarına deniz ablukası uyguladı ve "çifte abluka" oluştu.

İran'ın son haftalardaki açıklamaları, kontrolün kademeli normalleşmeye dönüştüğüne işaret ediyor. Forsun bildirdiği günlük geçiş sayıları 24 saatlik dönemlerde 26, 31 ve 35 gemiye kadar çıktı. Trafik artıyor; bu, fiyattaki düşüşle tutarlı bir sinyal.

Türkiye penceresinden piyasa etkisi

Düşen petrol, enerjide net ithalatçı Türkiye için doğrudan olumlu bir dış denge kanalı açıyor; bu etki gözleniyor. Ancak yurt içi risk iştahı zayıf seyrediyor.

BİST 100, 11 Mayıs'taki 15.204,92 zirvesinin ardından sert satışla geri çekildi ve haftalık bazda yaklaşık %4,68 değer kaybetti. USD/TRY ise 45,85 civarında, 52 haftalık zirvesine yakın bantta işlem görüyor. Petroldeki rahatlamanın endekse yansıması, jeopolitik belirsizlik nedeniyle sınırlı kalıyor olarak değerlendiriliyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.

Yapay zekâ artık yalnızca sorulara cevap veren bir teknoloji olmaktan çıkıyor. Kullanıcı adına ürün seçen, fiyat karşılaştıran ve satın alma işlemini tamamlayan sistemlerin hızla yaygınlaşması, internet ekonomisinde yeni bir dönemin kapısını aralıyor.

Bank of America Securities'in analizine göre Google, bu dönüşümden en fazla fayda sağlayabilecek şirketler arasında yer alıyor. Banka, geleneksel arama deneyiminin yerini giderek daha fazla karar alabilen ve görev tamamlayabilen yapay zekâ ajanlarına bıraktığını belirtti.

Şirket son dönemde AI Mode, AI Overviews ve Search Agents gibi ürünlerini genişletirken, alışveriş deneyimini doğrudan yapay zekâ destekli arama sonuçlarına entegre etmeye başladı. Böylece kullanıcılar farklı siteler arasında geçiş yapmak yerine ürün keşfi ve satın alma süreçlerini tek bir deneyim içinde tamamlayabiliyor.

Asıl dikkat çeken veri ise kullanıcı ölçeğinde ortaya çıkıyor. Rapora göre AI Mode yaklaşık 1 milyar aylık kullanıcıya ulaşırken, AI Overviews'un aylık kullanıcı sayısı 2,5 milyar seviyesine yükseldi. Bu büyüklük, yapay zekâ tabanlı ticaret çözümlerinin kısa sürede küresel ölçekte yaygınlaşabileceğine işaret ediyor.

Yeni rekabet arama motorlarında değil, işlemlerde yaşanacak

Sektördeki en önemli değişim, kullanıcıların bilgi aramak yerine doğrudan sonuç satın almaya yönelmesi olarak görülüyor. Yapay zekâ ajanları ürünleri karşılaştırabiliyor, stok durumunu kontrol edebiliyor ve ödeme aşamasına kadar süreci yönetebiliyor.

Google'ın bu amaçla geliştirdiği Universal Commerce Protocol, perakendeciler, ödeme şirketleri ve dijital mağazaları aynı altyapıda buluşturmayı hedefliyor. Sistem, yapay zekâ ajanlarının kullanıcı adına güvenli şekilde işlem gerçekleştirebilmesi için ortak bir standart oluşturuyor.

Bu gelişme, çevrimiçi ticarette güç dengesini değiştirebilecek potansiyele sahip. Geçmişte kullanıcıyı kendi platformuna çekmeye çalışan şirketler, yeni dönemde yapay zekâ ajanlarının tercih ettiği ekosistemler haline gelmek için rekabet ediyor.

OpenAI, Amazon ve Meta da yarışta hız kesmiyor

Google'ın önündeki rekabet alanı da giderek kalabalıklaşıyor. Bank of America'ya göre ChatGPT'nin haftalık aktif kullanıcı sayısı yaklaşık 1 milyar seviyesine ulaşırken OpenAI de işlem gerçekleştirebilen yapay zekâ sistemleri üzerinde çalışmalarını hızlandırıyor.

Meta, Amazon ve Anthropic gibi teknoloji şirketleri de yapay zekâ ajanları ve ilgili altyapılar için milyarlarca dolarlık yatırım yapıyor. Aynı zamanda e-ticaret, seyahat ve teslimat sektörlerinde faaliyet gösteren şirketler de müşteri ilişkilerini koruyabilmek amacıyla kendi yapay zekâ çözümlerini geliştiriyor.

Bu nedenle sektörün önündeki soru artık hangi şirketin daha gelişmiş modeli ürettiği değil. Piyasanın odaklandığı konu, hangi platformun kullanıcı adına en güvenli ve en hızlı şekilde işlem gerçekleştirebileceği.

Dijital ekonomide yeni gelir modeli oluşuyor

Yapay zekâ ajanlarının yaygınlaşması, reklam gelirlerinden komisyon bazlı işlem gelirlerine uzanan yeni bir ekonomik yapı oluşturabilir. Kullanıcıların satın alma kararlarını yapay zekâ sistemlerine devretmesi, teknoloji şirketleri için yeni gelir kanalları yaratırken perakendeciler açısından da müşteri edinme maliyetlerini yeniden şekillendirebilir.

Bank of America, teknoloji şirketleri, ödeme sağlayıcıları ve perakendecilerin yapay zekâ destekli işlem platformlarına yatırımlarını artırmasıyla birlikte çevrimiçi ticaretin önümüzdeki yıllarda önemli ölçüde dönüşmesini bekliyor.

Dijital ekonomide oluşan yeni denklem, yapay zekâ yarışının artık yalnızca teknoloji geliştirme yarışı olmadığını gösteriyor. Bundan sonraki dönemde kazananlar, kullanıcı adına karar verebilen ve işlemi tamamlayabilen ekosistemleri kurabilen şirketler olacak.

Aynı karar kapsamında kredili sermaye piyasası işlemlerinde öz kaynak oranının esnetilerek uygulanmasına yönelik düzenleme de yürürlükte kalacak. Böylece yatırımcıların kredi kullanım koşullarında mevcut esnek yapı korunmuş olacak.

Asıl kritik eşik ise kararın zamanlamasında ortaya çıktı. Son haftalarda BİST'te görülen sert fiyat hareketleri ve artan volatilite, düzenleyici kurumların piyasa istikrarına yönelik önlemlerini gündemde tutuyordu.

SPK, daha önce 8 Mayıs 2026 tarihli kararıyla yürürlüğe aldığı tedbirleri yeniden değerlendirerek sürenin uzatılmasını tercih etti. Böylece piyasalarda kısa vadeli spekülatif baskıların sınırlandırılması ve fiyat oluşumlarının daha dengeli gerçekleşmesi hedefleniyor.

Açığa satış yasağı neden önemli?

Açığa satış işlemleri, yatırımcıların sahip olmadıkları hisseleri ödünç alarak satmaları ve daha düşük fiyattan geri almayı hedeflemeleri esasına dayanıyor. Bu mekanizma normal piyasa koşullarında fiyat keşfine katkı sağlasa da yüksek oynaklık dönemlerinde satış baskısını hızlandırabiliyor.

Bu nedenle düzenleyici kurumlar, olağanüstü piyasa koşullarında geçici açığa satış yasaklarını bir denge aracı olarak kullanabiliyor. Benzer uygulamalar geçmiş yıllarda da hem Türkiye'de hem de uluslararası piyasalarda devreye alınmıştı.

Piyasanın odaklandığı temel risk ise yasağın sona ereceği tarihe kadar oluşacak fiyatlama davranışı olacak. Yatırımcılar, 12 Haziran sonrasında SPK'nın yeni bir değerlendirme yapıp yapmayacağını yakından izleyecek.

Piyasa etkisi

Kararın kısa vadede özellikle yüksek volatiliteye sahip hisselerde satış baskısını sınırlayıcı bir unsur olarak algılanabileceği değerlendiriliyor. Açığa satış imkanının bulunmaması, aşağı yönlü agresif pozisyonların oluşmasını zorlaştırırken likidite dinamikleri üzerindeki etkisi de izlenmeye devam edecek.

Kredili işlemlerde öz kaynak oranına ilişkin esnekliğin sürdürülmesi ise piyasanın fonlama tarafında ani sıkılaşma riskini azaltan bir unsur olarak öne çıkıyor. Bu durumun kısa vadede işlem hacimlerini destekleyebileceği değerlendiriliyor.

Pereira, açıklamasının gelecek ayki toplantıda doğrudan faiz artışı desteği anlamına gelip gelmediği sorusuna ihtiyatlı yanıt verdi. Üye, farklı ülkelere ait yeni ECB tahminlerinin ve verilerinin masaya geleceğini, fiyat gelişmelerinin değerlendirileceğini ve kararın bunun ardından verileceğini söyledi. Böylece kişisel eğilimini ortaya koyarken karar için veri bağımlı bir çerçeveyi korudu.

İkinci tur etkisi neden kritik

Pereira'nın vurguladığı ikinci tur etkisi, başlangıçtaki fiyat artışlarının ücretlere ve diğer maliyetlere yayılarak enflasyonu kalıcı hale getirmesi anlamına geliyor. Merkez bankaları bu mekanizmayı, geç kalınan müdahalenin maliyetini büyüttüğü için yakından takip ediyor. Pereira'nın "er ya da geç" ifadesi, tek bir toplantıya kilitlenmeden ön alıcı bir duruşu işaret ediyor.

Karar, Avrupa'nın ABD ve Çin karşısındaki rekabet gücünü artırma arayışının hız kazandığı bir dönemde geldi. Finansman kaynaklarının daha etkin dağıtılması ve özel sektör yatırımlarının artırılması, reform paketinin merkezinde yer alıyor.

Asıl kritik eşik ise denetim mekanizmasında ortaya çıktı. Uzlaşı kapsamında sınır ötesi faaliyet gösteren önemli piyasa oyuncularının ve büyük kripto varlık sağlayıcılarının gözetimi aşamalı olarak Avrupa düzeyine taşınacak.

Bu görev, Avrupa'nın sermaye piyasalarından sorumlu düzenleyici kurumu olan European Securities and Markets Authority tarafından yürütülecek. Böylece ulusal denetim yapılarının bir bölümü merkezi bir sisteme devredilmiş olacak.

Avrupa finans sisteminde yeni dönem

Bakanların üzerinde uzlaştığı "Piyasa Entegrasyonu ve Denetimi Paketi" (MISP), Avrupa sermaye piyasalarının daha derin ve likit hale gelmesini amaçlıyor.

Avrupa şirketleri uzun süredir ABD'li rakiplerine kıyasla daha sınırlı sermaye erişimiyle karşı karşıya bulunuyor. Özellikle büyüme aşamasındaki teknoloji şirketlerinin finansmana erişimde yaşadığı zorluklar, Avrupa ekonomisinin yapısal sorunları arasında gösteriliyor.

Piyasanın odaklandığı temel hedef bu noktada öne çıkıyor. Reform paketi, şirketlerin fonlama maliyetlerini düşürmeyi ve yatırımcıların farklı Avrupa ülkelerinde daha kolay işlem yapabilmesini sağlamayı hedefliyor.

Operasyonel maliyetlerin kontrol altında tutulacağı belirtilirken, Almanya'daki mevcut büyük borsa platformlarının ilk aşamada zorunlu merkezi denetim kapsamı dışında tutulacağı ifade edildi.

Dijital avro ve stratejik bağımsızlık vurgusu

Reform yalnızca sermaye piyasalarıyla sınırlı kalmıyor. Avrupa'nın küresel finans sistemindeki ağırlığını artırmayı hedefleyen daha geniş bir stratejinin parçası olarak görülüyor.

Paket kapsamında dijital avro çalışmalarının hızlandırılması ve Avrupa merkezli ödeme sistemlerinin geliştirilmesi planlanıyor. Böylece dolar merkezli küresel ödeme altyapısına bağımlılığın azaltılması amaçlanıyor.

Savunma ve kritik ham madde yatırımları da reform gündeminde yer alıyor. Avrupa ülkelerinin ortak satın alma mekanizmaları ve stratejik rezerv sistemleri üzerinden koordinasyonu artırması hedefleniyor.

Almanya Maliye Bakanı Lars Klingbeil, Avrupa'nın küresel rekabette zaman kaybetme lüksü bulunmadığını belirterek, altı büyük ekonominin ortak hareket etmesini "güçlü bir kararlılık göstergesi" olarak değerlendirdi.

2026 sonu hedef olarak belirlendi

Reform paketinin yürürlüğe girmesi için Avrupa Birliği'nin kalan 21 üyesinin de onayı gerekiyor.

Almanya Maliye Bakanlığı, düzenlemelerin 2026 sonuna kadar tamamen kabul edilmesini hedefliyor. Bu süreçte Avrupa Komisyonu, Avrupa Parlamentosu ve üye ülkeler arasında yoğun müzakerelerin sürmesi bekleniyor.

Piyasa etkisi

Avrupa sermaye piyasalarında entegrasyonun artması, uzun vadede işlem hacimlerini ve sınır ötesi yatırım akımlarını destekleyebilir. Özellikle finansal teknoloji şirketleri, varlık yönetim şirketleri ve büyük sermaye piyasası kurumları açısından yeni fırsatlar oluşabileceği değerlendiriliyor.

Öte yandan merkezi denetim modelinin uygulanma biçimi ve ulusal düzenleyicilerle yetki paylaşımının nasıl şekilleneceği, piyasaların yakından izleyeceği başlıklar arasında yer alıyor.

Stoxx Europe Havacılık ve Savunma Endeksi yıl başından bu yana yüzde 1,2 değer kaybederken, aynı dönemde Stoxx 600 Endeksi yüzde 4,8 yükseldi. Bu tablo, savunma sektörünün son dönemde genel Avrupa piyasalarının gerisinde kaldığını gösteriyor.

Asıl kritik değişim ise yatırımcı davranışlarında ortaya çıktı. Geçmiş dönemde savunma bütçelerindeki artış beklentisi sektör hisselerini toplu şekilde yukarı taşırken, artık şirket bazlı performans farklılaşmaları daha belirleyici hale geliyor.

Morningstar analisti Loredana Muharremi, yatırımcıların giderek daha fazla kârlılık, nakit akışı ve sipariş dönüşüm oranlarına odaklandığını belirtiyor. Piyasa, büyüme vaatlerinden çok finansal sonuçları fiyatlamaya başladı.

Jeopolitik riskler artık tek başına yeterli değil

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik operasyonları sonrasında savunma hisselerinde kısa süreli yükselişler yaşandı. Ancak bu hareketlerin kalıcı olmaması sektör açısından önemli bir sinyal olarak değerlendiriliyor.

Önceki yıllarda jeopolitik tansiyonun yükselmesi savunma şirketlerinde güçlü ve uzun süreli ralliler yaratabiliyordu. Son dönemde ise yatırımcıların yüksek değerlemeler nedeniyle daha temkinli hareket ettiği görülüyor.

Piyasanın odaklandığı temel risk bu noktada büyüdü. Savunma harcamaları artmaya devam etse de şirketlerin bu siparişleri ne kadar hızlı gelir ve kârlılığa dönüştürebileceği sorgulanıyor.

Özellikle Almanya merkezli savunma devi Rheinmetall başta olmak üzere bazı büyük şirketlerde beklentilerin altında kalan finansal performanslar, sektör genelindeki iyimserliği sınırlayan unsurlar arasında yer aldı.

Yeni dönemin kazananları değişebilir

Analistlere göre savunma sektöründe yeni büyüme hikâyesi yalnızca mühimmat ve zırhlı araç üreticileri üzerinden şekillenmeyecek.

Elektronik harp sistemleri, radar teknolojileri, yapay zekâ destekli savunma çözümleri ve insansız sistemler geliştiren şirketlerin önümüzdeki dönemde daha fazla öne çıkabileceği değerlendiriliyor.

Bu değişim, sektör içinde yeni bir ayrışma yaratıyor. Geleneksel savunma üreticileri ile yüksek teknoloji odaklı savunma şirketleri arasındaki değerleme farklarının önümüzdeki yıllarda daha da belirginleşebileceği öngörülüyor.

Öte yandan Ukrayna'nın Avrupa Birliği ile gerçekleştirdiği finansman anlaşmaları ve İsveç'in Gripen savaş uçağı programına ilişkin yeni adımları sektöre dönemsel destek sağlamayı sürdürüyor.

Piyasa etkisi

Savunma sektöründe yaşanan ivme kaybı, yatırımcıların risk algısında değişime işaret ediyor. Piyasa artık savunma bütçelerindeki artışı tek başına yeterli bir katalist olarak görmüyor.

Şirketlerin siparişlerini gelir ve nakit akışına dönüştürme kabiliyeti ön plana çıkarken, sektör içinde hisse bazlı ayrışmaların artabileceği değerlendiriliyor. Bu durum, savunma hisselerinde geniş tabanlı ralliler yerine seçici yükselişlerin öne çıkabileceği yeni bir döneme işaret ediyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Burada yer alan değerlendirmeler genel bilgilendirme amaçlıdır. Yatırım kararları kişisel risk-getiri tercihleri doğrultusunda verilmelidir.

Karar, Türkiye piyasalarının bayram tatili sonrasında yoğun veri gündemine hazırlandığı dönemde geldi. Küresel yatırımcıların risk algısında yaşanan değişim, yalnızca kur cephesinde değil, tahvil ve hisse piyasalarında da dikkatle izleniyor.

Asıl kritik eşik ise kararın gerekçelerinde ortaya çıktı. JPMorgan stratejistleri, Türkiye'nin artan dış finansman ihtiyacını, yükselen enerji maliyetlerini ve erken seçim ihtimaline yönelik beklentileri risk unsurları arasında sıraladı.

Banka, Nisan ayında pozisyon büyüklüğünü azaltmıştı. Son adımla birlikte elde kalan uzun TL pozisyonlarının da kapatılması tercih edildi. Böylece yaklaşık iki yıldır devam eden yatırım temasında önemli bir yön değişikliği yaşandı.

Carry trade hikâyesinde yeni dönem

Carry trade işlemleri, yatırımcıların düşük faizli para birimlerinden borçlanıp yüksek faiz veren ülkelere yönelmesiyle oluşuyor. TCMB'nin son iki yılda uyguladığı sıkı para politikası ve yüksek reel faiz görünümü, Türkiye'yi bu stratejinin öne çıkan adreslerinden biri haline getirmişti.

Ancak son dönemde enerji fiyatlarındaki yükseliş ve dış denge üzerindeki baskı, yatırımcıların risk-getiri hesabını yeniden yapmasına neden oluyor. Özellikle petrol fiyatlarındaki artışın cari açık üzerindeki etkisi, yabancı yatırımcı raporlarında daha sık yer almaya başladı.

Piyasanın odaklandığı temel risk bu noktada büyüdü. Türkiye'nin yüksek faiz avantajı devam etse de küresel fonların yalnızca getiriye değil, siyasi ve makroekonomik öngörülebilirliğe de daha fazla ağırlık verdiği görülüyor.

Gözler veri takvimi ve TCMB kararında

Bayram tatilinin ardından ekonomi yönetimi açısından yoğun bir veri trafiği başlayacak. TÜİK'in açıklayacağı ilk çeyrek büyüme verileri, ekonomideki yavaşlama hızına ilişkin yeni sinyaller verecek.

4 Haziran'da dış ticaret ve iş gücü verileri açıklanacak. 5 Haziran'da yayımlanacak mayıs ayı enflasyon rakamları ise TCMB'nin faiz patikasına ilişkin beklentiler açısından kritik önem taşıyor.

Dikkatler 11 Haziran'daki TCMB Para Politikası Kurulu toplantısına çevrilmiş durumda. Banka son toplantısında politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit bırakmıştı. Yeni karar metninde verilecek yönlendirmeler, yabancı yatırımcıların Türkiye pozisyonları açısından yakından takip edilecek.

Piyasa etkisi

JPMorgan'ın pozisyon kapatma kararı tek başına sermaye çıkışı anlamına gelmiyor. Ancak karar, yüksek faiz avantajına rağmen Türkiye risk priminin uluslararası yatırımcı değerlendirmelerinde yeniden öne çıkmaya başladığını gösteriyor.

Özellikle USD/TRY, devlet tahvilleri ve bankacılık hisseleri üzerinde yabancı yatırımcı davranışlarının belirleyici olmaya devam edeceği değerlendiriliyor. Önümüzdeki dönemde açıklanacak büyüme, enflasyon ve TCMB verileri, TL varlıklardaki yön arayışının ana belirleyicileri olacak.

Karaborsa iddialarının merkezinde ise vize aracı kuruluşlarının randevu yönetimi bulunuyor. TÜRSAB'ın aktardığına göre bazı randevular gece yarısı, bayram sabahı veya hafta sonlarında açılıyor ve çok kısa sürede tükeniyor. Ardından aynı randevuların 300 ila 500 Euro arasında değişen bedellerle, bazı acil durumlarda ise 1.000 Euro'ya kadar ulaşan fiyatlarla satıldığı öne sürülüyor.

Asıl kritik eşik ise başvuru sayılarındaki düşüşte ortaya çıktı.

AB Komisyonu'nun 2025 yılı Schengen verilerine göre Türkiye, 1 milyon 268 bin 376 başvuruyla Çin'in ardından en fazla Schengen vizesi başvurusu yapan ikinci ülke oldu. Buna karşın Türkiye'nin ret oranı %14,6 seviyesinde gerçekleşti.

Başvuru talebi güçlü kalmasına rağmen bazı ülkelere erişimde belirgin daralma yaşandı. TÜRSAB verilerine göre İtalya'ya vize başvurusu yapabilen vatandaş sayısı bir önceki yıla göre %32,3 gerilerken, Fransa'ya yapılan başvurularda da yaklaşık %6 düşüş görüldü.

Randevu sorunu seyahat sektörünü etkiliyor

Vize randevularındaki sıkışıklık yalnızca bireysel başvuru sahiplerini değil, turizm sektörünü de etkiliyor. İtalya ve Fransa, Türk turistlerin en yoğun talep gösterdiği destinasyonlar arasında yer alırken, randevu erişimindeki sorunlar seyahat acentelerinin planlama kabiliyetini zayıflatıyor.

Bağlıkaya, seyahat acentelerinin iş hacmini olumsuz etkileyen uygulamalar nedeniyle ilgili vize aracı kuruluşlarına karşı hukuki süreç başlatılması için hazırlık yaptıklarını açıkladı. Sektör temsilcileri, randevu sistemlerinde daha fazla şeffaflık ve denetim talep ediyor.

Piyasanın ve sektörün odaklandığı temel risk ise erişim sorununun kalıcı hale gelmesi.

Yunanistan modeli öne çıkıyor

TÜRSAB, Yunanistan'ın yetkilendirdiği Kosmos Vize sistemini olumlu örnek olarak gösteriyor. Kurumun randevu açılışlarını internet sitesi ve sosyal medya kanalları üzerinden önceden duyurduğu, acentelere tanınan kotaları daha şeffaf yönettiği belirtiliyor. Bu yaklaşımın Yunanistan'a yönelik başvuruların istikrarlı şekilde artmasına katkı sağladığı ifade ediliyor.

Uzmanlar, Schengen ülkelerinin büyük bölümünde randevu süreçlerinin daha öngörülebilir hale getirilmesinin hem vatandaşların mağduriyetini azaltabileceğini hem de turizm hareketliliğini destekleyebileceğini değerlendiriyor.

Kısa süreli vize şikayetleri sürüyor

Randevu bulunabilse dahi vatandaşlardan gelen bir diğer şikayet kısa süreli vize uygulamaları oluyor. TÜRSAB'a göre bazı ülkeler, çok girişli ve uzun süreli vizeleri düzenleyen "Cascade" sistemini tam olarak uygulamıyor. Bunun yanında geçmiş seyahatlerde kurallara uyulmaması da yeni başvurularda daha kısa süreli vize verilmesine neden olabiliyor.

AB'nin Giriş/Çıkış Sistemi (EES) ile birlikte Schengen bölgesindeki giriş ve çıkış kayıtlarının elektronik ortamda takip edilmesi, ihlallerin daha görünür hale gelmesine yol açıyor. Bu nedenle uzmanlar, vize kurallarına tam uyumun gelecekteki başvurular açısından kritik önem taşıdığı görüşünde.

Yetkililer, Rus ajanlarının sahte şirketler kurduğunu, üçüncü taraf aracılar kullandığını ve siber operasyonlarla bilgi toplamaya çalıştığını belirtiyor. Bu faaliyetlerin yalnızca teknoloji transferiyle sınırlı olmadığı, kritik altyapılara yönelik potansiyel saldırılar için de veri toplandığı ifade ediliyor.

Dört yılı aşan yaptırımların ardından Rusya'nın Avrupa'dan gelişmiş makine, yazılım ve araştırma altyapısına erişimi önemli ölçüde zorlaştı. Ukrayna savaşının yarattığı maliyet baskısı da Moskova'nın alternatif yöntemlere yönelmesini hızlandırdı.

Asıl kritik değişim ise hedeflenen teknolojilerin niteliğinde ortaya çıkıyor. İstihbarat raporlarına göre Rusya artık yalnızca mevcut ihtiyaçlarını değil, gelecek on yıllardaki rekabet gücünü etkileyebilecek stratejik alanları da önceliklendiriyor.

Savunma ve yüksek teknoloji öncelikli hedefler arasında

İsveç Güvenlik Servisi'nin operasyonlardan sorumlu üst düzey yöneticilerinden Christoffer Wedelin, Rusya'nın gelişmiş takım tezgahları, fabrika ekipmanları ve çift kullanımlı teknolojiler elde etmek için yoğun çaba gösterdiğini belirtti.

Wedelin'e göre Moskova'nın hedefleri arasında İsveç'in savunma sanayii projeleri ve Gripen savaş uçağıyla ilgili üst düzey araştırmalar da bulunuyor. Ayrıca sivil kullanım amacıyla geliştirilen kamera ve lazer teknolojilerinin de Rus silah sistemlerine entegre edilmek üzere ilgi gördüğü ifade ediliyor.

Geleceğin teknolojileri de radar altında

Finlandiya Güvenlik ve İstihbarat Servisi Direktörü Juha Martelius ise Rusya'nın yalnızca mevcut askeri ihtiyaçlara odaklanmadığını belirtiyor. Martelius'a göre Moskova, gelecekte Batılı ülkelerle teknolojik rekabette avantaj sağlayabilecek alanlara yönelik bilgi toplamaya çalışıyor.

Uzay teknolojileri, kuantum sistemleri, Arktik bölge teknolojileri ve denizcilik teknolojileri öncelikli hedefler arasında yer alıyor. Özellikle uydu iletişimi, görüntüleme ve navigasyon sistemleriyle bağlantılı teknolojilerin Rusya açısından stratejik önem taşıdığı değerlendiriliyor.

Piyasanın ve güvenlik çevrelerinin odaklandığı temel risk, teknoloji rekabetinin giderek daha fazla istihbarat ve siber güvenlik boyutuna taşınması olarak öne çıkıyor.

Aynı gün düzenlenen hava saldırılarında ise en az altı kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Deir Qanoun al Nahr ve Abbasiyeh köylerine yönelik saldırılarda beş kişinin öldüğü aktarılırken, Ebba köyünde görev yapan bir belediye polisinin de yaşamını yitirdiği belirtildi.

Sahadaki askeri hareketlilik sürerken dikkatler Washington'da gerçekleşen kritik temaslara çevrildi. Lübnan ve İsrail'den askeri yetkililer, onlarca yıl sonra ilk kez doğrudan görüşme masasına oturdu.

Pentagon'da doğrudan temas

Altı üyeden oluşan Lübnan askeri heyeti ile İsrailli askeri yetkililer Pentagon'da bir araya geldi. Görüşmeler, iki ülke arasında uzun yıllardır gerçekleştirilen ilk doğrudan askeri temaslardan biri olarak öne çıktı.

Pentagon görüşmelerin "verimli" geçtiğini açıklarken, somut sonuçlara ilişkin ayrıntı paylaşmadı. Açıklamada, bölgesel güvenlik ve istikrar için pratik çerçeveler oluşturulmasına odaklanıldığı belirtildi.

Asıl kritik eşik ise görüşmelerden çıkacak siyasi sonuçlarda bulunuyor. Pentagon, askeri temaslardan elde edilen çıktının önümüzdeki hafta siyasi liderler arasında yürütülecek müzakerelere temel oluşturacağını duyurdu.

Hizbullah faktörü süreci karmaşıklaştırıyor

İsrail ve Lübnan arasında üst düzey temaslar son aylarda yoğunlaşmış durumda. Ancak sürecin en önemli belirsizlik unsuru Hizbullah'ın müzakerelere dahil olmaması olarak görülüyor.

İsrail'in temel güvenlik hedeflerinden biri olan Hizbullah'ın görüşmelerin sonuçlarını kabul etmeyeceğini açıklaması, diplomatik ilerleme ihtimalini sınırlayan başlıklar arasında yer alıyor.

Bu nedenle sahada çatışmalar sürerken diplomatik kanalda atılacak adımların kalıcı bir güvenlik düzenlemesine dönüşüp dönüşemeyeceği yakından izleniyor. Bölgesel aktörlerin pozisyonları, müzakerelerin geleceği açısından belirleyici olmaya devam edecek.

Vatandaşlar günün ilk saatlerinden itibaren gram, çeyrek ve Cumhuriyet altını fiyatlarını araştırmaya başladı. Özellikle fiziki altın talebinin yoğun olduğu dönemlerde fiyatlardaki değişimler yakından izleniyor.

Piyasaların odaklandığı temel unsur ise ons altının yüksek seviyelerini koruması oldu. Küresel ekonomide belirsizliklerin devam etmesi ve merkez bankalarının altın rezervlerine yönelik ilgisi, değerli metal üzerindeki desteği sürdürüyor.

30 Mayıs 2026 güncel altın fiyatları

Gram altın satış fiyatı: 6.687,67 TL

Çeyrek altın satış fiyatı: 10.934,34 TL

Yarım altın satış fiyatı: 21.868,68 TL

Tam altın satış fiyatı: 44.402,00 TL

Cumhuriyet altını satış fiyatı: 43.603,60 TL

Gremse altın satış fiyatı: 111.038,00 TL

Ons altın satış fiyatı: 4.541,77 dolar

Ons altın fiyatlamalarda belirleyici olmaya devam ediyor

Küresel piyasalarda altının yönünü belirleyen ana göstergelerden biri ons altın olmaya devam ediyor. Ons fiyatının 4.500 dolar seviyesinin üzerinde kalması, gram altın tarafındaki güçlü görünümü destekliyor.

Asıl kritik eşik ise küresel faiz beklentileri ile jeopolitik gelişmelerin seyri olacak. Bu başlıklarda yaşanabilecek değişimler, önümüzdeki dönemde altın fiyatlarında yeni yön arayışlarını beraberinde getirebilir.

Türkiye'de gram altın fiyatı yalnızca ons altından değil, döviz kurundaki hareketlerden de etkileniyor. Bu nedenle yatırımcılar hem küresel hem de yerel dinamikleri birlikte izlemeyi sürdürüyor.

Sürücülerin dönüş yolculuğunu aynı saat dilimlerinde planlaması nedeniyle trafik akışı bazı noktalarda durma noktasına kadar geriledi. Araçların yavaş ilerlediği güzergahta ekipler güvenlik önlemlerini artırdı.

Yoğunluğun büyümesinde, Sapanca kesiminde meydana gelen maddi hasarlı kazanın etkili olduğu görülüyor. Kaza sonrası oluşan araç kuyruğu, İstanbul yönünde seyreden sürücülerin yolculuk sürelerini uzattı.

Asıl kritik nokta ise dönüş trafiğinin gün boyunca devam etme ihtimali. Bayram tatilinin sona ermesiyle birlikte büyükşehirlere dönüşlerin hız kazanması, otoyollardaki yoğunluğu artırıyor.

Jandarmadan sürücülere uyarı

Otoyol jandarma ekipleri, sürücülerin hız limitlerine uyması ve takip mesafesini koruması gerektiğini belirtiyor. Yetkililer, yoğun trafik koşullarında ani şerit değişiklikleri ve yakın takip nedeniyle kazaların artabileceğine dikkat çekiyor.

Trafik ekipleri ayrıca sürücülerin yorgun şekilde direksiyon başına geçmemesi ve uzun yolculuklarda düzenli mola vermesi gerektiğini hatırlatıyor.

Alternatif güzergahlarda trafik normal

Anadolu Otoyolu'ndaki yoğunluğa karşın Kuzey Marmara Otoyolu'nun Sakarya kesiminde ulaşım normal seyrinde sürüyor. D-100 kara yolunda da önemli bir yoğunluk gözlenmiyor.

Fiyatlardaki sert geri çekilme, enerji piyasalarında kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor. Brent petrolde görülen aylık kayıp, pandemi kaynaklı küresel kapanmaların etkili olduğu Mart 2020’den bu yana ilk kez bu ölçekte gerçekleşti.

Cuma günü ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen görüşmelere ilişkin nihai kararını Beyaz Saray Durum Odası’nda vereceğini açıkladı. Bu açıklamanın ardından WTI günü yüzde 1,73 düşüşle 87,36 dolardan kapatırken, Brent petrol yüzde 1,77 gerileyerek 92,05 dolara indi.

Piyasanın odaklandığı temel risk ise Hürmüz Boğazı’nda kesintisiz petrol akışının yeniden sağlanması ihtimali oldu. Küresel petrol ticaretinin önemli bölümü bu koridor üzerinden gerçekleşiyor.

Trump’ın talepleri belirsizliği koruyor

Trump, İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğini kabul etmesini ve Hürmüz Boğazı’nı her iki yönde ücretsiz ve kesintisiz ulaşıma açmasını istedi. Ayrıca boğazdaki mayınların temizlenmesi ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarına yönelik denetim talepleri de gündeme geldi.

Ancak söz konusu şartların önemli bölümü Tahran yönetimi tarafından geçmişte reddedilmiş talepler arasında yer alıyor. Bu durum, piyasaların anlaşma ihtimalini fiyatlamasına rağmen diplomatik sürece ilişkin belirsizliğin sürmesine neden oluyor.

Müzakere sürecine yakın ABD’li yetkililer, tarafların ateşkesin uzatılması ve İran’ın nükleer programına ilişkin görüşmelerin başlamasını içeren 60 günlük bir mutabakat zaptı üzerinde çalıştığını belirtti. Nihai onayın ise henüz verilmediği ifade ediliyor.

Hürmüz Boğazı petrol piyasasının merkezinde

Hürmüz Boğazı küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik geçiş noktası olarak kabul ediliyor. Bölgedeki herhangi bir güvenlik riski son yıllarda fiyatlarda yukarı yönlü baskı yaratırken, boğazın tamamen açılması beklentisi bu kez ters yönde fiyatlandı.

Enerji piyasalarında asıl kritik eşik ise arz tarafında oluşabilecek kalıcı artışın boyutu olarak görülüyor. İran petrolünün uluslararası piyasalara daha güçlü dönüş yapması halinde mevcut fiyat baskısının derinleşebileceği değerlendiriliyor.

Brent petroldeki yüzde 19’luk aylık kayıp, yalnızca jeopolitik risk priminin çözülmesini değil, aynı zamanda piyasanın arz fazlası senaryolarını daha agresif şekilde fiyatlamaya başladığını gösteriyor.

Gazetecilerin sorusunu yanıtlayan bir Beyaz Saray yetkilisi, Durum Odası'nda toplanan ulusal güvenlik ekibinin olası anlaşmayı yaklaşık iki saat boyunca değerlendirdiğini aktardı. Yetkili, Trump'ın yalnızca ABD için olumlu sonuç doğuran ve kendi kırmızı çizgilerini karşılayan bir anlaşmaya yöneleceğini belirtti. Aynı açıklamada İran'ın asla nükleer silaha sahip olamayacağı net biçimde ifade edildi.

Müzakere geçmişi ve bölgesel denklem

Washington ile Tahran arasındaki nükleer pazarlık yeni değil. 2015 yılında imzalanan ve sonraki yıllarda ABD'nin tek taraflı çekildiği kapsamlı anlaşma, bu tür bir müzakere zemininin ne kadar kırılgan olabileceğini göstermişti. O dönemde varılan uzlaşı kısa vadeli bir risk iştahı artışı yaratmış, ancak kalıcı olmamıştı. Bugünkü mesajın tek seferlik bir katalist mi yoksa yapısal bir çözüm zemini mi olduğu henüz belirsiz, çünkü tarafların kırmızı çizgileri hâlâ birbirinden uzak görünüyor.

Hegseth, ABD'nin İran cephesindeki gerilime rağmen Asya-Pasifik bölgesine sırtını dönmediğini, iki cepheyi aynı anda yönetebileceklerini belirtti. Bakan, savunma sanayi üssünü güçlendirdiklerini ve operasyon planlarını desteklemek için mühimmat üretimini birkaç katına çıkardıklarını ifade etti.

Müzakere masasında kritik eşik

Pentagon başkanı, Başkan Donald Trump'ın "sabırlı" davrandığını ve İran'ın nükleer silah edinmesini engelleyecek kapsamlı bir anlaşmayı hedeflediğini aktardı. Trump'ın Cuma günü, Nisan başında sağlanan ateşkesi 60 gün daha uzatma önerisini görüşmek üzere müzakerecilerle bir araya geleceği bildirildi. Bu hamle, çatışmaya kalıcı son verme arayışının diplomatik patikaya kaydığını gösteriyor; ancak askeri seçeneğin masada tutulması, sürecin tek katalistten değil ikili baskı stratejisinden beslendiğine işaret ediyor.

ABD ve İsrail tarafından 28 Şubat'ta başlatılan savaş, başta İran ve Lübnan'da olmak üzere binlerce kişinin ölümüne yol açtı. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatması ise enerji fiyatlarını yukarı taşıyarak küresel ekonomide baskı yarattı.

Stratejik risk ve Türkiye köprüsü

Tarihsel olarak İran müzakereleri piyasalar için keskin bir belirsizlik kaynağı olmuştur. 2015'teki nükleer anlaşma sürecinde diplomatik ilerleme petrol fiyatlarında gevşeme getirirken, bu kez denklemi farklılaştıran unsur Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapalı olması. Küresel ham petrol akışının yaklaşık beşte birinin geçtiği bu koridor, anlaşma ihtimaliyle açılış riski arasında gidip gelen bir fiyat dinamiği yaratıyor.

Enerji ithalatçısı konumundaki Türkiye için bu denklem doğrudan cari denge görünümüyle bağlantılı. Hürmüz kaynaklı arz endişesi enerji faturasını yukarı çekerken, olası bir ateşkes uzatması ve normalleşme cari açık baskısını hafifletebilecek potansiyel taşıyor. Bu nedenle Ankara açısından kritik takip değişkeni, çatışmanın seyrinden çok boğazın işlerlik durumu olarak öne çıkıyor.

Piyasa etkisi izleniyor

Hegseth'in açıklamaları, jeopolitik risk primi ile diplomatik iyimserlik arasındaki kırılgan dengeyi bir kez daha gündeme taşıdı. Enerji fiyatlarındaki yönün, ateşkes uzatma görüşmelerinin sonucu ve Hürmüz'ün durumu üzerinden şekilleneceği değerlendiriliyor.

İlk grubu, ünlü sanatçılara konser ve gala kıyafetleri tasarlayan isimler oluşturuyor. Türkiye'nin ileri gelen ailelerinin düğün, nişan ve özel davetleri için gelinlik, gece elbisesi ve damatlık tasarlayan modacılar da kapsamda yer alıyor. Risk Analiz Merkezi, giyim imalatı alanında faaliyet gösteren 50 binden fazla mükellefin mali verilerini analiz etti.

Gelir ile harcama uyuşmuyor

Analizlere göre denetime alınacak modacıların beyan ettikleri gelir, harcamalarıyla örtüşmüyor. Online mağazalarda satış yapan bazı tasarımcıların kayıtlara düşük sayıda ürün satışı yansırken, gerçek gelir tablosunun bundan farklı olduğu değerlendiriliyor. Elden yapılan ödemeler, çalışan ve akrabalara yapılan gönderimler ile bireysel hesaplara gelen paraların beyan dışı bırakıldığı tespitleri öne çıkıyor.

Maliye'nin dikkatini çeken bir diğer başlık ise varlık hareketleri oldu. Düşük beyan gösteren modacıların yüksek miktarda kıymetli maden alım satımı yapması, lüks gayrimenkul ve araç edinmesi, gelir ile yaşam tarzı arasındaki açığı belirginleştiriyor. Bu tutarsızlık, mükelleflerin riskli grupta değerlendirilmesinin temel gerekçesini oluşturuyor.

Denetim dalgası genişliyor

Moda sektörü, son dönemde radara giren ilk alan değil. Daha önce farklı branşlardan 4 bin 716 sporcunun geliri incelendi, bunların 228'i riskli bulunarak denetime alındı. Bu süreçte futbol, basketbol ve voleybol gibi branşlarda dört büyük kulüple sözleşme imzalayan sporcuların ücret niteliğindeki 5 milyar liralık gelirinin beyan edilmediği ortaya konuldu.

Sporcular, influencerlar, doktorlar ve avukatların ardından modacılara uzanan bu çizgi, denetimlerin tek sektöre özgü olmadığını gösteriyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın kayıt dışılıkla mücadelede sektörel kapsamı kademeli biçimde genişlettiği, yüksek kazanç elde edip eksik beyan veren grupları yakın takibe aldığı anlaşılıyor. Yetkililer, vergide adalet ve etkinlik çerçevesinde incelemelerin süreceğini belirtiyor

Yağışların yerel olarak kuvvetli olması beklenen alanlar geniş bir coğrafyaya yayılıyor. Doğu Karadeniz kıyıları, Adana'nın doğusu, Osmaniye, Kahramanmaraş'ın batısı ve Hatay'ın kıyı kesimleri öne çıkan riskli bölgeler arasında yer alıyor. İç bölgelerde ise Niğde, Nevşehir, Kayseri, Yozgat, Tokat ve Ordu çevrelerinde kuvvetli yağış uyarısı yapıldı.

Sıcaklıklar kuzey ve doğuda düşüyor

Hava sıcaklıkları kuzey ve doğu bölgelerinde 5 ila 7 derece azalacak. Bu düşüş ülkenin geri kalanında hissedilmiyor, çünkü diğer bölgelerde sıcaklıklarda önemli bir değişiklik beklenmiyor. Tablo, soğuk havanın belirli bir koridorda yoğunlaştığını, batı ve güneyin ise mevcut seyrini koruduğunu gösteriyor.

Rüzgâr da ayrı bir risk başlığı oluşturuyor. Doğu Anadolu'nun güneydoğusu ile Kilis ve Gaziantep çevrelerinde rüzgârın saatte 40 ila 60 kilometre hızla esmesi bekleniyor. Bu hız aralığı, yağışla birleştiğinde görüş mesafesi ve ulaşım açısından dikkat gerektiriyor.

Büyük kentlerde yağış etkili olacak

Ankara ve İstanbul'da gün boyunca sağanak ve gök gürültülü sağanak yağış bekleniyor. İzmir'de ise hava parçalı ve yer yer çok bulutlu seyredecek. Karadeniz, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'nun geniş kesimlerinde yağışlı hava etkisini sürdürecek.

Yetkililer, ani sel, su baskını, yıldırım ve ulaşımda yaşanabilecek aksamalara karşı vatandaşları uyardı. Sarı alarmın özellikle kıyı ve dağlık geçiş bölgelerinde yoğunlaşması, kısa süreli ama şiddetli yağışların yerel taşkın riskini artırabileceğine işaret ediyor.

En çok başvuru Yunanistan'a

Türk vatandaşlarının en çok başvuru yaptığı Schengen ülkesi Yunanistan oldu. Türkiye'den Yunanistan'a yapılan vize başvuruları bir önceki yıla göre artarak 310 bin 920'ye ulaştı ve bu rakam Almanya'nın 217 bin 627, Fransa'nın ise 143 bin 379'luk başvuru sayısının önünde yer aldı. Türklerin en az başvuruda bulunduğu ülkeler ise 1828 başvuruyla Letonya, 2995 ile Estonya ve 3003 ile Slovakya olarak sıralandı. Yunanistan'ın listenin başına yerleşmesi, coğrafi yakınlık ve adalara yönelik turizm talebinin başvuru tercihlerine doğrudan yansıdığını gösteriyor.

Ret oranı hafif yükseldi

AB istatistikleri, 2025'te Türkiye'den yapılan başvuruların reddedilme oranının bir önceki yıla göre 0,1 puan artarak yüzde 14,6'ya çıktığını ortaya koyuyor. Bu oran, Schengen Bölgesi genelindeki yüzde 14,8'lik ret oranının hafif altında kaldı. Türkiye'nin başvuru hacmiyle ikinci sırada yer alırken ret oranında bölge ortalamasının altında kalması, yüksek talebe rağmen onay performansının görece istikrarlı seyrettiğine işaret ediyor. Önümüzdeki dönemde başvuru sayısı ve ret oranındaki seyir, vize politikalarındaki olası değişiklikler açısından izleniyor.

Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi'nden Doç. Dr. Ceyhun Özçelik, uzun süren kuraklığın ardından gelen bol yağışın sevindirici olduğunu, ancak dolu barajların mansabındaki il, ilçe ve yerleşim yerlerinde ciddi taşkın riski oluştuğunu söyledi. Özçelik, kurumlar tarafından gerekli önlemlerin alındığını ifade etti.

Kapaklar 7 yıl sonra açıldı

Fırat Nehri üzerindeki Atatürk Barajı'nda tahliye kapakları 7 yıl sonra açıldı. Türkiye'nin en büyük üçüncü barajı olan ve Diyarbakır'ın Çüngüş ilçesinde bulunan Karakaya Barajı'nda da kapakların açılmasıyla dakikada binlerce metreküp su tahliye edildi. Gövde yüksekliği 173 metre olan setten süzülen basınçlı su, dikkat çeken görüntüler oluşturdu. Kapakların yıllar sonra açılması, yağış rejiminin son dönemde ne kadar sert değiştiğini gösteren somut bir gösterge oldu.

Kuraklık riski ortadan kalkmadı

Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nden Prof. Dr. Yusuf Demir, yağışların kuraklık riskini ortadan kaldırmadığına dikkat çekti. Demir, El Nino ile La Nina arasındaki geçiş sürecinin yüksek ve düzensiz yağışları beslediğini, temmuz, ağustos ve eylül aylarında aşırı sıcaklar ve kuraklık riskinin gündeme geleceğini söyledi. Aynı dönemde gündeme gelen "yağışlara dış müdahale" iddialarına da değinen Demir, bunların bilimsel temeli olmayan komplo teorileri olduğunu, bulut tohumlamanın ise ancak havada yeterli nem varsa yağışı yüzde 5 ila 20 oranında artırabildiğini belirtti.

Meteoroloji Mühendisleri Odası Başkanı Barış Özgün, haziranla birlikte sistem yağışlarının yerini yüksek frekanslı kararsızlık yağışlarına bırakacağı uyarısında bulundu. Özgün, dar alanda kısa sürede düşen yağışların şehir sellerine yol açabileceğini, belediyelerin meteorolojik karar destek birimleri kurması ve İl Risk Azaltma Planlarını takip edecek yapılar oluşturması gerektiğini söyledi.

Fırat hattında sınır ötesi alarm

Taşkın riski Türkiye sınırlarını aşarak Fırat Nehri boyunca Suriye ve Irak'a uzandı. Suriye'de krizin merkezindeki Tabka Barajı'nda kapaklar açıldı; Fırat Baraj Kurumu, rezervuar doluluğunun yüzde 97'yi aştığını ve son 30 yılın en yoğun yağış sezonlarından birinin yaşandığını duyurdu. Yetkililer, Türkiye'nin yukarı havzadaki barajlardan saniyede yaklaşık 2 bin metreküp su bıraktığını belirtti. Rakka, Deyrizor ve Irak'ın Enbar vilayetinde tahliye uyarıları yayımlandı; Enbar Valisi 72 saatlik tam alarm ilan etti ve El-Kaim hattından "yıkıcı sel dalgası" gelebileceği uyarısında bulunuldu.

İzlenmesi gereken tablo

Dün İstanbul, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli, Manisa, Samsun ve Bursa başta olmak üzere yurdun dört bir yanında sağanak ve dolu etkili oldu; tarım alanları, yollar ve binalar zarar gördü. Bolu Aladağlar'da piknik alanına yıldırım düşmesi sonucu üç kişi yaralandı. Barajlardaki rekor doluluğun fırsattan riske dönüşmemesi, suyun bilimsel kurallara uygun yönetimine ve aşağı havzadaki tahliye planlarının etkinliğine bağlı olarak değerlendiriliyor.

Dünya genelinde insansız savaş uçağı projelerinin büyük bölümü hava-yer odaklı geliştirilirken, hiçbir insansız hava aracı bugüne kadar operasyonel hava-hava atış kabiliyeti gösterememişti. KIZILELMA’nın testi, bu alanda ilk kez fiili bir başarı sağlanması nedeniyle kritik önem taşıyor.

F-16’larla müşterek uçuş gerçekleştirildi

Merzifon 5. Ana Jet Üssü’nden kalkan 5 adet F-16 savaş uçağı, test kapsamında KIZILELMA ile Sinop semalarında ortak uçuş icra etti. İnsanlı-insansız müşterek harekât senaryosunu sergileyen uçuşta Bayraktar AKINCI TİHA da bölgede görev alarak süreci havadan kayıt altına aldı.

Senaryo gereği fırlatılan yüksek hızlı jet motorlu hedef uçak, ASELSAN tarafından geliştirilen MURAD AESA radarıyla tespit edildi. Radarın hassas işaretlemesinin ardından KIZILELMA, kanat altında taşıdığı TÜBİTAK SAGE üretimi GÖKDOĞAN Görüş Ötesi Hava-Hava Füzesi’ni ateşledi. Milli füze hedefi tam isabetle vurdu ve platformun havadan havaya taarruz kabiliyeti doğrulandı.

Tüm görev zinciri milli sistemlerle tamamlandı

Türk havacılığında ilk kez milli bir uçağın, milli bir hava-hava füzesini, yine milli bir radarın güdümlemesiyle hedefe angaje olduğu bir görev icra edildi. Böylece hava-hava görev zincirinin tüm aşamaları yerli sistemlerle tamamlanmış oldu.

Testi Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Ziya Cemal Kadıoğlu, Muharip Hava Kuvveti Komutanı Orgeneral Rafet Dalkıran, ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol ve Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar havadan takip etti. TÜBİTAK SAGE Enstitü Müdürü Kemal Topalömer ve ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci de test heyetinde yer aldı.

Düşük radar izi ve gelişmiş sensör altyapısı

Düşük radar kesit alanına sahip KIZILELMA, gelişmiş sensörleriyle hedefleri uzun menzilden tespit edebiliyor. Bu konseptin hava muharebelerine yeni bir boyut kazandırması bekleniyor. Platformda MURAD AESA Radarı ve TOYGUN Elektro-Optik Hedefleme Sistemi gibi ileri teknoloji sistemlerin entegrasyonu tamamlandı. Daha önce TOLUN ve TEBER-82 mühimmatlarıyla yapılan testlerde tam isabet sağlamıştı.

Baykar, 2003’ten bu yana tüm projelerini öz kaynaklarıyla yürütürken, 2023 ve 2024’te 1,8 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Şirket, savunma ve havacılık sektöründe üst üste dört yıl ihracat lideri oldu ve küresel SİHA pazarında Türkiye'nin konumunu güçlendirdi.

Operasyonlar eş zamanlı olarak gerçekleştirildi

Bakan Yerlikaya, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada operasyonların Cumhuriyet Başsavcılıkları ve Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele (KOM) Başkanlığı koordinesinde yürütüldüğünü belirtti. İl Emniyet Müdürlükleri KOM Şube Müdürlükleri tarafından gerçekleştirilen operasyonlar, 81 ilde eş zamanlı olarak yapıldı.

13 yasa dışı imalathane deşifre edildi

Yerlikaya, yapılan aramalarda 13 yasa dışı alkollü içki imalathanesinin ortaya çıkarıldığını bildirdi. Ele geçirilen sahte içkilerin ve etil alkolün, halk sağlığını tehdit eden ürünlerin piyasaya sürülmesini engellemek amacıyla imha edileceği belirtildi.

“Bu ürünler ölümcül bir tuzaktır”

Bakan Yerlikaya, açıklamasında sahte içki üretiminin yalnızca bir suç değil, aynı zamanda toplum sağlığını tehdit eden ölümcül bir tuzak olduğunu vurguladı. “Bu ürünleri piyasaya sürenler vatandaşlarımızın sağlığını ve hayatını hiçe saymaktadır” ifadelerini kullandı.

Vatandaşlara uyarı: Şüpheli durumları bildirin

Yerlikaya, vatandaşlara çağrıda bulunarak şüpheli durumların 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirilmesini istedi. “Biz gereğini yaparız” mesajıyla açıklamasını tamamlayan Bakan Yerlikaya, sahte içkiyle mücadelenin kararlılıkla süreceğini ifade etti.

KALKAN DİHA'nın Test Başarısı

Keşif ve istihbarat görevleri için geliştirilen Bayraktar KALKAN DİHA, 40'ıncı uçuş testini de başarıyla tamamladı. Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, uçuş testinin başarılı anlarını içeren bir video yayımladı.

Selçuk Bayraktar'ın Paylaşımı

Selçuk Bayraktar, Nisan ayında gerçekleştirilen VTOL Uçuş Testi kapsamında KALKAN DİHA'nın 14 bin 500 feet irtifaya çıktığını ve 70 saatlik başarılı uçuş süresini geride bıraktığını belirtmişti. KALKAN DİHA, Taktik İHA sınıfında yer alarak, başarılı testleriyle dikkat çekiyor.

Taktik İHA Sınıfında Güçlü Performans

Testlerine hız kesmeden devam eden KALKAN DİHA, taktik İHA sınıfında bir hava aracı olarak önemli görevler üstlenmeye devam ediyor. Yüksek irtifa ve uzun uçuş süreleriyle dikkat çeken KALKAN DİHA, milli savunma sanayiine önemli katkılar sağlıyor.

Robotik Yarışmalarında Büyük Heyecan

2024 RoboCup Çin Açık, Pazar günü Fujian Eyaleti Jinjiang Şehri'nde düzenlenen ve 3.500'den fazla robot meraklısının becerilerini sergilediği büyük bir etkinlik ile sona erdi. Üç gün süren etkinlik, Çin Otomasyon Derneği ve diğer prestijli kurumlar tarafından ortaklaşa düzenlendi. Yarışmada toplam 42 takım şampiyon olurken, 42 takım ikinci ve 38 takım üçüncü oldu.

Geniş Katılım ve Yüksek Rekabet

Yarışmaya Tsinghua Üniversitesi, Zhejiang Üniversitesi ve Ulusal Savunma Teknolojisi Üniversitesi'nin de aralarında bulunduğu 136 üniversiteden toplam 456 takım katıldı. Ayrıca, ilk ve orta okullardan da 262 takım yarışmada yer aldı. Bu geniş katılım, yarışmanın ne kadar popüler ve rekabetçi olduğunu gösteriyor.

Birinci Sınıf İnsan Kaynakları ve İşbirliği Vurgusu

Çin Bilimler Akademisi akademisyeni ve Xi'an Jiaotong Üniversitesi Bilgi ve İletişim Mühendisliği Bölümü profesörü Guan Xiaohong, yarışmanın önemini şu sözlerle vurguladı: "Birinci sınıf yenilikçi insan kaynaklarını geliştirmek, Çin'deki yüksek öğrenimin önemli bir misyonudur. Bu robot yarışması, katılımcı ekiplerimizin kapsamlı yeteneklerini geliştirir ve endüstri, akademi ve araştırma enstitüleri arasındaki işbirliğini teşvik etmek için mükemmel bir köprü görevi görür."

Tarihsel Bir Perspektif

Yarışma, ilk kez düzenlendiği 1999 yılından bu yana Pekin ve Şangay gibi şehirlerde 26 kez başarıyla gerçekleştirildi. Her yıl artan katılım ve ilgi ile, RoboCup Çin Açık, robotik alanındaki en prestijli etkinliklerden biri haline geldi.

Futbol Sahasında Robotlar

Yarışma boyunca, robotlar farklı kategorilerde yarıştı. Özellikle futbol maçlarındaki çeşitli robotlar büyük ilgi gördü. Katılımcılar, robotlarının becerilerini ve stratejilerini sergileyerek izleyicilere unutulmaz anlar yaşattı.

Devam Eden Maçlar ve Gelecek Vizyonu

Yarışma süresince çeşitli robot maçları devam etti. Yarışmanın organizatörleri, gelecekte daha büyük ve daha yenilikçi yarışmalar düzenlemeyi hedeflediklerini belirtti. RoboCup Çin Açık, her yıl daha fazla katılımcı ve izleyici çekerek, robot teknolojilerinin gelişimine önemli katkılar sağlıyor.

OpenAI'nin yeni GPT-4o modeli matematik öğretebilir, şakalar yapabilir; bu, gelişen teknolojiye hükmetme yarışında önde kalmak için yaptığı son hamle. 

Ukrayna'nın Karşı Saldırıları

Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı ise, son 24 saat içinde Rus ordusuyla onlarca çatışmaya girdiklerini duyurdu. Ukrayna Hava Kuvvetleri'nin Rus hava savunma füze sistemlerine ve diğer askeri hedeflere yönelik bir dizi saldırı düzenlediği açıklandı.

AB'den Ukrayna'ya Destek Önerileri

Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin, dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilecek gelirleri Ukrayna'ya askeri yardım sağlamak için kullanmaları gerektiğini öne sürdü. AB dış politika sorumlusu Josep Borrell, bu fonların yüzde 90'ının askeri yardım için kullanılmasını teklif etti.

Rusya'nın Cevabı ve Uyarıları

Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, Rusya'nın AB'nin dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilen gelirleri Ukrayna'ya silah sağlamak için kullanma planlarına karşı tüm yasal mekanizmaları kullanacağını ve ilerleme halinde misilleme yapacağını açıkladı. Bu durum, Ukrayna krizinin uluslararası boyutunu daha da karmaşık hale getiriyor.

Sosyal medya platformlarında paylaşılan görüntüler, elektrikli aracın yoğun siyah dumanlar eşliğinde alevler içinde olduğunu gösteriyor. Waymo, araçta hiçbir sürücünün bulunmadığını ve yaralanma olmadığını belirtti; ayrıca yerel güvenlik güçleriyle olaya müdahale konusunda iş birliği yaptıklarını ifade etti.

San Francisco İtfaiye Departmanı, olayın detaylarını araştırdı ve bulgularını polise iletti. İtfaiye yetkilileri, sosyal medyada aracın yanmış hali ve içerisindeki havai fişeklerin yangına neden olduğuna dair görselleri paylaştı. San Francisco Polis Departmanı ise konuyla ilgili herhangi bir açıklama yapmadı.

Güvenlik Görüntüleri ve Toplumun Tepkisi

Güvenlik kameralarının kaydettiği görüntüler, saldırganın Bae'ye defalarca taşla vurduğunu gösteriyor. Bu saldırı, toplumda siyasi olarak derin bölünmelere dair endişeleri artırdı. Bazı vatandaşlar, Güney Kore'nin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki siyasi kutuplaşmadan daha kötü bir durumda olduğunu ifade ediyor.

Saldırının Sonrası ve Kamuoyunun Tepkisi

Ofis çalışanı Yum Dong-hyun gibi vatandaşlar, siyasi nefret ve öfke nedeniyle gerçekleşen bu tür saldırılara karşı cezaların artırılması gerektiğini belirtiyor. Bae'ye saldıran 15 yaşındaki saldırgan olay yerinde tutuklandı ve Bae hastaneye kaldırıldı.

Siyasi Terörizm ve Güvenlik Endişeleri

Saldırı, muhalefet lideri Lee Jae-myung'un boynundan bıçaklanmasının ardından yaşanan ikinci büyük siyasi şiddet olayı. Myongji Üniversitesi'nden siyaset bilimi profesörü Shin Yul, Güney Korelilerin siyasete kişisel bağlılık üzerinden yaklaştığını, bu durumun siyasi terörizme yol açabileceğini söylüyor. Ülkede silah bulundurma üzerindeki katı kısıtlamalara rağmen siyasi liderler sıklıkla yakın güvenlik koruması altında değiller.