Petrol fiyatları 10 Ağustos Pazartesi günü, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına ilişkin diplomatik beklentilerin zayıflamasıyla yükseldi. Reuters verisine göre Brent ham petrol vadeli işlemleri TSİ 07.24 itibarıyla yüzde 1 artışla varil başına 84,39 dolara, WTI ise yüzde 0,75 yükselişle 78,77 dolara çıktı.

Hareket, geçen hafta yüzde 7'yi aşan düşüşün ardından geldi. Önceki satış dalgası, İran ile Umman'ın boğazdaki yeni nakliye yolları üzerinde anlaşmaya yaklaşmasının serbest geçişi hızla geri getirebileceği beklentisiyle oluşmuştu. İran'ın pazar günü tam açılışı ABD'nin yerine getirmesini istediği ek koşullara bağlaması, bu rahatlama senaryosunu yeniden belirsizleştirdi.

Kaynak: Reuters · 10 Ağustos 2026 · Fiyatlar TSİ 07.24 itibarıyla

Piyasa hızlı açılış ihtimalini geri çekiyor

İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi, Umman ile yeni nakliye rotalarını belirleyecek anlaşmanın "son aşamalarında" olduğunu söyledi. Ancak Tahran, boğazın yeniden açılmasını ABD'nin İran'a yönelik saldırılar için tazminat ödemesi dahil bir dizi koşula bağlı tutuyor. Araqchi ayrıca İran ile ABD arasında doğrudan görüşme olmadığını ve Washington'ın haziranda imzalanan geçici anlaşmayı ihlal ettiği sürece bu görüşmelerin başlamayacağını belirtti.

Bu ayrım petrol piyasasının fiyatladığı temel belirsizliği oluşturuyor. Umman ile rota düzenlemesinin ilerlemesi teknik geçiş çerçevesini yakınlaştırırken, İran'ın ABD'ye yönelttiği siyasi ve güvenlik talepleri boğazın tam açılış takvimini belirsiz bırakıyor. Geçen hafta fiyatların yüzde 7'den fazla düşmesi, piyasanın hızlı normalleşme ihtimaline önemli ölçüde prim verdiğini göstermişti.

Arz riski yalnız diplomasi başlığıyla sınırlı değil

Bölgedeki güvenlik gelişmeleri de fiyatların aşağı yönlü hareketini sınırlıyor. İran'la bağlantılı Husiler pazar günü Suudi Aramco'nun Jazan rafinerisini vurduklarını açıkladı. Birleşik Arap Emirlikleri'nin ADNOC şirketi ise cuma günü, çatışmanın başlangıcından bu yana Hürmüz Boğazı'ndan geçen 15 gemisinin saldırıya uğradığını bildirdi.

Endeks24'ün Hürmüz beklentisinin petrol fiyatlarına etkisini izleyen önceki haberinde Brent'in 4 Ağustos'ta yüzde 4,5 gerileyerek 80 doların altını test ettiği aktarılmıştı. Pazartesi günkü yükseliş, aynı diplomatik başlığın bu kez ters yönde fiyatlandığını gösteriyor.

Reuters'ın aktardığı değerlendirmede Sachdeva, sınırsız nakliyeyi yeniden sağlayacak büyük bir ilerlemenin petrol fiyatlarında aşağı yönlü baskı yaratabileceğini, müzakerelerin bozulması veya yeni arz kesintilerinin ise jeopolitik risk primini hızla yeniden yükseltebileceğini belirtti. Reuters'ın 10 Ağustos fiyat verisi bu ikili beklentinin pazartesi sabahı yukarı yönlü ağır bastığını gösterdi.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

İran, Umman ile Hürmüz Boğazı'nda yeni nakliye rotalarını belirleyecek anlaşmanın son aşamaya geldiğini açıkladı. Tahran, düzenlemenin tek başına boğazın tam açılması anlamına gelmeyeceğini, ABD'nin tazminat ödemesi, yaptırımları kaldırması ve askeri baskıyı sona erdirmesi gibi koşulların ayrıca karşılanması gerektiğini bildirdi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi'nin 9 Ağustos'taki açıklaması, bir gün önce ilan edilen koşulların ardından Umman'la yürütülen rota görüşmelerinde ilerleme sağlandığını gösterdi. Reuters'ın aktardığı açıklamaya göre İran ile ABD arasında doğrudan görüşme bulunmuyor, mesajlar aracılar üzerinden iletiliyor.

Umman anlaşması yeni geçiş rotalarını belirleyecek

İran'ın Mehr haber ajansına göre Tahran ile Maskat arasında hazırlanan düzenleme, Hürmüz yeniden açıldığında kullanılacak yeni nakliye yollarını tanımlayacak. Araqchi, anlaşmanın "son aşamalarında" olduğunu belirtirken, rotaların fiilen devreye girmesini ABD'nin yerine getirmesi beklenen ayrı koşullara bağladı.

Washington tarafında ise sıralama farklı kuruluyor. Reuters'a konuşan ABD'li bir yetkili, ticari taşımacılığın engelsiz biçimde yeniden sağlanmasına yönelik anlaşma açıklandığında ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldıracağını söyledi. Yetkili, sonraki Amerikan adımlarının İran'ın taahhütlerini yerine getirmesine bağlı olacağını belirtti.

Tazminat talebi anlaşmanın siyasi eşiğini yükseltiyor

Araqchi, boğazın yeniden açılmasının ABD'nin İran'a yönelik saldırılarda oluşan zarar için tazminat ödemesine de bağlı olduğunu söyledi. İran'ın üst düzey güvenlik yetkilisi Mohammad Baqer Zolqadr ise şartları daha geniş bir çerçevede sıralayarak İran'a ve bölgedeki müttefiklerine yönelik saldırıların durdurulmasını, yaptırımların kaldırılmasını ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasını istedi.

Tahran'ın bu tutumu, Hürmüz'de geçici rota ile tam açılışın ayrıldığı önceki açıklamayı daha ileri bir aşamaya taşıyor. Yeni açıklamada Umman'la rota metninin sona yaklaşması teyit edilirken, siyasi ve güvenlik koşullarının ayrı bir pazarlık başlığı olarak korunduğu görülüyor.

ABD ile doğrudan görüşme henüz başlamadı

Araqchi, Washington'ın Haziran ayında imzalanan geçici anlaşmayı ihlal ettiği sürece ABD ile doğrudan görüşmeye başlamayacaklarını söyledi. İran ile ABD arasında mesaj trafiğinin arabulucular üzerinden sürdüğünü belirten Araqchi, mevcut temasların doğrudan müzakere olarak tanımlanamayacağını ifade etti.

Hürmüz'deki deniz güvenliği de anlaşmanın uygulanabilirliği üzerindeki baskıyı sürdürüyor. Birleşik Arap Emirlikleri 8 Ağustos'ta İran'ın devlet petrol şirketi ADNOC bağlantılı bir gemiye saldırdığını açıkladı. İran'dan bu iddiaya ilişkin hemen bir açıklama gelmezken, denizcilik sektörü kaynakları daha önce önerilen geçiş düzeninin operasyonel olarak kolay uygulanamayacağı yönünde değerlendirmelerde bulunmuştu.

Umman ile hazırlanacak rota düzenlemesi ticari geçişin teknik çerçevesini tanımlayacak olsa da İran'ın açıkladığı koşullar, tam açılışın Washington'ın yaptırım, abluka, tazminat ve güvenlik başlıklarında atacağı adımlara bağlı kalacağını gösteriyor.

ABD hisse senedi vadeli işlemleri Pazartesi sabahı Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına ilişkin beklentilerin zayıflamasıyla yataya yakın ve karışık seyretti. CNBC'nin erken işlem verilerinde S&P 500 vadelileri yatay kalırken Nasdaq 100 vadelileri yüzde 0,2 yükseldi, Dow vadeli işlemleri 58 puan, yaklaşık yüzde 0,11 geriledi. Petrol tarafında ise belirsizlik daha belirgin bir fiyatlama yarattı.

Hürmüz anlaşmasına ilişkin soru işaretleri arttı

Petrol fiyatları, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda ticari geçişi normale döndürecek düzenleme için ek koşullar öne sürmesiyle yükseldi. Brent petrol 83,98 dolarda işlem görürken günlük artış 0,43 dolar, yüzde 0,51 oldu. İran, Umman ile yeni deniz geçiş hatlarına ilişkin anlaşmanın son aşamada olduğunu belirtirken, Washington'ın başka koşulları da yerine getirmesi gerektiğini bildirdi.

ABD Başkanı Donald Trump da hafta sonunda Axios'a yaptığı açıklamada İran'la temasların düşük yoğunlukta sürdüğünü, ekonomik baskının korunmasını istediğini söyledi. Bu açıklamalar, geçen hafta Washington'dan gelen yakın anlaşma mesajlarının ardından Hürmüz'ün kısa sürede tamamen açılacağı beklentisini zayıflattı. Axios'un Trump röportajında anlaşmanın hâlâ sonuçlanmadığı vurgulandı.

Fed beklentileri hisse piyasasını destekliyor

Jeopolitik belirsizliğe karşın ABD hisse piyasasında geçen haftaki güçlü görünüm para politikası beklentilerinden destek aldı. Temmuz istihdam verisinin beklenenden zayıf gelmesinin ardından faiz artışı olasılığı geriledi. Reuters'ın aktardığı vadeli piyasa fiyatlamasında Fed'in Eylül toplantısında faiz artırma olasılığı yüzde 44 düzeyindeydi. Üç büyük ABD endeksi geçen haftayı güçlü yükselişlerle tamamlarken S&P 500 rekor kapanış seviyesine ulaştı.

Piyasaların bu hafta ikinci ana sınavı enflasyon verileri olacak. Temmuz tüketici fiyat endeksi Çarşamba, üretici fiyat endeksi Perşembe günü açıklanacak. Beklentilerin üzerinde bir enflasyon verisi, zayıf istihdamın ardından gerileyen faiz artışı fiyatlamasını yeniden güçlendirebilir. Pazartesi günü ise ABD'de piyasanın yönünü tek başına değiştirecek büyüklükte bir makro veri takvimi bulunmuyor.

Asya borsalarında pozitif seyir öne çıktı

Asya piyasaları haftaya genel olarak yükselişle başladı. Japonya ve Güney Kore hisseleri Wall Street'teki geçen hafta rallisini izlerken enerji maliyetlerine ilişkin belirsizlik bölgesel risk iştahını sınırlayan başlıklardan biri olarak kaldı. Hürmüz gelişmelerinin petrol üzerindeki etkisi, özellikle enerji ithalatçısı Asya ekonomileri açısından yakından izleniyor.

Petrol piyasasında son haftalarda fiyat yönünün diplomatik haber akışına yüksek duyarlılık göstermesi dikkat çekiyor. Endeks24'ün Hürmüz beklentisinin petrol fiyatlarına etkisini ele alan önceki haberinde, anlaşma umudunun Brent ve WTI üzerinde sert satış yarattığı aktarılmıştı. Pazartesi sabahındaki yükseliş ise aynı risk priminin anlaşma belirsizliğiyle yeniden devreye girdiğini gösterdi.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Cidde Kulesi, Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz kıyısındaki mega proje yarışında yeniden hız kazandı. Yapı 430 metreyi ve 107. katı aşarak 828 metrelik Burj Khalifa’nın yüksekliğinin yarısını geride bıraktı. Nihai yüksekliğin 1.000 metrenin üzerinde olması planlanıyor. Proje tamamlandığında dünyanın en yüksek binası unvanının Cidde’ye geçmesi hedefleniyor.

430 metre eşiği projenin hızlandığını gösteriyor

İnşaattaki son ilerleme 2026 yazında belirginleşti. Gulf News temmuz sonunda kulenin 430 metre seviyesine ulaştığını bildirirken, ağustos başındaki güncellemelerde 107. katın tamamlandığı aktarıldı. Böylece yıllarca 63. kat seviyesinde kalan proje, yeniden başlatılan çalışmaların ardından dünya yükseklik rekoru için kritik eşiğe yaklaştı.

Kingdom Holding Company, Cidde Kulesi’ni 1.000 metrenin üzerinde ve 167’den fazla kata sahip olacak şekilde tanımlıyor. Karma kullanımlı yapıda otel, konut, ofis ve seyir alanları bulunacak. Proje, yalnız bir yükseklik rekoru değil, Cidde’nin kuzeyindeki yeni gelişim bölgesinin merkezi olarak konumlandırılıyor.

Yedi yıllık kesintinin ardından yeni sözleşme geldi

Temeli 2013’te atılan projede çalışmalar 2018’de durdu. Kingdom Holding’in 2 Ekim 2024 tarihli açıklamasında, Saudi Binladin Group ile 7,2 milyar riyal değerinde yeni tamamlama sözleşmesi imzalandığı ve kalan işlerin 42 ayda bitirilmesinin öngörüldüğü duyuruldu. Sözleşme açıklandığında kule 63 kat seviyesindeydi.

Şantiyenin yeniden devreye alınmasıyla kat ilerlemesi 2026’da hızlandı. Kingdom Holding Yönetim Kurulu Başkanı Prens Alwaleed bin Talal da sahadaki çalışmaları yerinde inceledi. Alwaleed, sosyal medya hesabındaki paylaşımında projenin süreceğini ve dünyanın en yüksek kulesinin tamamlanacağını belirtti.

59 asansör ve dünyanın en yüksek gözlem alanı planlanıyor

Mimar Adrian Smith’in kurucuları arasında bulunduğu Adrian Smith + Gordon Gill Architecture’ın proje verilerine göre kulede 59 asansör ve 12 yürüyen merdiven bulunacak. Gözlem katlarına hizmet verecek asansörlerin saniyede 10 metre hıza ulaşması planlanıyor. Projede Four Seasons oteli, rezidanslar, ofisler ve dünyanın en yüksek gözlem alanı olması hedeflenen bir seyir terası da yer alıyor.

Cidde Kulesi, 5,3 milyon metrekarelik Jeddah Economic City’nin ana yapısı olacak. Kingdom Holding’e göre ilk geliştirme aşaması yaklaşık 1,3 milyon metrekareyi kapsıyor. Yol, elektrik, su, kanalizasyon ve taşkın drenajı dahil altyapı yatırımları, kulenin çevresinde yeni bir kentsel merkez kurulması planının parçası.

Körfez’de yükseklik yarışı Cidde ile sınırlı değil. Dubai’de yapımı süren Burj Azizi’nin 725 metreye ulaşması ve 2028’de tamamlanması hedefleniyor. Cidde Kulesi 1 kilometre eşiğini geçtiğinde iki Dubai projesinin de üzerinde kalacak. Bölgedeki mega gayrimenkul projeleri açısından bu yarış, yalnız bina yüksekliğini değil, yeni kent merkezleri için sermaye ve turizm çekme rekabetini de büyütüyor.

Pakistan Dışişleri Bakanı İshaq Dar, Türkiye ve Suudi Arabistan ile imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın herhangi bir ülkeye karşı kurulmadığını ve savunma amaçlı olduğunu açıkladı. Dar, 9 Ağustos Pazar günü yaptığı değerlendirmede anlaşmanın ilkelerini kabul eden ve anlaşmazlıkları barışçıl yollarla çözmeye hazır ülkelerin yapıya katılabileceğini belirtti. Açıklama, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın bir gün önce paktın İran'ı veya başka bir devleti hedef almadığını söylemesinin ardından geldi.

Kolektif savunma hükmü anlaşmanın merkezinde

Anlaşma 7 Ağustos Cuma günü Mekke'de Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif tarafından imzalandı. Üç tarafın duyurduğu çerçeveye göre üyelerden birine yönelen silahlı saldırı üç ülkeye birden yapılmış sayılacak. Dar, bu hükmün Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesinde düzenlenen bireysel ve kolektif meşru müdafaa hakkıyla uyumlu olduğunu söyledi.

Dar ayrıca Mekke Anlaşması'nın tarafların mevcut ikili veya çok taraflı savunma düzenlemelerini yürürlükten kaldırmadığını ya da değiştirmediğini belirtti. Pakistan ile Suudi Arabistan Eylül 2025'te ayrı bir stratejik karşılıklı savunma anlaşması imzalamıştı. Pakistan ile Türkiye arasındaki askeri ve savunma sanayii işbirliği de son yıllarda genişledi.

Fidan İran'a yönelik olmadığı mesajını verdi

Hakan Fidan 8 Ağustos'taki açıklamasında paktın teknik olarak NATO'nun 5. maddesindeki karşılıklı savunma mantığına benzediğini, ancak İran'a veya başka bir ülkeye karşı oluşturulmadığını söyledi. Reuters'ın aktardığına göre anlaşmanın uygulanması için dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarını kapsayan siyasi ve askeri bir komite kurulacak, kararların takibi için de Suudi Arabistan'da bir sekretarya oluşturulacak.

Endeks24'ün daha önce aktardığı Mekke Anlaşması'nın 5. madde yorumu, kolektif savunma maddesinin NATO ile benzerliğini ve uygulamadaki belirsizlikleri öne çıkarmıştı. Yeni açıklamalar, bu hükmün caydırıcılık amacı taşıdığı yönündeki üçlü siyasi mesajı güçlendirirken, operasyonel ayrıntıların komite çalışmalarında netleşeceğine işaret ediyor.

Üç ülke farklı kapasite getiriyor

Pakistan anlaşmaya geniş askeri deneyimi ve nükleer caydırıcılığıyla, Suudi Arabistan ekonomik kaynakları ve bölgesel ağırlığıyla, NATO üyesi Türkiye ise büyük askeri kapasitesi ve gelişen yerli savunma sanayiiyle katılıyor. Bu kombinasyon paktın siyasi ağırlığını artırıyor, ancak İslamabad'daki savunma analistleri kolektif savunma maddesine rağmen yapının mevcut haliyle NATO'nun kurumsal eşdeğeri olarak görülmemesi gerektiğini vurguluyor.

Anlaşmanın imzalanması ABD ile İran arasındaki gerilimin yükseldiği ve Körfez güvenliğinin yeniden bölgesel gündemin merkezine yerleştiği bir döneme denk geldi. Dar, Pakistan'ın kalıcı barış ve istikrar için bölge ülkeleriyle çalışmayı sürdüreceğini belirtti. Anlaşmanın genişleme koşulları ile askeri koordinasyonun nasıl işleyeceğine ilişkin ayrıntıların ise kurulacak ortak mekanizmalar üzerinden şekillenmesi bekleniyor.

Boeing, İran savaşı nedeniyle operasyonel ve finansal baskı yaşayan Körfez havayollarından bu yıl sipariş veya teslimatları erteleme ya da yeniden yapılandırma yönünde bir talep almadığını açıkladı. Boeing Orta Doğu, Körfez ve Kuzey Afrika Başkan Yardımcısı Fahad Al Mheiri, The National'a yaptığı açıklamada bölgesel sipariş birikiminin 930 uçağı aştığını ve bunun Boeing'in ticari uçak birikiminin yaklaşık yüzde 14'ünü oluşturduğunu söyledi. Şirket, mevcut planları değiştirecek ölçekte teslimat ertelemesi veya tedarik zinciri kesintisi görmediğini belirtiyor. Boeing, 2026 başından bu yana Orta Doğu müşterilerine bir düzineden fazla uçak teslim ettiğini de bildirdi.

Trafik baskısı sürerken sipariş takvimi korunuyor

Sipariş defterindeki dayanıklılık, yolcu trafiğindeki baskının ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. IATA'ya göre Orta Doğulu taşıyıcıların uluslararası yolcu talebi haziranda yıllık yüzde 14 geriledi. Kapasite yüzde 11 azalırken yük faktörü yüzde 76,3 oldu. IATA, talepteki düşüş hızının nisandan bu yana aylık bazda yarıya indiğini ve bölgesel operasyonların kademeli olarak normalleştiğini bildirdi.

Operasyon tarafındaki risk ise sürüyor. EASA'nın aktif çatışma bölgesi bülteni, Bahreyn, Kuveyt, Katar ve BAE hava sahası ile Umman Körfezi'nin Muscat uçuş bilgi bölgesi içindeki 58 derece doğu boylamının batısında kalan kesiminde uçuş yapılmamasını tavsiye ediyor. Uyarı, daha erken gözden geçirilmediği takdirde 31 Ağustos 2026'ya kadar geçerli.

Filo yatırımları teslimatlarla devam ediyor

Körfez'deki filo yatırımları savaş öncesinde de hızlanmıştı. Abu Dabi merkezli Etihad'ın 2025'teki 28 Boeing uçak taahhüdü, teslimatları 2028'den başlayan 14,5 milyar dolarlık bir paket olarak açıklanmıştı. Riyadh Air ise Boeing'in 20 Temmuz duyurusuna göre altı 787-9'u teslim almış durumda ve 2023 siparişindeki 28 opsiyonu kullanarak 787 filosunu büyütme kararı aldı.

Uzun vadeli filo talebi korunuyor

Boeing'in 2026 Ticari Piyasa Görünümü, 2045'e kadar küresel ticari filonun yüzde 80'e yakın büyüyerek 50 bin uçağı aşmasını öngörüyor.

Airbus'ın 2026-2045 tahmini ise 42 bin 60 yeni uçak talebine işaret ediyor. İki üreticinin projeksiyonları, kısa vadeli jeopolitik baskıya rağmen filo yenileme ve kapasite artışının sektörün ana talep ekseni olmaya devam ettiğini gösteriyor.

Al Mheiri, Körfez taşıyıcılarının dayanıklılığını üç yapısal unsura bağlıyor.

Boeing'in değerlendirmesinde kısa vadeli risk ile uzun vadeli sipariş görünümü ayrışıyor. EASA'nın hava sahası uyarısı ve IATA'nın çift haneli trafik düşüşü operasyonel kırılganlığın sürdüğünü gösterirken, şirket müşterilerinden sipariş takvimini değiştirecek bir talep gelmediğini ve 930'u aşan bölgesel birikimin korunduğunu söylüyor.

Çin, İran savaşının küresel petrol arzını sarsmasına rağmen fiyatların çok daha sert yükselmesini önleyen başlıca talep tamponlarından biri haline geldi. The Economist’in aktardığı verilere göre Pekin, Şubat ile Haziran 2026 arasında ham petrol ithalatını yaklaşık yarıya indirerek günlük 5,5 milyon varil azalttı. Bu güç üretimden değil, dünyanın en büyük petrol ithalatçısının stoklarını, rafinerilerini, ihracatını ve iç tüketimini merkezi kararlarla aynı anda yönlendirebilmesinden geliyor.

Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması Körfez’de günlük yaklaşık 14 milyon varil ham petrolü mahsur bırakırken, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan boğazı devre dışı bırakan hatlara günlük 5 milyon varil ilave petrol yönlendirdi. ABD ve Japonya’nın acil rezerv satışları da günlük yaklaşık 2 milyon varil ekledi. Buna rağmen piyasanın asıl beklenmedik tamponlarından biri talep tarafında oluştu: Çin’in 5,5 milyon varillik ithalat kesintisi, Kovid kapanmaları sırasında dünya petrol talebinde görülen günlük 9 milyon varillik düşüşün yaklaşık yüzde 61’ine denk geliyor.

Petrol gücü alım zamanlamasından geliyor

OPEC ve müttefikleri fiyatları arzı kısarak etkilerken Çin aynı etkiyi alımlarını erteleyerek yaratabiliyor. Üstelik Pekin bunu ekonomik faaliyeti durdurmadan yaptı. Çin ekonomisi ikinci çeyrekte yüzde 4,3 büyürken yavaşlamanın ana kaynakları zayıf yatırımlar ve emlak krizinin süren etkileriydi. Petrol kıtlığı, büyümedeki kaybın belirleyici nedeni olmadı.

Çin’in ilk kaldıraç noktası stoklar. Ham petrol fiyatlarının düşük seyrettiği 2026 başına kadarki 12 ayda ülke yaklaşık 200 milyon varil petrol satın alarak toplam rezervlerini 1 milyar varil civarına taşıdı. Şubat ayında günlük 11,6 milyon varile ulaşan ithalatın yaklaşık 1 milyon varili, ihtiyaçtan çok stokları büyütmeye yönelik alımlardan oluşuyordu.

Stoklar ithalattaki düşüşün 2,5 milyon varilini açıklıyor

Savaş öncesinde Körfez’den yola çıkan son kargoların nisan sonunda ulaşmasının ardından bu akış tersine döndü. Vortexa’ya göre yüzer depolar ve gizli depolama alanları dışarıda bırakıldığında stoklar temmuza kadar 70 milyon varil azaldı. Daha geniş hesapta üç aylık rezerv kullanımı yaklaşık 150 milyon varile, günlük ortalamada 1,5 milyon varile ulaştı. Stoklamanın durdurulmasıyla birlikte rezerv kullanımı, ithalattaki günlük 5,5 milyon varillik düşüşün yaklaşık 2,5 milyon varilini açıklıyor.

Bu stokların önemli bölümü stratejik rezervlerden değil, devlet kontrolündeki büyük petrol şirketlerinin ticari depolarından geldi. Argus Media’dan Tom Reed’in değerlendirmesine göre rafineriler normal koşullarda kullandıkları ticari stokları kısa sürede yerine koymak zorunda. Ancak şirketlerin devlete ait olması, Pekin’e bu kuralı kriz döneminde esnetme imkânı veriyor.

İhracat kontrolleri rafineri talebini düşürdü

Pekin’in ikinci aracı rafine ürün ihracatını kısmak oldu. Hükümet martta rafinerilerden yeni ihracat sözleşmelerini durdurmalarını istedi. Rafine ürün ihracatı şubat ile nisan arasında neredeyse yarıya inerek günlük 430 bin varile geriledi; düşüşün 180 bin varillik bölümünü jet yakıtı oluşturdu. Bu kararın rafinerilerin günlük yaklaşık 1,2 ile 1,8 milyon varil ham petrol tasarruf etmesini sağladığı hesaplanıyor.

İhracatın sınırlandırılması, rafinerilerin daha fazla ürünü iç piyasaya ayırmasına ve normalde Körfez’den sağlanan nafta, sıvılaştırılmış petrol gazı ve fuel oil gibi girdiler için ham petrolü yeniden tahsis etmesine imkân verdi. Bu tercih rafineri marjlarını aşağı çekiyor, ancak merkezi yönetim açısından arz güvenliği gelir kaybının önüne geçti.

İç talep de merkezi kararlarla kısıldı

Asıl fark, iç talebin de hızla kısılabilmesinde ortaya çıktı. Çin rafinerileri haziranda geçen yılın aynı dönemine göre günlük 2,7 milyon varil daha az ham petrol işledi. Benzin üretimi yüzde 14, dizel ve jet yakıtı üretimi yüzde 21 geriledi. Akaryakıt fiyatlarının yükselmesine izin verilmesi, kentlerde otomobilden metro, bisiklet ve elektrikli taksilere geçişi hızlandırdı; iç hat uçuşları azaltılırken trenler daha fazla yolcu taşıdı ve bazı altyapı projeleri dizel tasarrufu amacıyla ertelendi.

Uluslararası Enerji Ajansından Ciarán Healy, savaşın ilk aylarında Çin’in benzin ve gazyağı tüketiminin geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 10 düştüğünü tahmin ediyor. Ulaşım elektrifikasyonunun bu ölçekte devreye girebilmesi, Çin’in yeni enerji planında da görülen daha geniş enerji güvenliği stratejisinin bir parçası. Mayıs ayındaki ulusal tatilde otoyol şarj istasyonlarındaki elektrikli araç şarjı yıllık bazda yaklaşık yüzde 55 arttı.

Petrokimya sektörü de Körfez’den gelen nafta ve LPG akışının daralmasına uyum sağladı. Şirketler bazı polimerlerin üretiminde kömür ve etan kullanımını artırdı. Yıllardır biriken üretim kapasitesi ve satılmamış polimer stokları, enerji şokunun sanayi fiyatlarına daha sert yansımasını sınırlayan ikinci bir tampon oluşturdu.

Pekin'in avantajı tek merkezden hareket etmek

Çin’i OPEC’e benzeten unsur, petrol arzına sahip olması değil, talebin zamanlaması üzerinde olağanüstü bir idari kontrole sahip olması. Çok sayıda üreticinin koordinasyonuna dayanan OPEC+ modelinde kararlar ortak uzlaşma gerektirirken Pekin, devlet şirketleri, stok kuralları, ihracat izinleri ve ulaşım politikaları üzerinden tek merkezden hareket edebiliyor. Bu nedenle Çin’in alım kararları yalnız ülkenin enerji faturasını değil, küresel fiyat oluşumunu da etkileyebilecek ölçeğe ulaştı.

Bu güç sınırsız değil. Vortexa analisti Emma Li’ye göre Pekin, stokların rahatsız edici düzeye gerilediğini düşünmeden önce mevcut rezerv kullanımını yaklaşık dört ay daha sürdürebilir. Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsünden Michal Meidan ise stratejik petrol rezervlerinin büyük bölümünün henüz kullanılmadığına dikkat çekiyor. Yine de Çin, normalin günlük 5,5 milyon varil altında ithalatı sürekli biçimde devam ettiremez.

İran savaşı bu yüzden petrol piyasasında yeni bir denge noktası ortaya çıkardı. Üretici ülkeler arzı yöneterek fiyat üzerinde güç kullanırken Çin, alımlarını, stoklarını ve tüketimini aylar boyunca yeniden düzenleyerek talep tarafında benzer bir etki yaratabileceğini gösterdi. Pekin rezervlerini yeniden doldurmaya başladığında bu tampon zayıflayacak, ancak savaş döneminde görülen ölçek Çin’i küresel petrol fiyatlamasının kalıcı güç merkezlerinden biri haline getirdi.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

ABD’nin toplam federal borcu 6 Ağustos 2026 itibarıyla 39,89 trilyon dolara yükseldi ve 40 trilyon dolarlık eşiğe yaklaşık 110 milyar dolar kaldı. U.S. Treasury Fiscal Data verileri, borcun 2025 sonunda 37,64 trilyon dolar olduğunu gösteriyor. Böylece yıl başından bu yana artış yaklaşık 2,25 trilyon dolara ulaştı. Aynı anda uzun vadeli faizler yüksek seyrini koruyor: ABD Hazinesi’nin 7 Ağustos verisinde 30 yıllık tahvil getirisi yüzde 5,19, 20 yıllık getiri yüzde 5,20 oldu.

Borç yılbaşından beri 2,25 trilyon dolar arttı

ABD Hazinesi borç verileri, 2025 sonundaki 37,64 trilyon dolarlık toplamın sekiz aydan kısa sürede 39,89 trilyon dolara çıktığını gösteriyor. Artışın ölçeği, Hazine’nin yılın üçüncü çeyreğine ilişkin borçlanma planıyla birlikte uzun vadeli tahvil piyasasında arz ve vade primi tartışmasını canlı tutuyor.

Hazine, Temmuz-Eylül 2026 döneminde özel sektörün elinde kalacak net pazarlanabilir borçlanmanın 739 milyar dolar olmasını bekliyor. 3 Ağustos’ta açıklanan tahmin, Mayıs ayındaki öngörünün 68 milyar dolar üzerinde. Ekim-Aralık dönemi için açıklanan net borçlanma tahmini ise 628 milyar dolar.

Uzun vadeli faiz TLT üzerindeki baskıyı koruyor

iShares 20+ Year Treasury Bond ETF, uzun vadeli ABD Hazine tahvillerine yoğunlaşması nedeniyle faiz hareketlerine yüksek duyarlılık taşıyor. BlackRock verilerine göre TLT portföyünün yüzde 99,86’sı 20 yıl üzeri vadelerde bulunuyor ve fonun efektif durasyonu 7 Ağustos itibarıyla 14,98 yıl.

TLT 7 Ağustos’ta 82,76 dolardan kapandı. Fonun 52 haftalık fiyat aralığı 82,17 ile 92,05 dolar arasında; son kapanış bu dönemin zirvesinin yaklaşık yüzde 10,1 altında. BlackRock’un 6 Ağustos verisinde yılbaşından bu yana NAV toplam getirisi eksi yüzde 2,88 olarak kaydedildi.

Fon akışlarında da uzun vade baskısı görülüyor. Invezz’in 9 Ağustos’ta aktardığı verilere göre TLT yılbaşından bu yana 4,4 milyar dolardan fazla net çıkış yaşadı. Endeks24’te daha önce yayımlanan ABD tahvillerindeki vade primi baskısı değerlendirmesinde de artan borç yükünün uzun vadeli tahvil fiyatlamasında temel risk başlıklarından biri olduğuna dikkat çekilmişti.

Gözler 13 Ağustos’taki 30 yıllık ihalede

Hazine’nin ağustos refunding programında 11 Ağustos’ta 58 milyar dolarlık 3 yıllık, 12 Ağustos’ta 42 milyar dolarlık 10 yıllık ve 13 Ağustos’ta 25 milyar dolarlık 30 yıllık tahvil ihaleleri bulunuyor. Üç ihale 17 Ağustos’ta sonuçlandırılacak. Borcun 40 trilyon dolar eşiğine yaklaşmasıyla birlikte özellikle 30 yıllık ihalede oluşacak talep ve getiri seviyesi, uzun vade fiyatlaması açısından piyasadaki bir sonraki somut gösterge olacak.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Körfez piyasaları, Hürmüz Boğazı için İran ile Umman arasında şekillenen anlaşmanın ticari gemi trafiğini ne ölçüde normalleştireceği netleşmeden haftaya sınırlı hareketlerle girdi. Suudi Arabistan ve Kuveyt endeksleri yüzde 0,1 yükselirken Katar aynı oranda geriledi. Bölge dışında Mısır yüzde 0,8 artışla günün belirgin pozitif ayrışmasını kaydetti.

Reuters'ın piyasa derlemesine göre İran, Umman ile boğazda yeni nakliye rotalarının belirlenmesine yönelik anlaşmanın son aşamada olduğunu açıkladı. Tahran, anlaşmanın tek başına su yolunu yeniden açmaya yetmeyeceğini, ABD'nin ek koşulları karşılaması gerektiğini bildirdi.

Washington tarafında ise daha erken ve daha iyimser bir takvim işareti verildi. Bir ABD yetkilisi 7 Ağustos'ta Reuters'a, anlaşmanın yakın olduğunu ve ticari geçiş engellerinin kaldırılması halinde ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldıracağını söyledi. Boğaz, 28 Şubat'taki ABD ve İsrail saldırıları öncesinde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatlarının yaklaşık beşte birini taşıyordu.

Mart ayındaki sert fiyatlamada petrol üreticileri ile diğer Körfez piyasaları arasında daha geniş bir ayrışma görülmüştü. Endeks24'ün Körfez borsalarındaki savaş ayrışmasını ele alan dosyası, bugünkü sınırlı hareketlerin önceki döneme kıyasla daha temkinli bir fiyatlama içinde kaldığını gösteren tarihsel bağlam sunuyor.

Bölge endekslerinde hareket sınırlı kaldı

Suudi Arabistan'ın TASI endeksi yüzde 0,1 artışla 10.817 puana çıktı. Madencilik şirketi Ma'aden'deki yüzde 1,9'luk yükseliş endeksi destekledi. Katar'da QSI yüzde 0,1 düşerek 10.100 puana inerken, Industries Qatar hisseleri yüzde 0,9 geriledi. Umman yüzde 0,4, Kuveyt yüzde 0,1 yükseldi; Bahreyn yüzde 0,4 değer kaybetti.

Enerji tarafında Brent petrol vadeli işlemleri cuma günü varil başına 83,55 dolardan kapandı. Kontrat gün içinde 1,06 dolar, yüzde 1,3 değer kazandı. Hürmüz'den geçiş koşullarının netleşmemesi, enerji fiyatlaması ile bölgesel risk algısının aynı başlık altında izlenmesini sürdürdü.

Anlaşmada kritik fark yeniden açılma koşulları

İran'ın açıklaması ile ABD tarafının beklentisi arasındaki temel fark, anlaşmanın imzalanması ile boğazın yeniden açılması arasındaki koşullarda bulunuyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD'nin tazminat dahil ilave şartları yerine getirmesi gerektiğini söyledi. ABD tarafı ise ticari geçişin engelsiz yeniden başlamasını kendi abluka adımıyla ilişkilendirdi.

Bölgesel güvenlik riski aynı gün Suudi Arabistan'da da gündemde kaldı. İran destekli Husiler, Saudi Aramco'nun Jazan rafinerisini hedef aldıklarını açıkladı. Suudi Enerji Bakanlığı tesiste çıkan yangının söndürüldüğünü ve yaralanma olmadığını bildirdi, yangının nedenine ilişkin açıklama yapmadı.

Pazar günkü kapanışlar, yatırımcıların anlaşma ihtimalini fiyatlarken tam yeniden açılma için gereken siyasi ve güvenlik koşullarını ayrı tutmayı tercih ettiğine işaret etti. Bölge endekslerinin çoğunda yüzde 0,4'ü aşmayan hareketler görülürken, Mısır'ın yüzde 0,8'lik yükselişi tablo içindeki en güçlü ayrışma oldu.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı ticari trafiğe tamamen açması halinde nükleer anlaşma sağlanmadan da savaşı sona erdirme seçeneğini üst düzey yardımcılarıyla değerlendiriyor. Wall Street Journal’ın haberine göre Washington, nükleer müzakerelerde ilerleme sağlanamaması üzerine son haftalarda Hürmüz’de ticari geçişlerin tamamen normale dönmesine daha fazla ağırlık vermeye başladı.

Nükleer anlaşma savaşın bitmesi için ön koşul olmayabilir

WSJ’nin aktardığı değerlendirmeye göre Beyaz Saray’ın temel hedefi İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek olmaya devam ediyor. Buna karşın Trump’ın son haftalarda yardımcılarına, ABD’nin geçen yıl İran’ın üç ana nükleer tesisini imha etmesi nedeniyle Tahran’ın kendi başkanlığı döneminde programını yeniden canlandırmasının düşük ihtimal olduğunu söylediği belirtildi.

Trump’ın ayrıca Amerikan istihbaratının İran’ın tesisleri yeniden inşa etme veya gizlice nükleer silah geliştirme girişimlerini tespit edebileceğine inandığı aktarılıyor. Bu değerlendirme, Washington açısından savaşın sona erdirilmesi ile kapsamlı nükleer anlaşmanın aynı anda tamamlanması zorunluluğunu zayıflatıyor. Nükleer dosyanın kapatılması değil, ateşkes sonrasında denetim ve müzakere yoluyla kontrol altında tutulması seçeneği öne çıkıyor.

Haziranda ortaya çıkan uzlaşma arayışı da savaşın durdurulması, Hürmüz’ün açılması ve nükleer görüşmelerin sürdürülmesini aynı çerçevede ele almıştı. Endeks24’ün daha önce aktardığı Hürmüz ve nükleer program uzlaşma sürecinde imzalı nihai metin ile İran’ın somut nükleer yükümlülükleri kamuoyuna açıklanmamıştı.

İran’ın Hürmüz şartları çıkış planını zorlaştırıyor

Washington’ın önündeki temel engel, İran’ın boğazı tamamen açmak için öne sürdüğü kapsamlı koşullar. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Mohammad Bagher Zolghadr, savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesi, deniz ablukasının kaldırılması, Amerikan askerlerinin bölgeden çekilmesi, yaptırımların sona ermesi ve İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını talep etti.

Tahran ayrıca milyarlarca dolarlık savaş tazminatı ödenmesini, Amerikan savaş gemilerinin Hürmüz’den geçmemesini ve ticari gemilerden gelir elde edilmesini istiyor. Washington ise boğazdaki ticari geçişlerin İran tarafından kısıtlanmasına veya gemilerden ücret alınmasına karşı çıkıyor. Bu başlıklar, nükleer anlaşmadan bağımsız bir savaş sonu formülünün önündeki en büyük pazarlık alanını oluşturuyor.

Hürmüz nükleer dosyadan daha acil bir başlığa dönüştü

Boğazdaki ticari trafiğin füze ve insansız hava aracı saldırıları nedeniyle büyük ölçüde aksaması, Tahran’ın müzakere gücünü artırırken Washington üzerindeki ekonomik baskıyı da yükseltti. Hürmüz’den geçen petrol hacmi nedeniyle kalıcı kesinti riski yalnız bölgesel güvenliği değil, küresel petrol ve LNG arzını da etkiliyor.

Trump son haftalarda Hürmüz Boğazı’nın tamamen açıldığını birkaç kez söyledi. Ancak WSJ’nin haberinde aktarılan son gelişmeler, ticari geçişlerin henüz savaş öncesi düzeylere dönmediğine işaret ediyor. Aynı haberde ABD’de ortalama benzin fiyatının cumartesi günü galon başına 4,02 dolara yükseldiği, geçen yıl aynı dönemde 3,16 dolar olduğu belirtildi.

Ateşkes süresiz uzatılabilir

ABD’nin İran’ın nükleer programını kontrol altında tutabilmesi ve Hürmüz’de ticari trafiğin yeniden başlaması halinde Trump’ın mevcut ateşkesi süresiz uzatmaya daha sıcak bakabileceği belirtiliyor. İran limanlarına yönelik askeri ablukanın kaldırılması da değerlendirilen seçenekler arasında.

Buna karşın finansman başlığı çözülmüş değil. İran, savaş tazminatının yanı sıra dünya genelinde dondurulan varlıklarının serbest bırakılmasını istiyor. Washington’ın İran petrolünün yeniden açık piyasalarda satılmasına olanak sağlayacak yaptırım muafiyetlerine ne ölçüde yaklaşacağı da bilinmiyor. Bu nedenle nükleer anlaşmasız bir savaş sonu seçeneği masada olsa da Hürmüz, yaptırımlar ve tazminat başlıklarında somut uzlaşma henüz ortaya çıkmış değil.

Haber Merkezi · Ana kaynak: Wall Street Journal, 9 Ağustos 2026. Bağlam: ABD Enerji Enformasyon İdaresi.

Pentagon, kritik mühimmat üretimini hızlandırmak için ABD savunma sanayisine 21 günlük takvim verdi. Savunma Bakan Yardımcısı Steve Feinberg’in şirket yöneticilerine gönderdiği ve The Washington Post’un ulaştığı belge, daha hızlı teslimat programları ile üretim kapasitesini artıracak somut yatırım planları hazırlanmasını istiyor.

Pentagon sözcüsü Sean Parnell, belgenin gerçek olduğunu doğrularken girişimin yalnız İran savaşıyla sınırlı olmadığını, daha geniş savunma sanayisi modernizasyonunun parçası olduğunu söyledi. Feinberg’in yazısında yıllar süren geliştirme döngülerinin kabul edilemez olduğu, program takvimleri ile üretim kapasitesinin belirgin biçimde hızlandırılması gerektiği vurgulandı. Belgenin ayrıntıları ilk olarak The Washington Post tarafından yayımlandı.

Patriot ve THAAD stokları savaş öncesinin altında

Üretim baskısının arkasında özellikle hava ve füze savunma mühimmatındaki hızlı tüketim bulunuyor. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nin (CSIS) temmuz sonu tahminine göre Patriot envanteri savaş öncesindeki 2 bin 330 seviyesinden son çatışmaların ardından 759 ile 827 aralığına geriledi. THAAD stoku ise savaş öncesindeki 452 adetten, kısmi yeniden tedarike rağmen 234 ile 278 aralığında tahmin ediliyor.

Bu aralıklar Patriot stokunda savaş öncesine göre en az yüzde 65, THAAD stokunda ise en az yüzde 38 azalmaya işaret ediyor. CSIS, düşük envanterin yeni bir yoğun çatışmada ABD ve bölgedeki ortaklarını önleme atışlarında daha seçici davranmaya zorlayabileceğini, bunun da operasyonel riski artıracağını değerlendiriyor.

Üretim artışı için sanayi yatırımı öne çıkıyor

Pentagon’un yeni talebi sıfırdan başlamıyor. Bakanlık 1 Nisan’da Boeing ve Lockheed Martin ile Patriot Advanced Capability-3 Missile Segment Enhancement sisteminin arayıcı başlık üretim kapasitesini üç katına çıkarmayı hedefleyen çerçeve anlaşmayı duyurmuştu. Haziranda Lockheed Martin’in Precision Strike Missile üretim kapasitesini artırmaya yönelik sözleşme tavanı da 13,34 milyar dolara yükseltildi.

Yeni belgede şirketlerden yalnız teslimat tarihlerini öne çekmeleri değil, üretim hatlarını genişletecek yatırımlar ve tesis büyütme planları da isteniyor. Bu yaklaşım, kısa vadeli stok yenilemesinden daha geniş bir kapasite sorununa işaret ediyor: yüksek yoğunluklu savaşta tüketim hızının mevcut üretim temposunu aşması halinde, yeni siparişlerin envanter seviyelerini eski düzeye döndürmesi yıllar alabiliyor.

Endeks24’ün mart ayında aktardığı İran operasyonunun ilk maliyet tablosu, çatışmanın ilk altı gününde 11,3 milyar doları aşan harcamaya işaret etmişti. Bugünkü üretim baskısı, savaşın mali boyutunun mühimmat yenileme ve sanayi kapasitesi yatırımları üzerinden daha uzun bir döneme yayılacağını gösteriyor.

21 günlük planlar 2028 bütçesine girdi sağlayacak

Parnell’e göre şirketlerin sunacağı hızlandırılmış üretim planları 2028 mali yılı savunma bütçesinin hazırlanmasında kullanılacak. Ancak hangi sistemlerin ne kadar ek sipariş alacağı, şirketlerin kapasite artışı için ne büyüklükte yatırım yapacağı ve yeni hatların ne zaman devreye gireceği henüz açıklanmadı.

Pentagon yönetimi kamuoyuna stokların operasyonları sürdürecek düzeyde olduğunu savunuyor. Buna karşılık kamuya açık analizlerde Patriot ve THAAD gibi sınırlı alternatif bulunan önleme sistemlerindeki düşüş, üretim kapasitesinin artık yalnız tedarik değil, savaşın sürdürülebilirliği açısından da temel başlıklardan biri haline geldiğini ortaya koyuyor.

Ankara, Karadeniz'de ticari gemilere yönelik saldırıların güvenlik kaygılarını artırmasına karşın Türk Boğazları üzerinden Karadeniz'e gemi geçişinin sürdüğünü bildirdi. Reuters'a konuşan iki Türk hükümet yetkilisi, Türkiye'nin bir süredir artan riskler nedeniyle bazı geçici önlemler aldığını, ancak geçişin Montrö Sözleşmesi koşulları altında açık ve sorunsuz olduğunu söyledi. Yetkililer, önlemlerin kapsamına ilişkin ayrıntı vermedi.

Açıklama, Bloomberg News'in 8 Ağustos'ta Ankara'nın Karadeniz'e giren ticari gemi trafiğini kısıtladığı yönündeki haberinin ardından geldi. Reuters'ın pazar günkü teyidi, güvenlik tedbirlerinin uygulandığını doğrularken ticari geçişin genel olarak açık kaldığını ortaya koydu.

Fidan iki tarafa moratoryum mekanizması önerdi

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 8 Ağustos'ta Anadolu Ajansı Editör Masası'nda saldırıların askeri hedeflerden ticari gemilere yayıldığını, Türk sahipli veya Türk bayraklı gemilerin de etkilendiğini söyledi. Fidan, Ankara'nın hem Ukrayna'ya hem Rusya'ya Karadeniz'deki saldırılar için moratoryum mekanizması kurulması çağrısını ilettiğini, bazı güvenlik tedbirlerinin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a sunulduğunu ve uygulamaya alındığını belirtti.

Güvenlik kaygısını büyüten son olaylardan biri 3 Ağustos'ta yaşandı. Novorossiysk'ten Samsun'a seyreden Nadezhda adlı yük gemisi, Rusya'nın Novorossiysk limanı açıklarında dron saldırısına uğradı. Reuters'ın Türk denizcilik makamlarına dayandırdığı habere göre üç mürettebat ağır yaralandı ve 22 kişilik mürettebat tahliye edildi. Saldırıyı kimin düzenlediği belirlenemedi. Türkiye ertesi gün Moskova ve Kiev'e seyrüsefer güvenliğini sağlama çağrısı yaptı.

Saldırıların deniz ticaretine maliyeti arttı

Karadeniz'deki güvenlik riski yalnızca boğaz geçişi tartışmasına değil, enerji taşımacılığının fiili kapasitesine de yansıdı. BIMCO'ya göre Rusya'nın Karadeniz ve Azak Denizi limanlarındaki kirli tanker yüklemeleri temmuzun son iki haftasında önceki dört haftanın ortalamasına kıyasla yüzde 62 düştü. Günlük ortalama ihracat 2,59 milyon varilden 0,98 milyon varile geriledi. Endeks24'ün Karadeniz tanker yüklemelerindeki sert düşüşü ele alan haberinde de bu kırılmanın saldırıların yoğunlaştığı döneme denk geldiği aktarılmıştı.

Reuters'ın 5 Ağustos tarihli piyasa derlemesine göre Karadeniz'de petrol tankerlerinin ortalama günlük maliyeti bir hafta içinde 200 bin doların biraz üzerinden 300 bin doların üzerine çıktı. Savaş riski sigortası da bazı liman çağrılarında gemi değerinin yaklaşık yüzde 1'inden yüzde 2'sine kadar yükseldi. Veriler, boğaz geçişleri açık kalsa bile gemi sahiplerinin karşılaştığı operasyon ve sigorta maliyetinin belirgin biçimde arttığına işaret ediyor.

Montrö geçiş ile güvenliği birlikte tutuyor

Dışişleri Bakanlığı'nın Türk Boğazları notunda, 20 Temmuz 1936'da imzalanan Montrö Sözleşmesi'nin ticaret gemileri için geçiş serbestisi ilkesini koruduğu, savaş gemilerinin geçişini ise ayrı kurallara bağladığı belirtiliyor. Bakanlık, seyrüsefer güvenliğini geçiş serbestisinin ayrılmaz parçası olarak tanımlıyor ve Türkiye'nin uluslararası hukuk çerçevesinde navigasyon güvenliğine ilişkin düzenleme yapabileceğini vurguluyor.

Pazar günü Reuters'a konuşan yetkililerin açıklaması, güvenlik önlemi ile ticari geçişin statüsünü birbirinden ayırıyor: Ankara geçici tedbirler uyguluyor, ancak boğazlardan Karadeniz'e geçişin açık olduğunu söylüyor. Önlemlerin kapsamı, hangi durumlarda uygulandığı ve ne kadar süre yürürlükte kalacağı ise açıklanmadı.

Hazine ve Maliye Bakanlığının Yapay Zeka Destekli Muhasebe ve İleri Analitik Projesi, kamu harcamalarında 2 milyar TL’nin üzerinde verimsizlik riski taşıyan işlemi tespit etti. Anadolu Ajansının Bakanlık kaynaklarından edindiği bilgilere göre sistem, bütçe, muhasebe, ödeme ve raporlama süreçlerini aynı dijital altyapıda analiz ediyor. Açıklanan 2 milyar TL, fiilen gerçekleşmiş tasarruf tutarı değil, riskli görülerek önleyici kontrole konu edilen harcama büyüklüğünü ifade ediyor.

Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi (BKMYBS) çatısında çalışan analitik uygulamalar, Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından geliştirildi. Sistem 497 kamu idaresi, 95 bin harcama birimi, 4 bin muhasebe birimi ve yaklaşık 400 bin kullanıcıya hizmet veriyor. Her yıl yaklaşık 150 milyon muhasebe kaydı, 3 milyon maaş ve ücret hesaplaması, 18 milyon ödeme emri belgesi, 5,5 milyon elektronik imzalı belge ve 10 milyon e-fatura bu altyapıda işleniyor.

Veriler: Hazine ve Maliye Bakanlığı bilgileri, Anadolu Ajansı · 9 Ağustos 2026

Risk tespiti ile gerçekleşmiş tasarruf aynı değil

Projenin en kritik sonucu 2 milyar TL’yi aşan risk büyüklüğü olsa da rakamın niteliği kamu maliyesi açısından önemli. Bakanlık kaynaklarına dayandırılan bilgi, bu tutarı “verimsizlik riski taşıyan kamu harcaması” olarak tanımlıyor. Dolayısıyla rakam, aynı tutarda kesinleşmiş usulsüzlük, bütçe zararı ya da nakit tasarrufu anlamına gelmiyor. Sistemin işlevi, olağandışı veya verimsizlik ihtimali taşıyan işlemleri erken aşamada işaretleyerek inceleme ve önleyici kontrol kapasitesini güçlendirmek.

Bu ayrım, yapay zeka kullanımının kamu maliyesindeki etkisini değerlendirirken temel ölçüt olacak. Riskli görülen tutarın ne kadarının işlem öncesinde durdurulduğu, ne kadarının düzeltildiği ve ne kadarının daha sonra uygun harcama olduğu konusunda bugünkü açıklamada ayrıntılı bir dağılım bulunmuyor.

Proje iki yılda operasyonel ölçeğe taşındı

Hazine ve Maliye Bakanlığı, projeyi Haziran 2024’te kamuoyu ile paylaşmıştı. Bugünkü veriler, yaklaşık iki yıl sonra sistemin yüzlerce kamu idaresini ve yıllık yüz milyonlarca mali kaydı kapsayan operasyonel bir yapıya ulaştığını gösteriyor. Bakanlığın verdiği bilgiye göre kamu mali yönetimindeki dijital dönüşüm yaklaşık 16 yıl önce başladı; yeni aşamada bütçe, muhasebe, ödeme, raporlama ve mali karar destek süreçleri aynı ekosistemde birleştirildi.

Kamuda harcama kontrolü yalnız dijital risk analiziyle sınırlı değil. Bakanlığın mali disiplin gündeminde kamuda araç kiralamalarına ilişkin sınırlamalar da ayrı bir tasarruf başlığı olarak yer almıştı. Yapay zeka projesi ise tekil tedbirlerden farklı olarak çok sayıda idarenin işlem akışını sürekli tarayan merkezi bir kontrol katmanı oluşturuyor.

Kağıt kullanımı ve karbon tarafında ikinci etki

BKMYBS üzerinden yürütülen işlemlerde 2025-2026 döneminde yaklaşık 200 milyon sayfa kağıt kullanımından tasarruf edildiği ve yaklaşık 5 bin ton karbon salımının önlenmesine katkı sağlandığı bildirildi. Aynı proje, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 11. Verimlilik Proje Ödülleri kapsamında yapay zeka kategorisinde birincilik ödülüne layık görüldü.

Şimşek, yeni nesil mali yönetim altyapısının mali disiplini güçlendirme, kamu kaynaklarını daha etkin kullanma ve veriye dayalı karar kapasitesini artırma amacı taşıdığını belirtti. Önümüzdeki dönemde sistemin performansını ölçmek açısından yalnız tespit edilen risk tutarı değil, bu tespitlerin ne kadarının doğrulandığı ve bütçe üzerinde ne kadarlık somut tasarrufa dönüştüğü de izlenecek temel göstergeler arasında olacak.

Yemen’deki İran destekli Husiler, Suudi Arabistan’ın güneybatısındaki Cizan’da bulunan Saudi Aramco rafinerisini insansız hava aracıyla hedef aldıklarını açıkladı. Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı ise aynı tesiste pazar günü erken saatlerde çıkan yangının söndürüldüğünü ve yaralanan olmadığını bildirdi. Bakanlık yangının nedenini açıklamadığı için Husi saldırı iddiası ile yangın arasında doğrulanmış bir nedensellik henüz kurulmuş değil.

Husiler saldırıyı Yemen hava sahasına misilleme olarak duyurdu

Husilerin Askeri Sözcüsü Yahya Seri, saldırının Suudi Arabistan’a ait İHA’ların Yemen’in Hacce ve Saada vilayetleri üzerindeki uçuşlarına karşılık gerçekleştirildiğini söyledi. Associated Press de Seri’nin Cizan’daki Aramco rafinerisini bir İHA ile hedef aldıklarını açıkladığını aktardı. Suudi Enerji Bakanlığı’nın yangına ilişkin duyurusunda ise saldırı veya İHA bağlantısı kurulmadı.

Cizan rafinerisi günlük 400 bin varil kapasiteye sahip

Reuters’ın aktardığı bilgilere göre Cizan rafinerisi günde 400 bin varil ham petrol işleyebiliyor ve benzin ile ultra düşük kükürtlü dizel dahil rafine ürünler üretiyor. Danışmanlık şirketi IIR’nin Reuters tarafından görülen notuna göre rafineri, Husilerin 27 Temmuz’daki önceki saldırısının ardından kapatılmıştı. Aramco CEO’su Amin Nasser geçen hafta son saldırıların bazı üretim kesintilerine yol açtığını, ancak şirket açısından önemli bir operasyonel veya finansal etki oluşturmadığını söylemişti.

Kızıldeniz enerji hattındaki baskı sürüyor

Cizan’daki yeni olay, Suudi enerji altyapısının son haftalarda artan Husi saldırılarıyla karşı karşıya kaldığı bir döneme denk geldi. Husiler temmuzda Cizan ve Yanbu’daki Aramco tesislerini hedef aldıklarını duyurmuş, Kızıldeniz’de Suudi petrol faaliyetlerine yönelik tehditlerini genişletmişti. Endeks24’ün daha önce yayımladığı Hürmüz ve Bab el-Mandeb arz riski analizi, Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz çıkışının Hürmüz’deki aksamalara karşı alternatif taşıma koridoru işlevi gördüğünü ortaya koymuştu.

Bu nedenle Cizan gibi Kızıldeniz kıyısındaki enerji tesislerine yönelik tekrar eden saldırı iddiaları yalnız tek bir rafinerinin güvenliğini değil, Suudi Arabistan’ın alternatif ihracat ve rafineri altyapısının dayanıklılığını da gündemde tutuyor. Bununla birlikte mevcut olayda rafinerinin üretim durumu, yangının tesis kapasitesine etkisi ve Husi İHA’sının gerçekten yangına yol açıp açmadığı henüz resmî olarak açıklanmış değil.

Kaynaklar: Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı açıklaması, Associated Press, Reuters. Kapasite ve önceki kapanma bilgileri Reuters’ın 9 Ağustos 2026 tarihli haberinden derlenmiştir.

Barbadoslu sanatçı Rihanna’nın şirketi, Türkiye’de “RIANNA” ibaresiyle yapılan marka tesciline karşı yürüttüğü hukuk mücadelesinde sonuç aldı. İlk derece mahkemesi, iki ibare arasındaki tek harflik farkın ortalama tüketici açısından karıştırılma ihtimalini ortadan kaldırmadığı değerlendirmesiyle tescilin hükümsüzlüğüne karar verdi.

Karara ilişkin haberlerde, davacı şirketin Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde 2012’den beri “Rihanna”, 2015’ten beri ise sanatçıyla özdeşleşen “Riri” ibareleri için marka tescillerine sahip olduğu aktarılıyor. Uyuşmazlığın merkezinde, daha sonra üçüncü bir taraf adına tescil edilen “RIANNA” markası yer aldı.

Tek harf farkı mahkemeyi ikna etmedi

Rihanna’nın şirketi, “RIANNA” ibaresinin tescilli “Rihanna” markasına görsel ve işitsel olarak çok yakın olduğunu, sanatçının küresel tanınırlığı nedeniyle tüketicilerin iki işaret arasında bağlantı kurabileceğini savundu. Davalı taraf ise markanın kırmızı zemin üzerinde başak figürü içerdiğini, “Rianna” sözcüğünün Arapça kökenli olduğunu ve “güzel koku, reyhan, fesleğen” anlamlarına geldiğini ileri sürdü.

Mahkeme bu savunmayı tescili ayakta tutmak için yeterli görmedi. Aktarılan karar gerekçesinde, küçük yazım farkına rağmen işaretlerin birbiriyle ilişkilendirilebileceği, bunun da karıştırılma ihtimali doğurabileceği değerlendirmesi öne çıktı. Böylece davalı adına tescilli “RIANNA” markasının hükümsüzlüğüne hükmedildi.

Beyoncé dosyaları benzer hukuki çizgiyi gösteriyor

Rihanna dosyası, küresel ölçekte tanınan sanatçı adlarının Türkiye’de marka olarak tescil edilmesine ilişkin tek uyuşmazlık değil. Beyoncé’nin de adına ilişkin üçüncü kişi tescillerine karşı açtığı davaların Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’ne kadar taşındığı ve üç dosyada sanatçı lehine verilen kararların onandığı, bir dosyada ise marka sahibinin tescilden vazgeçtiği bildirildi.

Bu iki örnek birlikte değerlendirildiğinde, uyuşmazlıkların yalnız adların birebir kopyalanıp kopyalanmadığına değil, tüketicinin işaretler arasında bağlantı kurup kurmayacağına ve tanınmışlığın haksız biçimde kullanılıp kullanılmadığına odaklandığı görülüyor. Rihanna kararının kamuya yansıyan bölümünde ise belirleyici unsur, “RIANNA” ile “Rihanna” arasındaki küçük farkın karıştırılma ihtimalini ortadan kaldırmaması oldu.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde yürütülen uyuşturucu ve fuhuş soruşturmasında gözaltına alınan isimler arasında Deniz Karamercan da yer aldı. Sosyal medyada bu kişinin ALVES Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Karamercan olduğu ileri sürülüyor. Ancak soruşturma haberlerinde şirket unvanı veya iki kimliği kesin biçimde eşleştiren ek bir bilgi yer almıyor.

Haber kaynaklarında yer alan bilgilere göre, Ankara’daki soruşturmada aranan Mustafa Karlıdağ ile Deniz Karamercan’ın yakalanmasıyla gözaltındaki şüpheli sayısı 10’a yükseldi. Soruşturmanın Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde yürütüldüğü ve toplam 14 şüpheli hakkında gözaltı kararı bulunduğu aktarıldı. Yayımlanan haberlerde Deniz Karamercan’ın çalıştığı şirket veya ticari unvanına ilişkin açık bir tanımlama yer almadı.

KAP kayıtlarında aynı isim ALVES Kablo Başkanı

Kamuyu Aydınlatma Platformu’nun güncel şirket bilgilerinde Deniz Karamercan, ALVES Kablo Yönetim Kurulu Başkanı ve icrada görevli yönetici olarak kayıtlı. KAP verileri, Karamercan’ın şirket sermayesindeki payını yüzde 7,53, oy hakkı oranını ise yüzde 23,45 olarak gösteriyor. KAP şirket bilgilerinde Karamercan’ın 120,4 milyon adet paya sahip olduğu da yer alıyor.

Karamercan’ın ALVES’teki ortaklık geçmişi halka arz sürecine de uzanıyor. Endeks24’ün 2024 tarihli ALVES Kablo halka arz haberinde, Deniz Karamercan ile Hikmet Alabıcak’ın ortak satışı yoluyla pay satışı yapacağı bilgisi yer almıştı.

Kimlik eşleşmesi henüz bağımsız olarak doğrulanmış değil

Mevcut açık kaynaklar iki ayrı olguyu doğruluyor: Ankara’daki soruşturmada Deniz Karamercan adlı bir kişi gözaltına alındı, ALVES Kablo’nun Yönetim Kurulu Başkanı da Deniz Karamercan adını taşıyor. Buna karşın soruşturmayı aktaran kaynaklarda gözaltındaki kişinin şirket yöneticisi olduğuna dair resmî bir tanımlama bulunmuyor. Bu nedenle iki kişinin aynı kişi olduğu bilgisi, ayrıca doğrulanıncaya kadar iddia statüsünde tutulmalı.

Gözaltı işlemi tek başına suçluluk hükmü anlamına gelmiyor. Soruşturmada şüphelilere yöneltilen suçlamalar bakımından adli süreç devam ediyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın kolektif savunma yükümlülüğünü NATO Antlaşması'nın 5. maddesiyle teknik olarak aynı gördüğünü söyledi. Fidan'ın değerlendirmesi, üç ülkeden birine yönelik silahlı saldırının üçüne birden yapılmış sayılacağını açıklayan resmî anlaşma özetiyle örtüşüyor.

Fidan, 8 Ağustos'ta Anadolu Ajansı Editör Masası'nda yaptığı açıklamada anlaşmanın tarafların birbirlerinin koruyucu desteğinden yararlanmasını amaçlayan bir güvenlik paktına zemin hazırladığını belirtti. Bakan, başka ülkelerin katılımının ise mevcut tarafların vereceği nihai karara bağlı olduğunu söyledi.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının anlaşmaya ilişkin resmî açıklamasında, üç devletten herhangi birine karşı gerçekleştirilecek silahlı saldırının hepsine karşı yapılmış sayılacağı hükmü açık biçimde yer aldı. Aynı açıklama, savunma iş birliğinin tüm boyutlarıyla geliştirilmesini ve kolektif caydırıcılığın güçlendirilmesini anlaşmanın temel hedefleri arasında gösterdi.

Fidan'ın NATO benzetmesinin sınırı nerede?

Fidan'ın “teknik olarak aynı” nitelemesi kolektif savunmanın çekirdek mantığına işaret ediyor. NATO'nun 5. maddesinde de bir üyeye yönelik silahlı saldırı bütün üyelere yapılmış kabul ediliyor ve diğer müttefikler saldırıya uğrayan ülkeye yardım etmekle yükümlü hale geliyor. Ancak NATO metni yardımın otomatik olarak belirli bir askerî müdahale biçiminde yapılacağını söylemiyor. Her müttefik, gerekli gördüğü eylemi belirliyor ve bu eylem silahlı güç kullanımını içerebiliyor.

Bu ayrım, anlaşmanın NATO'nun kurumsal yapısının bir kopyası olduğu sonucuna gidilmesini engelliyor. NATO'nun Kuzey Atlantik Konseyi üzerinden yerleşik siyasi karar süreçleri, ortak komuta yapısı ve onlarca yıla yayılan askerî planlama mekanizması bulunuyor. Mekke Anlaşması'nın kamuoyuna açıklanan çerçevesinde ise karşılıklı savunma hükmü netleşmiş olsa da yardımın türü, karar alma prosedürü ve ortak askerî yapılanmanın kapsamı ayrıntılı biçimde açıklanmış değil.

Dünkü belirsizlik karşılıklı savunma hükmüyle kapandı

Endeks24'ün anlaşma imzalanmadan önce yayımladığı üçlü savunma paktı dosyasında, yeni metnin taraflardan birine saldırıyı üçüne birden yapılmış sayan hükmü içerip içermediği henüz açıklanmamıştı. 7 Ağustos'taki resmî duyuru bu kritik boşluğu kapattı ve söz konusu karşılıklı savunma ilkesinin üçlü metinde yer aldığını doğruladı.

Aynı resmî açıklamada anlaşmanın herhangi bir ülkeyi hedef almadığı, savunma sanayii iş birliği ve askerî birlikte çalışabilirliğin geliştirilmesinin amaçlandığı belirtildi. İletişim Başkanlığı ayrıca Mekke Anlaşması'nın Türkiye'nin NATO dahil mevcut uluslararası müttefiklik taahhütleriyle çelişmediğini ve NATO üyeliğine alternatif oluşturmadığını açıkladı.

Yeni katılımlar üç ülkenin kararına bağlı

Fidan, mevcut üçlü yapıya katılmak isteyen başka ülkeler bulunduğunu da belirtti. Ancak genişlemenin otomatik olmayacağını, tarafların bu konuda nihai karar vereceğini söyledi. Bu açıklama, paktın gelecekte daha geniş bir bölgesel güvenlik düzenlemesine dönüşme ihtimalini açık tutarken mevcut yükümlülüklerin şimdilik Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında kurulduğunu gösteriyor.

Anlaşmanın bundan sonraki ağırlığını belirleyecek başlıklar, karşılıklı yardımın hangi askerî ve siyasi araçlarla uygulanacağı, ortak karar mekanizmalarının nasıl çalışacağı ve olası yeni üyelerin hangi koşullarla kabul edileceği olacak. Kamuya açıklanan metin kolektif savunmanın temel ilkesini netleştirirken, bu operasyonel ayrıntılar henüz aynı ölçüde görünür değil.

İran, Umman'la Hürmüz Boğazı'nda yeni bir geçici gemi rotası üzerinde anlaşmaya çok yaklaşıldığını açıklarken, bu düzenlemenin su yolunun tamamen açılması için yeterli olmayacağını bildirdi. Tahran, tam açılışı ABD'nin tazminat ödemesi dahil daha geniş koşulların karşılanmasına bağladı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, 8 Ağustos Cumartesi günü yaptığı açıklamada geçici güzergâhın, kalıcı rotaya ilişkin teknik ve hukuki sorunlar çözülene kadar gemi trafiğini kolaylaştırmayı amaçladığını söyledi. Reuters'ın aktardığına göre İran'ın üst düzey güvenlik yönetimi, ABD'nin tehdit ve saldırılarını sona erdirmesini, İran'a yönelik abluka ile yaptırımların kaldırılmasını ve İran varlıklarının serbest bırakılmasını da talepler arasında sıraladı. Reuters'ın son haberinde bu şartların Umman'la yürütülen teknik trafik düzenlemesinden ayrı tutulduğu belirtildi.

Geçici rota önceki taslaktan daha dar bir sonuç üretiyor

Endeks24'ün 5 Ağustos'ta aktardığı 60 günlük geçici Hürmüz planında gemilerin iki ayrı rota üzerinden yönlendirilmesi, geçiş ücretinin geçici olarak ertelenmesi ve mayın temizliği için ayrı bir takvim öngörülüyordu. Son İran açıklaması, böyle bir trafik düzeninin uygulanması halinde bile Hürmüz'ün siyasi ve hukuki statüsüne ilişkin anlaşmazlığın devam edeceğini açıklaştırdı.

Umman Dışişleri Bakanlığı, İran'la görüşmelerin olumlu ve yapıcı olduğunu bildirirken müzakerelerin ilerlemesini bozabilecek eylemlerden kaçınılması çağrısı yaptı. Aynı gün Birleşik Arap Emirlikleri, ADNOC bağlantılı bir geminin boğazdan geçerken İran tarafından füzeyle vurulduğunu ileri sürdü. İran makamları bu suçlamaya ilişkin hemen açıklama yapmadı.

Washington engelsiz ticari geçiş bekliyor

ABD tarafı ise anlaşmayı ticari gemilerin engelsiz geçişinin yeniden başlaması üzerinden değerlendiriyor. Reuters'a konuşan bir ABD yetkilisi, anlaşmanın ilan edilip İran'ın taahhütlerini uygulaması halinde Washington'ın İran limanlarına yönelik ablukayı kaldıracağını söyledi. İran Devrim Muhafızları ise boğazın yeniden açılmasının Umman görüşmelerine değil, ABD'nin İran'ın koşullarını kabul etmesine bağlı olduğunu duyurdu.

Denizcilik şirketlerinin önünde ayrı bir uyum sorunu var

Reuters'ın 6 Ağustos tarihli sektör haberine göre İran'ın üzerinde çalışılan daha geniş modelde yük değerinin yüzde 5 ile yüzde 7'si arasında ücret talep ettiği, Umman'ın yaklaşık yüzde 3 düzeyini görüştüğü, Washington'ın ise ücret alınmamasını istediği aktarıldı. Bu öneriler nihai anlaşma şartı değil ve müzakere sırasında değişebilir.

Sektör kaynakları, İran'ın Hürmüz otoritesine yönelik ABD yaptırımları ile Lloyd's piyasasında kullanılan yeni savaş riski maddelerinin ücret ödeyen gemiler açısından sigorta ve uyum sorunu yaratabileceğini belirtiyor. Bu başlıklar çözülmedikçe geçici rotanın ticari ölçekte ne kadar kullanılacağı ve enerji sevkiyatının hangi hızda normale döneceği belirsizliğini koruyor.

Haber Merkezi · Reuters ve Endeks24 arşivinin doğrulanmış verileriyle hazırlanmıştır.

Adalet Bakanı Akın Gürlek, sokak çeteleriyle mücadelede yeni bir aşamaya geçileceğini belirterek sanal bahis ve uyuşturucuyla birlikte organize suç yapılarına karşı daha yoğun bir adli mücadele yürütüleceği mesajını verdi. Gürlek, bu dönemde uluslararası adli yardımlaşmaya daha fazla ağırlık verileceğini söyledi.

Gürlek, son altı aylık dönemde 81 ilde binlerce operasyon gerçekleştirildiğini ifade etti. Şubat ile Temmuz aylarını esas alan mücadelede uyuşturucu ve sokak çetelerinin organize suç zinciri içinde ele alındığını belirten Bakan, bundan sonraki adımların da bu çerçevede sürdürüleceğini kaydetti.

Genelgeden operasyonlara uzanan çizgi

Adalet Bakanlığının 22 Haziran 2026 tarihli açıklamasında, 81 ildeki 175 Ağır Ceza Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığına “Organize Suç Örgütleri ile Mücadele” konulu genelge gönderildiği duyurulmuştu. Genelge, şehirlerde yapılanan, gençleri istismar eden, sosyal medya üzerinden suç propagandası yapan, haraç, tehdit, yağma ve silahlı eylemlerle bağlantılı yapılara karşı adli süreçlerin hızlandırılmasını öngörüyordu. Bakanlığın genelge açıklamasında suç örgütlerinin yöneticileri, finans kaynakları ve suç gelirlerinin de soruşturma kapsamının parçası olacağı belirtilmişti.

Bakanlık 30 Haziran’da da yeni nesil suç örgütlerine eleman temin ettiği, gençleri suça itmeye çalıştığı ve çetelerle irtibatlı olduğu belirtilen 117 şüpheliye yönelik operasyon başlatıldığını açıklamıştı. Aynı açıklamada yasa dışı bahis gelirlerinin elektronik para kuruluşları ve kripto varlıklar üzerinden aklandığı iddiasıyla ayrı bir soruşturmaya ilişkin bilgiler de paylaşılmıştı.

Uluslararası adli yardımlaşma vurgusu

Gürlek’in son açıklamasındaki yeni unsur, suç ağlarının sınır aşan boyutuna karşı uluslararası adli yardımlaşmanın daha belirgin biçimde öne çıkarılması oldu. Bakan, sanal bahis, uyuşturucu ve sokak çeteleriyle mücadelede “yeni bir boyuta” geçileceğini söylerken yöntem ve takvime ilişkin ayrıntı vermedi.

Sokak çeteleriyle mücadelede daha önce ilan edilen model, yalnız sahadaki faillerin değil örgüt yöneticileri, azmettiriciler ve finansman kanallarının da hedef alınmasına dayanıyor. Yeni açıklama, bu çerçevenin uluslararası iş birliği boyutuyla genişletileceğine işaret ediyor. Adalet ve kamu politikalarındaki diğer gelişmeler Endeks24 gündem akışında izlenebilir.

Borsa İstanbul’da 10-14 Ağustos 2026 haftasının nakit kâr payı takviminde üç şirket bulunuyor. KAP bildirimlerine göre PC İletişim ve Medya Hizmetleri (PCILT) ile Göknur Gıda (GOKNR) için hak kullanım tarihi 10 Ağustos, Doğuş Otomotiv (DOAS) için ise 13 Ağustos. Hisse başına net tutarda 12,7500 TL ile DOAS haftanın en yüksek ödemesini yapacak.

Takvimde hak kullanım ve ödeme tarihi ayrışıyor

Temettü takvimlerinde sıkça aynı anlamda kullanılan tarihler, KAP bildirimlerinde ayrı tanımlanıyor. PCILT ve GOKNR payları 10 Ağustos’ta kâr payı hakkı bulunmadan işlem görmeye başlayacak; kayıt tarihi 11 Ağustos, pay sahiplerinin hesaplarına giriş tarihi ise 12 Ağustos olacak. DOAS’ta hak kullanım 13 Ağustos, kayıt tarihi 14 Ağustos ve hesaba giriş 17 Ağustos olarak bildirildi.

DOAS ikinci taksitte 12,75 TL net dağıtacak

Doğuş Otomotiv’in 2025 yılı kârından dağıtılmasına karar verilen toplam 6,6 milyar TL brüt temettü iki eşit taksite bölündü. İlk taksit 13 Nisan’da hak kullanıma konu olmuştu. KAP’taki kâr payı bildirimine göre ikinci taksitte 1 TL nominal değerli pay başına 15,00 TL brüt, yüzde 15 stopaj sonrası 12,75 TL net ödeme yapılacak. İkinci taksidin brüt toplamı 3,3 milyar TL, net toplamı 2,805 milyar TL düzeyinde.

PCILT tek ödeme, GOKNR dört taksit planladı

PC İletişim’in genel kurulda kesinleşen dağıtımında B grubu PCILT payı için hisse başına brüt 2,5348542 TL, net 2,1546260 TL kâr payı bulunuyor. Şirketin toplam brüt nakit dağıtımı 300 milyon TL olarak açıklandı. Hak kullanım tarihi 10 Ağustos, hesaba giriş tarihi 12 Ağustos.

Göknur Gıda ise 2025 yılı kâr payını dört eşit taksitte dağıtacak. İlk taksitte GOKNR payı başına brüt 0,3062928 TL, net 0,2603488 TL ödeme öngörülüyor. İlk hak kullanım tarihi 10 Ağustos. Sonraki üç taksit için 9 Kasım 2026, 8 Şubat 2027 ve 10 Mayıs 2027 tarihleri belirlendi.

Ağustos takviminde sonraki ödemeler ayın ikinci yarısında

Endeks24’ün daha geniş 2026 temettü takvimi derlemesinde 20 Ağustos sonrasında BEGYO, AHGAZ, ENERY, TGSAS, TURSG ve SUWEN için de ödeme tarihleri yer alıyor. 10-14 Ağustos haftasının öne çıkan farkı, üç şirketin ödeme yapısından ikisinin taksitli, PCILT dağıtımının ise tek seferlik olması.

KAP’taki kesinleşmiş bildirimler esas alındığında haftanın hisse başına en yüksek net tutarı DOAS’ta. PCILT ikinci sırada, GOKNR ise ilk taksit ödemesiyle takvimde yer alıyor. Piyasa fiyatına göre hesaplanan temettü verimi ise pay fiyatı değiştikçe farklılaşabileceğinden, KAP’taki nominal kâr payı oranıyla aynı ölçü değil.

Dünya genelinde insansız savaş uçağı projelerinin büyük bölümü hava-yer odaklı geliştirilirken, hiçbir insansız hava aracı bugüne kadar operasyonel hava-hava atış kabiliyeti gösterememişti. KIZILELMA’nın testi, bu alanda ilk kez fiili bir başarı sağlanması nedeniyle kritik önem taşıyor.

F-16’larla müşterek uçuş gerçekleştirildi

Merzifon 5. Ana Jet Üssü’nden kalkan 5 adet F-16 savaş uçağı, test kapsamında KIZILELMA ile Sinop semalarında ortak uçuş icra etti. İnsanlı-insansız müşterek harekât senaryosunu sergileyen uçuşta Bayraktar AKINCI TİHA da bölgede görev alarak süreci havadan kayıt altına aldı.

Senaryo gereği fırlatılan yüksek hızlı jet motorlu hedef uçak, ASELSAN tarafından geliştirilen MURAD AESA radarıyla tespit edildi. Radarın hassas işaretlemesinin ardından KIZILELMA, kanat altında taşıdığı TÜBİTAK SAGE üretimi GÖKDOĞAN Görüş Ötesi Hava-Hava Füzesi’ni ateşledi. Milli füze hedefi tam isabetle vurdu ve platformun havadan havaya taarruz kabiliyeti doğrulandı.

Tüm görev zinciri milli sistemlerle tamamlandı

Türk havacılığında ilk kez milli bir uçağın, milli bir hava-hava füzesini, yine milli bir radarın güdümlemesiyle hedefe angaje olduğu bir görev icra edildi. Böylece hava-hava görev zincirinin tüm aşamaları yerli sistemlerle tamamlanmış oldu.

Testi Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Ziya Cemal Kadıoğlu, Muharip Hava Kuvveti Komutanı Orgeneral Rafet Dalkıran, ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol ve Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar havadan takip etti. TÜBİTAK SAGE Enstitü Müdürü Kemal Topalömer ve ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci de test heyetinde yer aldı.

Düşük radar izi ve gelişmiş sensör altyapısı

Düşük radar kesit alanına sahip KIZILELMA, gelişmiş sensörleriyle hedefleri uzun menzilden tespit edebiliyor. Bu konseptin hava muharebelerine yeni bir boyut kazandırması bekleniyor. Platformda MURAD AESA Radarı ve TOYGUN Elektro-Optik Hedefleme Sistemi gibi ileri teknoloji sistemlerin entegrasyonu tamamlandı. Daha önce TOLUN ve TEBER-82 mühimmatlarıyla yapılan testlerde tam isabet sağlamıştı.

Baykar, 2003’ten bu yana tüm projelerini öz kaynaklarıyla yürütürken, 2023 ve 2024’te 1,8 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Şirket, savunma ve havacılık sektöründe üst üste dört yıl ihracat lideri oldu ve küresel SİHA pazarında Türkiye'nin konumunu güçlendirdi.

Papa Leo, camiye girişte ayakkabılarını çıkararak saygı gösterisinde bulundu. İstanbul müftüsü ve caminin imamı tarafından karşılanan Papa, yaklaşık 20 dakika boyunca yapıyı gezdi. Rehberlik eden müezzinlerle sohbet eden Leo’nun, ziyaret boyunca oldukça rahat ve samimi bir görüntü çizdiği gözlendi. Papa’nın temaslarında dikkat çeken noktalardan biri de Ayasofya’ya yer verilmemesiydi.

2014 yılında Türkiye’ye gelen Papa Francis yapıyı ziyaret etmiş ve Ayasofya’nın yeniden camiye çevrilmesi konusunda üzüntüsünü dile getirmişti. Bu kez Vatikan, Leo’nun Ayasofya’ya gitmeme kararına ilişkin bir açıklama yapmadı. Cami turu sırasında Papa’ya dua edip etmek istemediği de soruldu.

Müezzin Askin Musa Tunca, Leo’nun sadece ziyarette bulunmayı tercih ettiğini aktardı. Vatikan ise ziyareti “düşünme ve dinleme ruhuyla, oradaki inanca duyulan derin saygıyla” gerçekleştiğini duyurdu.

Bu ziyaret, Papa Leo’nun göreve geldikten sonraki ilk yurtdışı seyahati olması nedeniyle dünya basını tarafından yakından izleniyor. Papa, Türkiye programının ilk gününde Orta Doğu’daki Hristiyan liderlerle bir araya gelmiş ve konuşmasında din adına kullanılan şiddeti kınamıştı.

Operasyonlar eş zamanlı olarak gerçekleştirildi

Bakan Yerlikaya, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada operasyonların Cumhuriyet Başsavcılıkları ve Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele (KOM) Başkanlığı koordinesinde yürütüldüğünü belirtti. İl Emniyet Müdürlükleri KOM Şube Müdürlükleri tarafından gerçekleştirilen operasyonlar, 81 ilde eş zamanlı olarak yapıldı.

13 yasa dışı imalathane deşifre edildi

Yerlikaya, yapılan aramalarda 13 yasa dışı alkollü içki imalathanesinin ortaya çıkarıldığını bildirdi. Ele geçirilen sahte içkilerin ve etil alkolün, halk sağlığını tehdit eden ürünlerin piyasaya sürülmesini engellemek amacıyla imha edileceği belirtildi.

“Bu ürünler ölümcül bir tuzaktır”

Bakan Yerlikaya, açıklamasında sahte içki üretiminin yalnızca bir suç değil, aynı zamanda toplum sağlığını tehdit eden ölümcül bir tuzak olduğunu vurguladı. “Bu ürünleri piyasaya sürenler vatandaşlarımızın sağlığını ve hayatını hiçe saymaktadır” ifadelerini kullandı.

Vatandaşlara uyarı: Şüpheli durumları bildirin

Yerlikaya, vatandaşlara çağrıda bulunarak şüpheli durumların 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirilmesini istedi. “Biz gereğini yaparız” mesajıyla açıklamasını tamamlayan Bakan Yerlikaya, sahte içkiyle mücadelenin kararlılıkla süreceğini ifade etti.

KALKAN DİHA'nın Test Başarısı

Keşif ve istihbarat görevleri için geliştirilen Bayraktar KALKAN DİHA, 40'ıncı uçuş testini de başarıyla tamamladı. Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, uçuş testinin başarılı anlarını içeren bir video yayımladı.

Selçuk Bayraktar'ın Paylaşımı

Selçuk Bayraktar, Nisan ayında gerçekleştirilen VTOL Uçuş Testi kapsamında KALKAN DİHA'nın 14 bin 500 feet irtifaya çıktığını ve 70 saatlik başarılı uçuş süresini geride bıraktığını belirtmişti. KALKAN DİHA, Taktik İHA sınıfında yer alarak, başarılı testleriyle dikkat çekiyor.

Taktik İHA Sınıfında Güçlü Performans

Testlerine hız kesmeden devam eden KALKAN DİHA, taktik İHA sınıfında bir hava aracı olarak önemli görevler üstlenmeye devam ediyor. Yüksek irtifa ve uzun uçuş süreleriyle dikkat çeken KALKAN DİHA, milli savunma sanayiine önemli katkılar sağlıyor.

Robotik Yarışmalarında Büyük Heyecan

2024 RoboCup Çin Açık, Pazar günü Fujian Eyaleti Jinjiang Şehri'nde düzenlenen ve 3.500'den fazla robot meraklısının becerilerini sergilediği büyük bir etkinlik ile sona erdi. Üç gün süren etkinlik, Çin Otomasyon Derneği ve diğer prestijli kurumlar tarafından ortaklaşa düzenlendi. Yarışmada toplam 42 takım şampiyon olurken, 42 takım ikinci ve 38 takım üçüncü oldu.

Geniş Katılım ve Yüksek Rekabet

Yarışmaya Tsinghua Üniversitesi, Zhejiang Üniversitesi ve Ulusal Savunma Teknolojisi Üniversitesi'nin de aralarında bulunduğu 136 üniversiteden toplam 456 takım katıldı. Ayrıca, ilk ve orta okullardan da 262 takım yarışmada yer aldı. Bu geniş katılım, yarışmanın ne kadar popüler ve rekabetçi olduğunu gösteriyor.

Birinci Sınıf İnsan Kaynakları ve İşbirliği Vurgusu

Çin Bilimler Akademisi akademisyeni ve Xi'an Jiaotong Üniversitesi Bilgi ve İletişim Mühendisliği Bölümü profesörü Guan Xiaohong, yarışmanın önemini şu sözlerle vurguladı: "Birinci sınıf yenilikçi insan kaynaklarını geliştirmek, Çin'deki yüksek öğrenimin önemli bir misyonudur. Bu robot yarışması, katılımcı ekiplerimizin kapsamlı yeteneklerini geliştirir ve endüstri, akademi ve araştırma enstitüleri arasındaki işbirliğini teşvik etmek için mükemmel bir köprü görevi görür."

Tarihsel Bir Perspektif

Yarışma, ilk kez düzenlendiği 1999 yılından bu yana Pekin ve Şangay gibi şehirlerde 26 kez başarıyla gerçekleştirildi. Her yıl artan katılım ve ilgi ile, RoboCup Çin Açık, robotik alanındaki en prestijli etkinliklerden biri haline geldi.

Futbol Sahasında Robotlar

Yarışma boyunca, robotlar farklı kategorilerde yarıştı. Özellikle futbol maçlarındaki çeşitli robotlar büyük ilgi gördü. Katılımcılar, robotlarının becerilerini ve stratejilerini sergileyerek izleyicilere unutulmaz anlar yaşattı.

Devam Eden Maçlar ve Gelecek Vizyonu

Yarışma süresince çeşitli robot maçları devam etti. Yarışmanın organizatörleri, gelecekte daha büyük ve daha yenilikçi yarışmalar düzenlemeyi hedeflediklerini belirtti. RoboCup Çin Açık, her yıl daha fazla katılımcı ve izleyici çekerek, robot teknolojilerinin gelişimine önemli katkılar sağlıyor.

Ukrayna'nın Karşı Saldırıları

Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı ise, son 24 saat içinde Rus ordusuyla onlarca çatışmaya girdiklerini duyurdu. Ukrayna Hava Kuvvetleri'nin Rus hava savunma füze sistemlerine ve diğer askeri hedeflere yönelik bir dizi saldırı düzenlediği açıklandı.

AB'den Ukrayna'ya Destek Önerileri

Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin, dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilecek gelirleri Ukrayna'ya askeri yardım sağlamak için kullanmaları gerektiğini öne sürdü. AB dış politika sorumlusu Josep Borrell, bu fonların yüzde 90'ının askeri yardım için kullanılmasını teklif etti.

Rusya'nın Cevabı ve Uyarıları

Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, Rusya'nın AB'nin dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilen gelirleri Ukrayna'ya silah sağlamak için kullanma planlarına karşı tüm yasal mekanizmaları kullanacağını ve ilerleme halinde misilleme yapacağını açıkladı. Bu durum, Ukrayna krizinin uluslararası boyutunu daha da karmaşık hale getiriyor.

Sosyal medya platformlarında paylaşılan görüntüler, elektrikli aracın yoğun siyah dumanlar eşliğinde alevler içinde olduğunu gösteriyor. Waymo, araçta hiçbir sürücünün bulunmadığını ve yaralanma olmadığını belirtti; ayrıca yerel güvenlik güçleriyle olaya müdahale konusunda iş birliği yaptıklarını ifade etti.

San Francisco İtfaiye Departmanı, olayın detaylarını araştırdı ve bulgularını polise iletti. İtfaiye yetkilileri, sosyal medyada aracın yanmış hali ve içerisindeki havai fişeklerin yangına neden olduğuna dair görselleri paylaştı. San Francisco Polis Departmanı ise konuyla ilgili herhangi bir açıklama yapmadı.

Güvenlik Görüntüleri ve Toplumun Tepkisi

Güvenlik kameralarının kaydettiği görüntüler, saldırganın Bae'ye defalarca taşla vurduğunu gösteriyor. Bu saldırı, toplumda siyasi olarak derin bölünmelere dair endişeleri artırdı. Bazı vatandaşlar, Güney Kore'nin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki siyasi kutuplaşmadan daha kötü bir durumda olduğunu ifade ediyor.

Saldırının Sonrası ve Kamuoyunun Tepkisi

Ofis çalışanı Yum Dong-hyun gibi vatandaşlar, siyasi nefret ve öfke nedeniyle gerçekleşen bu tür saldırılara karşı cezaların artırılması gerektiğini belirtiyor. Bae'ye saldıran 15 yaşındaki saldırgan olay yerinde tutuklandı ve Bae hastaneye kaldırıldı.

Siyasi Terörizm ve Güvenlik Endişeleri

Saldırı, muhalefet lideri Lee Jae-myung'un boynundan bıçaklanmasının ardından yaşanan ikinci büyük siyasi şiddet olayı. Myongji Üniversitesi'nden siyaset bilimi profesörü Shin Yul, Güney Korelilerin siyasete kişisel bağlılık üzerinden yaklaştığını, bu durumun siyasi terörizme yol açabileceğini söylüyor. Ülkede silah bulundurma üzerindeki katı kısıtlamalara rağmen siyasi liderler sıklıkla yakın güvenlik koruması altında değiller.