Küresel petrol piyasasındaki sert gerileme, Türkiye'de pompaya indirim olarak döndü. Motorinin litre fiyatı gece yarısından geçerli olmak üzere 1,23 lira düşerken benzin fiyatı sabit kaldı, otogaz tarafında da kayda değer bir hareket görülmedi.

Motorine litre başına 1,23 lira indirim

İndirimin arkasında ham petroldeki düşüş var. ABD ile İran arasındaki gerilimin yatışması ve küresel ticaret için kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, Brent petrolün varil fiyatını 83 doların altına çekti. Brent'teki bu gevşeme dağıtım şirketlerinin maliyetlerine yansıyarak motorin fiyatında geri adıma yol açtı. Benzin tarafında ise dağıtıcılar fiyatı koruma yolunu seçti.

İl il güncel benzin, motorin ve LPG fiyatları

Pompa fiyatları, dağıtım koşulları ve yerel vergiler nedeniyle illere, hatta İstanbul'da olduğu gibi yakalara göre değişiyor. İstanbul Avrupa Yakası'nda benzin 63,03 lira, motorin 65,24 lira, otogaz LPG ise 31,99 liradan satılıyor. Anadolu Yakası'nda benzin 62,93 liraya, motorin 65,09 liraya geriliyor. Başkent Ankara'da benzin 64,05 lira, motorin 66,35 lira olurken İzmir'de benzin 64,32 lira, motorin 66,64 lira seviyesinde bulunuyor. En yüksek motorin fiyatı İzmir'de kaydedildi.

Brent'teki gerileme kalıcı mı

Petroldeki düşüşün ne kadar süreceği jeopolitik tablonun seyrine bağlı. Yatırım bankası Goldman Sachs, varılan mutabakatın ardından petrol fiyat tahminini aşağı çekti. Piyasa beklentisine göre Brent 80 dolar bandında tutunursa akaryakıtta yeni indirimler gündeme gelebilir; risklerin yeniden tırmanması halinde fiyatların hızla yukarı dönmesi ihtimali korunuyor. Dağıtıcılar döviz kurundaki seyri de yakından izliyor.

82,92 $Brent petrolün varil fiyatı, jeopolitik gevşemeyle 83 doların altına geriledi. Bu seviye, motorindeki indirimin temel nedeni oldu.

ABD Merkez Bankası (Fed), Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısını 16-17 Haziran 2026'da düzenliyor; faiz kararı 17 Haziran Çarşamba günü Türkiye saatiyle 21.00'de açıklanacak. Toplantı, görevi mayıs ayında Jerome Powell'dan devralan yeni Fed Başkanı Kevin Warsh'ın yönettiği ilk toplantı olması nedeniyle yakından izleniyor. Borsa İstanbul ve döviz piyasasındaki yatırımcı içinse asıl mesele, faizin düzeyinden çok kararın liraya ve hisse senedi piyasasına hangi kanallardan yansıyacağı.

Fed kararı neden Borsa İstanbul'u ilgilendiriyor

Fed'in politika faizi, dünya genelinde sermaye akımlarının yönünü belirleyen temel çıpa konumunda. Şu anda yüzde 3,50-3,75 aralığında bulunan koridor, gelişmekte olan ülke varlıklarına yönelik iştahı doğrudan etkiliyor. Faizin yüksek ve uzun süre sabit kaldığı bir ABD, dolar cinsi getiriyi cazip kılarak Türkiye gibi ülkelerden sermaye çıkışını besleyebilir; net bir gevşeme sinyali ise ters yönde, riskli varlıklara dönüşü destekler.

CME FedWatch verilerine göre piyasa, bu toplantıda faizin değişmeden kalmasına neredeyse kesin gözüyle bakıyor.

Kur ve hisse senedinde beklenen tepki

Türkiye'de bir hafta vadeli repo faizi yüzde 37 ile yüksek seyrederken dolar/TL 46,28 dolayında bulunuyor. Fed'in beklendiği gibi faizi sabit tutması, kurda sert bir hareketten çok mevcut dengenin korunması anlamına gelir; bu durum, TCMB'nin sıkı duruşuyla desteklenen taşıma (carry) işlemlerinin cazibesini sürdürür. Beklenmedik şahin bir mesaj ise doları küresel ölçekte güçlendirerek lira üzerinde baskı oluşturabilir.

Borsa İstanbul tarafında BIST 100 endeksi 14.446 puan düzeyine kadar yükseldi. Hisse senedi piyasası ABD tahvil faizlerinin yönüne duyarlı: 10 yıllık ABD tahvilinin faizindeki gerileme gelişmekte olan piyasa hisselerine girişi kolaylaştırırken, yukarı yönlü bir sürpriz değerlemeler üzerinde baskı yaratır.

Asıl sinyal karar metninde

Warsh'ın ilk toplantısında piyasanın odağı, faiz oranından çok kullanılacak dil olacak. Yeni başkanın vaat ettiği daha sade Fed iletişimiyle yönlendirmeyi nasıl kuracağı, sermaye akımlarının önümüzdeki aylardaki seyrini etkileyebilir.

Geçtiğimiz günlerde duyurulan ABD-İran anlaşmasının ardından petrol fiyatlarının gerilemesi de denklemde. Brent petrol mart başından bu yana en düşük seviyeye inse de yıl başına göre hâlâ belirgin biçimde yüksek. Enerji kaynaklı maliyetlerin kalıcı olarak düşmesi halinde Fed'in ilerleyen dönemde gevşemeye alan bulabileceği konuşuluyor; ancak ABD'de enflasyonun yüzde 4,2 düzeyinde seyretmesi ve işgücü piyasasının güçlü kalması, bu senaryoyu şimdilik koşullu kılıyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Spot altın Salı sabahı 4.324,95 dolardan günü karşıladı; ABD ile İran arasındaki ön anlaşmanın yarattığı jeopolitik coşku dalgası yatışırken değerli metal, önceki seanstaki sert yükselişten dönüşünü büyük ölçüde korudu ve piyasanın gözü bu haftaki Federal Rezerv kararına takıldı.

ABD Başkanı Donald Trump, Körfez'deki çatışmaları sona erdirecek bir ön anlaşmanın imzalandığını Pazartesi günü duyurdu. Kalıcı bir ateşkesin henüz müzakere masasına gelmediği, ayrıntıların da kamuoyuyla paylaşılmadığı açıkça belirtildi. Resmi imza töreni 19 Haziran'da İsviçre'de yapılacak.

Fed sinyali belirleyici olacak

Yatırımcıların bir sonraki durağı, Çarşamba günkü FOMC toplantısı. Kevin Warsh başkanlığındaki ilk politika toplantısında faiz oranlarının değişmemesi bekleniyor. Piyasalar bu yıl herhangi bir faiz indirimi öngörmüyor; ancak Warsh'ın açıklamalarından güvercin bir sinyal çıkması durumunda dolar üzerindeki baskının derinleşebileceği ve altının yeni bir yükseliş dalgası görebileceği değerlendiriliyor.

Meir'e göre Warsh'ın şahin bir tutumla çıkması altını baskı altına alabilir. Öte yandan dolar, Japonya Merkez Bankası'nın bu haftaki faiz kararı öncesinde 10 günün en düşük seviyesine yakın seyrederek değerli metal için ayrı bir destek unsuru oluşturuyor.

Citi hedefini güncelledi, sepet karışık

Citi, 0-3 aylık altın fiyat tahminini ons başına 4.500 dolara yükseltti. Banka, bu senaryonun Fed'in daha güvercin bir çizgiye çekilmesiyle ya da jeopolitik gerilimlerin yeniden tırmanmasıyla gündeme gelebileceğini vurguluyor. Öte yandan değerli metal sepetinin geri kalanı aynı gün ayrıştı: gümüş yüzde 1 düşüşle 69,29 dolardan, platin yüzde 0,9 ile 1.751,55 dolardan ve paladyum yüzde 1,6 ile 1.327,27 dolardan işlem gördü. Yatırımcıların güvenli liman tercihinin bu sefer daralan bir fiyatlamaya yol açtığı görülüyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

ABD'nin Florida eyaleti, çocukların sosyal medya kullanımını sınırlayan yasası H.B. 3'ü uygulamak için bir teknoloji devini daha mahkemeye taşıdı. Eyalet, 2025'te Snapchat'in sahibi Snap'e açtığı davanın ardından bu kez ByteDance'e ait TikTok'u hedef aldı. Başsavcı James Uthmeier'in pazartesi günü St. Lucie County mahkemesinde açtığı davada platform, reşit olmayan kullanıcıların hesap oluşturmasına izin vermek ve ebeveynleri içeriğin güvenliği konusunda yanıltmakla suçlanıyor.

TikTok'a yöneltilen suçlamalar

Dava dilekçesinde TikTok'un, platformun çocuklar ve gençler için bağımlılık yaratacak biçimde tasarlandığı, küçük kullanıcıların cinsel içerik, uyuşturucu, şiddet ve öz zarar gibi materyallere maruz kaldığı ileri sürülüyor. Eyalete göre şirket, uygulama mağazalarında kendini 13 yaş ve üzeri için uygun gösterirken bu tür içerikleri "hafif" ve "seyrek" diye tanımlıyor; oysa söz konusu içerikler platformda sık ve çoğu zaman çarpıcı biçimde yer alıyor.

Uthmeier ayrıca TikTok'u, Florida'nın aldatıcı ve haksız ticari uygulamalar yasasını ihlal etmekle suçluyor. Başsavcı, iddiaları sert bir dille savundu.

Davada, ByteDance'e ait platformun yasaya uyum sağlaması için bir mahkeme kararı çıkarılması, jüri yargılaması ve mali tazminat talep ediliyor. TikTok cephesinden konuya ilişkin açıklama gelmedi.

Florida'nın platformlara açtığı cephe

Florida'nın sosyal medyaya yönelik hukuki baskısı TikTok'la sınırlı değil. Eyalet 2025'te Snap'i, çocukları bağımlı hale getiren özellikleri yasa dışı biçimde kullanmak ve 13 yaş altı çocuklar için hesap açmakla suçlamış, Santa Monica merkezli şirketin tutumunu "özellikle vahim" olarak nitelemişti. O dava mahkeme kayıtlarına göre sürüyor. Uthmeier, yeni davayı duyururken Facebook ve Instagram'ın sahibi Meta'nın, eyaletin yaş sınırlarına uyan tek sosyal medya şirketi olduğunu belirtti.

TikTok'un karşı karşıya olduğu hukuki baskı yalnızca Florida ile sınırlı değil.

25+eyalet başsavcısının TikTok'a karşı açtığı dava; platformun genç kullanıcılarda bağımlılık ve ruh sağlığı sorunlarına yol açtığı iddiasıyla ülke çapında sürüyor.

Bu davaların yanı sıra TikTok, Meta ve diğer platformlar bireyler ve okul bölgeleri tarafından açılan binlerce davayla da uğraşıyor. Los Angeles'ta görülen ilk davada jüri, Meta ve Alphabet'e ait Google'ı ihmalkar bulmuştu; aynı davada sanık olan TikTok duruşma öncesi uzlaşmaya varmıştı. Şirket, Kentucky'deki bir okul bölgesiyle açılan davada da 8 milyon dolar ödemeyi kabul etmişti.

Yasanın hukuki kaderi belirsiz

Florida'nın elini güçlendiren H.B. 3, sosyal medya platformlarının 14 yaşından küçük kullanıcıları engellemesini, 14 ve 15 yaşındaki kullanıcılar için ise hesap açılmadan önce ebeveyn onayı alınmasını zorunlu kılıyor. Ancak yasanın hukuki dayanağı henüz netleşmiş değil. Bir federal yargıç, düzenlemeyi anayasanın ifade özgürlüğünü güvence altına alan Birinci Değişiklik'e aykırı bularak uygulanmasını engellemişti. Bu karar daha sonra geçici olarak durduruldu; böylece Florida, temyiz sürecinde mücadeleyi sürdürürken yasayı uygulamaya devam edebiliyor. Snap da savunmasında aynı yasanın çocukların anayasal haklarını ihlal ettiğini öne sürüyor.

İsviçre, enerji fiyatlarını alevlendiren ABD-İran savaşının, yükselen enflasyonun ve küresel faiz baskısının neredeyse hiçbirini hissetmedi. Reuters'ın Haziran anketine katılan 35 ekonomistin tamamı, İsviçre Merkez Bankası'nın (SNB) bu hafta ve 2026 boyunca politika faizini yüzde 0'da sabit tutacağını öngördü.

Küresel tablo tam bir zıtlıklar tablosu sunuyor. Avrupa Merkez Bankası geçen hafta faiz artırırken, İsviçre sakin bir adadasında kalmaya devam ediyor. Bunun arkasında iki güç var: hedef bandının (yüzde 0-2) rahat içinde seyreden enflasyon ve dezenflasyonist bir kalkan işlevi gören İsviçre frangı. Frank, 2026'da euro karşısında yaklaşık yüzde 1,2 değer kazandı.

Frank hem koz hem sorun

Barclays faiz stratejisti Alessandro Di Spirito'ya göre SNB, enerji şokunun kendisinden çok İsviçre frangındaki gelişmelere odaklanmış görünüyor. Orta Doğu'daki çalkantı ortamında döviz piyasalarına müdahaleye daha hazır olduğunu işaret eden merkez bankasının yaklaşan toplantıda da mesajını anlamlı biçimde değiştirmesi beklenmiyor.

Bank of America ekonomisti Chiara Angeloni, enerji kalemlerinin manşet enflasyonu desteklediğini, ancak enerji fiyatlarından tüketici fiyatlarına geçiş etkisinin zayıfladığını vurguladı. Angeloni'nin temel senaryosu, sıfır faiz politikasının 2027 sonuna kadar yürürlükte kalacağı yönünde.

2027'de faiz artışı mı geliyor

Ankete katılan 35 ekonomistin tamamı bu yıl için faiz değişikliği öngörmüyor. Yalnızca dördü 2027'de bir ya da iki çeyrek puanlık artış beklediğini belirtti. Anket medyanına göre enflasyonun bu yıl ortalama yüzde 0,6, gelecek yıl ise yüzde 0,7 olması bekleniyor. İsviçre ekonomisinin büyümesi ise 2026'da yüzde 1,0, 2027'de yüzde 1,4 olarak tahmin ediliyor; her iki rakam da mart ayına kıyasla hafif aşağı yönlü revizyona işaret ediyor.

SNB Başkanı Martin Schlegel kısa süre önce orta vadeli enflasyon baskılarının neredeyse değişmediğini açıkladı. Bu çerçevede İsviçre, faiz artıran ECB'den de sabit bekleyen Fed'den de farklı bir konumda: ne artırması ne kesmesi için bir neden var. Merkez bankasının gündeminde kur piyasasındaki olası kıpırdamalar dışında yakın vadede politika değişikliği yok.

Türkiye'nin uluslararası piyasalardaki borçlanma maliyetini doğrudan belirleyen 5 yıllık kredi risk primi (CDS), 225 baz puana gerileyerek 26 Şubat'tan bu yana görülen en düşük seviyeye indi. Ortadoğu'daki gerilimin yumuşaması, hem risk algısını hem de Hazine'nin gelecekteki tahvil ihraçlarında ödeyeceği faizi aşağı çekiyor.

Düşüşü tetikleyen gelişme, ABD ile İran arasında 107 gün süren çatışmayı sona erdirecek mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağının açıklanması oldu. Pakistan'ın arabuluculuğunda varılan uzlaşı kapsamında Hürmüz Boğazı'nın gemi trafiğine yeniden açılması ve İran'ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdü öne çıkıyor. Haberin ardından Brent petrol 100 doların altına gerilerken, Türkiye'nin risk primi de hızla aşağı yöneldi.

Marttaki zirveden hızlı dönüş

Türkiye'nin risk primi, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırısıyla başlayan çatışmanın etkisiyle mart ayında 327 baz puana kadar tırmanmıştı. Jeopolitik tansiyonun düşeceği beklentisiyle nisanda yaklaşık 100 baz puan gerileyerek çatışma öncesi seviyelere dönen prim, son anlaşma haberiyle 225 baz puana indi.

Hazinenin faturasına etkisi

CDS, bir ülkenin borcunu ödeyememe riskine karşı alınan sigortanın maliyetini gösteriyor; 100 baz puan, yüzde 1'lik risk primine karşılık geliyor. Primdeki gerileme, Türkiye'nin yurt dışında ihraç ettiği tahvillerin (eurobond) yatırımcıya sunması gereken getiriyi düşürüyor. Bu da Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın yeni borçlanmalarda daha düşük faizle kaynak bulması anlamına geliyor.

Geçmiş örnekler bu ilişkiyi doğruluyor. Risk priminin 500 baz puanın üzerinde seyrettiği 2018-2020 döneminde Hazine'nin dış borçlanma maliyetleri belirgin biçimde artmış, planlanan bazı ihraçlar ertelenmek zorunda kalmıştı.

Kalıcılık 19 Haziran'a bağlı

Analistler, mevcut düşüşün önemli ölçüde jeopolitik kaynaklı olduğuna dikkat çekiyor. Piyasa beklentisine göre primdeki gerilemenin kalıcı olması, mutabakat zaptının 19 Haziran'da sorunsuz imzalanmasına ve ardından başlayacak 60 günlük müzakere sürecinin olumlu ilerlemesine bağlı. Sürecin aksaması halinde risk priminde yeniden yukarı yönlü hareket ihtimali masada duruyor.

Batılı hükümetlerin kritik mineral tedarikinde Çin'e bağımlılığı kırma çabası, madencilik masasında asıl soruyu öne çıkardı: Bu dönüşümden hangi şirketler kazançlı çıkacak? Trump yönetiminin gündeme getirdiği fiyat tabanı, sübvansiyon ve garantili alım araçları, yıllardır düşük fiyatlar altında ezilen Batılı üreticilere nefes aldırabilir; ancak sektör bu araçların biçimi konusunda net biçimde bölünmüş durumda.

Planın temelinde ne var

Tasarlanan yapı, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in Şubat ayında ortaya attığı bir fikre dayanıyor. Amaç, yarı iletkenlerden askeri ekipmana kadar sayısız ürünün girdisi olan minerallerde Çin'in tek belirleyici konumunu kırmak. Çin, zararına üretim yaparak ve fiyatları baskılayarak kobalt, lityum ve nikel gibi metallerde Batılı rakipleri devre dışı bırakmıştı. Önerilen ticaret bloğu; fiyat desteklerini, garantili alımları ve sübvansiyonları masaya koyarak birden fazla ülkede üretimi yeniden ayağa kaldırmayı hedefliyor.

Bağımlılığın boyutu, planın neden bu kadar iddialı olduğunu gösteriyor. Resmi güvenlik incelemesine göre ABD, kritik minerallerin önemli bölümünde tamamen dışa bağımlı; Çin ise küresel işlemenin büyük kısmını elinde tutuyor.

12Beyaz Saray'ın güvenlik incelemesine göre ABD'nin tümüyle ithalata bağımlı olduğu kritik mineral sayısı; 29 mineralde ise bağımlılık yüzde 50'yi aşıyor.

Şirketler neyi savunuyor

Fiyat tabanından en görünür biçimde yararlanan isim, nadir toprak üreticisi MP Materials oldu; şirket geçen yıl ABD hükümetinden tek bir fiyat tabanı desteği almıştı. General Motors'un ortağı olduğu ve Kuzey Amerika'nın en büyük lityum madenini kuran Lithium Americas, platin madencisi Sibanye Stillwater ile geri dönüşüm şirketi Umicore da masadaki taraflar arasında. Buna karşın bazı büyük şirketler ve madencilik ticaret grupları, devletin doğrudan fiyat belirlemesine soğuk bakıyor. ABD'li sektör grubu National Mining Association, aşırı fiyat sabitlemesi yerine vergi kredileri ve teşviklere odaklanılmasını önerdi.

Anlaşma ne zaman gelir

Washington, Haziran sonundan önce Japonya ve Avrupa Birliği'ne bağlayıcı ikili anlaşma teklifi sunmayı hedefliyor. İlk bağlayıcı metnin, Çin'in ihracat kısıtlamalarına tabi tuttuğu ağır nadir toprak elementleri, antimon, grafit ve tungsten gibi niş mineralleri kapsaması bekleniyor. Konu, G7 üyelerinin bu hafta Fransa'da yaptığı zirvenin de başlıklarından biri. Avrupalı yetkililer ise acele anlaşmalardan çok, fiyat desteklerinin orta ve uzun vadeli etkilerini görmek istiyor; bu da hangi şirketlerin ne zaman kazanacağı sorusunu belirsiz kılıyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Avrupa Merkez Bankası, Eylül 2023'ten bu yana ilk kez politika faizlerini yukarı çekerken Federal Rezerv ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası faizi sabit tuttu. Üç büyük bankanın farklı yönlere bakması, küresel piyasaların en çok işlem gören çifti Euro/dolar paritesinde dengeleri yeniden kurdu. Faturasının büyük bölümünü euro cinsinden kesen Türk ihracatçısı için bu hareketin yönü, önümüzdeki aylarda gelir tablosunu doğrudan etkileyecek.

Paritenin yönü neden ihracatçının gündeminde

Avrupa pazarına mal satan firmalar gelirlerini ağırlıkla euro üzerinden tahsil ediyor, oysa enerji ve ara malı maliyetlerinin önemli kısmı dolara endeksli. Euro'nun dolar karşısında güçlenmesi, aynı tutardaki euro gelirinin daha fazla dolara ve liraya dönüşmesi anlamına geliyor. ECB'nin faiz artırması teorik olarak euroyu destekliyor; yüksek getiri sermaye girişini çekerek para birimini güçlendiriyor. Nitekim karar günü parite 1,1586 ile haftanın en yüksek seviyesine ulaştı.

Avrupa Birliği, Türkiye'nin hem en büyük ihracat pazarı hem de en büyük ticaret ortağı konumunda. Otomotivden hazır giyime, kimyadan demir çeliğe kadar geniş bir yelpazede Avrupa'ya satış yapan firmalar, gelir akışını euroya bağlamış durumda. Bu da paritenin firma bilançolarındaki ağırlığını artırıyor.

Masadaki üç senaryo

Paritenin bundan sonraki rotası büyük ölçüde iki değişkene bağlı: ECB'nin faiz patikası ve Orta Doğu'daki ateşkesin kalıcılığı. İlk senaryoda banka şahin tonunu korur, ateşkes kırılgan kalır ve enerji fiyatları yüksek seyrederse euro değer kazanmaya devam edebilir. Piyasa beklentilerine göre böyle bir ortamda parite 1,18 ile 1,20 bandına yönelebilir; bu tablo, euro geliri olan ihracatçının lehine çalışır.

İkinci ihtimalde ateşkes kalıcılaşır, enerji fiyatları geriler ve ECB yıl içinde tonunu yumuşatırsa euro gücünü kaybedebilir. Paritenin 1,12 ile 1,14 aralığına inmesi, euro gelirinin dolar ve lira karşılığını aşındırır. Üçüncü olasılık ise mevcut 1,15 bandının korunduğu yatay seyir; bu durumda firmalar mevcut fiyatlama varsayımlarını büyük ölçüde sürdürebilir.

Hangi senaryo gerçekleşirse gerçekleşsin, paritedeki oynaklık ihracatçı için yönetilmesi gereken bir risk olarak öne çıkıyor. Vadeli işlem ve kur korumalı sözleşmelerle pozisyon kilitleyen firmalar, beklenmedik hareketlere karşı görece daha hazırlıklı konumda bulunuyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Aylardır Orta Doğu'yu geren ABD-İran çatışmasında tarafların bir mutabakat zaptında uzlaşması, Türkiye'nin doğu komşusuyla yıllardır konuşulan ama bir türlü yakalanamayan ticaret hedefini yeniden masaya getirdi. Yaptırımların kademeli gevşemesi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ihtimali, iki ülke arasındaki ticaretin önündeki en ağır engelin kalkabileceğine işaret ediyor.

Hedef 30 milyar dolar, gerçek bunun üçte biri

Türkiye ile İran, Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi çerçevesinde ticaret hacmini 30 milyar dolara çıkarma hedefini yıllar önce belirledi. Kamu açıklamalarına göre güncel hacim bu rakamın yaklaşık üçte birinde, 10 milyar dolar bandında seyrediyor. Aradaki fark büyük ölçüde yaptırımlardan, ödeme ve bankacılık kanallarındaki tıkanıklıktan ve bölgesel gerilimden kaynaklanıyor.

Ticaretin yapısı da dengesiz. Türkiye İran'a ağırlıkla makine ve sanayi ürünleri satarken, İran tarafı ihracatını petrol, doğal gaz ve petrokimya üzerine kuruyor. Denge geleneksel olarak yaklaşık üçte iki oranında İran lehine işliyor.

Enerji kalemi normalleşmenin kalbinde

İran, Türkiye'nin doğal gaz tedarikinde önemli bir kaynak; bu yüzden enerji başlığı ticaretin geleceğini doğrudan belirliyor. Mutabakat haberiyle Brent petrolün varili 83,57 dolara, günlük yüzde 4'ün üzerinde gerileyerek tepki verdi. Hürmüz'ün açılması ve yaptırımların gevşemesi, hem küresel fiyatları hem de Türkiye'nin enerji ithalat faturasını aşağı çekebilir.

Ancak takvim belirsiz. Tarafların imza töreninin 19 Haziran'da Cenevre'de yapılması planlanıyor; İran ise henüz nihai bir karara varmadığını belirtiyor. Hürmüz'ün açılış zamanlamasında da Washington ile Tahran'ın açıklamaları örtüşmüyor.

Canlanma ne kadar sürede gelir

Piyasa beklentisine göre olası bir canlanma ani değil, kademeli olacak. Uzmanlar, hacmin büyümesinin yaptırım mekanizmasının çözülmesine ve bankacılık kanallarının yeniden açılmasına bağlı olduğunu vurguluyor. Türk yatırımcıların İran'da 2 milyar doları aşan yatırımı bulunuyor; bu da normalleşmeyle birlikte genişleyebilecek bir taban sunuyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan başkanlığında bugün toplanan Kabine'nin gündeminde ekonomi başlığının da yer alması, sürecin Ankara tarafından yakından izlendiğini gösteriyor.

Brent petrol, ABD ile İran arasında varılan barış mutabakatının ardından 15 Haziran'da yüzde 4,6 gerileyerek varil başına 83,34 dolara indi. Nisan ayında görülen 119,50 dolarlık zirveden bu yana gerçekleşen yüzde 30'u aşan gerileme, Türkiye'nin ikili enerji katsayısını devreye soktuğunda enflasyon ve cari açık cephesinde ciddi bir nefes alma potansiyeli taşıyor.

Türkiye, ham petrol ihtiyacının yüzde 83'ünü yurt dışından karşılıyor. Bu dışa bağımlılık, küresel fiyat hareketlerini doğrudan tüketici fiyatlarına yansıtıyor. ING'nin petrol fiyat geçişkenliğine ilişkin analizine göre Brent'teki her yüzde 10'luk düşüş, Türkiye tüketici enflasyonuna yaklaşık 1,1 puanlık bastırıcı etki yapıyor.

Yüzde 30'luk gerilemenin TÜFE'ye yansıması

Petrolün Nisan zirvesinden bu yana yüzde 30,2 gerilediği dikkate alındığında, söz konusu katsayı üç tam tur demek. ING modelini esas alırsak, yaklaşık 3,3 puanlık bir TÜFE bastırıcı etki potansiyeline işaret ediyor. Bunun ne kadarının fiyatlara yansıyacağı kısmen vergiler, dağıtım marjları ve geçiş hızıyla belirleniyor; etki anlık değil, aylara yayılarak gerçekleşiyor.

Buna karşın fatura henüz kapanmış değil. Mart ayında 9,67 milyar dolara yükselen aylık cari açığın enerji ve altın dışı kısmı yalnızca 3,88 milyar dolardı. Farkın tamamına yakınının enerji kaynaklı olduğu düşünüldüğünde, petrol fiyatlarındaki her on dolarlık kalıcı düşüş cari açığı 2,5 milyar dolar iyileştiriyor; bunu TCMB'nin kendi araştırma notları ortaya koyuyor.

Hürmüz'ün kademeli açılması fiyat baskısını yavaşlatır

Petrolün bugün gördüğü fiyat, anlaşmanın beklentisini büyük ölçüde fiyatlamış durumda. Öte yandan Hürmüz Boğazı'ndaki mayın temizliği ve altyapı onarımlarının tamamlanması zaman alacak; deniz trafiğinin tam kapasite işlev kazanması kademeli bir süreç. Piyasa analistleri Brent'in normalleşme sürecinde 80 dolar civarında dengelenebileceğini öngörüyor. Böyle bir senaryoda ING katsayısı, Nisan zirvesine kıyasla yaklaşık 4,3 puanlık birikimli TÜFE etkisine işaret ediyor. Bu matematiksel bir çerçeve; gerçekleşme vergi ve fiyatlama dinamiklerine bağlı.

Enerji fiyatlarının düşmesi tek başına enflasyonu çözmez; enerji, kira ve hizmet bileşenlerinin iç içe geçtiği bir sepette petrol doğrudan ulaşım ve üretim maliyetlerine çarparken dolaylı kanaldan genele yayılıyor. Ancak bir yıldır cari dengeyi bozan enerji baskısının hafifliyor olması, TCMB'nin önündeki hareket alanını belirgin biçimde genişletiyor.

Altın fiyatındaki belirgin gerileme, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın brüt rezervlerini Mayıs 2025'ten bu yana görülmeyen seviyelere taşıdı. Analitik bilanço verileri, son 9 işlem gününde net altın alıcısı konumunda olan TCMB'nin bu süreçte brüt rezervinin 151,5 milyar dolara indiğini gösteriyor.

Merkez Bankası, analitik bilanço bazında yaklaşık iki haftadır düzenli olarak piyasadan altın satın alıyor. Alım eğiliminin sürdüğü bu dönemde brüt rezervin gerilemesi, rezerv dinamiğindeki yapısal bir kırılganlığa işaret ediyor: altın fiyatları düştüğünde, alım davranışından bağımsız biçimde rezerv değeri otomatik olarak küçülüyor.

Altın baskısının mekaniği

TCMB'nin bilanço yapısında altın, rezervin büyük bölümünü oluşturuyor. Bu durum, ons fiyatındaki her düşüşü doğrudan brüt rezerv rakamına yansıtıyor. Ekonomist İris Çibre'nin analizine göre tablo çarpıcı bir paradoks sunuyor: Merkez net satıcı olduğunda bile altın fiyatları yüksekse brüt rezerv artabiliyor; net alıcı olduğunda ise altın fiyatı geriliyorsa rezerv küçülüyor.

Ocak 2026'da altın fiyatlarının zirveye ulaşmasıyla birlikte TCMB brüt rezervleri 205 milyar dolara çıkmıştı. Ons fiyatının o tarihten bu yana önemli ölçüde gerilemesiyle rezerv yaklaşık 53 milyar dolarlık bir erozyon yaşadı. Bu düşüşün ne kadarının fiyat etkisinden, ne kadarının fiili satıştan kaynaklandığı ise ayrıştırılması gereken kritik soru olmaya devam ediyor.

Rezerv yapısındaki kırılganlık

Piyasa analistleri, brüt rezervin altın fiyatına bu denli duyarlı hale gelmesinin para politikası açısından önemli sonuçlar doğurduğuna dikkat çekiyor. Nitekim haftalık TCMB istatistiklerine göre toplam rezervler 5 Haziran haftasında 159,4 milyar dolara yükselmiş görünse de analitik bilanço bazındaki 151,5 milyar dolar, farklı bir metodolojik hesaplamaya işaret ediyor. Altın ağırlıklı bu bilanço yapısı, döviz müdahale kapasitesinin değerlendirilmesini de güçleştiriyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Dünya genelinde insansız savaş uçağı projelerinin büyük bölümü hava-yer odaklı geliştirilirken, hiçbir insansız hava aracı bugüne kadar operasyonel hava-hava atış kabiliyeti gösterememişti. KIZILELMA’nın testi, bu alanda ilk kez fiili bir başarı sağlanması nedeniyle kritik önem taşıyor.

F-16’larla müşterek uçuş gerçekleştirildi

Merzifon 5. Ana Jet Üssü’nden kalkan 5 adet F-16 savaş uçağı, test kapsamında KIZILELMA ile Sinop semalarında ortak uçuş icra etti. İnsanlı-insansız müşterek harekât senaryosunu sergileyen uçuşta Bayraktar AKINCI TİHA da bölgede görev alarak süreci havadan kayıt altına aldı.

Senaryo gereği fırlatılan yüksek hızlı jet motorlu hedef uçak, ASELSAN tarafından geliştirilen MURAD AESA radarıyla tespit edildi. Radarın hassas işaretlemesinin ardından KIZILELMA, kanat altında taşıdığı TÜBİTAK SAGE üretimi GÖKDOĞAN Görüş Ötesi Hava-Hava Füzesi’ni ateşledi. Milli füze hedefi tam isabetle vurdu ve platformun havadan havaya taarruz kabiliyeti doğrulandı.

Tüm görev zinciri milli sistemlerle tamamlandı

Türk havacılığında ilk kez milli bir uçağın, milli bir hava-hava füzesini, yine milli bir radarın güdümlemesiyle hedefe angaje olduğu bir görev icra edildi. Böylece hava-hava görev zincirinin tüm aşamaları yerli sistemlerle tamamlanmış oldu.

Testi Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Ziya Cemal Kadıoğlu, Muharip Hava Kuvveti Komutanı Orgeneral Rafet Dalkıran, ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol ve Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar havadan takip etti. TÜBİTAK SAGE Enstitü Müdürü Kemal Topalömer ve ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci de test heyetinde yer aldı.

Düşük radar izi ve gelişmiş sensör altyapısı

Düşük radar kesit alanına sahip KIZILELMA, gelişmiş sensörleriyle hedefleri uzun menzilden tespit edebiliyor. Bu konseptin hava muharebelerine yeni bir boyut kazandırması bekleniyor. Platformda MURAD AESA Radarı ve TOYGUN Elektro-Optik Hedefleme Sistemi gibi ileri teknoloji sistemlerin entegrasyonu tamamlandı. Daha önce TOLUN ve TEBER-82 mühimmatlarıyla yapılan testlerde tam isabet sağlamıştı.

Baykar, 2003’ten bu yana tüm projelerini öz kaynaklarıyla yürütürken, 2023 ve 2024’te 1,8 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Şirket, savunma ve havacılık sektöründe üst üste dört yıl ihracat lideri oldu ve küresel SİHA pazarında Türkiye'nin konumunu güçlendirdi.

Operasyonlar eş zamanlı olarak gerçekleştirildi

Bakan Yerlikaya, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada operasyonların Cumhuriyet Başsavcılıkları ve Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele (KOM) Başkanlığı koordinesinde yürütüldüğünü belirtti. İl Emniyet Müdürlükleri KOM Şube Müdürlükleri tarafından gerçekleştirilen operasyonlar, 81 ilde eş zamanlı olarak yapıldı.

13 yasa dışı imalathane deşifre edildi

Yerlikaya, yapılan aramalarda 13 yasa dışı alkollü içki imalathanesinin ortaya çıkarıldığını bildirdi. Ele geçirilen sahte içkilerin ve etil alkolün, halk sağlığını tehdit eden ürünlerin piyasaya sürülmesini engellemek amacıyla imha edileceği belirtildi.

“Bu ürünler ölümcül bir tuzaktır”

Bakan Yerlikaya, açıklamasında sahte içki üretiminin yalnızca bir suç değil, aynı zamanda toplum sağlığını tehdit eden ölümcül bir tuzak olduğunu vurguladı. “Bu ürünleri piyasaya sürenler vatandaşlarımızın sağlığını ve hayatını hiçe saymaktadır” ifadelerini kullandı.

Vatandaşlara uyarı: Şüpheli durumları bildirin

Yerlikaya, vatandaşlara çağrıda bulunarak şüpheli durumların 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirilmesini istedi. “Biz gereğini yaparız” mesajıyla açıklamasını tamamlayan Bakan Yerlikaya, sahte içkiyle mücadelenin kararlılıkla süreceğini ifade etti.

KALKAN DİHA'nın Test Başarısı

Keşif ve istihbarat görevleri için geliştirilen Bayraktar KALKAN DİHA, 40'ıncı uçuş testini de başarıyla tamamladı. Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, uçuş testinin başarılı anlarını içeren bir video yayımladı.

Selçuk Bayraktar'ın Paylaşımı

Selçuk Bayraktar, Nisan ayında gerçekleştirilen VTOL Uçuş Testi kapsamında KALKAN DİHA'nın 14 bin 500 feet irtifaya çıktığını ve 70 saatlik başarılı uçuş süresini geride bıraktığını belirtmişti. KALKAN DİHA, Taktik İHA sınıfında yer alarak, başarılı testleriyle dikkat çekiyor.

Taktik İHA Sınıfında Güçlü Performans

Testlerine hız kesmeden devam eden KALKAN DİHA, taktik İHA sınıfında bir hava aracı olarak önemli görevler üstlenmeye devam ediyor. Yüksek irtifa ve uzun uçuş süreleriyle dikkat çeken KALKAN DİHA, milli savunma sanayiine önemli katkılar sağlıyor.

Robotik Yarışmalarında Büyük Heyecan

2024 RoboCup Çin Açık, Pazar günü Fujian Eyaleti Jinjiang Şehri'nde düzenlenen ve 3.500'den fazla robot meraklısının becerilerini sergilediği büyük bir etkinlik ile sona erdi. Üç gün süren etkinlik, Çin Otomasyon Derneği ve diğer prestijli kurumlar tarafından ortaklaşa düzenlendi. Yarışmada toplam 42 takım şampiyon olurken, 42 takım ikinci ve 38 takım üçüncü oldu.

Geniş Katılım ve Yüksek Rekabet

Yarışmaya Tsinghua Üniversitesi, Zhejiang Üniversitesi ve Ulusal Savunma Teknolojisi Üniversitesi'nin de aralarında bulunduğu 136 üniversiteden toplam 456 takım katıldı. Ayrıca, ilk ve orta okullardan da 262 takım yarışmada yer aldı. Bu geniş katılım, yarışmanın ne kadar popüler ve rekabetçi olduğunu gösteriyor.

Birinci Sınıf İnsan Kaynakları ve İşbirliği Vurgusu

Çin Bilimler Akademisi akademisyeni ve Xi'an Jiaotong Üniversitesi Bilgi ve İletişim Mühendisliği Bölümü profesörü Guan Xiaohong, yarışmanın önemini şu sözlerle vurguladı: "Birinci sınıf yenilikçi insan kaynaklarını geliştirmek, Çin'deki yüksek öğrenimin önemli bir misyonudur. Bu robot yarışması, katılımcı ekiplerimizin kapsamlı yeteneklerini geliştirir ve endüstri, akademi ve araştırma enstitüleri arasındaki işbirliğini teşvik etmek için mükemmel bir köprü görevi görür."

Tarihsel Bir Perspektif

Yarışma, ilk kez düzenlendiği 1999 yılından bu yana Pekin ve Şangay gibi şehirlerde 26 kez başarıyla gerçekleştirildi. Her yıl artan katılım ve ilgi ile, RoboCup Çin Açık, robotik alanındaki en prestijli etkinliklerden biri haline geldi.

Futbol Sahasında Robotlar

Yarışma boyunca, robotlar farklı kategorilerde yarıştı. Özellikle futbol maçlarındaki çeşitli robotlar büyük ilgi gördü. Katılımcılar, robotlarının becerilerini ve stratejilerini sergileyerek izleyicilere unutulmaz anlar yaşattı.

Devam Eden Maçlar ve Gelecek Vizyonu

Yarışma süresince çeşitli robot maçları devam etti. Yarışmanın organizatörleri, gelecekte daha büyük ve daha yenilikçi yarışmalar düzenlemeyi hedeflediklerini belirtti. RoboCup Çin Açık, her yıl daha fazla katılımcı ve izleyici çekerek, robot teknolojilerinin gelişimine önemli katkılar sağlıyor.

Ukrayna'nın Karşı Saldırıları

Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı ise, son 24 saat içinde Rus ordusuyla onlarca çatışmaya girdiklerini duyurdu. Ukrayna Hava Kuvvetleri'nin Rus hava savunma füze sistemlerine ve diğer askeri hedeflere yönelik bir dizi saldırı düzenlediği açıklandı.

AB'den Ukrayna'ya Destek Önerileri

Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin, dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilecek gelirleri Ukrayna'ya askeri yardım sağlamak için kullanmaları gerektiğini öne sürdü. AB dış politika sorumlusu Josep Borrell, bu fonların yüzde 90'ının askeri yardım için kullanılmasını teklif etti.

Rusya'nın Cevabı ve Uyarıları

Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, Rusya'nın AB'nin dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilen gelirleri Ukrayna'ya silah sağlamak için kullanma planlarına karşı tüm yasal mekanizmaları kullanacağını ve ilerleme halinde misilleme yapacağını açıkladı. Bu durum, Ukrayna krizinin uluslararası boyutunu daha da karmaşık hale getiriyor.

Sosyal medya platformlarında paylaşılan görüntüler, elektrikli aracın yoğun siyah dumanlar eşliğinde alevler içinde olduğunu gösteriyor. Waymo, araçta hiçbir sürücünün bulunmadığını ve yaralanma olmadığını belirtti; ayrıca yerel güvenlik güçleriyle olaya müdahale konusunda iş birliği yaptıklarını ifade etti.

San Francisco İtfaiye Departmanı, olayın detaylarını araştırdı ve bulgularını polise iletti. İtfaiye yetkilileri, sosyal medyada aracın yanmış hali ve içerisindeki havai fişeklerin yangına neden olduğuna dair görselleri paylaştı. San Francisco Polis Departmanı ise konuyla ilgili herhangi bir açıklama yapmadı.

Güvenlik Görüntüleri ve Toplumun Tepkisi

Güvenlik kameralarının kaydettiği görüntüler, saldırganın Bae'ye defalarca taşla vurduğunu gösteriyor. Bu saldırı, toplumda siyasi olarak derin bölünmelere dair endişeleri artırdı. Bazı vatandaşlar, Güney Kore'nin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki siyasi kutuplaşmadan daha kötü bir durumda olduğunu ifade ediyor.

Saldırının Sonrası ve Kamuoyunun Tepkisi

Ofis çalışanı Yum Dong-hyun gibi vatandaşlar, siyasi nefret ve öfke nedeniyle gerçekleşen bu tür saldırılara karşı cezaların artırılması gerektiğini belirtiyor. Bae'ye saldıran 15 yaşındaki saldırgan olay yerinde tutuklandı ve Bae hastaneye kaldırıldı.

Siyasi Terörizm ve Güvenlik Endişeleri

Saldırı, muhalefet lideri Lee Jae-myung'un boynundan bıçaklanmasının ardından yaşanan ikinci büyük siyasi şiddet olayı. Myongji Üniversitesi'nden siyaset bilimi profesörü Shin Yul, Güney Korelilerin siyasete kişisel bağlılık üzerinden yaklaştığını, bu durumun siyasi terörizme yol açabileceğini söylüyor. Ülkede silah bulundurma üzerindeki katı kısıtlamalara rağmen siyasi liderler sıklıkla yakın güvenlik koruması altında değiller.