NATO'nun 36. Liderler Zirvesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde bugün Ankara'daki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde başlıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın da aralarında bulunduğu 32 müttefik lider, 7 ile 8 Temmuz'da savunma harcamalarını GSYH'nin yüzde 5'ine çıkarma taahhüdünü ve Savunma Sanayi Forumu'nda duyurulacak on milyarlarca dolarlık yeni sözleşmeleri masaya yatıracak.

NATO'nun yüzde 5 savunma hedefi ne anlama geliyor

Geçen yıl Lahey'de verilen taahhüt, müttefiklerin 2035'e kadar gayri safi yurtiçi hasılalarının yüzde 5'ini savunma ve savunmayla ilişkili alanlara ayırmasını öngörüyor. Bu oranın yüzde 3,5'i personel, teçhizat ve operasyonel kabiliyet gibi "temel savunma" harcamalarına, kalan yüzde 1,5'i ise siber güvenlik, kritik altyapı ve savunma sanayii tabanının güçlendirilmesine ayrılacak. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupalı müttefiklerin ve Kanada'nın 2025'te savunma yatırımlarını 139 milyar dolar artırdığını belirtti; Ankara'da bu ilerlemenin somut ve denetlenebilir planlarla teyit edilmesi bekleniyor.

Zirvede Ukrayna ve savunma sanayi gündemi

Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarının sürdüğü bir dönemde toplanan zirvede hava savunması başta olmak üzere Kiev'e desteğin sürdürülmesi öne çıkan başlıklardan biri; müttefiklerin 2026 için Ukrayna'ya yaklaşık 70 milyar avroluk askeri teçhizat, yardım ve eğitim taahhüdünde bulunması bekleniyor. Bugünkü Savunma Sanayi Forumu'nda duyurulacak yeni sözleşmeler, savunma sanayisindeki hareketliliği Türkiye özelinde de besleyecek unsurlardan. Rutte, Çin, Kuzey Kore ve İran'ı Rusya'nın işgal girişiminin başlıca destekçileri olarak nitelendirdi.

Erdoğan-Trump görüşmesinde F-35 ve CAATSA gündemde

Zirvenin en çok izlenecek teması, Trump'ın 17 yıl aradan sonra bir ABD başkanı sıfatıyla Türkiye'ye yaptığı ilk resmi ziyaret. Erdoğan ile Trump'ın bugün saat 15.00'te önce baş başa, ardından heyetler arası düzeyde görüşmesi planlanıyor. Görüşmenin ilk gündem maddesini savunma sanayii iş birliği oluşturuyor: CAATSA yaptırımlarının kaldırılması, Türkiye'nin F-35 programına yeniden dahil edilmesi ve KAAN milli muharip uçağı için F110 motor tedariki masadaki başlıklar arasında. İkinci sırada iki ülke arasında 100 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefi, üçüncü sırada ise enerji alanında iş birliği bulunuyor; dördüncü başlıkta Suriye, Gazze ve bölgesel gelişmeler ele alınacak.

Yatırımcı açısından dikkat çeken nokta, olası bir CAATSA çözümünün BIST'te işlem gören savunma sanayii hisselerine dolaylı yansıması. ASELS hâlihazırda 56,5 F/K çarpanıyla, sektör ortalamasının belirgin üzerinde bir seviyede işlem görüyor; bu da piyasanın zirveden çıkabilecek olumlu haber akışını bir ölçüde önden fiyatladığına işaret ediyor. Somut bir anlaşma metni açıklanmadan hisse hareketlerini yorumlamak spekülatif olur.

İki günlük zirve takvimi

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Küresel savunma devleri deniz altındaki üstünlük yarışını hızlandırırken, ABD'li Lockheed Martin 6 Temmuz'da denizaltı ve anti denizaltı harbi teknolojileri geliştiren Ultra Maritime'ı 3,45 milyar dolara satın almak için kesin anlaşma imzaladı. Sonar, sonoboy ve torpido savunması pazarındaki bu hamle, Türkiye'nin yerli deniz platformları ve akustik sistem çalışmalarını da yakından ilgilendiriyor.

Anlaşma küresel savunma dengesinde ne anlama geliyor

Ultra Maritime; sonar teknolojileri, sonoboylar, torpido savunma sistemleri, radar çözümleri ve otonom deniz algılama platformları gibi kritik görev sistemleri üretiyor. Şirketin uluslararası pazardaki varlığı ve ihraç edilebilir ürün portföyünün, Lockheed'in yeni nesil deniz platformlarındaki sonar çözümlerini tamamlaması bekleniyor. Kapanışın ardından şirket, Lockheed Martin'in Rotary and Mission Systems birimine katılacak. Anlaşma, 2026'da Ukrayna ve Orta Doğu'daki çatışmalar ile ABD'nin yükselen bütçesiyle hız kazanan savunma sanayiindeki konsolidasyon dalgasının son halkalarından biri.

Türkiye denizaltı savunmasında nerede duruyor

Türkiye son yıllarda deniz platformlarında yerlileşmeye ağırlık verdi. MİLGEM projesiyle geliştirilen Ada sınıfı korvetler ve İstanbul sınıfı fırkateynler, Reis sınıfı denizaltılar ve millî denizaltı hedefi MİLDEN, ülkenin deniz gücünde bağımsızlaşma iradesini yansıtıyor. Sonar ve akustik tarafında ise ASELSAN gibi yerli firmalar gemi ve denizaltılar için sensör sistemleri geliştiriyor. Ultra Maritime gibi uzman bir ismin küresel bir deve katılması, bu teknolojinin ne kadar stratejik görüldüğünü ve yerli kabiliyetin neden kritik olduğunu bir kez daha gösteriyor.

Bu satın alma yatırımcı için ne ifade ediyor

İşlem, Lockheed Martin'in yaklaşık 125,9 milyar dolarlık piyasa değerinin kabaca yüzde 2,7'sine denk geliyor; şirketin bilançosu için büyük ama taşınabilir bir adım. Helikopter programlarındaki olumsuz etkiler nedeniyle baskı gören Rotary and Mission Systems birimine ise uzmanlaşmış bir denizaltı portföyü güç katıyor. İşlem düzenleyici onaylara tabi ve tamamlanma takvimi açıklanmadı. Analistlere göre küresel savunma harcamalarındaki artış, ana yüklenicilerin niş yeteneklere yönelik satın almalarını sürdürecek.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Türkiye, Avrupa'nın savunma raflarında görmek istediği insansız hava araçlarını ve elektronik harp sistemlerini üretiyor; ama Avrupa Birliği'nin yeni ortak savunma projelerinin ana finansman kapısında bir üye ülke gibi durmuyor. AB Komisyonu'nun İHA'dan füze savunmasına, uzaydan doğu sınırının korunmasına uzanan 5 büyük projesi (EDPCI) ve bunları besleyen 1,5 milyar avroluk EDIP programı, aday ülke Türkiye'ye ortak tedariklere katılma imkânı tanıyor. Ancak üretilecek ürünün bileşen maliyetinin yüzde 65'inin Avrupa içinden gelmesi şartı, Türk sanayisini kalan yüzde 35'lik dış halkaya yerleştiriyor.

Türkiye neden dış halkada kalıyor

Kural ilk bakışta teknik görünse de sonucu belirliyor. AB, EDIP çatısı altındaki projelerde üretilecek savunma ürününün bileşen maliyetinin en az yüzde 65'inin AB üyeleri, Ukrayna, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn'dan gelmesini istiyor. Aday ülke sıfatıyla Türkiye ortak tedarik süreçlerine girebiliyor, fakat İngiltere ve Kanada ile birlikte kalan yüzde 35'lik dilimde konumlanıyor. Türk firmaları projelere tedarikçi olarak katılabilir, ancak bir üye devletin sahip olduğu tam erişime bugün için ulaşamıyor.

Avrupa'daki savunma sanayisi genişlemesi, son yıllarda insansız sistemler, elektronik harp ve akıllı mühimmatta rekabetçi hale gelen Türk üreticileri için aynı anda hem fırsat hem sınır anlamına geliyor. Fırsat, Avrupa'nın hızlı ve maliyet etkin üretime duyduğu ihtiyaçtan doğuyor; sınırı ise içerik kuralı çiziyor.

İkili anlaşmalar kapıyı aralıyor

Brüksel merkezli mekanizmalar tıkalıyken ikili iş birlikleri işlemeye devam ediyor. Baykar ile İtalyan Leonardo'nun, Türk yapımı insansız hava araçlarının İtalya'da üretimi için vardığı anlaşma bu yolun somut örneği olarak gösteriliyor. Bazı Avrupalı yetkililer, Türkiye'nin ortak tedarik mekanizmasının parçası olmasının ülkenin Avrupa savunma pazarına entegrasyonunu hızlandıracağını savunuyor. Bu yaklaşım, üyelik olmadan da entegrasyonu derinleştirme arayışının bir parçası.

Önümüzdeki eşik

Türkiye'nin daha geniş erişimi siyasi bir düğüme takılı. Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin ikili sorunları gerekçe göstererek oy birliği kuralı üzerinden gündeme getirdiği veto tehdidi, Ankara'nın SAFE benzeri mekanizmalara tam katılımının önündeki başlıca engel olarak öne çıkıyor. Öte yandan 7-8 Temmuz'daki NATO Ankara Zirvesi öncesinde Türkiye, Avrupa'nın güvenliğine sunduğu katkının karşılığında savunma sanayisinde daha kurumsal bir yer talep ediyor. AB Komisyonu'nun 5 projesi Konsey onayından geçtiğinde, Türk sanayisinin bu tablodaki yeri de netleşecek.

Münih'ten Kopenhag'a uzanan hatta Avrupa havalimanlarını saatlerce kilitleyen kimliği belirsiz dronlar ve Körfez'de petrol tesislerini hedef alan saldırılar, son bir yılda hükümetleri ve altyapı işletmecilerini tek bir soruyla karşı karşıya bıraktı. Gökyüzünden gelen bu tehdit nasıl durdurulacak? Yanıt arayışı; radar, karıştırıcı ve lazerden oluşan karşı drone teknolojilerine talebi rekor seviyeye çıkardı. Pastanın hızla büyüdüğü bu alanda Türk savunma sanayisi de masaya iddialı oturuyor.

Tehdit büyüdükçe pazar şişiyor

Drone kaynaklı aksaklıklar yeni değil; Londra Gatwick gibi havalimanları yıllar önce de drone uyarılarıyla uçuşları askıya almıştı. Ancak 28 Şubat 2026'da başlayan İran savaşı tehdidi bambaşka bir boyuta taşıdı. Çatışma sırasında Körfez ülkelerine yönelen yüzlerce füze ve binlerce drone; havalimanlarını, otelleri ve petrol altyapısını vurdu, Hürmüz Boğazı'ndan geçen deniz trafiği büyük ölçüde durdu. Aynı dönemde Münih ve Kopenhag havalimanlarında görülen kimliği belirsiz dronlar binlerce yolcuyu mağdur etti.

Bu tablo, savunma harcamalarını karşı drone sistemlerine yönlendirdi. Reuters'in görüştüğü sektör yöneticileri; hükümetlerden, havalimanlarından ve altyapı işletmecilerinden gelen taleplerde keskin bir artış olduğunu anlatıyor. Radar üreticisi Echodyne, geçen yıl talebin yüzde 100'ün üzerinde büyüdüğünü açıkladı.

Pazar 2030'da üçe katlanabilir

Rakamlar iştahı açıklıyor. Analistlere göre küresel karşı drone pazarı şu anda 3 ila 7 milyar dolar bandında ve yılda yaklaşık yüzde 20 büyüyor. Araştırma şirketi MarketsandMarkets ise pazarın 2025'teki yaklaşık 4,5 milyar dolardan 2030'da 14,5 milyar dolara ulaşacağını öngörüyor.

Talep yalnızca askeri alanla sınırlı kalmıyor. Enerji, lojistik, veri merkezleri, oteller ve havalimanları gibi sivil sektörler de milyarlarca dolarlık yatırımı bu alana çekiyor. Norveç'te 43 havalimanı işleten Avinor, sivil drone kaynaklı aksaklıkları önlemek için operasyonlarına çoktan bir tespit sistemi kurdu.

Çelik Kubbe sahneye çıkıyor

Türkiye, son yıllarda Bayraktar ve Akıncı gibi insansız hava araçlarıyla saldırı tarafında küresel bir isme dönüştü. Şimdi aynı iddiayı savunma tarafında sürdürmek istiyor. Aselsan'ın geliştirdiği Çelik Kubbe konsepti; mini ve mikro dronları radarla tespit eden yapay zeka destekli İHTAR'dan, lazerle fiziksel imha sağlayan GÖKBERK'e ve yüksek güçlü elektromanyetik dalgalarla hedefin elektroniğini çökerten EJDERHA'ya uzanan katmanlı bir mimari sunuyor. RF karıştırıcı İHASAVAR ise dronun kontrol ve navigasyon bağlantısını keserek görevini sonlandırıyor.

Sistemler kağıt üzerinde kalmıyor. İki hafta önce Gölbaşı'ndaki test merkezinde, 19 ülkeden gelen heyetlerin önünde sürü halinde yaklaşan dronlar saniyeler içinde etkisiz hale getirildi. Aselsan, mart ayında Brüksel'deki BEDEX fuarında bu sistemleri doğrudan Avrupa ordularına tanıttı. İHTAR için daha önce KKTC, Kırgızistan, Nijer ve Angola ile ihracat sözleşmeleri imzalanmıştı. Genel Müdür Ahmet Akyol, şirketin bu yıl 2 milyar dolar ihracat hedeflediğini açıkladı.

Pazarın diğer yüzü

Tabloyu yalnızca fırsat olarak okumak yanıltıcı olabilir. Sektör yöneticileri, dronların ucuzlayıp sofistikeleştiği, savunmanın ise sürekli yetişmeye çalıştığı bir kedi fare oyununa dikkat çekiyor. En gelişmiş sistemler yüz binlerce dolara ulaşıyor ve her koşulda işe yaramıyor. Sivil havalimanlarında silahla müdahale ya da sinyal sıkıştırma çoğu ülkede yasak; bu da uygulamayı büyük ölçüde tespit teknolojileriyle sınırlıyor.

Yine de talebin yönü net. Tehdit gökyüzünde kaldıkça onu indirecek teknolojiye ayrılan bütçe de büyümeye devam edecek. Türkiye için soru, bu büyüyen pazarda saldırı dronlarındaki kadar belirleyici bir oyuncu olup olamayacağı.

İtalya Bakanlar Kurulu, Avrupa'nın en büyük savunma şirketlerinden Leonardo ile dünyanın önde gelen insansız hava aracı üreticisi Baykar'ın ortak girişimine yeşil ışık yaktı. Onay koşulsuz değil: Roma, girişimin yalnızca Avrupa ve NATO ile uyumlu dış politika izleyen ülkelerde faaliyet göstermesini ve satış yapmasını şart koştu.

Reuters'ın konuya yakın bir kaynağa dayandırdığı habere göre ortaklık, İtalya Bakanlar Kurulu'nun dün gerçekleştirdiği toplantıda kabul edildi. İtalya, savunma ve havacılık gibi stratejik sektörlerde yabancı sermayeli ortaklıkları "golden power" adı verilen denetim mekanizmasıyla inceliyor; karar da bu çerçevede belirli koşullara bağlandı.

Onayın iki kritik şartı

Alınan karara göre ortak girişim, dış politikası Avrupa ve NATO ile uyumlu olmayan ülkelerde faaliyet gösteremeyecek ve bu ülkelere satış yapamayacak. İkinci koşul teknoloji güvenliğiyle ilgili: geliştirilecek İHA'larda kullanılacak hassas teknolojilerin gizliliği korunacak.

Avrupa'nın İHA pazarında büyüme hedefi

Mart 2025'te kamuoyuna duyurulan ve geçen yıl Paris Havacılık Fuarı'nda resmen imzalanan iş birliği, Avrupa'nın insansız hava aracı alanındaki kapasitesini güçlendirmeyi amaçlıyor. İki şirketin İtalya merkezli kurduğu eşit paylı ortak girişim, tasarımdan üretime ve bakıma kadar tüm süreci kapsıyor.

Milano Borsası'nda işlem gören Leonardo, savunma ve havacılıkta Avrupa'nın ağır sıklet oyuncularından biri. Şirketin 2023'te aldığı yeni sipariş tutarı 17,9 milyar euro, sipariş defteri 39,5 milyar euro, konsolide geliri ise 15,3 milyar euro düzeyinde gerçekleşmişti. Baykar ise küresel ölçekte en çok silahlı insansız hava aracı ihraç eden üreticiler arasında bulunuyor.

Baykar için Avrupa'ya açılan kapı

Anlaşma, Baykar açısından Avrupa pazarındaki varlığını genişletmenin yanı sıra üretimi AB içine taşıyarak ihracat kısıtlarından bağımsız bir tedarik hattı kurma imkanı sunuyor. Ortaklığın aynı zamanda şirketin İtalya'daki sanayi ve üretim faaliyetlerinin büyümesine katkı sağlaması bekleniyor. İtalyan tarafında üretim, insansız sistemlerde uzmanlaşmış Ronchi dei Legionari başta olmak üzere ülkedeki çeşitli tesislerde yürütülecek.

Bir dönem silahta dışa bağımlı olan Türkiye, bugün dünyada kullanılan silahlı insansız hava araçlarının önemli bir bölümünü tek başına tedarik eder hale geldi. Reuters'ın değerlendirmesine göre Ankara, küresel silahlı İHA pazarının yaklaşık yüzde 65'ini elinde tutuyor ve savunma ihracatını iki yıl içinde ikiye katlamayı hedefliyor.

Resmi verilere göre savunma ve havacılık ihracatı 2025'te bir önceki yıla kıyasla yaklaşık yüzde 48 artışla 10 milyar doları aştı; bu, sektör tarihindeki en yüksek yıllık rakam oldu. Reuters'a göre ihracat 2021'den bu yana üç kattan fazla büyüdü. Batı'nın yeniden silahlanması ve değişen güvenlik dengeleri, Türk savunma sanayisine yeni pazarların kapısını aralıyor.

Yirmi yılı aşan devlet yatırımları, ülkeyi insansız hava araçları başta olmak üzere askeri teçhizatta öne çıkan bir ihracatçı konumuna taşıdı. Türkiye bugün Körfez ülkeleri, Afrika, Asya ve Avrupa'nın bazı bölgeleri dahil yaklaşık 40 ülkeye savunma ürünü tedarik ediyor. Alıcı ülkeler Türk sistemlerini rakiplerine göre daha uygun maliyetli, daha hızlı teslim edilen ve ihtiyaca göre uyarlanabilen ürünler olarak değerlendiriyor.

Avrupa güvenlik denklemini yeniden kuruyor

Rusya-Ukrayna savaşının ardından Avrupa ülkeleri güvenlik bağımlılıklarını gözden geçirdi; ABD'nin garantilerinin geleceğine dair soru işaretleri de arttı. Bu süreçte birçok NATO müttefiki Türkiye'yi yalnızca ittifakın güneydoğu kanadındaki bir güç olarak değil, savunma sanayisinde de bir ortak olarak görmeye başladı. Ankara, gelecek ay ev sahipliği yapacağı zirvenin özellikle AB pazarında silah satışları ve ortak üretim projelerine kapı açacağı görüşünde.

İhracat dört yılda üç katından fazla arttı

Reuters'ın ticaret verileri üzerinden yaptığı incelemeye göre Türk savunma ihracatı 2021'den bu yana üç katın üzerinde büyüdü. Aynı dönemde Avrupa ve ABD'ye yapılan ihracat yaklaşık dört kat artarak 5,6 milyar dolara çıktı. Savunma Bakanlığı kaynakları, ihracatın iki yıl içinde ikiye katlanmasının hedeflendiğini, elde edilecek gelirin borç yükünün hafifletilmesine ve yeni projelerin finansmanına aktarılacağını belirtiyor. Hudson Enstitüsü'nden kıdemli bir araştırmacı da Türkiye'nin gelişmiş savunma sistemleri, özellikle İHA ihracatında büyük bir atılım yaptığını ifade etti.

Gözler Ankara'daki NATO zirvesinde

Türk savunma ürünleri yalnızca İHA ile sınırlı değil. Fırkateynler, uçak gemileri, hava savunma sistemleri ve zırhlı araçlar geliştiren Türkiye için Endonezya geçen yıl 48 adetlik savaş uçağı alımını duyurmuştu. Sektörün gündemi ise 7-8 Temmuz 2026'da Ankara'da yapılacak NATO zirvesine kilitlendi. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, zirve kapsamındaki Savunma Sanayii Forumu'nun ittifak tarihinin en kapsamlı etkinliği olacağını açıkladı. Küresel tabloda baskı sürüyor: Stockholm Uluslararası Barış Araştırma Enstitüsü'ne göre dünya askeri harcamaları beş yılda yüzde 24 artarak 2,9 trilyon dolara ulaştı; bu artışın yüzde 75'i Avrupa kaynaklı oldu.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Açıklama, Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nin oturumunda geldi. Rubio, yasal şartlar karşılanmadığı sürece Türkiye'ye uçak satışının kapısının kapalı kalacağını söyledi.

Mevzuat belirleyici, görüşme tek başına yetmiyor

Rubio, Washington ile Ankara arasındaki sürecin müzakereyle değil mevcut yasalarla şekillendiğinin altını çizdi. "Ankara ile görüşmeler sürse bile yasal şartlar karşılanmadığı sürece kapılar kapalı kalacak" dedi. Bakan, S-400'lerin halen Türkiye'de bulunmasını sürecin önündeki temel engel olarak gösterdi.

Rubio'nun çıkışı, Demokrat Milletvekili Dina Titus'un Büyükelçi Barrack'a yönelttiği eleştiriye karşılık geldi. Titus, Türkiye'nin F-35 alımının yürürlükteki yasalara ve yerleşik politikalara aykırı olduğunu savundu. "Tom Barrack Türkiye'nin F-35 programına katılması gerektiğini söyledi. Bu yorumlar yasalarımıza ve köklü politikalarımıza aykırıdır. Türkiye bu uçakları alabilir mi, alamaz mı?" diye sordu.

Rubio yanıtında Türkiye'nin geçmişte programın parçası olduğunu hatırlattı. Ankara'nın dışarıda kalmasının tek nedenini ise Rusya'dan satın alınan S-400 sistemi olarak gösterdi. Bakan, sürecin NDAA hükümleri ve ilgili kanunlarla yasal bir zemine oturduğunu, bu nedenle başka bir seçeneklerinin bulunmadığını belirtti.

S-400 krizinin kökleri 2019'a uzanıyor

Türkiye, Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini teslim almasının ardından 2019'da F-35 programından çıkarılmıştı. Washington, sistemin beşinci nesil uçaklara ait hassas verileri Rus istihbaratına taşıyabileceğini öne sürmüştü.

ABD sonraki aşamada CAATSA kapsamında Ankara'ya yaptırım uyguladı. Böylece Türkiye, askeri alım gerekçesiyle yaptırıma uğrayan ilk NATO üyesi oldu. Ankara'nın programa yatırdığı para ise iade edilmedi.

Barrack, S-400 sorununun aşılması halinde geri dönüşün mümkün olabileceğini söyleyerek Ankara'da beklenti yaratmıştı. Ancak Kongre'de Türkiye'ye uçak verilmesine yönelik muhalefet güçlü. Programa dönüş Türkiye açısından önemli bir stratejik kazanım anlamına gelse de, Washington öncelikli koşul olarak Rus sisteminden vazgeçilmesini masaya koyuyor.

Son 10 yıldaki toplam artış ise yüzde 41 seviyesine çıktı. Bu tablo, savunma harcamalarının artık geçici güvenlik refleksi değil, uzun vadeli devlet politikası haline geldiğini gösteriyor. Özellikle NATO ülkeleri küresel harcamaların yüzde 55’ini üstlenerek savunma ekonomisinin merkezinde yer almaya devam ediyor.

Avrupa yeniden silahlanma dönemine girdi

Asıl kırılma Avrupa’da oluştu. SIPRI verilerine göre Avrupa, 2021-2025 döneminde küresel silah ithalatının yüzde 33’ünü gerçekleştirerek 1960’lardan bu yana ilk kez dünyanın en büyük silah ithalat bölgesi oldu. Rusya-Ukrayna savaşı sonrası ortaya çıkan güvenlik baskısı, Avrupa’nın yıllardır ihmal ettiği konvansiyonel kapasite açığını görünür hale getirdi.

Bu dönüşüm yalnızca savaş etkisiyle sınırlı kalmadı. Avrupa Birliği’nin ReArm Europe ve SAFE programlarıyla savunma finansmanını kalıcı yapıya dönüştürmesi, kıtanın uzun vadeli silahlanma dönemine girdiğini gösterdi. Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in “kurallara dayalı dünya düzeni artık yok” açıklaması da Avrupa’daki güvenlik paradigmasının değiştiğine işaret etti.

Piyasalarda dikkatler NATO’nun yüzde 5 savunma harcaması hedefine çevrildi. Bu hedef yalnızca askeri strateji değil, aynı zamanda Avrupa sanayisinin yeniden yapılanması anlamına geliyor. Savunma sanayi şirketleri için oluşan yeni sipariş dalgası, kıtanın üretim kapasitesini zorlamaya başladı.

Kapasite açığı Türk şirketlerini öne çıkardı

Veriler Avrupa’nın mevcut üretim altyapısının oluşan talebi kısa vadede karşılayamayacağını gösteriyor. Bu nedenle NATO standartlarında üretim yapabilen, maliyet avantajı sunan ve savaş sahasında test edilmiş sistemlere sahip üçüncü ülke üreticileri stratejik önem kazanıyor.

Türk savunma sanayisi tam bu noktada öne çıkıyor. Türkiye’nin küresel silah ihracatındaki payı 2021-2025 döneminde yüzde 122 artarak yüzde 1,8’e yükseldi. Türkiye böylece dünyanın en büyük 11’inci silah ihracatçısı konumuna ulaştı.

İhracatın coğrafi dağılımı da sektörün çok eksenli büyüdüğünü gösteriyor. Türkiye’nin savunma ihracatının yüzde 16’sı Pakistan’a, yüzde 12’si Birleşik Arap Emirlikleri’ne, yüzde 8,4’ü ise Ukrayna’ya gerçekleştirildi. Sahra Altı Afrika’da ise Türkiye yüzde 11 payla Çin ve Rusya’nın ardından üçüncü sıraya yerleşti.

10 milyar dolar eşiği aşıldı

Türk savunma ve havacılık sanayisinin ihracatı 2025’te ilk kez 10 milyar dolar eşiğini aştı. Bu rakamın 2002’de yalnızca 248 milyon dolar seviyesinde bulunması, sektörün son çeyrek yüzyıldaki dönüşüm hızını ortaya koyuyor.

Asıl dikkat çeken unsur ise yerli kapasite yatırımları oldu. Türkiye’nin 30 milyar dolarlık askeri harcamasının yaklaşık yüzde 22’si doğrudan yerli savunma sanayisini destekleyen fonlara yönlendirildi. Böylece yalnızca ithalatı azaltan değil teknoloji üreten bir savunma ekosistemi oluşmaya başladı.

İthalat tarafında da önemli değişim dikkat çekiyor. Türkiye’nin küresel silah ithalatındaki payı son dönemde yüzde 9,7 geriledi. Almanya, İspanya ve İtalya’nın ana tedarikçi konumunu koruması ise Türkiye’nin NATO ve Batı Avrupa eksenli savunma mimarisiyle entegrasyonunun sürdüğünü gösteriyor.

Savaş sahasında test edilen sistemler avantaj sağlıyor

Savunma sanayisindeki yükseliş yalnızca üretim hacmiyle sınırlı değil. İHA, elektronik harp sistemleri, mühimmat teknolojileri ve zırhlı araç üretiminde oluşan operasyonel tecrübe, Türk şirketlerini küresel rekabette farklılaştırıyor. Özellikle savaş sahasında test edilmiş sistemler, Avrupa’nın hızlanan tedarik ihtiyacında önemli avantaj oluşturuyor.

Piyasanın odaklandığı temel soru ise Avrupa’nın “stratejik özerklik” hedefinin Türk şirketlerine nasıl alan açacağı oldu. Avrupa Birliği kendi üretim kapasitesini artırmaya çalışsa da kısa ve orta vadede oluşan talebi yalnızca kıta içi şirketlerle karşılaması zor görünüyor.

Bu nedenle Avrupa savunma zincirinde “üçüncü ülke” ihtiyacı büyüyor. ABD-Çin rekabeti nedeniyle kırılan tedarik zincirleri, NATO’nun yeniden silahlanma programı ve Avrupa’nın bağımsız savunma kapasitesi arayışı aynı noktada birleşiyor: güvenilir üretici ihtiyacı.

Batı ile ortaklıklar kritik eşik olacak

Türkiye; NATO üyeliği, stratejik coğrafi konumu, operasyonel deneyimi ve maliyet avantajıyla bu boşluğu doldurabilecek birkaç ülkeden biri olarak öne çıkıyor. Uzmanlara göre Türk şirketlerinin Batılı tedarik zincirlerine doğrudan entegre olması halinde sektörün küresel ihracat sıralamasında ilk 10’a yükselmesi kısa vadede ulaşılabilir hedef haline gelebilir.

Asıl kritik eşik ise teknoloji ortaklıklarında oluşuyor. Avrupa ile kurulacak ortak üretim modelleri, AR-GE işbirlikleri ve yüksek teknoloji transferleri sektörün yalnızca ihracat hacmini değil katma değer seviyesini de belirleyecek.

Haberde özellikle yaklaşık 6 bin kilometre menzil kapasitesine ulaştığı öne sürülen YILDIRIMHAN sistemi öne çıktı. Bu kapasite doğrulanması halinde Türkiye’yi NATO içinde sınırlı sayıda ülkenin erişebildiği stratejik füze ligine taşıyabilir. Asıl kritik eşik ise Avrupa’nın ilk kez Türk uzun menzilli sistemlerini ABD dışındaki alternatif caydırıcılık unsuru olarak değerlendirmesi oldu.

Roketsan’ın geliştirdiği Tayfun Blok-4 hipersonik füzesinin seri üretim aşamasına geldiği bilgisi de dikkat çekti. Habere göre sistemin fırlatma araçları üretim hattına girdi. Hipersonik füze kapasitesi, Avrupa’da son dönemde hızlanan savunma harcamaları içinde ayrı bir stratejik başlık olarak izleniyor.

Bayraktar TB2 platformlarının Ukrayna savaşındaki etkisi de Avrupa başkentlerinde Türkiye’ye yönelik savunma algısını değiştiren ana unsurlar arasında gösterildi. Sahada düşük maliyet-yüksek etki modeli oluşturan SİHA konsepti, NATO içinde yeni nesil asimetrik savaş doktrinlerinin merkezine yerleşmeye başladı.

TAI KAAN savaş uçağı projesine yönelik Avrupa ilgisinin büyümesi de haberde geniş yer buldu. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii’nin BAE Systems ile yürüttüğü programın özellikle İspanya tarafından yakından izlendiği belirtildi. Avrupa’nın artan savunma bağımsızlığı arayışı Ankara’yı yalnızca tedarikçi değil stratejik ortak konumuna taşıyor.

Avrupa savunma dengesi yeniden şekilleniyor

Rusya-Ukrayna savaşı sonrası Avrupa savunma bütçelerinde tarihi genişleme yaşandı. NATO üyeleri hava savunma, hipersonik füze ve uzun menzilli caydırıcılık alanlarında kapasite açığıyla karşı karşıya kaldı. Bu süreçte Türkiye’nin son üç yılda hızlanan savunma teknolojisi yatırımları Avrupa’da yeni güvenlik hesaplarını tetikledi.

Berlin’in Türk sistemlerine yönelik ilgisi yalnızca askeri değil siyasi sonuçlar da üretebilir. Almanya-Türkiye hattında savunma sanayi iş birliklerinin genişlemesi, NATO içinde güç dağılımını etkileyebilecek yeni bir eksen oluşturabilir. Veriler asıl stratejik baskının Avrupa’nın savunma bağımsızlığı arayışında büyüdüğünü gösteriyor.

Savunma sanayi ihracatında Türkiye’nin son dönemde yakaladığı ivme de dikkat çekiyor. Baykar, Roketsan ve TUSAŞ eksenli üretim kapasitesinin Körfez ülkeleri, Avrupa ve Orta Asya pazarlarında genişlediği izleniyor. Uzun menzilli sistemlerin ihracat potansiyeli ise önümüzdeki dönemde Ankara’nın jeopolitik pazarlık gücünü artırabilecek başlıklardan biri olarak değerlendiriliyor.

Base Studio Standı’nda düzenlenen törende taraflar, savunma teknolojileri ve araç dizaynını kapsayan Mutabakat Zaptı’naimza attı. Anlaşma kapsamında yeni nesil araç tasarımları, mühendislik çözümleri ve uluslararası pazarlara yönelik ürün geliştirme süreçlerinde ortak çalışmalar yürütülmesi planlanıyor.

İş birliğinin, son kullanıcının ihtiyaçlarına yönelik çözümler geliştirilmesi ve savunma sanayiinde ihracat odaklı projelerin artırılması hedefiyle hayata geçirildiği belirtildi.

Tera Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen, imza töreninde yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Türkiye bugün savunma sanayiinde sadece kendi ihtiyaçlarını karşılayan bir ülke değil, geliştirdiği teknolojilerle dünyada dikkat çeken güçlü bir üretim merkezi haline geldi. BEST Grup ile Base Studio arasında imzalanan bu stratejik iş birliği, Türk mühendisliğinin ulaştığı seviyenin önemli göstergelerinden biridir. Yerli üretim gücümüzü uluslararası mühendislik vizyonuyla birleştirerek yeni nesil teknolojiler geliştirmeye devam edeceğiz. Savunma sanayiinde atılan her güçlü adım, Türkiye’nin bağımsız üretim kapasitesine ve milli teknoloji vizyonuna katkı sağlamaktadır. İmzalanan anlaşma; savunma teknolojileri, askeri araç mühendisliği, yeni nesil zırhlı araç tasarımları ve araç dizaynı alanlarında ortak çalışmalar yürütülmesini kapsamaktadır. Bu iş birliğiyle birlikte son kullanıcının sahadaki ihtiyaçlarına daha hızlı cevap verebilen, güvenlik, dayanıklılık ve operasyonelverimlilik açısından daha güçlü çözümler geliştirilmesi hedeflenmektedir. Aynı zamanda Türkiye’nin savunma sanayi ihracatına katkı sağlayacak yeni ürünlerin uluslararası pazarlara sunulması amaçlanmaktadır. Bu stratejik iş birliğinin ülkemiz, sektörümüz ve savunma sanayiimiz adına hayırlı olmasını diliyorum.”

Base Studio Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Remzi Oduncu ise açıklamasında, “Sizin gibi değerli bir markayla birlikte yol almaktan son derece mutluyuz. Geniş ürün yelpazemizle BEST Grup’a katkı sunacak olmaktan gurur duyuyoruz. Bu iş birliğinin uzun soluklu ve verimli sonuçlar doğuracağına inanıyoruz. İnşallah bir sonraki SAHA Expo’da geliştireceğimiz yeni ürünleri sergilemeyi hedefliyoruz” dedi.

Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.

İmzalanan niyet mektubuna göre Empa Elektronik’in, Yongatek’in geliştirdiği yarı iletken ve mikroelektronik çözümlerinin teknik destek süreçlerinde ve pazarlama faaliyetlerinde aktif rol üstlenmesi planlanıyor. Buna karşılık Yongatek’in çözümlerinin, TIREMO® platformunun “superset” bileşen yapısına entegre edilmesi değerlendiriliyor. Şirketler, bu modelle savunma sanayi başta olmak üzere haberleşme, otomotiv ve endüstriyel sistemlerde yerli teknoloji kullanımını artırmayı hedefliyor.

Empa Elektronik CEO’su Murat Sarpel, iki teknoloji şirketi arasında oluşacak sinerjinin yerli teknolojilerin yaygınlaşmasına ivme kazandıracağını belirtti. Sarpel, Yongatek’in geliştirdiği çözümlerin Empa’nın teknik altyapısı ve pazarlama ağıyla daha geniş kullanıcı kitlesine ulaşabileceğini ifade etti. Şirket ayrıca TIREMO® platformunun ölçeklenebilir mimarisinin, yerli çip çözümleriyle daha yüksek katma değerli sistemlere dönüşmesini hedefliyor.

Yongatek Microelectronics CEO’su Ali Baran ise iş birliğinin Türkiye’nin çip tasarımında dışa bağımlılığını azaltma hedefi açısından önemli olduğunu söyledi. Baran, Empa’nın sektördeki teknik destek kapasitesi ve müşteri ağı sayesinde yerli çip çözümlerinin daha hızlı ticarileşebileceğini belirtti.

Savunma ve haberleşme teknolojileri öne çıkıyor

Türkiye’nin sınırlı sayıdaki yerli çip tasarım şirketlerinden biri olan Yongatek; SoC, ASIC ve FPGA tabanlı çözümler geliştiriyor. Şirket aynı zamanda 5G/6G haberleşme teknolojileri, yapay zekâ, görüntü işleme ve IoT alanlarında Ar-Ge faaliyetleri yürütüyor. Bu alanlar, son dönemde savunma elektroniği ve kritik altyapı yatırımlarında stratejik öncelik taşıyan segmentler arasında bulunuyor.

TIREMO® platformunun modüler ve genişletilebilir mimarisi, Yongatek’in geliştirdiği çözümler için yeni bir uygulama alanı oluşturabilir. Sektör kaynakları, özellikle savunma sanayi projelerinde yerli bileşen kullanım oranının artırılmasının orta vadede kamu destekli teknoloji yatırımlarını hızlandırabileceğini değerlendiriyor.

Piyasa tarafında ise yerli yarı iletken ve savunma elektroniği ekosistemine yönelik iş birliklerinin son dönemde yatırımcı ilgisini artırdığı gözlemleniyor. Küresel ölçekte yarı iletken tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği bir dönemde Türkiye’de geliştirilen yerli çözümlerin, kamu ve özel sektör projelerinde daha fazla görünürlük kazanabileceği değerlendiriliyor.

Fuar kapsamında kara, hava, deniz, uzay ve siber güvenlik alanlarında geliştirilen 300’ün üzerinde yeni ürün tanıtılacak. Ayrıca organizasyon süresince 164 imza töreni gerçekleştirilmesi planlanıyor. Bu yönüyle SAHA 2026, yalnızca bir sergi değil, aynı zamanda uluslararası iş birliklerinin şekillendiği bir platform olarak öne çıkıyor.

Yeni nesil sistemler vitrine çıkacak

Fuarda Türk savunma sanayisinin geliştirdiği ileri teknoloji platformlar ilk kez geniş kapsamlı şekilde sergilenecek. Baykar tarafından geliştirilen Mızrak akıllı dolanan mühimmatın ilk tanıtımı yapılacak. ASELSAN, Mavi Vatan konsepti kapsamında yeni vurucu güç sistemlerini sergileyecek.

ROKETSAN ve FNSS iş birliğiyle geliştirilen ALKA-Kaplan hibrit yönlendirilmiş enerji silah sistemi de yeni kabiliyetleriyle fuarda yer alacak. Çelik Kubbe konseptine ilişkin yeni nesil hava savunma yeteneklerinin de kamuoyuna sunulması planlanıyor.

Katılımcılar sistemleri test edecek

SAHA 2026, bu yıl deneyim odaklı yeni bir konsepti de hayata geçiriyor. Katılımcılar FPV drone, insansız kara araçları (UGV) ve rover sistemleri üzerinden gerçekleştirilecek mücadelelerde teknolojileri doğrudan test edebilecek.

Deniz ve açık alan sergi bölümleri de yeniden tasarlanarak tam ölçekli platformların canlı gösterimlerine uygun hale getirildi. Bu yaklaşım, savunma teknolojilerinin sadece sergilenmesini değil, gerçek operasyon senaryoları içinde deneyimlenmesini mümkün kılıyor.

Piyasa etkisi

Savunma sanayi fuarları, doğrudan kısa vadeli piyasa fiyatlaması yaratmasa da orta vadede ihracat potansiyeli, sipariş akışı ve uluslararası iş birlikleri üzerinden sektörel değerlemeleri etkileyebiliyor. Türkiye’nin savunma sanayi ihracatında son yıllarda yakaladığı ivme dikkate alındığında, SAHA 2026’nın yeni sözleşmeler ve ortaklıklar açısından kritik bir eşik oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Küresel talep dinamikleri savunma ihracatında yukarı yönlü potansiyeli destekliyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.

140 ülkeden resmi heyet ve rekor katılım

Küresel savunma ekosisteminin en önemli aktörlerinin beklendiği fuara bu yıl 140’tan fazla ülkeden 1.700’ü aşkın firma katılıyor. Görgün, fuar kapsamında resmi alım heyetlerinin de yer alacağı geniş bir ağ kurulduğunu belirtti. Özellikle yerli sistemlerin sahadaki başarısının ardından, uluslararası pazardaki ilginin bu yıl "alım odaklı" heyet sayısında rekor kırması bekleniyor.

Savunma sanayiinde ihracat odaklı 150 kritik imza

SAHA 2026’nın en dikkat çekici çıktısı, planlanan imza törenleri olacak. 150’nin üzerinde imza töreni ile milyar dolarlık ihracat sözleşmelerine imza atılması hedefleniyor. Bu sözleşmelerin, Türk savunma sanayiinin 2026 yılı sonu için belirlenen agresif ihracat hedeflerine doğrudan katkı sağlaması öngörülüyor. Fuarın sadece kara ve hava platformları değil; deniz, uzay ve siber güvenlik alanlarındaki yeni nesil teknolojileri de kapsaması stratejik derinliği artırıyor.

Deniz platformları Sarayburnu ve Ataköy’de görücüye çıkacak

İstanbul Fuar Merkezi’ndeki yoğunluğa ek olarak, deniz platformları Ataköy Marina ve Sarayburnu alanlarında sergilenecek. Bu çok merkezli yapı, Türk donanmasının yeni nesil insansız deniz araçları ve korvet projelerinin potansiyel alıcılara "yerinde ve operasyonel" olarak gösterilmesine imkan tanıyacak.

İhracat üssü ve teknoloji transferi

İmzalanan anlaşma uyarınca, Nurol Makina’nın muharebe sahasında başarısını kanıtlamış 4×4 zırhlı araç platformları Malezya’da yerel olarak üretilecek. İşbirliği paketi; doğrudan teknoloji transferi, yerel sanayi kabiliyetlerinin geliştirilmesi ve Malezya'nın tüm Asya bölgesi için bir ihracat merkezi haline getirilmesini kapsıyor. Bu adımın, Malezya’nın savunma alanında dışa bağımlılığını azaltma stratejisiyle tam uyumlu olduğu belirtiliyor.

Muharebe tecrübesi referans oldu

İşbirliğinin zeminini, Nurol Makina platformlarının Malezya envanterindeki başarılı performansı oluşturdu. Daha önce teslim edilen 20 adet Panthera 4×4 (EJDER YALÇIN 4×4) aracın, Malezya’nın Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücü (UNIFIL) bünyesindeki barış gücü operasyonlarında sergilediği aktif performans, yeni üretim anlaşmasının en güçlü referansı oldu. EJDER YALÇIN ve NMS 4×4 araçları, bölgedeki diğer büyük tedarik programları için de en güçlü adaylar arasında değerlendiriliyor.

Stratejik büyüme vizyonu

Anlaşma, iki kurum arasında sadece ticari bir satışın ötesinde, güven ve ortak büyüme vizyonuna dayalı uzun vadeli bir ortaklığı temsil ediyor. Nurol Makina’nın 20’den fazla ülkede kullanılan mühendislik tecrübesi ile Nadicorp’un yerel ekosistemdeki etkinliği, Asya-Pasifik bölgesinde artan savunma talebine hızlı ve yerinde çözüm üretilmesini sağlayacak.

Yasal Uyarı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.

Rusya-Ukrayna savaşıyla başlayan dört yıllık rallide piyasadan %450 daha fazla getiri sağlayan sektör, jeopolitik risklerin "fiyatlara dahil" olmasıyla satış baskısı altında kaldı. Morgan Stanley analistlerine göre, özellikle Fransa ve İngiltere gibi ülkelerdeki kamu maliyesi baskıları, büyük savunma sözleşmelerinin ertelenmesine veya aşamalı olarak uygulanmasına neden oluyor.

Düşük maliyetli sistemler dengeleri değiştiriyor

İran çatışması, modern savaşın maliyet ve yoğunluk parametrelerini yeniden tanımladı. Tanesi 4 milyon dolar olan Patriot füzesavar sistemlerinin karşısında bin dolarlık dronların etkinliği, geleneksel savunma platformlarına olan uzun vadeli talebi sorgulatıyor. Bu teknolojik değişim, ağır sanayi odaklı savunma şirketlerinin değerlemelerinde aşağı yönlü bir baskı yaratıyor.

Çek silah üreticisi CSG'nin hisseleri çatışmanın başlangıcından bu yana değerinin üçte birini kaybederken, Alman Rheinmetall ve Renk hisseleri yaklaşık %10 geri çekildi. İsveçli Saab ise bu süreçte %12’lik bir kayıpla karşı karşıya kaldı. Değerlemelerin rekor seviye olan 29 kat kazanç çarpanına ulaşması, yatırımcıların "kar al" refleksiyle hareket etmesini kolaylaştırdı.

Yasal Uyarı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım kararlarınızı kendi risk-getiri tercihlerinize göre vermeniz önerilir.