ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 1 Eylül 2026'da Asheville'de düzenlenen G20 finans toplantıları sırasında Hürmüz Boğazı'nın petrol taşımacılığındaki stratejik rolünün iki yıl içinde azalacağını savundu. Bessent, Körfez ülkelerinin deniz geçişine bağımlılığı azaltmak için kara boru hatlarını hızlandırdığını söyledi. Bu ifade gerçekleşmiş bir altyapı sonucu değil, ABD yönetiminin geleceğe dönük öngörüsü niteliğinde.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi'nin Ağustos 2026 enerji güvenliği verilerine göre Hürmüz'den geçen petrol ve sıvı yakıt hacmi 2025 dördüncü çeyreğinde günlük 21,6 milyon varilden 2026 ikinci çeyreğinde 4,9 milyon varile geriledi. Bu iki dönem arasındaki düşüş yüzde 77,3 oldu.

Bessent iki yıllık boru hattı geçişi öngörüyor

Bessent, Hürmüz'ün İran tarafından bir dar geçit olarak kullanılmaya çalışıldığını savunurken, iki yıl içinde petrolün daha büyük bölümünün kara boru hatlarıyla taşınacağını ileri sürdü. Bu zamanlama ve ikame oranı henüz EIA'nın gerçekleşmiş akış verilerinde doğrulanmış bir sonuç değil. Mevcut veri, deniz yolundaki hacmin gerilediğini gösteriyor ancak düşüşün ne kadarının yeni boru hattı kapasitesine kalıcı biçimde taşındığını ayrıştırmıyor.

EIA ayrıca Şubat 2026 sonundan bu yana Hürmüz'den geçen gemilerin AIS sinyal verilerinin özellikle güvenilmez hale geldiğini ve 2026 hacimlerinin yeni bilgiler geldikçe sık sık revize edildiğini belirtiyor. Bu nedenle 4,9 milyon varil/gün seviyesi güncel resmî tahmin olmakla birlikte ölçüm belirsizliği taşıyor. Hürmüz'deki son akış verisinin ayrıntıları

İran'a ekonomik baskı da genişliyor

Bessent aynı toplantıda İran bağlantılı bankalara yönelik yeni yaptırımların yakın dönemde açıklanabileceğini söyledi. ABD Hazine Bakanlığı, 24 Ağustos'ta Operation Economic Outcast kampanyasını başlattığını duyurmuş ve İran'ın küresel finans bağlantılarını hedef alan ekonomik baskının genişletileceğini açıklamıştı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 1 Eylül 2026'da Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmede enerji iş birliğinin Akkuyu Nükleer Güç Santrali sonrasında da genişleyebileceği mesajını verdi. Erdoğan, Akkuyu'nun tamamlanma aşamasına geldiğini belirtirken yeni nükleer santral adımlarının da Rusya ile birlikte atılabileceğini söyledi. Açıklama, Türkiye'nin Sinop ve Trakya'da planladığı yeni büyük ölçekli nükleer santral projeleri için teknoloji ve ortaklık görüşmelerinin sürdüğü bir dönemde geldi.

Görüşme, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının Bişkek ziyaret programında duyurduğu ikili temaslar kapsamında gerçekleşti. Erdoğan'ın mesajı, Akkuyu'nun açılışının ardından yeni santral projelerinde Rusya ile ortak adımların gündemde kalabileceğine işaret ediyor; ancak açıklamada yeni bir proje için imzalanmış sözleşme veya kesin yatırım kararı duyurulmadı.

Sinop ve Trakya planları masada

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, nükleer enerji hedeflerinde Sinop ve Trakya'da büyük ölçekli santral projeleri planlandığını, bu projelerde yerli tedarik, teknoloji transferi ve uluslararası ortaklıkların öne çıktığını belirtiyor. Enerji Bakanlığı, Sinop ve Trakya'da iki büyük nükleer santral daha hedefliyor.

Akkuyu'nun ilk ünitesi için ise hükümetin mevcut hedefi 2026 sonuna kadar elektrik üretimine başlamak. Enerji Bakanlığının 9 Haziran 2026 tarihli açıklamasında birinci ünitenin devreye alınmasına yönelik test hazırlıklarının sürdüğü ve yıl sonuna kadar ilk elektriğin üretilmesinin hedeflendiği bildirildi. Bu takvim hedef niteliğinde; gerçekleşme tarihi işletmeye alma sürecine bağlı.

Hürmüz Boğazı'ndaki görünür ticari gemi trafiği 31 Ağustos Pazartesi günü yaklaşık 5 gemide kaldı. Kpler'ın öncü izleme verisinde 4 gemi boğaza girerken 1 gemi çıktı; 10 günlük ortalama yaklaşık 14 gemiydi. Transponderini kapatan gemiler bu sayıya dahil değil.

Endeks24 hesabına göre pazartesi günkü 5 gemilik görünür geçiş, 10 günlük yaklaşık 14 gemilik ortalamanın yüzde 64,3 altında kaldı. Fark yaklaşık 9 gemiye karşılık geliyor; hesap aynı Kpler izleme kapsamındaki günlük geçiş sayısı ile 10 günlük ortalamayı karşılaştırıyor.

Sıvı tanker geçişi görülmedi

Kpler verisinde pazartesi Hürmüz'den geçen 5 gemi arasında sıvı tanker yer almadı. Boğaza girenlerden biri İran rotasını kullanan boş, handy sınıfı bir gaz tankeriydi; diğer üç giriş ise yüklü kuru yük gemilerinden oluştu.

Hürmüz'deki düşük görünür trafik, enerji taşımacılığının yıl içindeki sert daralmasının üzerinde gerçekleşiyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi'nin Ağustos 2026 verilerine göre boğazdan geçen ham petrol ve petrol sıvıları 2025'in dördüncü çeyreğinde günlük 21,6 milyon varilden 2026'nın ikinci çeyreğinde 4,9 milyon varile geriledi.

Babülmendep'te geçiş sayısı 27'ye çıktı

Kpler verisine göre Babülmendep Boğazı'nda aynı gün gemi geçişi üç günlük zirve olan 27'ye yükseldi; 14 gemi giriş, 13 gemi çıkış yaptı. Geçişlerin 5'i Aframax veya Suezmax sınıfı ham petrol tankeriydi; çok büyük ham petrol tankerleri ile LNG tankerleri geçiş yapanlar arasında yer almadı.

Niğde, Konya, Ankara ve Sakarya'daki dört enerji yatırımı için bazı taşınmazlarda acele kamulaştırma yapılmasına karar verildi. 31 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 11685, 11686, 11687 ve 11689 sayılı Cumhurbaşkanı kararları iki elektrik iletim hattı ile iki doğal gaz dağıtım tesisini kapsıyor. İletim hattı projelerinde kamulaştırmayı Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi, doğal gaz tesislerinde ise Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu yürütecek.

Resmî Gazete'nin 31 Ağustos 2026 tarihli sayısında yer alan 11685 ve 11686 sayılı kararlar, 154 kV Tosçelik Niğde (Badak) GES TM-(Ereğli Konya TM-DDY Ulukışla TM) ile 154 kV Tosçelik Niğde (Badak) GES TM-Sönmez GES TM enerji iletim hattı projelerine ilişkin.

İletim hatlarında mülkiyet ve irtifak ayrıldı

İki iletim hattının ilgili güzergâhlarında direk yerleri mülkiyet şeklinde kamulaştırılacak. İletken salınım gabarisinde ise taşınmazın mülkiyeti bütünüyle alınmak yerine irtifak hakkı kurulacak. İşlemleri Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü yürütecek.

Ankara ve Sakarya'da iki doğal gaz tesisi

11687 sayılı karar Ankara'nın Gölbaşı ilçesindeki RMS-A doğal gaz dağıtım tesisini kapsıyor. Karagedik Mahallesi'ndeki 126419 ada, 8 parsel numaralı taşınmazın Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılması kararlaştırıldı.

11689 sayılı kararla da Sakarya'nın Erenler ilçesinde kurulacak doğal gaz dağıtım tesisi için Alancuma Mahallesi'ndeki 831 ada, 43 parsel numaralı taşınmaz kamulaştırma kapsamına alındı. Doğal gaz tesislerine ilişkin iki taşınmazın tapuda Hazine adına tescil edilmesi öngörüldü.

Dört karar, iki iletim hattı ile iki doğal gaz tesisi olarak ayrıştırıldı; kamulaştırmayı yürütecek kurum ve edinim statüsü proje türüne göre açıklandı.

OpenAI’ye, SoftBank destekli enerji ve veri merkezi altyapı şirketi SB Energy’de yaklaşık 5,5 milyar dolar değerinde hisse alım hakkı verildiği bildirildi. Wall Street Journal’ın incelediği taslak halka arz belgelerine dayanan bilgi, SB Energy’nin planlanan halka arzı öncesindeki OpenAI bağlantısını öne çıkarıyor.

Wall Street Journal’ın özel haberine göre söz konusu haklar, OpenAI’yi SB Energy’nin veri merkezi kiracısı olarak çekmek amacıyla verildi. Belgelerdeki yaklaşık 5,5 milyar dolarlık değerleme şirketler tarafından kamuya açık bir açıklamayla doğrulanmış değil.

NVIDIA yatırımı ve Ohio projesi

NVIDIA, 17 Ağustos’ta SB Energy’ye 1,5 milyar dolar yatırım yapacağını açıkladı. Aynı duyuruda OpenAI’nin Ohio’daki PORTS-Pike kampüsünde 20 yıllık kiralama kapsamında müşteri olacağı ve tesisin toplam 8 IT-GW kapasite için planlandığı belirtildi.

NVIDIA’nın SEC’ye sunduğu 10-Q belgesine göre şirketin SB Energy bağlantılı garanti yükümlülüğü toplam 105 milyar dolarla sınırlandırıldı. Garanti, yaklaşık 4,25 gigavatlık IT yüküne ilişkin kira ve enerji ödemelerinin tanımlı bölümlerini kapsıyor ve dokuz veri merkezi fazı devreye girdikçe kademeli olarak yürürlüğe girecek.

SB Energy, büyük ölçekli veri merkezi kampüsleri ile enerji üretim varlıkları geliştiren ve işleten bir altyapı şirketi. Şirketin halka arz hazırlığı sürerken OpenAI, NVIDIA ve SoftBank ile kurduğu finansman ve kiralama ilişkileri yatırımcıların değerlendireceği başlıca unsurlar arasında yer alıyor.

Temmuz kapasite ödemelerinin ağırlığı 12 santralde toplandı. TEİAŞ’ın 28 Ağustos 2026’da yayımladığı listeye göre 16 doğal gaz santraline toplam 660 milyon TL ödenecek. En yüksek ödeme, 12 tesiste ayrı ayrı 46,2 milyon TL olarak belirlendi. Bu rakamlar üzerinden yapılan hesap, söz konusu 12 tesisin toplam ödemenin yaklaşık yüzde 84’ünü aldığını gösteriyor.

Ödemenin büyük bölümü 12 tesiste yoğunlaşıyor

Santral başına 46,2 milyon TL olan en yüksek tutar 12 kez uygulandığında 554,4 milyon TL’ye ulaşıyor. 660 milyon TL’lik toplam esas alındığında bu grubun payı yaklaşık yüzde 84 oluyor. Geriye kalan dört tesis için toplam yaklaşık 105,6 milyon TL kalıyor; ancak listedeki tekil tutarlar eşit varsayılmadan bu dört santral için ayrı bir ortalama ödeme çıkarmak doğru olmaz.

TEİAŞ, Temmuz 2026 dönemine ilişkin tutarları ve hesaplamada kullanılan parametreleri resmî ödeme listesinde yayımladı. Duyuru, kapasite mekanizmasından yararlanan üretim tesislerine ödenecek tutarları kapsıyor.

Liste üretim miktarını değil kapasite ödemesini gösteriyor

Açıklanan 660 milyon TL, santrallerin Temmuz ayında ürettiği elektriğin değeri veya elektrik satış geliri olarak okunmamalı. Liste, kapasite mekanizması kapsamındaki ödeme tutarlarını gösteriyor. Bu ayrım, rakamların santrallerin fiilî üretim performansı ya da aylık cirosuyla doğrudan eşleştirilmemesi açısından önemli.

Kapasite mekanizmasında aylık liste kapsamı ve ödeme büyüklüğü dönemler arasında değişebiliyor. Endeks24’ün Ekim 2025 kapasite ödemeleri haberinde 32 santral için 1,4 milyar TL’lik bir liste yer almıştı. Santral sayısı ve dönem kapsamı farklı olduğu için iki toplamı doğrudan aynı bazda karşılaştırmak yanıltıcı olabilir.

Kaynak: TEİAŞ Temmuz 2026 ödeme listesi

Venezuela ile ABD arasındaki petrol mutabakatında yatırım ölçeği 100 milyar dolar eşiğini aşıyor. Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez, 17 stratejik sahanın geliştirilmesini kapsayan çerçevenin petrol üretimini artırmayı ve devlete 209 milyar dolardan fazla vergi geliri sağlamayı öngördüğünü açıkladı.

17 saha özel sektör katılımıyla geliştirilecek

Rodriguez'in açıklamasına göre plan, özel sektör temsilcilerinin katılımıyla seçilen sahaların geliştirilmesine dayanıyor. Açıklanan ölçek, yatırım tutarını tek başına bir finansman başlığı olmaktan çıkarıp üretim kapasitesinin yeniden kurulması ve hidrokarbon altyapısının modernizasyonuyla birlikte ele alıyor.

Mutabakat kapsamında 65 milyar varillik "kanıtlanmış potansiyel" ifadesi kullanıldı. Bu tanımlama, açıklanan saha paketinin büyüklüğünü gösterirken, sahaların her biri için ayrı rezerv dağılımı ya da üretim takvimi paylaşılmadı. Bu nedenle 65 milyar varillik toplamın saha bazında eşit dağıldığı varsayımı yapılamaz.

209 milyar doları aşan vergi geliri beklentisi

Venezuela yönetiminin verdiği çerçevede yatırımın 100 milyar doların üzerinde, devlete sağlanacak vergi gelirinin ise 209 milyar dolardan fazla olması bekleniyor. Rodriguez, yatırımların sanayinin yeniden canlandırılması ve modernizasyonunun yanı sıra ekonomik büyüme ile enerji güvenliğine katkı sağlayacağını savundu.

ABD Başkanı Donald Trump daha önce mutabakatı kamuoyuna duyurmuş, özel sektör ortaklığı üzerinden Venezuela'daki 65 milyar varilden fazla petrol rezervinin büyük bölümü üzerinde kontrol sağlandığını ileri sürmüştü. Trump ayrıca anlaşmanın ABD'nin petrol arzını önemli ölçüde güçlendireceğini söyledi.

Petrol üretiminde artış ana hedeflerden biri

Rodriguez, mutabakatın Venezuela'nın petrol üretimini kayda değer ölçüde artırmasına imkan vereceğini belirtti. Açıklamalar, yatırım büyüklüğü kadar üretim altyapısının yeniden devreye alınmasını da anlaşmanın merkezine yerleştiriyor. Gelişmenin küresel arz üzerindeki etkisi ise açıklanan yatırım ve saha geliştirme programının uygulama hızına bağlı olacak.

Venezuela'nın hidrokarbon sektöründeki yeni yatırım adımları, Venezuela petrolüne yönelik önceki yatırım çağrısı açısından yakından izlenecek başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.

Antalya’daki havacılık yakıtı boru hattında iletim bedeli 1 Eylül 2026’dan itibaren metreküp başına KDV hariç 164,97 lira olacak. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu aynı karar setinde akaryakıt ve LPG tesislerindeki bazı hizmet tarifeleri ile iki doğal gaz dağıtım şirketinin yatırım tavanlarını da yeniden belirledi. Hatay ve Giresun’daki LPG terminallerinde depolama ve teslim hizmetleri için farklı ücret seviyeleri oluştu.

Antalya’da iki hizmet kalemi 1 Eylül’de değişiyor

Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının Antalya’daki iki depolama tesisi arasındaki boru hattında havacılık yakıtı iletim bedeli metreküp başına KDV hariç 164,97 lira oldu. Konyaaltı’ndaki TF-6 Antalya Tank Çiftliği Deposu’nda günlük depolama hizmeti ise metreküp başına KDV hariç 3,27 lira olarak belirlendi.

Aynı depoda teslim alma ve teslim etme hizmetleri için deniz araçlarında metreküp başına 75,77 lira, kara araçlarında 90,90 lira ücret uygulanacak. Bu kalemlere KDV ayrıca eklenecek. Yeni Antalya tarifeleri 1 Eylül’de yürürlüğe girecek.

LPG terminallerinde iki farklı ücret seviyesi oluştu

Hatay’ın Dörtyol ilçesindeki Pet Gaz terminalinde LPG karışımı ve otogaz için günlük depolama bedeli ton başına 24 lira, teslim alma ve teslim etme hizmetlerinin her biri için ton başına 310 lira olarak belirlendi. Giresun’un Tirebolu ilçesindeki Karadeniz LPG terminalinde ise aynı kalemler sırasıyla 14,10 lira ve 205 lira oldu. Böylece Dörtyol tarifesi günlük depolamada ton başına 9,90 lira, teslim alma veya teslim etmede 105 lira daha yüksek seviyede oluştu. Her iki terminalde de KDV ayrıca uygulanacak.

Doğal gaz dağıtımında 2026 yatırım tavanları revize edildi

Selçuk Doğal Gaz Dağıtım AŞ’nin 2022-2026 dönemine ilişkin perakende satış tarifelerinde esas alınan 2026 yatırım tavanı 6 milyon 417 bin 864 lira olarak belirlendi. Şirket için ilave yatırım tavanları 12 milyon lira ve 43 milyon lira oldu.

Kargaz Doğal Gaz Dağıtım Sanayi ve Ticaret AŞ’nin 2026 yatırım tavanı 64 milyon 945 bin 598 lira olarak tespit edildi. İlave yatırım tavanları ise 31 milyon 986 bin 273 lira ve 63 milyon 587 bin 495 lira seviyesinde belirlendi. EPDK’nın konuya ilişkin kurul kararları 29 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.

EPDK’nın yıl içinde farklı enerji piyasalarında yaptığı tarife güncellemeleri, yatırım tavanları ve depolama hizmet bedelleri bakımından ayrı kararlarla ilerliyor. Kurumun tarife duyuruları EPDK’nın resmî sitesinden izlenebiliyor. 2026 yılına girerken yayımlanan daha geniş tarife setinin ayrıntıları ise Endeks24’ün önceki haberinde yer alıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela ile imzalanan petrol anlaşmasının ABD'ye 65 milyar varilden fazla kanıtlanmış rezerv üzerinde çoğunluk kontrolü sağladığını açıkladı. Venezuela yönetimi de anlaşmayı doğrularken, düzenlemenin 17 stratejik petrol sahasının geliştirilmesini kapsadığını bildirdi.

Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada anlaşmanın Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı Pete Hegseth tarafından Venezuela Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodríguez ile yürütülen çalışmalar sonucunda oluşturulduğunu belirtti. ABD Başkanı, düzenlemenin özel sektör ortaklığı üzerinden hayata geçirileceğini ve Amerikan vergi mükelleflerine maliyet getirmeyeceğini savundu.

Venezuela anlaşmayı doğruladı

Rodríguez, anlaşmayı iki ülke ilişkileri açısından tarihi bir adım olarak nitelendirdi. Venezuela tarafının açıkladığı çerçeveye göre 17 stratejik sahada özel işletmecilerin katılımıyla üretimin artırılması hedefleniyor. Açıklamada bu sahalar için 65 milyar varillik kanıtlanmış potansiyel, 100 milyar doların üzerinde yatırım ve Venezuela devleti açısından 209 milyar doların üzerinde vergi geliri öngörüsü paylaşıldı.

Trump ise anlaşmanın ABD'nin petrol rezervlerini iki katından fazla artıracağını, petrol arzını güçlendireceğini ve benzin fiyatlarını düşüreceğini savundu. Bu sonuçlar henüz gerçekleşmiş ekonomik etkiler değil; anlaşmaya ilişkin ABD yönetiminin beklentileri niteliğinde.

Anlaşmanın uygulama ayrıntıları önem taşıyor

Açıklanan çerçeve, rezervlerin mülkiyetinin ABD'ye geçtiği anlamına gelmiyor. Trump'ın kullandığı ifade, 65 milyar varilden fazla kanıtlanmış rezerv üzerinde çoğunluk kontrolünün özel sektör ortaklığı aracılığıyla sağlandığı yönünde. Anlaşmanın şirket bazındaki yapısı, üretim takvimi ve sahalara ilişkin operasyonel ayrıntıların nasıl uygulanacağı petrol piyasası açısından belirleyici olacak.

Washington ile Caracas arasındaki enerji ilişkileri 2026 başından bu yana hızla yeniden şekilleniyor. Daha önce iki ülke arasında Venezuela ham petrolünün ABD pazarına yönlendirilmesine ilişkin düzenleme gündeme gelmişti. Sürecin önceki aşamalarını ABD ve Venezuela petrol anlaşmasında izlemek mümkün.

Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG), Wali Petrol Limited Şirketi’ne Erzincan il sınırları içinde bulunan iki saha için beş yıl süreyle petrol arama ruhsatı verdi. Resmî Gazete’de yayımlanan karara göre sahaların yüzölçümleri 14 bin 862 ve 14 bin 861 hektar.

İki ruhsat sahasının toplam büyüklüğü 29 bin 723 hektara ulaşıyor. Açıklanan yüzölçümleri arasındaki fark ise yalnızca 1 hektar; karar Wali Petrol’ün Erzincan’daki arama alanını iki sahada tanımlıyor.

İki saha toplam 29 bin 723 hektar

Ruhsat kararı, şirketin söz konusu sahalarda petrol arama faaliyeti yürütebilmesine ilişkin yetkiyi beş yıllık dönem için düzenliyor. Kararda üretim miktarı, rezerv büyüklüğü veya yatırım tutarına ilişkin bir veri yer almıyor.

Petrol arama ruhsatlarında saha ve süre kararları MAPEG tarafından ilan ediliyor. Kurumun benzer ruhsat süreçlerine ilişkin önceki uygulamalarından biri, Karadeniz’deki TPAO ruhsatlarının uzatılması kararında görülmüştü.

ABD Merkez Komutanlığı, Hürmüz Boğazı’ndaki uluslararası tanınan geçiş şeritlerinin İran tarafından döşendiğini belirttiği deniz mayınlarından temizlendiğini açıkladı. CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, ticari geçişlerin yeniden ivme kazandığını söylerken gemi takip verileri toparlanmanın kırılgan kaldığını gösteriyor.

Cooper, mayın temizliğinde ABD Donanması dalgıçları, Navy SEALs unsurları ve kara, deniz, hava kuvvetleri ile Deniz Piyadeleri’ne bağlı hava araçlarının görev yaptığını söyledi. Operasyonun “zorlu ve tehlikeli” koşullarda yürütüldüğünü belirten Cooper, uluslararası gemi rotalarının açık olduğunu ve geçiş hareketliliğinin artmaya başladığını savundu.

Trafik artışı henüz kalıcı bir normalleşmeye işaret etmiyor

Sahadaki gemi takip verileri, güvenlikteki iyileşmenin ticari akışa aynı hızda yansımadığını gösteriyor. Reuters’ın aktardığı Kpler ön verilerine göre 27 Ağustos Perşembe günü Hürmüz’den 7 emtia gemisi geçti. Bu sayı bir gün önce 17, son 10 günlük ortalamada ise 15’ti. Gemilerin transponderlerini kapatabilmesi nedeniyle günlük sayımlar daha sonra revize edilebiliyor.

Daha geniş trafik göstergeleri de boğazdaki hareketliliğin savaş öncesi düzeyin yalnızca yaklaşık yüzde 5-15’i arasında kaldığına işaret ediyor. Çatışma öncesinde Hürmüz’den günde 20 milyon varilin üzerinde petrol akışı gerçekleşiyordu. Bu nedenle mayınların ana geçiş şeritlerinden temizlenmesi fiziksel risklerden birini azaltırken enerji arzındaki normalleşmenin tamamlandığı anlamına gelmiyor.

1.500 gemi ve 750 milyon varil açıklaması

CENTCOM Komutanı, ABD güçlerinin son birkaç ayda yaklaşık 1.500 ticari geminin Hürmüz’den geçişine destek verdiğini ve bu gemilerin toplamda yaklaşık 750 milyon varil ham petrol taşıdığını açıkladı. Rakamlar CENTCOM’un operasyon bilançosuna dayanıyor; bağımsız bir gemi sayımı olarak sunulmuyor.

Cooper ayrıca bölgede yaklaşık 50 bin ABD askerinin görev yaptığını, operasyonlarda 20’den fazla savaş gemisi ile yüzlerce askerî hava aracının kullanıldığını belirtti. ABD’nin aynı anda ticari trafiği korumaya ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasını uygulamaya devam ettiğini söyledi.

ABD ablukasının sürdüğünü bildiriyor

Cooper’ın açıklamasına göre Washington’ın temmuz ortasında yeniden başlattığı abluka kapsamında İran limanlarına giriş ve çıkışlar ABD iznine bağlandı; insani amaçlı geçişlere istisna tanındı. Cooper, bu tarihten bu yana İran’ın deniz yoluyla petrol ihraç edemediğini ileri sürdü. Bu ifade ABD tarafının operasyonel iddiası niteliğinde.

CENTCOM Komutanı, abluka hattını aşmaya çalıştığı belirtilen yaklaşık 75 geminin geri çevrildiğini, talimatlara uymayan 3 geminin ise hareket kabiliyetinin engellendiğini söyledi. ABD’nin abluka uygulaması sürerken İran ile Umman arasında geçiş koridoru ve seyrüsefer düzenine ilişkin temaslar da devam ediyor.

Hürmüz Boğazı küresel enerji ticaretinin en kritik dar geçitlerinden biri olmayı sürdürüyor. Mayın temizliğinin kalıcı ekonomik etkisi, yalnız rotaların fiziksel olarak açık kalmasına değil, ticari gemilerin güvenlik algısına, sigorta maliyetlerine ve ABD-İran geriliminin seyrine de bağlı olacak.

Haber, CENTCOM Komutanı Brad Cooper’ın 27 Ağustos açıklaması ile 28 Ağustos’ta yayımlanan Reuters/Kpler gemi takip verileri birlikte değerlendirilerek hazırlanmıştır. Askerî operasyon ve abluka bilançosuna ilişkin sayılar ABD tarafının açıklamalarına dayanmaktadır.

Goldman Sachs International tarafından ihraç edilen 25 Ağustos 2026 vadeli Brent petrol varantlarında vade sonu itfa fiyatları kesinleşti. Ünlü Menkul Değerler’in KAP’a ilettiği açıklamadaki 20 kodun yalnızca ikisinde pozitif itfa fiyatı oluşurken, 18 varant sıfır değerle sona erdi.

PBSML.V için itfa fiyatı 2,11 TL, PBSMM.V için 1,15 TL olarak belirlendi. Geri kalan 18 varantın vade sonu fiyatı 0,00 TL oldu. Böylece bu serideki varantların yüzde 90’ı vade sonunda nakit değer üretmedi.

İtfa fiyatları iki kodda pozitif kaldı

Ünlü Menkul Değerler’in KAP’a gönderdiği açıklamaya göre 25 Ağustos vadeli Brent petrol varantlarının itfa fiyatları, vade sonu uzlaşı değerleri üzerinden kesinleşti. Uluslararası dayanak varlık ve göstergelerde uzlaşı değerinin zaman farkı nedeniyle vade gününden sonra açıklanabilmesi, nihai itfa fiyatlarının takip eden hesaplamayla belirlenmesine yol açabiliyor.

İtfa fiyatının pozitif olması tek başına yatırımcının işlemden kâr ettiği anlamına gelmiyor. Nihai yatırımcı sonucu, varantın alış maliyeti ve elde tutulan miktarla birlikte değerlendirilir.

Ödemeler 28 Ağustos’ta MKK üzerinden yapılacak

Hak sahiplerine ilişkin ödeme işlemlerinin 28 Ağustos 2026 tarihinde Merkezi Kayıt Kuruluşu üzerinden gerçekleştirilmesi planlanıyor. Brent petrol ve diğer enerji varlıklarına ilişkin gelişmeler enerji piyasaları haberlerinde izlenebilir.

Varantlar kaldıraç etkisi nedeniyle yüksek risk içerebilir. Vade sonu itfa fiyatı, ürünün yatırımcı açısından toplam getirisini tek başına göstermez.

TotalEnergies, Hürmüz Boğazı'na bağımlılığı azaltacak iki petrol koridoruna sermaye koymaya hazırlanıyor. CEO Patrick Pouyanné, şirketin Abu Dabi'nin Fujairah üzerinden ihracat kapasitesini büyütecek projeye ve Irak petrolünü Suriye üzerinden Akdeniz'e taşıması planlanan hatta ortak olacağını açıkladı. Yatırım tutarı ve TotalEnergies'in alacağı paylar henüz açıklanmadı.

Stavanger'daki ONS enerji konferansında konuşan Pouyanné'nin açıklaması, Körfez üreticilerinin İran savaşı sırasında Hürmüz'deki ağır kesintilerden sonra ihracat rotalarını çeşitlendirme çabasına özel sektör sermayesinin daha doğrudan girmeye başladığını gösteriyor. Reuters'ın konferanstan aktardığına göre Fransız enerji şirketi, iki projeyi de gelecekteki sevkiyat güvenliği açısından yatırım yapılacak alternatif çıkışlar olarak görüyor.

Fujairah mevcut altyapıyla öne çıkıyor

BAE'nin Habshan-Fujairah boru hattı, Abu Dabi'deki sahalardan Umman Körfezi kıyısına günlük 1,8 milyon varile kadar ham petrol taşıyabiliyor. Hat, yüklerin Hürmüz Boğazı'na girmeden uluslararası pazara çıkmasına imkan verdiği için kriz döneminde bölgenin en değerli mevcut baypas altyapılarından biri haline geldi. Abu Dabi, Fujairah üzerinden toplam ihracat kapasitesini 2027'ye kadar yaklaşık iki katına çıkarmayı hedefliyor.

Pouyanné'nin son taahhüdü ani bir yön değişikliği değil. TotalEnergies'in ilk çeyrek yatırımcı görüşmesinde CEO, Körfez ülkelerinde Hürmüz'ü aşacak boru hattı projelerinin yeniden gündeme geldiğini, Fujairah kapasitesinin büyütülmesi ile Suriye üzerinden eski Irak koridorlarının canlandırılmasının tartışıldığını söylemişti. ONS'taki açıklama, bu stratejik değerlendirmeyi şirket düzeyinde doğrudan yatırım niyetine taşıdı.

Irak için Akdeniz çıkışı daha uzun vadeli

Irak-Suriye hattı ise Fujairah projesinden daha erken bir geliştirme aşamasında. Reuters'ın 17 Ağustos'ta kaynaklara dayandırdığı habere göre yeni koridorun günlük yaklaşık 2 milyon varil taşıması hedefleniyor. Mevcut Kerkük-Baniyas hattının yeniden kullanılmasının teknik olarak uygun görülmemesi nedeniyle yeni altyapı öne çıkıyor; projenin en az 15 milyar dolara mal olabileceği ve tamamlanmasının en az dört yıl sürebileceği tahmin ediliyor.

Bu süre, Bağdat'ın kısa vadede yalnız Suriye seçeneğine yaslanamayacağı anlamına geliyor. Irak aynı zamanda Türkiye üzerinden Ceyhan sevkiyatını büyütmeye ve Ürdün'ün Akabe Limanı yönünde yeni bir koridor geliştirmeye çalışıyor. Suriye kıyısının Hürmüz'e alternatif olma potansiyeli, Baniyas merkezli enerji koridoru planlarında da öne çıkmıştı.

Hürmüz riski rota ekonomisini değiştirdi

Savaş öncesinde küresel petrol ve LNG arzının yaklaşık beşte biri Hürmüz'den geçiyordu. Aylar süren kesintiler, boğazın yalnız jeopolitik bir risk noktası değil, üreticilerin satış yapabilme kapasitesini sınırlayan fiziksel bir darboğaz olduğunu gösterdi. Pouyanné, TotalEnergies'in Irak ve Katar petrolünde büyük bir tüccar olduğunu belirterek alternatif rotalara özkaynak ayırmayı şirket açısından gerekli gördüğünü söyledi.

Bu tablo, Körfez'de yeni yarışın yalnız daha fazla petrol üretmek değil, üretilen varili Hürmüz'e ihtiyaç duymadan pazara çıkarabilmek üzerine kurulduğunu gösteriyor. Fujairah'ın mevcut altyapısı kısa vadede avantaj sağlarken, Suriye ve diğer kara koridorları daha yüksek maliyetli fakat stratejik çeşitlendirme sağlayabilecek uzun vadeli seçenekler olarak öne çıkıyor.

İran, Bağdat’ın tekrarlanan taleplerinin ardından bazı Irak petrol tankerlerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine izin verdi. Irak yönetimi, petrol taşıyan gemilerin son günlerde boğazdan geçişinin kolaylaştırıldığını ve Tahran ile ihracat koşullarına ilişkin görüşmelerin sürdüğünü açıkladı.

İran devlet haber ajansı IRNA’nın aktardığı bilgilere göre özel geçiş, Irak’ın İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın Bağdat temasları sırasında gündeme getirdiği başlıca talepler arasında yer aldı. Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi de geçişlerin kolaylaştırıldığını doğrularken, Hürmüz üzerinden ihracata ilişkin görüşmelerin henüz sonuçlanmadığını söyledi.

Hürmüz trafiği tek haneli seviyede kaldı

İstisnanın önemi, boğazdaki ticari trafiğin hâlâ olağan düzene dönmemesinden kaynaklanıyor. Kpler gemi takip verilerine göre 20 Ağustos’ta Hürmüz’den yalnızca yedi emtia gemisi geçti. Bir gün önce bu sayı 14’tü. Perşembe günkü geçişlerin dördü Körfez’e giriş, üçü çıkış yönündeydi ve aralarında büyük ham petrol tankerleri ile LNG tankerleri bulunmadı.

Savaş öncesinde Hürmüz, küresel ham petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği ana enerji koridorlarından biriydi. Bugünkü düşük trafik, Irak’a verilen iznin genel bir normalleşmeden çok ülke ve gemi bazında uygulanan sınırlı bir istisna niteliğinde olduğunu gösteriyor.

Irak alternatif çıkışları büyütmek istiyor

Bağdat yönetimi, Hürmüz’deki belirsizliğin kalıcılaşma riskine karşı ihracat rotalarını çeşitlendirmeyi hızlandırıyor. Irak Başbakanı Ali el-Zaidi, Türkiye’nin Ceyhan Limanı üzerinden sevkiyatın artırılmasını, Suriye’nin Baniyas Limanı ve Ürdün’ün Akabe Limanı üzerinden yeni çıkışların geliştirilmesini planladıklarını açıkladı.

Türkiye hattı bu tabloda kısa vadeli seçeneklerden biri olarak öne çıkıyor. Endeks24’ün daha önce ele aldığı Irak’ın Ceyhan ve Suriye rota planı, Bağdat’ın Basra Körfezi dışındaki ihracat kapasitesini genişletme arayışının savaş boyunca hız kazandığını gösteriyor.

İran’ın özel izni Irak’ın deniz yoluyla ihracatındaki kısa vadeli baskıyı azaltabilir. Buna karşın Hürmüz’deki gemi sayısının düşük kalması, Bağdat’ın Ceyhan, Baniyas ve Akabe üzerinden alternatif çıkışlar oluşturma planlarını stratejik gündemde tutuyor.

Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol miktarı yedi günlük ortalamada günlük 8 milyon varile geriledi. Reuters’ın aktardığı verilere göre savaş öncesinde 20 milyon varilin üzerinde olan akış, böylece önceki düzeyin yarısının da altında kalırken Washington yeni İran yaptırımlarını açıklamaya hazırlanıyor.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, askeri operasyonların boğazdan geçen petrolü yedi günlük ortalamada 8 milyon varil/güne taşıdığını söyledi. Reuters’ın gemi takip verilerine dayandırdığı haberde Perşembe günü Hürmüz’den yalnız dört emtia gemisinin geçtiği, bunların hiçbirinin büyük ham petrol taşıyıcısı veya LNG tankeri olmadığı belirtildi.

Akış ikinci çeyrekte daha da sert düşmüştü

ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin Ağustos görünümü, Hürmüz’den taşınan ham petrol ve petrol sıvılarının 2025’in dördüncü çeyreğinde günlük 21,6 milyon varil olduğunu, 2026’nın ikinci çeyreğinde ise 4,9 milyon varile kadar gerilediğini gösteriyor. Son yedi günlük 8 milyon varillik ortalama ikinci çeyreğe göre toparlanmaya işaret etse de savaş öncesi hacmin yaklaşık yüzde 37’sinde kalıyor.

Endeks24’ün Hürmüz akışındaki önceki kırılmayı ele alan haberinde de ekonomik baskının petrol fiyatından çok ihracatın sürekliliğine kaydığı görülmüştü. Yeni veriler, geçiş kapasitesindeki toparlanmanın henüz savaş öncesi ölçeğe yaklaşmadığını gösteriyor.

Yeni yaptırımlarda Çin bağlantısı öne çıkıyor

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in Pazartesi günü İran’a yönelik yeni yaptırım paketinin ayrıntılarını açıklaması bekleniyor. Bessent yönetimin hazırlığını “tarihin en sert yaptırımları” olarak tanımlarken, Reuters’ın Kpler verilerine dayandırdığı hesaplamaya göre Çin 2025’te İran’ın deniz yoluyla ihraç ettiği petrolün yüzde 80’inden fazlasını satın aldı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei ikincil yaptırımların uluslararası hukukta dayanağı olmadığını savundu. ABD Başkanı Donald Trump ise İran’a ekonomik destek sağlayan ülkelere karşı yaptırım uygulanabileceği mesajını yineledi. Taraflar arasında aktif ateş alışverişi bulunmasa da barış görüşmeleri de sürmüyor.

Tahran tarafında ekonomik baskının boyutu da daha açık ifade edilmeye başladı. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkian diplomatik çözüm çağrısını yinelerken, Parlamento Başkanı Mohammad Baqer Qalibaf ekonomik büyüme ve üretim olmadan askeri gücün tek başına yeterli olmayacağı uyarısında bulundu.

OPEC, küresel petrol talebinde 2050’ye kadar bir zirve öngörmüyor. Kuruluşun 2026 Dünya Petrol Görünümü’ne göre talep 2030’da günlük 113,3 milyon varile, 2050’de ise 124,1 milyon varile ulaşacak. OPEC’in uzun vadeli senaryosunda büyümenin ana kaynağını OECD dışındaki ekonomiler oluşturuyor.

OPEC’in 2026 görünüm açıklamasında küresel enerji talebinin 2050’ye kadar yüzde 23 artacağı, petrolün ise enerji karmasındaki en büyük kaynak konumunu koruyacağı belirtiliyor. Kuruluş, petrol talebinin 2050’de günlük 124 milyon varilin biraz üzerine çıkmasını bekliyor.

Talep artışında Hindistan öne çıkıyor

Uzun vadeli bölgesel dağılımda ağırlık OECD dışı ekonomilere kayıyor. Rapordaki projeksiyonlara göre Hindistan’ın petrol talebi 2025-2050 döneminde günlük 8,1 milyon varil artacak. Diğer Asya ekonomilerinde 5,3 milyon, Orta Doğu’da 4,7 milyon, Afrika’da 4,3 milyon ve Latin Amerika’da 2,8 milyon varillik artış öngörülüyor. Çin’deki artış ise 1,1 milyon varille daha sınırlı kalıyor.

Sektörel görünümde karayolu taşımacılığı, petrokimya ve havacılık talep artışını destekleyen başlıca alanlar olarak öne çıkıyor. OPEC, karayolu taşımacılığında günlük 5,7 milyon varil, petrokimyada 4,6 milyon varil ve havacılıkta 4,2 milyon varillik artış öngörüyor.

Araç filosunda içten yanmalı motorların ağırlığı sürecek

Küresel araç filosunun 2025’te yaklaşık 1,75 milyardan 2050’de 3 milyara yaklaşması bekleniyor. Elektrikli araçlar en hızlı büyüyen segment olurken, OPEC projeksiyonunda içten yanmalı motorlu araçlar 2050’de toplam filonun yaklaşık yüzde 73’ünü oluşturmaya devam ediyor.

Bu görünüm, petrol talebinde daha erken zirve bekleyen senaryolarla belirgin bir ayrışma yaratıyor. Endeks24’te daha önce yayımlanan IEA’nın 2050 petrol talebi görünümü, farklı politika varsayımlarının uzun vadeli petrol projeksiyonlarında ne kadar geniş sonuç aralığı üretebildiğini gösteriyor.

Petrol ve doğal gaz enerji karmasında ağırlığını koruyor

OPEC, küresel birincil enerji talebinin 2025’te günlük 312 milyon varil petrol eşdeğerinden 2050’de yaklaşık 383 milyon varil petrol eşdeğerine çıkacağını tahmin ediyor. Petrolün payının yüzde 30’un biraz altında kalması, petrol ile doğal gazın toplam payının ise yüzde 54 civarında gerçekleşmesi bekleniyor.

Doğal gaz talebinin aynı dönemde 19,3 milyon varil petrol eşdeğeri artarak günlük 91 milyon varil petrol eşdeğerini aşacağı öngörülüyor. Yenilenebilir enerji kaynaklarının payının yüzde 15 civarından yüzde 26’ya yükselmesi beklenirken, kömür talebinde 29,3 milyon varil petrol eşdeğerlik düşüş tahmin ediliyor.

Elektrik üretiminde de güçlü büyüme öngörülüyor. Küresel üretimin 2025’te yaklaşık 32 bin teravatsaatten 2050’de 59 bin 500 teravatsaate çıkması bekleniyor. OPEC’e göre artışın yaklaşık dörtte üçü gelişmekte olan ekonomilerden gelecek; güneş ve rüzgâr kaynaklı üretim ise yaklaşık 26 bin teravatsaate ulaşacak.

Türkiye, Yunanistan’ın Ege Denizi’ni de kapsayan yeni Yenilenebilir Enerji Kaynakları Özel Mekânsal Çerçevesi’ne itiraz etti. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli, 19 Ağustos’ta ilan edilen düzenlemenin Ege’deki bağlantılı anlaşmazlıklar bakımından Türkiye açısından hukuki sonuç doğurmayacağını bildirdi.

Ankara’nın itirazının merkezinde, Yunanistan’ın enerji yatırımlarını düzenleyen iç hukuk adımından çok planın Ege’ye uzanan coğrafi kapsamı bulunuyor. Dışişleri Bakanlığı açıklamasında, “aidiyeti uluslararası antlaşmalarla Yunanistan’a devredilmemiş coğrafi formasyonlar” ifadesine yer verildi ve bu tür girişimlerin Türkiye’nin Ege meselelerine ilişkin hukuki pozisyonunu etkilemeyeceği kaydedildi.

Açıklamada ayrıca Ege ve Akdeniz gibi kapalı ya da yarı kapalı denizlerde tek taraflı tasarruflardan kaçınılması gerektiği savunuldu. Ankara, uluslararası deniz hukukunun kıyıdaş devletler arasında iş birliğini teşvik ettiğini belirterek Yunanistan’la iş birliğine hazır olduğu mesajını korudu.

Enerji planı çevre ve yatırım kurallarını değiştiriyor

Yunanistan Çevre ve Enerji Bakanlığının yeni çerçeveye ilişkin resmî tanıtımında, yenilenebilir enerji santralleri ile enerji depolama tesisleri için daha açık yer seçimi kuralları, çevresel koruma ölçütleri ve yatırım güvenliği hedefleniyor. Bakanlığın yayımladığı çerçeve, fotovoltaik, rüzgâr, küçük hidroelektrik, biyokütle, biyogaz, jeotermal ve depolama teknolojilerini kapsıyor.

Atina’nın açıkladığı esaslarda Natura 2000 alanları, ormanlar, Ramsar sulak alanları, korunan peyzajlar ve bazı arkeolojik bölgeler için daha sıkı sınırlamalar öngörülüyor. Rüzgâr projelerinde 1.200 metrenin üzerindeki bölgeler ile yüzölçümü 300 kilometrekarenin altındaki adalar için de kısıtlamalar yer alıyor. Küçük adalarda kamu yararı ihtiyaçlarına dönük bazı istisnalar korunuyor.

Yunan makamları yeni planı 2050 enerji hedefleri, enerji güvenliği ve sürdürülebilir yatırım çerçevesiyle ilişkilendiriyor. Resmî hedef, ülkenin yenilenebilir enerji, depolama ve bağlantı altyapısını büyütürken Güneydoğu Avrupa’daki enerji merkezi rolünü güçlendirmek.

Ege’de planlama yetkisi yeni tartışma alanı

Türkiye’nin açıklamasında belirli bir rüzgâr veya güneş projesine yönelik ayrı bir itiraz bulunmuyor. Diplomatik itiraz, Yunanistan’ın Ege’yi kapsayan mekânsal düzenlemelerinin Ankara’nın egemenlik ve deniz yetki alanlarına ilişkin tezlerini değiştiremeyeceği noktasında toplanıyor.

Bu yaklaşım, yenilenebilir enerji yatırımlarının Ege’deki mevcut anlaşmazlıklara yeni bir uygulama alanı ekleyebileceğini gösteriyor. Özellikle deniz alanlarında geliştirilecek enerji projelerinde ruhsatlandırma ve mekânsal planlama kararları, tarafların yetki ve egemenlik tezleriyle daha doğrudan temas edebilir.

Ankara’nın 19 Ağustos açıklaması aynı zamanda 7 Aralık 2023 tarihli Dostane İlişkiler ve İyi Komşuluk Hakkında Atina Bildirgesi’ne atıf yaptı. Türkiye, sorunların uluslararası hukuk, hakkaniyet ve iyi komşuluk temelinde çözülmesi gerektiğini yinelerken, Ankara ile Atina arasındaki pozitif gündem süreci Ege’deki egemenlik ve yetki başlıklarının gölgesinde ilerlemeyi sürdürüyor.

Yeni başlığın diplomatik gerilime dönüşüp dönüşmeyeceğini, Yunanistan’ın Ege’de hangi somut yenilenebilir enerji projelerini ruhsatlandıracağı ve Türkiye’nin bu projelere proje bazında nasıl karşılık vereceği belirleyecek. Mevcut aşamada iki tarafın yaklaşımı farklı çerçevelere dayanıyor: Atina enerji ve mekânsal planlama düzenlemesini öne çıkarırken Ankara Ege’deki hukuki pozisyonunun saklı olduğunu vurguluyor.

Hindistan’ın elektrik sisteminde yatırım yönünü gösteren kurulu güç dengesi temiz enerji lehine değişti. Ember ve Global Energy Monitor verilerine göre temiz kaynakların toplam kapasitesi 331,7 gigavata ulaşırken fosil yakıt kapasitesi 302,0 gigavatta kaldı. Kömür santrallerinin kurulu gücü 254,4 gigavat düzeyinde bulunuyor.

Kırılma, elektrik üretimindeki mevcut ağırlığın değiştiği anlamına gelmiyor. Kömür, günün her saatinde üretim yapabilen santrallerin etkisiyle Hindistan’ın elektrik üretiminde yaklaşık yüzde 70 payını koruyor. Güneş ve rüzgârın kurulu güçteki hızlı artışı ise ülkenin yeni yatırımlarında ağırlığın hangi yöne kaydığını gösteriyor.

Güneş kapasitesi kömüre yaklaşıyor

Reuters Open Interest’ın enerji dönüşümü analizinde kullanılan Ember verileri, güneş enerjisi kapasitesinin 211 gigavata yükseldiğini gösteriyor. Bu seviye, 254,4 gigavatlık kömür kapasitesinin yaklaşık yüzde 83’üne karşılık geliyor. 2010’da yalnızca 0,07 gigavat olan güneş kapasitesindeki artış, Hindistan’ın yeni elektrik yatırımlarındaki değişimin en belirgin göstergesi haline geldi.

2025’in başından 2026 ortasına kadar 75,5 gigavat güneş kapasitesi eklenirken kömürdeki artış 3,8 gigavatla sınırlı kaldı. Aynı dönemde toplam temiz kapasite yaklaşık 80 gigavat, fosil yakıt kapasitesi ise 5,4 gigavat büyüdü. Kömür kapasitesi mutlak olarak artmaya devam etse de temiz kaynakların büyüme hızı kurulu güç bileşimini hızla değiştiriyor.

Üretimde kömür üstünlüğü sürüyor

Kurulu güçteki çoğunluk, şebekeye verilen elektriğin çoğunluğunun temiz kaynaklardan geldiği anlamına gelmiyor. Güneş ve rüzgâr üretimi hava koşullarına bağlıyken kömür santralleri daha yüksek kapasite faktörüyle çalışabiliyor. Bu nedenle Hindistan’ın enerji dönüşümündeki bir sonraki eşik, yeni kapasiteyi daha yüksek temiz elektrik üretimine çevirecek iletim, depolama ve esnek şebeke yatırımları olacak.

Hindistan Merkezi Elektrik Kurumu’nun haziran kurulu güç tablosu, farklı kapsam ve sınıflandırmayla da aynı yapısal yönü gösteriyor. Resmî veride fosil dışı kaynakların payı yüzde 54,18, fosil yakıtların payı yüzde 45,82. Bu oranlar Ember ve Global Energy Monitor serileriyle kapsam farkı nedeniyle birebir eşleştirilmese de fosil dışı kapasitenin çoğunluğa geçtiğini teyit ediyor.

Kapasite artışının üretime dönüşmesindeki darboğaz daha önce de görünür hale gelmişti. Endeks24’ün Hindistan’daki güneş üretim kısıtlarına ilişkin haberinde şebeke yoğunluğu ve talep koşullarının yenilenebilir üretimi sınırlayabildiği aktarılmıştı. Yeni kapasitenin kömür üretimini ne ölçüde ikame edeceği, bundan sonraki dönüşümün asıl göstergesi olacak.

Irak Başbakanı Ali Falih el-Zeydi, petrol şirketlerinin üretim ve ihracatı artırmak için günün 24 saati çalışmasını istedi. Talimat, Hürmüz Boğazı üzerinden ihracatın ağır baskı altında kaldığı ve Bağdat'ın alternatif çıkışlara yöneldiği dönemde geldi. Türkiye üzerinden Ceyhan'a uzanan hat, yeni kapasite kurulumunu beklemeden kullanılabilen mevcut koridor olması nedeniyle öne çıkıyor.

Irak Başbakanlık açıklamasında petrol şirketlerinin çalışmalarının kesintisiz sürdürülmesi, üretim ve ihracat oranlarının artırılması istendi. Kararda ilave üretim için sayısal bir hedef açıklanmadı. Bu nedenle 24 saat çalışma talimatı doğrudan belirli bir ihracat hacmi taahhüdü anlamına gelmiyor.

Ceyhan hattında kullanılabilir alan büyük

Türkiye ile Irak arasında 1 Ağustos'ta imzalanan bir yıllık taşıma düzenlemesi, Ceyhan koridorunda daha yüksek hacim için somut kapasite alanı açtı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Silopi-Ceyhan sistemindeki günlük 750 bin varillik kapasitenin Irak devlet şirketleri SOMO ve NOC'ye tahsis edildiğini açıkladı. Aynı açıklamada hattın toplam günlük kapasitesi 1,5 milyon varil olarak verildi.

Türk verilerine göre hat 1 Ağustos'ta yaklaşık 170 bin varil/gün taşıyordu. Bu hacim, 750 bin varillik tahsisin yaklaşık yüzde 22,7’sine karşılık geliyor. Başka bir ifadeyle anlaşma, akışın 750 bin varile çıktığını değil, bu seviyeye kadar ticari kapasitenin Irak şirketlerine ayrıldığını gösteriyor.

Ceyhan güzergahının önemi yalnız kapasite farkından kaynaklanmıyor. Irak'ın kuzeyindeki petrolün Türkiye'ye akışı mart ayında yeniden başladığında günlük 170 bin varil seviyesinden 250 bin varile doğru kademeli artış planlanmıştı. Ankara ise hattın uzun vadede daha yüksek oranda kullanılmasını ve Irak'ın güney sahalarına kadar genişletilmesini istiyor.

Suriye rotası daha uzun vadeli kalıyor

Bağdat, Hürmüz bağımlılığını azaltmak için Suriye üzerinden Akdeniz'e ulaşacak yeni bir boru hattını da değerlendiriyor. Reuters'ın 17 Ağustos tarihli özel haberine göre projeye yakın kaynaklar, yeni altyapının yaklaşık dört yılda tamamlanabileceğini ve maliyetin en az 15 milyar dolara ulaşabileceğini belirtiyor.

Bu zaman farkı, Ceyhan'ı Irak'ın kısa vadede ölçekleyebileceği başlıca boru hattı çıkışlarından biri yapıyor. Endeks24'ün daha önceki Türkiye-Irak hattı analizinde de 750 bin varillik tahsis ile yaklaşık 170 bin varillik fiilî akış arasındaki fark öne çıkmıştı.

Bundan sonraki belirleyici veri, 24 saat çalışma talimatının üretime ne kadar hızlı yansıyacağı ve artacak hacmin ne kadarının Ceyhan'a yönlendirileceği olacak. Irak yönetimi bu dağılıma ilişkin henüz sayısal bir plan açıklamadı.

Körfez savaşında ekonomik denklem ilk aylarda petrol fiyatının ne kadar yükseleceği üzerinden kuruluyordu. Beş ay sonra asıl baskı, enerjinin Hürmüz Boğazı üzerinden ne ölçüde ihraç edilebildiğine kaydı. ABD Enerji Enformasyon İdaresi verileri, petrol ve sıvı yakıt geçişinin savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 77 azaldığını gösteriyor.

Dünya Bankası da bölgedeki büyüme görünümünü çatışmanın ilk haftalarında sert biçimde aşağı çekti. Kurum, Körfez İşbirliği Konseyi ekonomileri için 2026 büyüme tahminini ocak ayındaki görünümüne göre 3,1 puan düşürerek yüzde 1,3’e indirdi. Kurumun değerlendirmesinde Hürmüz’ün kapanması, enerji ve kamu altyapısındaki hasar, ticaret ve finansal oynaklık büyümedeki bozulmanın temel kanalları arasında gösterildi.

Fiyat değil akış belirleyici oldu

EIA’nın Ağustos görünümüne göre Hürmüz’den taşınan ham petrol ve petrol sıvıları 2025’in son çeyreğinde günlük ortalama 21,6 milyon varildi. Hacim 2026’nın ikinci çeyreğinde 4,9 milyon varile geriledi. Aynı dönemde Suudi Arabistan’ın petrolü Doğu-Batı boru hattı üzerinden Kızıldeniz’deki Yanbu limanına yönlendirmesiyle Babülmendep geçişi günlük 5,4 milyon varilden 8,1 milyon varile çıktı.

Bu tablo, yüksek petrol fiyatının Körfez üreticileri için otomatik olarak daha yüksek gelir anlamına gelmediği bir döneme işaret ediyor. Capital Gate Advisors ortağı ve eski Emirates NBD başekonomisti Tim Fox da The National’daki değerlendirmesinde ekonomik hesabın fiyat şokundan ihracat, ithalat ve lojistiğin sürekliliğine kaydığını savunuyor.

Körfez içinde ayrışma büyüyor

Aynı coğrafi şok bütün Körfez ekonomilerini eşit etkilemiyor. Suudi Arabistan, Doğu-Batı hattıyla Hürmüz’ü kısmen baypas edebilirken Umman’ın başlıca limanları boğazın dışında bulunuyor. Katar ve Kuveyt ise enerji ihracatında Hürmüz’e daha yüksek bağımlılık taşıyor. Birleşik Arap Emirlikleri alternatif ihracat altyapısına sahip olsa da havacılık, turizm, lojistik ve finans merkezi olması nedeniyle bölgesel kesintinin daha geniş kanallarına açık kalıyor.

EIA, temmuz ayında Körfez çevresindeki üretim kesintilerinin günlük ortalama 5,5 milyon varil düzeyinde olduğunu hesaplıyor. Kurumun ağustos görünümünde Hürmüz sevkiyatının ay boyunca ciddi biçimde sınırlı kalacağı, eylülden itibaren kademeli artış başlayacağı ve üretim ile ticaret örüntülerinin ancak 2027 başında savaş öncesi düzene yaklaşacağı varsayılıyor.

Bu nedenle Körfez için temel soru artık Brent’in tek başına hangi seviyeye çıkacağı değil, üretimin ne kadarının pazara ulaşabildiği. Hürmüz’deki kesintinin alternatif koridorları nasıl öne çıkardığı, Endeks24’ün Ceyhan’ın enerji rolüne ilişkin analizinde de görülüyor. Türkiye’nin Akdeniz çıkışı, Irak ve Hazar petrolünün boğaz dışı güzergâhlarla taşınması açısından daha stratejik hale geliyor.

Dünya Bankası, çatışmanın uzaması halinde enerji ve gıda maliyetleri, ticaret, turizm, mali baskılar ve yerinden edilme üzerinden ekonomik etkinin büyüyebileceği uyarısında bulunuyor. Körfez’de orta vadeli toparlanmanın gücü de bu nedenle petrol fiyatından çok Hürmüz’de normalleşmenin hızı, alternatif ihracat kapasitesi ve tedarik zincirlerinin ne ölçüde yeniden kurulabildiğine bağlı olacak.