Kyodo News'in İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi'ye dayandırdığı habere göre Tahran, Japonya ile bağlantılı gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişine izin vermeye hazır olduğunu bildirdi. Küresel petrol arzının ana arteri konumundaki boğaz, 28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail operasyonlarından bu yana ticari gemilere kapalı tutuluyordu. Cuma günü gerçekleştirilen telefon diplomasisinde Araqchi, boğazın kontrollü açılması konusunda Tokyo ile görüşmelerin resmen başladığını teyit etti.
Japonya için hayatta kalma meselesi
Petrol ihtiyacının yaklaşık %90’ını Hürmüz Boğazı üzerinden karşılayan Japonya, savaşın dördüncü haftasında enerji arzında kritik bir darboğaza girdi. Küresel petrol fiyatlarındaki %50’lik artışın ardından Tokyo yönetimi, stratejik petrol rezervlerini kullanıma açmak zorunda kaldı. Tahran'dan gelen bu son teklif, Japonya Başbakanı Sanae Takaichi’nin enerji güvenliğini sağlamak adına yürüttüğü mekik diplomasisinin bir sonucu olarak değerlendiriliyor.
Trump baskısı ve anayasal sınırlar
ABD Başkanı Donald Trump, müttefik devletlerin bölgeye savaş gemisi göndererek boğazın açılmasına yardım etmesi yönündeki baskısını artırıyor. Trump, Perşembe günü görüştüğü Japonya Başbakanı Takaichi’yi "adım atmaya" çağırırken, Tokyo'nun pasifist anayasası bu talebin önündeki en büyük engel olarak duruyor. Takaichi, 2015 güvenlik mevzuatı uyarınca Japonya'nın ancak "hayatta kalma tehdidi" durumunda yurtdışında güç kullanabileceğini Washington’a bildirdi.
Enerji diplomasisinde yeni hamle
İran'ın Japonya'ya sunduğu bu istisnai geçiş teklifi, ABD-İsrail koalisyonunun müttefik kanadındaki çatlakları derinleştirme potansiyeline sahip. Trump yönetimi, enerji piyasasını rahatlatmak için tankerlerde mahsur kalan 140 milyon varil İran petrolüne yönelik yaptırımları 30 günlüğüne askıya alsa da, boğazın fiilen kapalı olması fiziksel sevkiyatı imkansız kılıyor. Japonya ile yapılacak olası bir anlaşma, enerji koridorunda ilk kez kontrollü bir delik açılması anlamına gelecek.
