Kamu Denetçiliği Kurumu, emekli aylıklarına ilişkin son dönemde yoğun şekilde tartışılan başvuru yılı kaynaklı farklara dair özel bir rapor yayımladı. Raporda, 2024 ve 2025 yıllarında emeklilik dilekçesi veren, prim gün sayısı ve kazancı tamamen aynı olan sigortalılar arasında başvuru yılına bağlı olarak yüzde 30’a varan maaş farkları oluştuğu tespit edildi. İnceleme, aylık bağlama sürecinde kullanılan güncelleme katsayısının yıllık enflasyon ve büyüme oranlarına göre değişmesinin belirleyici olduğunu ortaya koydu.
Güncelleme katsayısı maaşları ayrıştırdı
Rapora göre emekli aylığı hesaplamasında esas alınan güncelleme katsayısı, başvurunun yapıldığı yıla göre farklılık gösteriyor. Yüksek enflasyon ve büyüme oranlarının olduğu yılları takip eden düşük enflasyonlu dönemlerde emekli olanların aylıkları, önceki yıla göre daha düşük seviyede bağlanabiliyor. Bu durumun, aynı çalışma süresi ve kazanca sahip sigortalılar arasında ciddi gelir farkları yarattığı belirtildi.
2026 yılı için daha düşük aylık uyarısı
KDK değerlendirmesinde, mevcut hesaplama yöntemi değişmediği takdirde 2026 yılında bağlanacak emekli aylıklarının, 2025 yılına kıyasla daha düşük kalabileceği yönünde tespitlere yer verildi. Raporda, bu tabloyun özellikle emeklilik planlaması yapan sigortalılar açısından belirsizlik oluşturduğu vurgulandı.
Mevzuat düzenlemesi çağrısı
Raporda, ortaya çıkan maaş farklarının bireysel mağduriyetlere yol açtığı ve sosyal güvenlik sistemine yönelik adalet algısını zedelediği ifade edildi. Bu nedenle emekli aylıkları arasındaki başvuru yılı kaynaklı farkların kalıcı hâle gelmemesi için mevzuatta düzenleme yapılması gerektiği kaydedildi. Daha öngörülebilir ve istikrarlı bir yapı kurulmasının, hem sigortalıların hak kayıplarını önleyeceği hem de sistemin sürdürülebilirliğine katkı sağlayacağı belirtildi.
Emeklilik zamanlaması çalışma süresinin önüne geçti
KDK raporunda, mevcut yapının sigortalıların davranışlarını da etkilediği ifade edildi. Maaş farkından kaçınmak isteyenlerin emeklilik başvurularını çalışma sürelerinden ziyade katsayı avantajına göre belirlediği, bu durumun Sosyal Güvenlik Kurumu üzerinde iş yükünü artırdığı aktarıldı. Ayrıca sistemdeki karmaşanın erken emeklilik eğilimini güçlendirebileceği, prim gelirlerini azaltabileceği ve emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenleri kayıt dışı istihdama yöneltebileceği uyarısı yapıldı.
