BDDK’dan yatırım bankalarına grup içi kredi freni

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu, kalkınma ve yatırım bankalarının kredi yoğunlaşmasına karşı yeni ve daha dar bir çerçeve çizdi. 30 Temmuz 2026 tarihli karara göre tek kişi, şirket veya risk grubuna kullandırılan krediler ana sermayenin yüzde 30’unu, bankanın dahil olduğu risk grubuna açılan krediler ise yüzde 25’ini aşamayacak.

Karar, İstanbul Takas ve Saklama Bankası ile İller Bankası dışındaki kalkınma ve yatırım bankalarını konsolide ve konsolide olmayan bilançolarda kapsıyor. BDDK’nın güncel kuruluş listesinde bu grupta 21 banka yer alıyor. İki istisna çıkarıldığında 19 banka yeni tavanlara tabi olacak.

Önceki üst sınıra göre 30 puana varan daralma

BDDK, Mart 2025’te limitleri bankaların kaldıraç oranına bağlamıştı. Genel risk grubu için yüzde 40 ile yüzde 60, bankanın kendi risk grubu için yüzde 35 ile yüzde 55 arasında değişen oranlar uygulanıyordu. Yeni sabit tavanlar bu aralıkların en düşük seviyesinin dahi 10 puan altında. En yüksek eski tavanla karşılaştırıldığında daralma her iki başlıkta da 30 puana ulaşıyor.

Düzenlemenin en hızlı uyum tarihi grup içi krediler için belirlendi. Bankanın dahil olduğu risk grubundaki mevcut aşım 1 Ekim 2026’ya kadar giderilecek. Diğer kişi ve risk gruplarındaki aşımlar için 1 Nisan 2027’ye kadar süre tanındı. Takvimdeki ayrışma, bankanın kendi risk grubundaki aşımların diğer risk gruplarından daha kısa sürede yeni sınıra indirilmesini gerektiriyor.

Borsa etkisi kredi kanalından gelebilir

Kararın doğrudan konusu hisse senetleri veya yatırım fonları değil, banka bilançosundaki kredi yoğunlaşması. Borsa’ya olası etki ancak kredi kanalından ve somut banka portföyleri üzerinden ortaya çıkabilir. Limit üstü risk bulunan bir banka yeni kredi kullandırımını yavaşlatabilir, mevcut kredinin bir bölümünü tahsil edebilir, başka finansman kaynaklarına yöneltebilir veya teminat yapısını değiştirebilir.

Söz konusu krediler bir grup şirketinin işletme sermayesini, pay alımını ya da menkul kıymet teminatlı pozisyonunu destekliyorsa kredi daralması hisse likiditesine ve fiyatlamaya yansıyabilir. Ancak BDDK kararında belirli bir bankanın, fonun, şirketin veya hissenin bu yöntemle finanse edildiği açıklanmıyor. Kamuya açık metinde hangi bankalarda ne kadar sınır aşımı bulunduğuna ilişkin tutar da yer almıyor.

Fon piyasasındaki değerleme ve portföy hareketleri de aynı dönemde yakından izleniyor. Endeks24’ün fonlarda 166 milyar liralık haftalık değişimi incelediği veriler, serbest fonlardaki gerilemenin nakit çıkışı, piyasa fiyatı ve değerleme etkisi ayrıştırılmadan tek nedene bağlanamayacağını gösteriyor. BDDK kararının fonlara doğrudan etkisi için de aynı kanıt standardı geçerli. Karar metni SPK düzenlemelerine atıf yapmadığından, yeni sınırı SPK adımlarının hukuki devamı olarak sunmak yerine iki kurumun farklı yetki alanlarında risk azaltıcı tedbirleri olarak değerlendirmek daha doğru.

2001 benzetmesinin sınırı

Yeni tedbirin 2001 krizini hatırlatan yönü, riskin tek bir ortak, şirket veya grupta yoğunlaşmasına karşı daha sert sınır getirilmesi. Bunun ötesinde iki dönemi eşitlemek için kamuya açık veri bulunmuyor. Karar metni bankacılık sisteminde kriz, ödeme güçlüğü veya sermaye açığı ilan etmiyor.

Mevcut düzenleme önleyici bir yoğunlaşma tedbiri olarak okunmalı. Piyasa açısından belirleyici olan, 19 bankanın hangilerinde limit aşımı bulunduğu, uyumun kredi tahsilatı mı yoksa bilanço büyütme ve sermaye artışı yoluyla mı sağlanacağı ve ilişkili şirketlerin alternatif finansmana erişip erişemeyeceği. Bu ayrıntılar açıklanmadan tek tek banka, fon veya hisse için kesin sonuç çıkarmak mümkün değil.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.