Rusya ekonomisi, büyük mali teşvikler, yüksek faiz oranları ve yaptırımların etkisiyle aşırı ısınmış durumda. Moskova, savaş harcamalarının yarattığı ekonomik baskılarla mücadele ederken, Washington’ın Ukrayna konusundaki yeni tutumu Moskova için hem siyasi hem de ekonomik fırsatlar sunabilir.
ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna'daki savaşın sona erdirilmesi için hızlı bir anlaşma çağrısında bulunurken, bu süreci Avrupa müttefiklerinden bağımsız yürütmeyi planlıyor. Ayrıca Ukrayna’yı Rusya’nın 2022’deki işgalinden sorumlu tutması, Moskova için diplomatik bir avantaj anlamına gelebilir.
Moskova’nın ekonomik açmazı
Rusya Merkez Bankası’nın eski başkan yardımcısı Oleg Vyugin, Washington’un hamlesinin Moskova’nın iki kritik seçenek arasında sıkıştığı bir dönemde geldiğini belirtti. Rusya ya askeri harcamalarını artırmayı bırakacak ya da ekonomik durgunluk ve düşen yaşam standartları riskini göze alacak.
Savunma harcamalarının toplam bütçenin üçte birini oluşturduğu Rusya’da, faiz oranlarının %21 seviyesinde olması şirketlerin yatırım yapmasını zorlaştırıyor. Hükümetin büyümeyi teşvik eden harcamaları, ekonominin sivil sektörler lehine değil, savunma sanayine yönelmesine neden oluyor.
Vyugin, “Ekonomik sebeplerden ötürü Rusya, müzakereler yoluyla çatışmayı sona erdirmekle ilgileniyor. Bu, kaynakların verimsiz alanlara yönlendirilmesini önleyecek ve enflasyon baskısını azaltacaktır” dedi.
Borsa yükseliyor, ruble değer kazanıyor
Moskova piyasaları, ABD’nin Ukrayna politikasındaki değişim ihtimaliyle birlikte olumlu bir seyir izliyor. Ruble, yaptırımların hafifletilmesi beklentisiyle dolara karşı son altı ayın en yüksek seviyesine ulaştı.
Ancak büyüme tahminleri düşüş eğiliminde. 2022’de küçük bir daralma yaşayan Rus ekonomisi, 2024’te %4,1 büyüme kaydetmiş olsa da, 2025’te bu oranın %1-2 seviyelerine gerilemesi bekleniyor. Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, faiz oranlarının henüz düşürülmesi için uygun koşulların oluşmadığını belirterek, büyümenin doğal bir yavaşlama sürecine girdiğini ifade etti.
Bütçe açığı alarm veriyor
Rusya’nın mali açığı da giderek büyüyor. Ocak ayında bütçe açığı 1,7 trilyon rubleye (yaklaşık 19,2 milyar dolar) ulaştı ve yıllık bazda 14 kat arttı. 2025 için 1,2 trilyon ruble açık öngören Maliye Bakanlığı, bütçe planlarını son bir yılda üç kez revize etti.
Nabiullina, “Bütçe açığının, hükümetin planladığı seviyede kalması kritik önemde” diyerek, mali disiplinin korunması gerektiğini vurguladı.
Savaş ekonomisi: kazananlar ve kaybedenler
Savaş ekonomisi Rusya’da bazı kesimlere kazanç sağlarken, diğerlerine ciddi zararlar veriyor. Savunma sektöründeki işçiler ve askeri tedarik zincirindeki şirketler yüksek maaşlarla ekonomik avantaj elde ederken, sivil sektör çalışanları artan fiyatlar nedeniyle alım gücünü kaybediyor.
Silah üretimine ayrılan bütçenin bir gecede kesilmesi beklenmese de, bazı askerlerin terhis edilmesi iş gücü piyasasındaki baskıyı azaltabilir. Avrupa Politika Analizi Merkezi’nden Alexander Kolyandr, “Rusya, ani bir durgunluk korkusuyla askeri harcamaları hemen düşürmekten kaçınacaktır, ancak bazı askerlerin sivil sektöre dönmesi iş gücü arzını artırabilir” değerlendirmesinde bulundu.
İşgücü sıkıntısı, savaş nedeniyle artan istihdam ve göç dalgası nedeniyle tırmandı. Ülkede işsizlik oranı %2,3 ile rekor düşük seviyeye indi. Enflasyon baskısı ise devam ediyor, ancak ABD’nin Ukrayna konusundaki tavrının değişmesi, yaptırımların gevşemesine ve ithalatın ucuzlamasına yol açabilir.
ABD'nin ekonomik baskı politikası
Washington’ın Moskova’ya yönelik stratejisi, yalnızca müzakere baskısı değil, aynı zamanda ekonomik yaptırımlarla da şekilleniyor. Macro-Advisory Ltd. CEO’su Chris Weafer, ABD’nin Rusya ile görüşmelere açık olduğunu ancak yaptırımların kaldırılmasının Moskova’nın işbirliği yapmasına bağlı olduğunu vurguladı.
“ABD, ‘Eğer işbirliği yaparsanız yaptırımları hafifletebiliriz, ancak işbirliği yapmazsanız durumu daha da kötüleştirebiliriz’ mesajı veriyor” diyen Weafer, Moskova’nın bu dengeyi gözeterek karar alacağını belirtti.
ABD’nin Ukrayna’daki savaşın sona ermesi için attığı adımların, Rus ekonomisini nasıl etkileyeceği önümüzdeki aylarda netleşecek. Ancak şimdilik Moskova, hem diplomatik hem de ekonomik bir yol ayrımında bulunuyor.
