ABD ile İran arasındaki askeri gerilimin jeopolitik bir krizden öteye geçerek küresel ekonomik temelleri sarsmaya başlaması, piyasalarda alarm zillerinin çalmasına neden oldu. Enerji hatlarındaki güvenlik riski, sadece petrol fiyatlarını yukarı çekmekle kalmıyor; aynı zamanda lojistik maliyetlerinden gıda fiyatlarına kadar geniş bir yelpazede enflasyonist baskıyı tetikliyor. Bu durum, 2026 yılı için faiz indirimi planlayan majör merkez bankalarının manevra alanını daraltıyor.
Hürmüz Boğazı küresel arzın sigortası konumunda
Küresel petrol ve LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) ticaretinin yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, krizin merkez üssü haline geldi. İran’ın bu kritik hattı kapatma ihtimali veya artan güvenlik riskleri, Brent petrol fiyatlarını hızla 94 dolar seviyesine taşıdı. Enerji arzındaki bu darboğaz, doğrudan "negatif arz şoku" olarak fiyatlanırken, üretici maliyetlerinin (ÜFE) hızla tüketici fiyatlarına (TÜFE) yansıma riski güçleniyor.
Maliyet artışı ve ikinci tur enflasyon riski
Yükselen enerji maliyetleri, ulaşım ve endüstriyel üretim süreçlerindeki tüm girdi fiyatlarını yukarı çekiyor. Bu eğilim, politika yapıcıların en çok çekindiği "ikinci tur enflasyon" etkisini tetikleme potansiyeline sahip. Hane halkının harcanabilir gelirinin azalması ve lojistik sigorta primlerindeki artış, küresel talep üzerinde aşağı yönlü baskı oluştururken stagflasyon (durgunluk içinde enflasyon) senaryolarını yeniden tartışmaya açıyor.
Merkez bankalarının faiz ikilemi
2022-2025 dönemindeki agresif sıkılaşma döngüsünün ardından faiz indirimlerine hazırlanılan 2026 yılında, enerji şoku tüm hesapları bozdu. Petrol fiyatlarındaki kalıcı yükseliş çekirdek enflasyon hedeflerinden sapma riskini artırıyor. Bu durum, Fed ve ECB gibi kurumların faiz indirimlerini ertelemesine veya daha temkinli bir patikaya geçmesine neden oluyor. Piyasalar, jeopolitik belirsizlik nedeniyle riskten kaçış eğilimini sürdürüyor.
